Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстың британдық екіұшақты истребитель, бомбалаушы және барлау ұшағы.
British WW1 biplane fighter, bomber and reconnaissance aircraft
Sopwith 1 1/2 Strutter – Бірінші дүниежүзілік соғыстың британдық бір немесе екі орындық көп мақсатты екіұшақты ұшағы. Бұл британдық екі орындық, алдынан итеретін (трактор) истребитель және синхронды пулеметпен қызметке түскен алғашқы британдық ұшақ болды. Оның атына «1 1/2 Strutter» деген атау жоғарғы қанатты тіреген ұзын және қысқа тіреу тіреулерінің ерекшелігінен берілді. Бұл типті британдық және француздық әуе күштері кеңінен пайдаланды, бірақ оның қызметі өте жақсы болған жоқ.
The Sopwith 1 1/2 Strutter is a British single or two seat multi role biplane aircraft of the First World War. It was the first British two seat tractor fighter and the first British aircraft to enter service with a synchronised machine gun. It was given the name 1 1/2 Strutter because of the long and short cabane struts that supported the top wing. The type was operated by both British air services and was in widespread but lacklustre service with the French [[History of the Armée de l'Air (1909 1942).
Жобалау және әзірлеу
1914 жылдың желтоқсанында Sopwith Aviation Company компаниясы кішкентай, екі орындық бипланды Gnome ротациялық қозғалтқышымен жабдықтады, ол Sopwith зауытының менеджері Фред Сигристтің есімімен «Sigrist Bus» деп аталды. «Sigrist Bus» алғаш рет 1915 жылдың 5 маусымында ұшқан, және ол алғашқы ұшу күні жаңа британдық биіктік рекордын орнатқанымен, тек бір ғана компанияның жүріп-тұруға арналған көлігі ретінде пайдаланылды. «Sigrist Bus» жаңа, үлкен Sopwith LCT (Land Clerget Tractor) ұшағының негізі болды, оны Герберт Смит жобалады және Clerget қозғалтқышымен жабдықтады. «Sigrist Bus» сияқты, жоғарғы қанаттардың әрқайсысы (нағыз орталық бөлігі болмады) фюзеляжға қысқа (жартылай) және екі ұзын тіреулермен қосылды, алдыңғы жағынан қарағанда «W» әрпін құрады, соның нәтижесінде ұшақ «1 1/2 Strutter» деген танымал лақап атын алды. «1 1/2 Strutter» дәстүрлі сыммен бекітілген, ағаш және матадан жасалған конструкцияға ие болды. Ұшқыш және зеңбірекші екі бөлек, бірақ бірінен-бірі алыс орналасқан кабиналарда отырды, ұшқыш алда, зеңбірекшіге оның Льюис зеңбірегімен атуға қолайлы жағдай жасады. Ұшақта ұшқыш ұшу кезінде реттеуге болатын өзгермелі бұрылысқа ие құйрық бөлігі және қону қашықтығын қысқарту үшін төменгі қанаттардың астындағы аэротормоздар болды. Vickers Challenger синхрондау механизмі 1915 жылдың желтоқсанында Корольдік әуе корпусы (RFC) үшін өндіріске енгізілді, ал бірнеше аптадан кейін RNAS үшін Scarff Dibovski механизміне ұқсас тапсырыс берілді. Алғашқы өндірілген «1 1/2 Strutter» ұшақтары Vickers автоматтарынан .303 калибрлі бірнешеудің бірімен жабдықталды; жаңа механизмдердің жетіспеушілігіне байланысты кейбір алғашқы ұшақтар тек бақылаушының қаруымен жасалды. Кейінірек жасалған ұшақтарда Ross немесе Sopwith Kauper тіректері орнатылды. Алғашқы механикалық синхрондау механизмдері сенімді болған жоқ, сондықтан винттер зақымдануы немесе атылып түсуі жиі кездесетін жағдай болды. Scarff сақиналы бекіткіші де жаңа болды, сондықтан оны қажет ететін ұшақтардың өндірісі бастапқыда баяу жүрді. Кейбір алғашқы «1 1/2 Strutter» ұшақтарына түрлі уақытша Льюис бекіткіштері, сондай-ақ ескі Nieuport сақиналы бекіткіштері орнатылды. Екі орындық ұшақтар қанаттарының астына төрт бомба таси алады, оларды суастына қарсы патрульдеу үшін екі бомбаға алмастыруға болады. Бастапқыда жеңіл бомбалаушы нұсқасы жоспарланған, бақылаушының кабинасы алынып тасталды, соның нәтижесінде Мартинсайд Элефант және B.E.12 сияқты көбірек отын мен бомба тасымалдауға мүмкіндік берді, ал ішкі бомба бөлімі төрт бомбаға арналған.
