Түркияның Киликия аймағы: географиясы, табиғаты, таулары (Тавр, Нур), және ежелгі бөлінісі (Трахея, Педіас). Мопсустія тарихы. Кілтті сөздер: Киликия, Түркия, география.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркиядағы географиялық аймақ
Geographical region in Turkey
География
Киликия Жерорта теңізінің шығыс жағалауында, Памфилиядан басталып, Сириядан бөліп тұратын Нур тауларына дейін созылып жатыр. Киликияның солтүстігі мен шығысында Тавр таулары орналасқан, олар Анатолияның жоғары жазығынан бөліп тұрады. Бұл тауларды ежелгі заманда Киликия қақпалары деп аталған тар шатқал кесіп өтеді. Ежелгі Киликия табиғи түрде Киликия Трахеяға (Киликия Аспера, Лимонлу өзенінің батысы) және Киликия Педияға (Киликия Кампестрис, Лимонлу өзенінің шығысы) екіге бөлінген. Киликия Педиясын билеген әулеттің негізін қалаушы – Мопсус, финикиялық дереккөздерде Мпш деп танылған, ол Мопсуэстия қаласын құрған және жақын жердегі қасиетті орынға өз атын берген. «Киликия» атауының ағылшын және латын тілдеріндегі жазылысы грекше Κιλικία сөзінен тікелей транслитерацияланған. Кейінгі кезеңдегі Латын тілінде (шамамен 500–700 жылдары) «c» әрпінің өзгеруі ағылшын тіліндегі қазіргі айтылуына себеп болды. Киликия Трахея («қалың Киликия» – грек тілінде: Κιλικία Τραχεῖα; ассириялықтардағы Хилакку, классикалық «Киликия») – Тавр тауларының шоғырларымен қалыптасқан таулы аймақ. Оның көп бөлігі тасты жартастармен аяқталады, ал олардың арасында кішкентай, қорғалған порстар орналасқан. Бұл ерекшеліктер классикалық дәуірде жағалауды қарақшыларға, ал орта ғасырларда генуэздік және венециялық саудагерлерге баспана ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Аймақты Каликадн өзені суарады және ежелгі заманда Финикия мен Египетке ағашпен қамтамасыз еткен ормандармен жабылған болатын. Киликияда ірі қалалар болмаған. Ол өте құнарлы (euthemia) болды, сусамы, тары, зәйтүн және Сүлеймен патшаның ежелгі Израильге әкелген жылқыларын жаюға қолайлы жайылымдарға толы болды. Оның көптеген биік жерлері бекіністермен қоршалған. Жазықты үш үлкен өзен суарады: Кидн (Тарсус Чай – Бердан өзені), Сарус (Сейхан) және Пирам (Сейхан өзені). Олардың әрқайсысы орманды аймақтан көп мөлшерде шөгінді әкеліп, кең ылғалды жерлерді құрайды. Сарус қазір Тарс қаласының оңтүстігінен теңізге құяды, бірақ бұрын ол Пираммен бірігіп, біріккен өзендер Кара-Таштан батысқа қарай теңізге ағып кеткендігін көрсететін белгілер бар. Исс жазығы арқылы шығыс пен батысты байланыстыратын үлкен жол өтеді, оның бойында Кидн өзенінің жағасында Тарс (Тарса), Сарус өзенінің жағасында Адана (Адания) және Пирам өзенінің жағасында Мопсуэстия (Миссис) қалалары орналасқан. Қысы ılıманды, бұл жерді, әсіресе шығыс жазықтарын құнарлы етеді. Ең суық айда (қаңтар) орташа температура 9°C, ал ең жылы айда (тамыз) – 28°C. Киликия тауларында қарлы қыс болады. Аймақтағы жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 647 мм, ал жаңбырлы күндердің саны жылына 76 күн. Мерсин және оның айналасындағы аудандарда Киликиядағы ең жоғары орташа температура тіркелген. Мерсинде жылдық жауын-шашын мөлшері де жоғары (1096 мм) және жылына 85 жаңбырлы күн болады.
