Кіріспе

Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс туралы қысқа әңгімесі "Берилл Коронеттің оқиғасы" – сэр Артур Конан Дойл жазған 56 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі. Бұл "Шерлок Холмс оқиғалары" жинағындағы он екі әңгімеден он біріншісі. Әңгіме алғаш рет 1892 жылғы мамыр айында "The Strand Magazine" журналында жарияланды.

Сюжет

Стритхэмдегі банкир Александр Холдер мырза, әлеуметтік жағынан белгілі клиентке 50 000 фунт стерлинг (шамамен £) несие береді, ал клиент кепіл ретінде берілді коронтаны қалдырады – бұл әлемдегі ең құнды мемлекеттік мүліктердің бірі. Банкінің жеке сейфі мұндай сирек және қымбат зергерлік бұйымды сақтауға жеткіліксіз деп санаған ол оны үйіне алып келіп, киім бөлмесінде сақтайды. Бірақ ол және оның немересі Мэри кейіннен ұлы Артурдың коронтаны ұстап тұрғанын, оны бүгіп алуға тырысып жатқанын және одан үш бериллдің жоғалып кеткенін байқайды. Ұсынылған Холдер Шерлок Холмстен көмек сұрайды. Артурға қарсы айғақтар көп болғанымен, ол ешқандай мәлімдеме жасаудан бас тартады, Холмс оған сенбейді. Холдердің беделіне нөқсан тигізу қаупі және ұлттық даудың ауырлығы оның санасын мазалағандықтан, Холмс Артурдың дауыссыз коронтаны сындыра алмайтынын анықтайды, Холдердің үйінің сыртындағы қарда іздерді көреді және Холдердің қызметшілерін, Мэриді және Артурдың дос-жараны, сэр Джордж Бернвеллді күдіктілер деп санайды. Соңында Холмс Бернвеллдің Мэримен бірге, оның кім екенін білмей, коронтаны ұрлау үшін сөз байластырған қаскөй екенін түсінеді. Артур оларды іс жүзінде ұстап, Бернвеллден коронтаны қайтарып алуға тырысқанда, Мэриге деген махаббаты үшін оның кінәсін мойнына алады. Бернвелл мен Мэри әділдіктен қашып құтырғанмен, Холмс олардың уақыты келгенде жазаланатынына сенімді. Кейін ол Бернвелл сатқан қоршаудан жоғалған бериллдерді сатып алады, Холдерден өтемақы алып, Артурды ұры деп ойлағаны үшін кешірім сұрауын өтінеді.

Жариялану тарихы

"The Adventure of the Beryl Coronet" алғаш рет 1892 жылы Ұлыбританияда "The Strand Magazine" журналында мамыр айында, ал АҚШ-та 1892 жылы маусым айында "The Strand" журналының американдық басылымында жарияланды. Әңгіме Сидни Пейджет салған тоғыз суретпен "The Strand Magazine" журналында жарық көрді. Ол "Шерлок Холмс оқиғалары" жинағына енгізілді.

Кино және теледидар

1912 жылы жарық көрген "Берилл Короне" қысқаметражды фильмінде Шерлок Холмс рөлін Жорж Тревилл ойнады, бұл фильм Éclair фильмдер сериясының бөлігі болды. Оқиға 1921 жылы Холмс рөлін Эйл Норвуд ойнаған Stoll фильмдер сериясының аясында үнсіз қысқаметражды фильм ретінде бейімделді. 1965 жылғы "Шерлок Холмс" телесериалының бір эпизоды осы оқиға негізінде түсірілді, онда Дуглас Уилмер Холмс, Найджел Сток Ватсон, Леонард Сакс Холдер және Сюзан Фармер Мэри рөлін ойнады. Сондай-ақ, Дэвид Берк сэр Джордж Бернвелл рөлінде болды. Кейін Бёрк "Шерлок Холмс оқиғалары" сериалының алғашқы екі маусымында Джереми Бреттпен бірге Ватсон рөлін ойнады. 2001 жылы шыққан "22 ғасырдағы Шерлок Холмс" анимациялық телесериалының "Берилл тақтасының оқиғасы" атты эпизоды осы оқиғаға негізделген. Оқиға "Қалай шұжық жасалады" атты "Elementary" эпизодында да қолданылды.

Радио

Эдит Мейзер бұл әңгімені 1932 жылғы 28 қаңтарда Ричард Гордон Шерлок Холмс және Ли Ловелл Доктор Уотсон рөлінде ойнаған «Шерлок Холмс оқиғалары» радио сериясының бір бөлігі ретінде бейімдеді. Әңгімеге негізделген басқа эпизодтар 1935 жылғы 24 наурызда (Люис Гектор Холмс және Ловелл Ватсон рөлінде) және 1936 жылғы 26 қыркүйекте (Гордон Холмс және Гарри Уэст Ватсон рөлінде) эфирге шықты. «The Beryl Coronet» драмасының қойылымы 1959 жылғы 30 маусымда BBC Light Programme арнасында 1952–1969 жылдар аралығындағы радио сериясының бөлігі ретінде көрсетілді, онда Карлтон Хоббс Холмс және Норман Шелли Уотсон рөлінде ойнады. Актерлік құрамында Артур Холдер рөлінде Фредерик Тревс және Робертс рөлінде Рональд Баддили де болды. Оны Майкл Хардвик өңдеді. «The Adventure of the Beryl Coronet» 1977 жылы CBS Radio Mystery Theater радиосериалының эпизоды ретінде Кевин Маккарти Шерлок Холмс және Корт Бенсон Доктор Уотсон рөлінде қойылды. Бұл әңгімені Винсент МакИнерни 1991 жылы BBC Radio 4 үшін 1989–1998 жылдар аралығындағы радио сериясының эпизоды ретінде бейімдеді, онда Клайв Меррисон Холмс және Майкл Уильямс Ватсон рөлінде ойнады. Онда Энтони Ньюлендс Холдер, Ангус Райт Артур, Петра Маркхэм Мэри және сэр Джордж Бернвелл рөлінде Тимоти Карлтон (тағы бір әйгілі Шерлок – Бенедикт Камбербэтчтің әкесі) ойнады. 2010 жылы «Шерлок Холмс классикалық оқиғалары» радио сериясының эпизоды оқиғаға негізделген, онда Джон Патрик Лоури Холмс және Лоуренс Альберт Ватсон рөлінде ойнады. Radio MirchiBangla бұл әңгімені 12 қыркүйектегі «Sunday Suspense» сериясы үшін бейімдеді. Мир Шерлок Холмс рөлін, ал Дип доктор Уотсон рөлін сомдады.

Басып шығару

Стюарт Дугластың "Шерлок Холмс оқиғаларының жалғасы: мүмкін емес тұтқын" романы осы оқиғаның сырлы жалғасы есебінде саналады.