In December 1914, the Sopwith Aviation Company designed a small, two seat biplane powered by an Gnome rotary engine, which became known as the "Sigrist Bus" after Fred Sigrist, the Sopwith works manager. The Sigrist Bus first flew on 5 June 1915 and although it set a new British altitude record on the day of its first flight, only one was built, serving as a company runabout. The Sigrist Bus formed the basis for a new, larger, fighter aircraft, the Sopwith LCT (Land Clerget Tractor), designed by Herbert Smith and powered by a Clerget engine. Like the Sigrist Bus, each of the upper wings (there was no true centre section) was connected to the fuselage by a pair of short (half) struts and a pair of longer struts, forming a "W" when viewed from the front; this giving rise to the aircraft's popular nickname of the 1 1/2 Strutter. The 1 1/2 Strutter was of conventional wire braced, wood and fabric construction. The pilot and gunner sat in widely separated tandem cockpits, with the pilot in front, giving the gunner a good field of fire for his Lewis gun. The aircraft had a variable incidence tailplane that could be adjusted by the pilot in flight and airbrakes under the lower wings to reduce landing distance. The Vickers Challenger synchronisation gear was put into production for the Royal Flying Corps (RFC) in December 1915 and in a few weeks, a similar order for the Scarff Dibovski gear was placed for the RNAS. Early production 1 1/2 Strutters were fitted with one or the other of these gears for the fixed .303 in Vickers machine gun; due to a shortage of the new gears some early aircraft were built with only the observer's gun. Later aircraft were either fitted with the Ross or the Sopwith Kauper gears. No early mechanical synchronisation gear was reliable and it was not uncommon for propellers to be damaged or shot away. The Scarff ring mounting was also new and production was at first slower than that of the aircraft requiring them. Various makeshift Lewis mountings as well as the older Nieuport ring mounting, were fitted to some early 1 1/2 Strutters as a stopgap. The two seaters could carry four bombs underwing, which could be replaced by two bombs for anti submarine patrols. From the beginning, a light bomber version was planned, with the observer's cockpit eliminated to allow more fuel and bombs to be carried in the manner of the Martinsyde Elephant and the B. E.12, with an internal bomb bay capable of carrying four bombs.
Британдық қызметте
Екі орындық прототипі 1915 жылдың желтоқсанында ұшып, ал өндіріс 1916 жылдың ақпанында RNAS-қа жеткізіле бастады. Соғыс кеңсесі наурыз айында RFC үшін осы үлгіге тапсырыс берді, бірақ Сопвиттің өндірістік қуаты теңіз күштеріне келісімшарт бойынша берілгендіктен, RFC тапсырыстарын Ruston Proctor және Vickers компанияларына беруге тура келді. Бұл өндірушілердің қосалқы келісімшарт бойынша өндірісі тамыз айына дейін толыққанды іске қосылмады. Сомма шайқасы маусым айының соңына жоспарланғандықтан және RFC-де заманауи ұшақтар жетіспей жатқандықтан, Сопвиттердің бірінен екіншісіне ауысуы туралы келісімге келді. Осылайша, 70-ші эскадрилья 1916 жылдың шілде айының басында майданға жетуге мүмкіндік алды, Сопвит жасаған 1 1/2 Strutter ұшақтарымен, бастапқыда теңіз күштері үшін арналған. 70-ші эскадрилья жаңа ұшақтарымен бастапқыда жақсы жұмыс істеді. Неміс әскерінің басымдыққа ие болған кезеңі, «Фоккер апаты» деп аталатын кезең аяқталды және 1 1/2 Strutter ұшағының ұзақ қашықтығы мен тамаша қарулануы неміс басып алған аумаққа терең шабуыл жасауға мүмкіндік берді. 45-ші эскадрилья қазан айында майданға жеткен кезде, жаңа «Альбатрос» истребительдері «Ягдстаффлендерге» келіп жетті. 1917 жылдың қаңтарында 43-ші эскадрилья Францияға келген кезде 1 1/2 Strutter ұшақтар истребитель ретінде басымдыққа ие болды; қуатты Clerget 9B қозғалтқышы өнімділікті сәл жақсартты, бірақ жағдайды өзгертуге тым кеш болды. Ол әлі де ұзақ қашықтықтағы барлау ұшағы ретінде пайдалы болды, бірақ «Қанды сәуір» кезінде ауыр зардап шеккен типтердің бірі болды. 