Cilicia extends along the Mediterranean coast east from Pamphylia to the Nur Mountains, which separate it from Syria. North and east of Cilicia stand the rugged Taurus Mountains, which separate it from the high central plateau of Anatolia, and which are pierced by a narrow gorge called in antiquity the Cilician Gates. Ancient Cilicia was naturally divided into Cilicia Trachea ( Cilicia Aspera, west of the Limonlu River) and Cilicia Pedias ( Cilicia Campestris, east of the Limonlu). founder of the dynasty that ruled Cilicia Pedias was Mopsus, identifiable in Phoenician sources as Mpš, the founder of Mopsuestia who gave his name to an oracle nearby. The English spelling Cilicia is the same as the Latin, as it was transliterated directly from the Greek form Κιλικία. The palatalization of c occurring in Western Europe in later Vulgar Latin (c. 500–700) accounts for its modern pronunciation in English. Cilicia Trachea ("rugged Cilicia"—Greek: Κιλικία Τραχεῖα; the Assyrian Hilakku, classical "Cilicia") is a rugged mountain district formed by the spurs of Taurus, which often terminate in rocky headlands with small sheltered harbours, features which, in classical times, made the coast a string of havens for pirates and, in the Middle Ages, outposts for Genoese and Venetian traders. The district is watered by the Calycadnus and was covered in ancient times by forests that supplied timber to Phoenicia and Egypt. Cilicia lacked large cities.) for its abundance (euthemia), filled with sesame and millet and olives and pasturage for the horses imported into ancient Israel by King Solomon. Many of its high places were fortified. The plain is watered by the three great rivers, the Cydnus (Tarsus Çay Berdan River), the Sarus (Seyhan), and the Pyramus (Ceyhan River), each of which brings down much silt from the deforested interior and which fed extensive wetlands. The Sarus now enters the sea almost due south of Tarsus, but there are clear indications that at one period it joined the Pyramus, and that the united rivers ran to the sea west of Kara tash. Through the rich plain of Issus ran the great highway that linked east and west, on which stood the cities of Tarsus (Tarsa) on the Cydnus, Adana (Adanija) on the Sarus, and Mopsuestia (Missis) on the Pyramus. while winters are mild, making the land, particularly, the eastern plains, fertile. In the coldest month (January), the average temperature is 9 °C, and in the warmest month (August), the average temperature is 28 °C. The mountains of Cilicia have an inland climate with snowy winters. The average annual precipitation in the region is 647mm and the average number of rainy days in a year is 76. Mersin and surrounding areas have the highest average temperature in Cilicia. Mersin also has high annual precipitation (1096mm) and 85 rainy days in a year.
Геология
Киликия таулары ежелгі әктастардан, конгломераттардан, мергель тастардан және басқа да ұқсас материалдардан құралған. Тавр таулары карсттық әктастан тұрады, ал оның топырағы да әктас текті, жанартаулық топырақтың шағын аймақтарымен кездеседі. Төменгі жазық – Түркиядағы ең ірі аллювиалды жазық. Сейхан және Джейхан өзендері арқылы келген әктас қалыптасуы мен төртінші дәуірдің аллювиалды шөгінділері уақыт өте келе аймақтың жазықтарын жасады. Ақыатан, Ақыаян, Тұзкөл, Аладағтағы жеті көл және Қараисалы маңындағы Карсттік Дипсиз көлі – аймақтың көлдері. Аймақтағы су қоймалары: Сейхан, Чаталан, Едигөзе, Козан және Мехметли. Киликиядағы ірі өзендер – Сейхан, Джейхан, Бердан (Тарсус), Аси және Гөксу. Сейхан өзені Қайсери облысынан бастау алған Заманты және Гөксу өзендерінің қосылуынан пайда болып, Мерсин шығанағына құяды. Өзеннің ұзындығы 560 км. Джейхан өзені Ақсу және Хурман өзендерінің қосылуынан пайда болып, Искендерун шығанағындағы Хурмуз мүйісіне қарай ағады. Оның ұзындығы 509 км және Жерорта теңізіне құя бермес бұрын Ақыаян, Ақыатан және Какарат көлдерін қалыптастырады. Бердан өзені Тавр тауларынан басталып, Тарсус қаласының оңтүстігінде Жерорта теңізіне құяды. Гөксу өзені Тавр тауларынан бастау алып, Силифкеден оңтүстік-шығысқа қарай 16 км жерде Жерорта теңізіне құяды. Ол Гөксу дельтасын, оның ішінде Ақкөл көлін және Парадениз лагунасын құрайды.
