Кіріспе

Скандинавия мифологиясының кейіпкері, Сатурн планетасының Форньот атымен аталған серігі.

Форньот (Ежелгі скандинавия тілінде: Fornjótr) – скандинавия мифологиясындағы алып (jötunn), және ол Hlér («теңіз»), Logi («от») және Kári («жел») аталарының әкесі. Бұл сонымен қатар «Финляндия және Квенланд» аңыздарындағы патшаның есімі. Осы кейіпкерді зерттеуші – Маргарет Клуниз Росс.

Атауы

Ежелгі скандинав тіліндегі Форньотр есімінің этимологиясы әлі де нақты емес. Ол көбінесе *forn jótr* («көне немесе бастапқы йоттун») немесе *for njótr* («алғашқы иесі» немесе «жойғыш») деп түсіндіріледі. Сонымен қатар, *Forn njótr* («құрбандықтарды ұнататын») немесе *Forn þjótr* («көне айқайшы») сияқты басқа да мағыналар ұсынылған. Питер Эразм Мюллердің (1818) пікірінше, Форньотр Норвегияның «алғашқы иесі» (*primus occupans vel utens*) ретінде қарастырылуы мүмкін. Форньотрдың ежелгі ағылшыл тіліндегі туысы Клеопатра сөздігінде (форнеотс фолм түрінде) және Балдтың дәрілік кітабында (fornetes фолм) тіркелген өсімдік атауында кездеседі. *Folm* сөзі «қол, алақан» дегенді білдіреді, және жақсы түсіндірме болмағандықтан, ғалымдар *fornetes* сөзінің Форньотр есімінің ежелгі ағылшыл тіліндегі түрі болуы мүмкін екенін болжайды, сондықтан өсімдіктің аты «Форнеттің алақаны» дегенді білдіреді. Бұл атаумен белгілі өсімдік әлі анықталған жоқ, бірақ Питер Биербаумер оның батпақ орхидеясы (*Dactylorhiza*) болуы мүмкін екенін, оның түйірлерінің қолға ұқсас болуына байланысты дәлелдеді.

Сағалар

Оркнейинга сагасында және Hversu Noregr byggdisk (Норвегия қалай қоныстанды) еңбегінде Форньот Готланд пен Ютландияны билеген патша ретінде бейнеленген, "ол – саамилердің жері деп аталатын Финляндия және Квенланд [Солтүстік Норвегияның фин тіліндегі тұрғындар мекендеген бөлігі]". Кейбір редакторлар "Готланд" немесе "Ютландия" дегенді "сол жер" деп өзгертеді. Осы екі дереккөзде Форньоттың үш ұлы бар: Логи ("от"), Кари ("жел") және Хлер ("теңіз"), Fundinn Noregr бойынша "біз оны Эгир деп атаймыз".

Ынглинг әулетінің түп атасы

Форньотр бірнеше дереккөздерде Норвегия патшаларының арғы тегі ретінде суреттеледі. Төменде «Норвегия тарихы», «Инглинг сагасы», «Беовульф» және басқа да көне норвегиялық дереккөздерге сүйенген мифтік Инглинг әулетінің бір түрі келтірілген, олардың кейбіреулері Форньотрды есімдерінің қатарында көрсетеді. Швеция патшаларының есімдері қалың шрифтпен белгіленген.