43-ші эскадрильяның өзі 32 офицерлік құрамнан 35 адамнан зардап шекті. Сопвиттің басқа түрлеріне ұқсас, 1 1/2 Strutter өте жеңіл салынған және оның конструкциясы ауыр соғыс жағдайына жақсы төтеп бере алмады. Ол жақсы истребитель болу үшін тым тұрақты болды, ал ұшқыш пен бақылаушының кабиналары арасындағы қашықтық олардың байланысына кедергі келтірді. Соңғы 1 1/2 Strutter ұшақтары 1917 жылдың қазан айының соңында Sopwith Camel ұшақтарымен ауыстырылды. Ұзақ қашықтығы мен тұрақтылығы оны елді қорғауға арналған истребитель үшін жақсы қасиеттерге ие етті және ол 37, 44 және 78 эскадрильяларда қызмет етті. 1 1/2 Strutter ұшақтарының көпшілігі екі орындық ретінде жасалды, бірақ олардың көпшілігі өнімділікті жақсарту үшін жергілікті жерде бір орындыққа айналдырылды. Кейбір бір орындықтары бомбалаушы нұсқасына ұқсас болды, бірақ басқалары басқа типті болды, олар (сонымен қатар Sopwith Camel ұшақтары сияқты) Sopwith Comic деп аталды. Кабина қанаттардың артына жылжытылды және бір немесе екі Льюис пулеметі, Foster тіректеріне орнатылған немесе пропеллер доғасынан тысқары қарай ату үшін бекітілген, синхронды Vickers пулеметтерін алмастырды. RNAS өздерінің 1 1/2 Strutter ұшақтарын бомбалаушылар ретінде (Эгей теңізі мен Македонияда, сондай-ақ Францияда) және кемедегі ұшақтар ретінде пайдаланды, онда ол «Кеме Strutter» деп аталды және ұшақ тасымалдаушылардан, Корольдік теңіз күштерінің басқа соғыс кемелерінен ұшып кетті. RNAS және RFC (және 1918 жылдың сәуірінен кейін Корольдік әуе күштері [RAF]) осы типті пайдаланудан шығарылғаннан кейін оқу ұшағы ретінде пайдаланды және Sopwith Pup сияқты, ол жоғары лауазымды офицерлер үшін танымал жеке ұшақ болып шықты.
The prototype two seater flew in December 1915 and production deliveries started to reach the RNAS in February 1916. The War Office had ordered the type for the RFC in March but because Sopwith's production capacity was contracted to the navy, the RFC orders had to be placed with Ruston Proctor and Vickers. Sub contract production from these manufacturers did not get into its stride until August. Since the Battle of the Somme was planned for the end of June and with the RFC having a shortage of modern aircraft, it was agreed that a number of Sopwiths would be transferred from one service to the other, allowing 70 Squadron to reach the front by early July 1916 with Sopwith built 1 1/2 Strutters, originally intended for the Navy. At first, 70 Squadron did very well with their new aircraft. The period of German ascendency known as the Fokker scourge was over and the 1 1/2 Strutter's long range and excellent armament enabled offensive patrolling deep into German held territory. By the time 45 Squadron reached the front in October, the new Albatros fighters were arriving at the Jagdstaffeln. By January 1917, when 43 Squadron arrived in France, the 1 1/2 Strutter was outclassed as a fighter; a more powerful Clerget 9B improved performance slightly but too late to reverse the situation. It was still a useful long range reconnaissance aircraft when it could be provided with adequate fighter escort but was one of the types to suffer severely during "Bloody April", 43 squadron alone suffering 35 casualties, from an officer establishment of 32. Like other early Sopwith types, the 1 1/2 Strutter was very lightly built and its structure did not stand up very well to arduous war service. It was far too stable to make a good dogfighter and the distance between the pilot and the observer's cockpits impeded their communication. The last operational 1 1/2 Strutters in the RFC were replaced by Sopwith Camels in late October 1917. The type's long range and stability were good qualities for a home defence fighter and it served with 37, 44 and 78 squadrons. Most of the 1 1/2 Strutters supplied to home defence units had been built as two seaters but many were converted locally to single seaters to improve performance. Some of these single seaters were similar to the bomber variant but others were of a different type, known (like similarly adapted Sopwith Camels) as the Sopwith Comic. The cockpit was moved back behind the wings and one or two Lewis guns, either mounted on Foster mountings or fixed to fire upwards, outside the arc of the propeller, replaced the synchronised Vickers. The RNAS used most of their 1 1/2 Strutters as bombers (in the Aegean and Macedonia as well as in France) and as shipboard aircraft, where it was known as the Ship's Strutter and flew from aircraft carriers, other warships of the Royal Navy and The RNAS and the RFC (and after April 1918 the Royal Air Force [RAF]) used the type as a trainer after it had been withdrawn from operational service and like the Sopwith Pup, it proved a popular personal aircraft for senior officers.