The mountains of Cilicia are formed from ancient limestones, conglomerate, marlstone, and similar materials. The Taurus Mountains are composed of karstic limestone, while its soil is also limestone derived, with pockets of volcanic soil. The lower plain is the largest alluvial plain in Turkey. Expansion of limestone formations and fourth era alluvials brought by the rivers Seyhan and Ceyhan formed the plains of the region over the course of time. Akyatan, Akyayan, Salt Lake, Seven lakes at Aladağ, and Karstik Dipsiz lake near Karaisalı are the lakes of the region. The reservoirs in the region are Seyhan, Çatalan, Yedigöze, Kozan and Mehmetli. The major rivers in Cilicia are Seyhan, Ceyhan, Berdan (Tarsus), Asi and Göksu. Seyhan River emerges from the confluence of Zamantı and Göksu rivers which originate from Kayseri Province and flows into the Gulf of Mersin. The river is 560 km long. Ceyhan River emerges from the confluence of the Aksu and Hurman rivers and flows towards Cape Hürmüz at the Gulf of İskenderun. It is 509 km long and it forms the Akyayan, Akyatan, and Kakarat lakes before flowing into the Mediterranean. Berdan River originates from the Taurus Mountains and flows into the Mediterranean south of Tarsus. Göksu river originates from the Taurus Mountains and flows into the Mediterranean 16 km southeast of Silifke. It forms the delta of Göksu, including Akgöl Lake and Paradeniz Lagoon.
Неолиттен неоассириялық кезеңге дейін
Киликия неолит дәуірінен бастап қоныстанды. Аймақтың неолиттен қола дәуіріне дейінгі ежелгі қоныстарының мерзімі: Акерамикалық/неолиттік: б.з.д. 8 және 7 мыңжылдықтар; Ерте халколиттік: б.з.д. 5800 ж.; Орта халколиттік (шығыстағы Халаф және Убайд мәдениеттерімен байланысты): б.з.д. 5400–4500 ж.; Кеш халколиттік: б.з.д. 4500 – б.з.д. 3400 ж.; және Ерте қола дәуірі IA: б.з.д. 3400–3000 ж.; EBA IB: б.з.д. 3000–2700 ж.; EBA II: б.з.д. 2700–2400 ж.; EBA III A B: б.з.д. 2400–2000 ж. Бұл аймақ Хет дәуірінде (б.з.д. 2 мыңжылдық) Кизуватна деп белгілі болған. Аймақ екі бөлікке бөлінген: Uru Adaniya (жазық Киликия) – суы мол жазық және батыстағы таулы аймақ – «қатаң» Киликия (Тарза). Киликиялықтар ассириялық жазбаларда Хиликук ретінде кездеседі және б.з.д. 1 мыңжылдықтың басында Батыс Азияның төрт маңызды күштерінің бірі болған. Бірақ ол киликиялықтарды батысқа және солтүстікке жылжытып, оларды Трояның одақтастарына айналдырды. Гомерге белгісіз Киликия қалалары гректер келгенге дейін өздерінің ежелгі аттарын сақтап келген: Тарзу (Тарсус), Ингира (Анхиале), Дануна Адана (өзінің ежелгі атын сақтайды), Пахри (болжам бойынша Мопсуэстия), Кунду (Кинда, кейін Аназарбус) және Азативатая (қазіргі Каратепе). Б.з.д. 1650 ж. шамасында Хет патшалары I Хаттусили мен I Мурсилидің Пирам өзені (қазіргі Оңтүстік Түркиядағы Джейхан өзені) бойында еркін жүріп-тұруына куәлік бар, бұл олардың Сириямен шайқаста Киликияны тиімді бақылағанын көрсетеді. Муршилидің б.з.д. 1595 ж. шамасында қайтыс болғаннан кейін хурриттер Хеттерден билікті тартып алды, және Киликия екі ғасыр бойы тәуелсіздікке ие болды. Бос Киликияның алғашқы патшасы, Париаватри ұлы Ишпуташу, клинопись және хетт иероглифтерінде «үлкен патша» ретінде жазылған. Хеттердің тегі туралы тағы бір жазба – Ишпуташу мен Хеттер патшасы Телипину арасындағы шарт, хетт және аккад тілдерінде сақталған. Келесі ғасырда Киликия патшасы Пиллия Хеттер патшасы Зиданта II және Алалахтың Идримиімен шарттар жасады, онда Идрими Шығыс Киликиясының әскери нысандарына шабуыл жасағанын айтқан. Идримиден кейін Алалах патшасы болған Никмепа, Киликияның аймақтағы билігін әлсірету үшін хурриттік қарсыласы Митаннидің Шауштатарынан көмек сұрады. Алайда, хеттердің күшінің артуы Никмепаның күш-жігерінің нәтижесіз екенін көрсетті, өйткені Хеттер көп ұзамай Киликияға қауіп төндіретін Кизуватна қаласын басып алды. Одан кейін патша II Сунасура Хеттердің вассалдығын қабылдауға мәжбүр болды, ол ежелгі Киликияның соңғы патшасы болды. Мурсили I-нің қайтысынан кейін, таққа талапкерлер арасындағы билік күресі Хеттердің үстемдігінің құлауына әкелді, және Киликия тәуелсіздігін қайта алды. Б.