Кіріспе

Микроэкономикалық функция. Микроэкономикада тұтынушының Маршалл сұранысы функциясы (Альфред Маршаллдың есімімен аталған) – бұл белгілі бір тауардың бағасы, тұтынушының табысы және басқа тауарлардың бағаларына байланысты оның сұранысы, стандартты сұраныс функциясының толыққанды түсіндірілуі. Бұл тұтынушының белгілі бір табыс пен бағалар шегінде пайдасын максималды ету мәселесінің шешімі. Синонимдік термин – толықталмаған сұраныс функциясы, себебі баға көтерілген кезде тұтынушының нақты табысы төмендегені үшін, Хикс сұраныс функциясынан айырмашылығы, оның номиналды табысы артырылмайды. Сондықтан сұраныстың өзгеруі – бұл алмастыру эффектісі мен кіріс эффектісінің қосындысы. Маршалл сұранысы ішінара тепе-теңдік теориясының аясында қарастырылса да, кейде оны Леон Вальрастың есімімен аталған жалпы тепе-теңдік теориясында қолданылатын Вальрасиан сұранысы деп те атайды. Пайданы максималды ету мәселесіне сәйкес, баға векторы және таңдауға болатын көлем векторы бар тауарлар бар. Тұтынушының табысы бар, демек, қолжетімді пакеттердің бюджеттік жиынтығы – бұл баға және көлем векторларының скалярлық көбейтіндісі. Тұтынушының пайдалылық функциясы бар. Тұтынушының Маршалл сұранысының сәйкестігі былай анықталады:

Көрсеткіш артықшылық

Маршаллдың теориясы тұтынушының пайдалылықты іздеуі – тауарлар немесе қызметтерді тұтыну арқылы қол жеткізілетін ынталандырушы фактор екенін көрсетеді. Тұтынушының пайдалылығының мөлшері белгілі бір тауарды тұтыну деңгейіне байланысты, бұл адам табиғатының негізгі қағидасына бағынады және шекті пайдалылықтың азаю заңы ретінде сипатталады. Пайдалылықтың ең жоғарғы шегі әрқашан болғандықтан, Маршалл сұранысының сәйкестігі стандартты бюджеттік жиынмен сәйкес келетін кез келген мәнде бос болмауы тиіс.

Бірегейлігі

сәйкестік деп аталады, өйткені жалпы жағдайда ол бірнеше мәнді болуы мүмкін, яғни бірдей максималды пайдалылыққа жететін бірнеше әртүрлі жиын болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, әрбір баға және табыс деңгейі үшін пайдалылықты максималдайтын жалғыз жиын болады; онда ол функция болып табылады және ол Маршалл сұраныс функциясы деп аталады. Егер тұтынушының қатаң дөңес қалаулары болса және барлық тауарлардың бағасы оң болса, онда пайдалылықты максималдайтын жалғыз жиын болады. Мұны дәлелдеу үшін, керісінше болжап көрейік, пайдалылықты максималдайтын екі әртүрлі жиын бар, және . Онда және бірдей дәрежеде ұсынылады. Қатаң дөңестік анықтамасы бойынша, аралас жиын қатаң түрде жақсырақ. Бірақ бұл жиынның оптималдығына қайшы келеді.

Біртектілік

Тұрақты пайдалылық функциясының оптималды Маршалл сұранысы сәйкестігі нөлдік дәрежелі гомогенді функция болып табылады. Яғни, кез келген тұрақты үшін бұл интуитивті түрде түсінікті. Мысалы, егер бағалар мен кірістер доллармен өлшенсе, олар сантиметрмен өлшенгенде де дәл сол шаманы көрсетеді. Бағалар мен кірістер a есе өскенде, экономикалық агенттің сатып алу үлгісі өзгермейді. Әрине, бағалар мен кірістерді әртүрлі өлшем бірліктерінде көрсету сұранысқа әсер етуі тиіс емес.

Сұраныс қисығы

Маршалл теориясы сұраныс қисығының жеке адамның тауардан алатын шекті пайдасының кемитінін пайдаланады. Теория тұтынушының сатып алу шешімінің тауардың немесе қызметтің бағасына қарағанда ұсынатын пайдаға байланысты екенін көрсетеді, себебі тұтынушының қосымша алатын пайдасы бағадан кем болмауы керек. Осыған орай ұсынылған идея, сұраныс бағасының тұтынушының тауардың немесе қызметтің бір бірлігі үшін төлейтін ең жоғары бағаға тең болатынын айтады. Осылайша, сұраныс қисығы бойындағы пайдалылық тұрақты болып сақталады. Егер табыстың шекті пайдалылығы тұрақты болса, немесе оның шамасы нарықтық сұраныс қисығындағы әрбір адам үшін бірдей болса, онда сатып алынған бірліктерден туындайтын таза пайданы немесе тұтынушының артықшылығын сұраныс бағаларын жинау арқылы жасауға болады.