Француздық қызметте
Сопвиттің ең ірі пайдаланушысы француздық Aéronautique Militaire болды. 1916 жылдың мамыр айына қарай Farman және Breguet бомбалаушылары мен барлау ұшақтарының ескіргені анық болды. Олардың тракторлық ұшақтармен алмастыру әрекеттері, әсіресе Nieuport 14, сәтсіз аяқталғандықтан, Sopwith француздық өндірушілерден үш нұсқада – SOP.1A.2 (екі орынды барлау), SOP.1B.2 (екі орынды бомбалаушы) және SOP.1B.1 (бір орынды бомбалаушы) үлкен санына тапсырыс берілді. Бұл тапсырыс Ұлыбритания мен Франциядан тікелей жеткізілген ұшақтармен толықтырылды. 1 1/2 Strutter ресейлік азамат соғысы мен поляк-совет соғысы кезінде кеңес әскері мен ақ гвардияшылар тарапынан кеңінен қолданылды. Осы соғыс барысында үш ұшақ тұтқындалып, 1919-1920 жылдары поляктар пайдаланды. Тағы бірқатар тұтқындалған ұшақтар Балтық елдерінде қолданылды. Америка экспедициялық корпусы 1917-18 жылдары Франциядан 384 екі орынды "Страттер" бақылау ұшағы және 130 бір орынды бомбалаушы сатып алды. Көбінесе оқу мақсатында пайдаланылса да, 90-шы әуе эскадрильясы кейінгі үлгілердің жетіспеуіне байланысты оларды уақытша қолданды. АҚШ Әскери-теңіз күштері соғыстан кейінгі жылдардың басында кемелік ұшақтар ретінде бірқатар екі орынды Sopwith-тарды, сондай-ақ Nieuport 28 және Hanriot HD.1 және 2 ұшақтарын пайдаланды, соның ішінде кемелердің зениттік қондырғыларына орнатылған платформалардан ұшу мүмкіндігін сынап көрді. 1 1/2 Strutter Жапон императорлық армиясының әуе күштерінде де қызмет етті, ал 1918 жылы Сібірдегі жапон экспедициялық корпусында бірнеше мысалдары қолданылды. Корольдік ұшу корпусы мен Корольдік әскери-әуе қызметі үшін шамамен 1500 1 1/2 Strutter, ал Францияда 4200-4500 дана салынды.
The largest user of the Sopwith was actually the French Aéronautique Militaire. By May 1916 it was obvious that the pusher Farman and Breguet bombers and reconnaissance aircraft were obsolete and with the failure of their tractor aircraft replacements, particularly the Nieuport 14, the Sopwith was ordered in large numbers from French manufacturers in three versions, the SOP. 1A.2 (two seat reconnaissance), SOP. 1B.2 (two seat bomber) and SOP. 1B.1 (single seat bomber). supplemented by large numbers delivered directly from Britain and France. The 1 1/2 Strutter remained in large scale use by both the Soviet forces and White Russians during the Russian Civil War and Polish Soviet war. Three were captured during this war and used by the Poles in 1919–1920. Other captured ones were used by Baltic states. The American Expeditionary Force purchased 384 two seat Strutter observation aircraft and 130 single seat bombers from France in 1917–18. While mainly used for training, they were used operationally by the 90th Aero Squadron as an interim measure, due to a shortage of later types. The U. S. Navy used a number of the two seat Sopwiths, along with Nieuport 28s and Hanriot HD.1s and 2s as ships' aircraft in the early postwar years, testing the use of aircraft from platforms mounted on the turrets of battleships. The 1 1/2 Strutter also served with the Imperial Japanese Army Air Force – some examples serving in the Japanese expeditionary force in Siberia during 1918. Around 1,500 1 1/2 Strutters were built for the Royal Flying Corps and the Royal Naval Air Service and between 4,200 and 4,500 were built in France.