з.д. 8 ғасырда аймақ гректер Мопсос деп атаған Мукшуш әулетінің билігімен біріктірілді. Сиеннес әулетінің бейбіт басқаруы патшалықты сақтап тұрды және Ахеменид империясының Мидия жерлеріне жасаған шабуылдарынан кейін лидиялықтарға шабуыл жасауына жол бермеді. Сиеннес ұлы Аппуашу елін Вавилон патшасы Нериглиссардан қорғады, оның әскері Киликияға жетіп, Тавр тауларын кесіп өтті. Ахеменидтер лидиялықтарды жеңді, және Аппуашу 549 ж.б.з.д. парсылардың билігін мойындауға мәжбүр болды, Киликиядағы жергілікті басқаруды сақтап қалды. Киликия Кир II билігі кезінде автономиялы сатрапияға айналды. Киликиялықтар ішкі істерде тәуелсіздікке ие болды және бұл автономияны шамамен 150 жыл сақтады. 401 ж. Сиеннес III және оның әйелі Эпиакса Кіші Кирдің ағасы Артаксеркс II Мнемонға қарсы көтерілісін қолдады. Бұл дұрыс саясат болды, өйткені әйтпесе Киликияны бүлікші әскерлер тонап кеткен болар еді. Алайда Кунакса шайқасында Кіші Кирдің жеңілгенінен кейін Сиеннес позициясын сақтау қиын болды. Көптеген ғалымдар бұл Киликияның тәуелсіздігінің аяқталуын білдіреді деп санайды. 400 жылдан кейін ол қалыпты сатрапияға айналды. Парсы империясы тұсында Киликия (бұрынғысы сияқты) грекше есімдерді немесе «Сиеннес» атағын алған жергілікті патшалармен басқарылды, және Дарий оны төртінші сатрапияға ресми түрде қосты. Ксенофонт билікте патшаны тапты, және Кіші Кирдің билікті басып алуына ешқандай қарсылық көрсетілмеді. Александр қайтыс болғаннан кейін ол ұзақ уақыт бойы бәсекелес эллиндік монархтар мен мемлекеттердің шайқас алаңы болды, және бір кезде Птолемей (яғни Мысыр) билігіне көшті, бірақ ақырында Селевкидтерге келді, бірақ олар шығыс жартысынан артығын тиімді ұстаған жоқ.
Cilicia was settled from the Neolithic period onwards. Dating of the ancient settlements of the region from Neolithic to Bronze Age is as follows: Aceramic/Neolithic: 8th and 7th millennia BC; Early Chalcolithic: 5800 BC; Middle Chalcolithic (correlated with Halaf and Ubaid developments in the east): c. 5400–4500 BC; Late Chalcolithic: 4500 – c. 3400 BC; and Early Bronze Age IA: 3400–3000 BC; EBA IB: 3000–2700 BC; EBA II: 2700–2400 BC; EBA III A B: 2400–2000 BC.]] The area had been known as Kizzuwatna in the earlier Hittite era (2nd millennium BC). The region was divided into two parts, Uru Adaniya (flat Cilicia), a well watered plain, and "rough" Cilicia (Tarza), in the mountainous west. The Cilicians appear as Hilikku in Assyrian inscriptions, and in the early part of the first millennium BC was one of the four chief powers of Western Asia. but he transferred the Cilicians far to the west and north and made them allies of Troy. The Cilician cities unknown to Homer already bore their pre Greek names: Tarzu (Tarsus), Ingira (Anchiale), Danuna Adana, which retains its ancient name, Pahri (perhaps Mopsuestia), Kundu (Kyinda, then Anazarbus) and Azatiwataya (today's Karatepe). There exists evidence that circa 1650 BC both Hittite kings Hattusili I and Mursili I enjoyed the freedom of movement along the Pyramus River (now the Ceyhan River in southern Turkey), proving they exerted strong control over Cilicia in their battles with Syria. After the death of Murshili around 1595 BC, Hurrians wrested control from the Hitties, and Cilicia was free for two centuries. The first king of free Cilicia, Išputahšu, son of Pariyawatri, was recorded as a "great king" in both cuneiform and Hittite hieroglyphs. Another record of Hittite origins, a treaty between Išputahšu and Telipinu, king of the Hittites, is recorded in both Hittite and Akkadian. In the next century, the Cilician king Pilliya finalized treaties with both King Zidanta II of the Hittites and Idrimi of Alalakh, in which Idrimi mentions that he had assaulted several military targets throughout Eastern Cilicia. Niqmepa, who succeeded Idrimi as king of Alalakh, went so far as to ask for help from a Hurrian rival, Shaushtatar of Mitanni, to try and reduce Cilicia's power in the region. It was soon apparent, however, that increased Hittite power would soon prove Niqmepa's efforts to be futile, as the city of Kizzuwatna soon fell to the Hittites, threatening all of Cilicia. Soon after, King Sunassura II was forced to accept vassalization under the Hittites, becoming the last king of ancient Cilicia. After the death of Mursili I, which led to a power struggle among rival claimants to the throne, eventually leading to the collapse of Hittite supremacy, Cilicia appeared to have regained its independence. In the 8th century BC, the region was unified under the rule of the dynasty of Mukšuš, whom the Greeks rendered Mopsos The peaceful governance of the Syennesis dynasty sustained the kingdom and prevented the Achaemenid Empire from attacking Lydians after the Achaemenid invasions of Median lands. Appuašu, the son of Syennesis, defended the country against the Babylonian king Neriglissar, whose army reached Cilicia and crossed the Taurus mountain range. The Achaemenids defeated the Lydians, and Appuašu had to recognize the authority of the Persians in 549 BC to keep the local administration with the Cilicians. Cilicia became an autonomous satrapy under the reign of Cyrus II. Cilicians were independent in their internal affairs and kept this autonomy for almost 150 years. In 401, Syennesis III and his wife Epyaxa supported the revolt of Cyrus the Younger against his brother Artaxerxes II Mnemon. This was sound policy because otherwise, Cilicia would have been looted by the rebel army. However, after the defeat of Cyrus at Cunaxa, keeping Syennesis' position was difficult. Most scholars assume that this behavior marked the end of the independence of Cilicia. After 400, it became a normal satrapy. Under the Persian empire, Cilicia (in ) was said to be governed by tributary native kings who bore a Hellenized name or the title of "Syennesis", and it was officially included in the fourth satrapy by Darius. Xenophon found a queen in power, and no opposition was offered to the takeover of Cyrus the Younger. After Alexander's death it was long a battleground of the rival Hellenistic monarchs and kingdoms, and for a time fell under Ptolemaic dominion (i. e., Egypt), but finally came to the Seleucids, who, however, never held effectually more than the eastern half.
Рим және Византия дәуірі
Киликия Трахея қарақшылардың тобына айналды, олар б.з.д. 67 жылы Корракезион шайқасынан кейін Помпей тарапынан басылды, ал Тарс Киликияның Рим провинциясының астанасы болды. Киликия Педиясы б.з.д. 103 жылы Марк Антоний Оратордың қарақшыларға қарсы жорығында алғаш бағындырылып, Рим территориясына айналды, ал Сулла оның алғашқы губернаторы болып, Митридаттың жорылысын тоқтатты. Бұл аймақты Помпей б.з.д. 64 жылы провинция ретінде ұйымдастырды, ол қысқа мерзімге Фригияның бір бөлігін де қамтыды. Император Диоклетианның тетрархиясы кезінде (шамамен 297 ж.) Киликия консуляр басқарды; Исауриямен және Сирия, Месопотамия, Египет және Ливия провинцияларымен бірге Diocesis Orientis құрамына кірді.
Cilicia Trachea became the haunt of pirates, who were subdued by Pompey in 67 BC following a Battle of Korakesion (modern Alanya), and Tarsus was made the capital of the Roman province of Cilicia. Cilicia Pedias became Roman territory in 103 BC first conquered by Marcus Antonius Orator in his campaign against pirates, with Sulla acting as its first governor, foiling an invasion of Mithridates, and the whole was organized by Pompey, 64 BC, into a province which, for a short time, extended to and included part of Phrygia. Under Emperor Diocletian's Tetrarchy (c. 297), Cilicia was governed by a consularis; with Isauria and the Syrian, Mesopotamian, Egyptian and Libyan provinces, formed the Diocesis Orientis
Ерте ислам кезеңі
VII ғасырда Киликияға мұсылман арабтары шапқындады. Бұл аймақ біраз уақыт бойы ешкімге тиесілі емес, даулы аймаққа айналды. Арабтар бұл аймақты 8 ғасырдың басында жаулап алды. Аббасид халифаты тұсында Киликия қайта қоныстандырылып, бекітілген шекара аймағына (тугур) айналды. 787/788 жылдары қайта салынған Тарс, аймақтағы ең ірі елді мекенге айналып, арабтардың Таурус таулары арқылы Византияның Анатолиясына жасаған шабуылдарындағы маңызды базасы болды. Мұсылмандар елді 965 жылы император Никефор II қайта басып алғанға дейін өздерінде ұстады. Кресттік мемлекеттермен күрделі одақтар арқылы армян барондары мен патшалары крестшілерді Патшалықтың шекараларында және олардың бойында, соның ішінде Баграс, Трапесак, Т’ил Хамтун, Харуния, Селефкия, Амуда және Сарвандикар қалаларында бекіністер сақтауға шақырды. Госдантин (1095 – 1100 ж.ж.) Антиохияға жасалған жорықта крестшілерге көмектесіп, рыцарь және маркиз атағын алды. Торос I (1100 – 1129 ж.ж.), Сирияның христиан князьдерімен одақтасып, Византия және Селжұқ түркілеріне қарсы сәтті соғыстар жүргізді. Левон II (Ұлы Лео (1187–1219 ж.ж.)), патшалықты Таурус тауынан тысқары жерлерге кеңейтіп, астанасын Сис қаласында орнатты. Ол крестшілерге көмектесіп, Майнц архиепискобынан патшалық тіл билігін алды және Кипр кресттік патшалығының Лузиньян әулетінен біреуге үйленді. Содан кейін моңғолдар Киликияны Мысырдың мамлюктерінен қорғауға көмектесті, бірақ моңғолдардың өзі ислам дінін қабылдады.
In the 7th century Cilicia was invaded by the Muslim Arabs. The area was for some time an embattled no man's land. The Arabs succeeded in conquering the area in the early 8th century. Under the Abbasid Caliphate, Cilicia was resettled and transformed into a fortified frontier zone (thughur). Tarsus, re built in 787/788, quickly became the largest settlement in the region and the Arabs' most important base in their raids across the Taurus Mountains into Byzantine held Anatolia. The Muslims held the country until it was reoccupied by the Emperor Nicephorus II in 965. Through their complex alliances with the Crusader states, the Armenian barons and kings often invited Crusaders to maintain castles in and along the borders of the Kingdom, including Bagras, Trapessac, T‛il Hamtun, Harunia, Selefkia, Amouda, and Sarvandikar. Gosdantin (r. 1095 – c. 1100) assisted the Crusaders on their march to Antioch, and was created knight and marquis. Thoros I (r. c. 1100 – 1129), in alliance with the Christian princes of Syria, waged successful wars against the Byzantines and Seljuk Turks. Levon II (Leo the Great (r. 1187–1219)), extended the kingdom beyond Mount Taurus and established the capital at Sis. He assisted the Crusaders, was crowned King by the Archbishop of Mainz, and married one of the Lusignans of the Crusader Kingdom of Cyprus. The Mongols then assisted with the defence of Cilicia from the Mamluks of Egypt, until the Mongols themselves converted to Islam.
Түрікмендер
Абу Саид (1316–1335 жылдары билеген) қайтыс болғаннан кейін Ылханат біртұтастығын жоғалтты, осылайша Киликияны қорғауда Армения Корольдігіне көмектесе алмады. Армения Корольдігіндегі ішкі жанжалдар және 1348 жылы жеткен Қара өлім салдарынан болған қирату көшпелі түркілердің назарын тұрақсыз Киликияға бұрды. 1352 жылы Рамазан Бег Чалдагының оңтүстігіне қоныс аударған түркілерді жетектеп, алғашқы поселенісін – Камилиді құрды. Сол жылы Рамазан Бег Каирге сапар шегіп, Киликияда жаңа шекаралық түркімен әмірлігін құруға сұлтаннан рұқсат алды.
The Ilkhanate lost cohesion after the death of Abu Sa'id (r. 1316–1335), and thus could not support the Armenian Kingdom in guarding Cilicia. Internal conflicts within the Armenian Kingdom and the devastation caused by the Black Death that arrived in 1348, led nomadic Türkmens to turn their eyes towards unstable Cilicia. In 1352, Ramazan Beg led Turkmens settled south of Çaldağı and founded their first settlement, Camili. Later that year, Ramazan Beg visited Cairo and was licensed by the Sultan to establish the new frontier Turkmen Emirate in Cilicia.
Құлау
Левон V қайтыс болғаннан кейін (1342) Иоанн Лузиньян Госдантин IV ретінде патшалық таққа отырды; бірақ ол және оның ізбасарлары туған армяндарды Рим шіркеуінің үлгісіне келтіруге тырысып, барлық маңызды лауазымдарды латынға беру арқылы оларды наразылыққа түртті. Соңында, патшалық ішкі келіспеушіліктердің құрбаны болғаннан кейін, 1375 жылы Киликия Педиясын Рамадандықтар қолдаған Мысырдың Мамлюк сұлтанатына өткізді. Османдықтар 1608 жылы Адана санджағының Рамадандық басқаруын тоқтатып, одан кейін оны тікелей Константинопольден басқарды. Автономиялы санджақ кейін Алеппо иалатынан бөлініп, Адана иалаты деген атпен жаңа провинция ретінде құрылды. Провинцияны басқару үшін губернатор тағайындалды. 1832 жылдың соңында Мысырдың Валиі Мұхаммед Әли Паша Сирияға шапқындап, Киликияға жетті. 14 мамыр 1833 жылы қол қойылған Күтахия келісімі Киликияны де-факто тәуелсіз Мысырға өткізді. Шығыс дағдарысынан кейін, 27 қараша 1840 жылы қол қойылған Александрия келісімі Киликияның Осман билігіне қайтарылуын талап етті. 1861 жылы басталған Америка Азамат соғысы Еуропаға мақта ағынын тоқтатты және еуропалық мақта саудагерлерін құнарлы Киликияға бағыттап, оны мақта саудасының орталығына айналдырды. Он жылдар ішінде аймақ империяның ең экономикалық қуатты аймақтарының біріне айналды. 1869 жылы Османдық әкімшіліктегі реформалардан кейін Адана иалаты Адана вилайеті болып қайта құрылды. Дамыған өңірлік экономика, Хамидиялық қырғындардан қашқан армян халқының санының екі есеге артуы және 1908 жылғы төңкеріспен Абдулхамидтің автократиялық билігінің аяқталуы армян қауымын күшейте түсті және автономиялы Киликия идеясын тудырды. Абдулхамидтің ашулы жақтастары, қарсы төңкеріс кезінде Cemiyet-i Muhammediye ұйымы аясында бірігіп, 1909 жылдың 14-27 сәуірінде армянға қарсы погромдарды ұйымдастырды. Адана қырғыны салдарынан шамамен 25 000 армян қаза тауып, 3 500 бала жетім қалды және вилайеттің барлық христиандық аудандары қирады. Киликия бөлігіндегі Берлин-Бағдат темір жолы 1912 жылы ашылып, аймақты Таяу Шығыспен байланыстырды. Армян геноциді кезінде Осман телеграфы губернаторға Адана вилайетінің 70 000-нан астам армяндарын Сирияға жер аудару туралы бұйрық берді. Зейтун армяндары Осман шабуылына қарсы сәтті қарсылық көрсетті. Зейтунды толық бағындыру үшін Османдықтар Мараштан келген армян делегациясын Зейтун тұрғындарынан қаруларын түсіруді сұрауға мәжбүрлеу арқылы сатқындыққа жүгінуге мәжбүр болды. Армян делегациясы да, кейіннен Зейтун тұрғындары да басқа амалға бармады.
When Levon V died (1342), John of Lusignan was crowned king as Gosdantin IV; but he and his successors alienated the native Armenians by attempting to make them conform to the Roman Church, and by giving all posts of honour to Latins, until at last the kingdom, falling prey to internal dissensions, ceded Cilicia Pedias to the Ramadanid supported Mamluk Sultanate of Egypt in 1375. Ottomans ended the Ramadanid administration of Adana sanjak in 1608, ruling it directly from Constantinople then after. The autonomous sanjak was then split from the Aleppo Eyalet and established as a new province under the name of Adana Eyalet. A governor was appointed to administer the province. In late 1832, Eyalet of Egypt Vali Muhammad Ali Pasha invaded Syria, and reached Cilicia. The Convention of Kütahya that was signed on 14 May 1833, ceded Cilicia to the de facto independent Egypt. After the Oriental crisis, the Convention of Alexandria that was signed on 27 November 1840, required the return of Cilicia to Ottoman sovereignty. The American Civil War that broke out in 1861 disturbed the cotton flow to Europe and directed European cotton traders to fertile Cilicia. The region became the centre of cotton trade and one of the most economically strong regions of the Empire within decades. In 1869, Adana Eyalet was re established as Adana Vilayet, after the re structuring in the Ottoman Administration. A thriving regional economy, the doubling of Cilician Armenian population due to flee from Hamidian massacres, and the end of autocratic Abdulhamid rule with the revolution of 1908, empowered the Armenian community and envisioned an autonomous Cilicia. Enraged supporters of Abdulhamid that organized under Cemiyet i Muhammediye amidst the countercoup, led to a series of anti Armenian pogroms in 14–27 April 1909. The Adana massacre resulted in the deaths of roughly 25,000 Armenians, orphaned 3500 children and caused heavy destruction of Christian neighbourhoods in the entire Vilayet. Cilicia section of the Berlin–Baghdad railway were opened in 1912, connecting the region to Middle East. Over the course of Armenian genocide, Ottoman telegraph was received by the Governor to deport the more than 70,000 Armenians of the Adana Vilayet to Syria. Armenians of Zeitun had organized a successful resistance against the Ottoman onslaught. In order to finally subjugate Zeitun, the Ottomans had to resort to treachery by forcing an Armenian delegation from Marash to ask the Zeituntsis to put down their arms. Both the Armenian delegation, and later, the inhabitants of Zeitun, were left with no choice.
Қазіргі заман
1918 жылғы 30 қазанда Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтау үшін қол қойылған Мудрос келісімі Киликияны Францияның бақылауына берді. Француз үкіметі желтоқсан айында Киликияға 170 000-нан астам армянның қайта оралуын қадағалау және бақылау үшін Әрмен легионының төрт батальонын жіберді. 1920 жылғы 4 мамырда армян халқы француз мандатында Киликияның тәуелсіздігін жариялады. Француз әскерлері аймақта тым сиреп орналасқандықтан, Мустафа Кемаль-пашаға қарсы және оның жақтастары болған мұсылман топтарының күшті шабуылдарына ұшырады, нәтижесінде аймақтағы саясатын өзгертуге мәжбүр болды. 28 мамырда француз бен кемалистер арасында жасалған бітімге сәйкес, француз әскерлері Мерсин-Османия темір жолының оңтүстігіне шегінді. Саяси жағдай мен мүдделердің өзгеруіне байланысты француздар саясатын одан әрі өзгертті: армян халқының қайта оралуы тоқтатылды және француздар бастапқыда Сирия мандатына қосамын деп үміттенген Киликияға деген барлық құқықтарынан бас тартты. 1921 жылғы 9 наурызда Франция мен Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі арасында Киликия бейбітшілік шарты жасалды. Шарт көздеген мақсатына жете алмады және 1921 жылғы 20 қазанда қол қойылған Анкара шартымен ауыстырылды. Келісім шарттарына сәйкес Франция Киликия соғысының аяқталғанын мойындады, француз әскерлері мен қалған армян еріктілері 1922 жылғы қаңтардың басында аймақтан шығып кетті.
Armistice of Mudros that was signed on 30 October 1918 to end the World War I, ceded the control of Cilicia to France. French Government sent four battalions of the Armenian Legion in December to take over and oversee the repatriation of more than 170,000 Armenians to Cilicia. On May 4, 1920, Armenian people declared the independence of Cilicia under the French mandate. The French forces were spread too thinly in the region and, as they came under withering attacks by Muslim elements both opposed and loyal to Mustafa Kemal Pasha, eventually reversed their policies in the region. A truce arranged on May 28 between the French and the Kemalists, led to the retreat of the French forces south of the Mersin Osmaniye railroad. With the changing political environment and interests, the French further reversed their policy: The repatriation was halted, and the French ultimately abandoned all pretensions to Cilicia, which they had originally hoped to attach to their mandate over Syria. Cilicia Peace Treaty was signed on 9 March 1921 between France and Turkish Grand National Assembly. The treaty did not achieve the intended goals and was replaced with the Treaty of Ankara that was signed on 20 October 1921. Based on the terms of the agreement, France recognized the end of the Cilicia War, and French troops together with the remaining Armenian volunteers withdrew from the region in early January 1922.
Түркия Республикасы
1921 жылы Анкара шартына қол қойылып, аймақ Түркия Республикасының құрамына енді. 1923 жылғы 15 сәуірде, Лозанна шартына қол қойылмас бұрын, түрік үкіметі «Тастап кетілген мүліктер туралы заңды» қабылдады, ол мүліктерінде болмаған армян және гректердің мүліктерін тәркіледі. Киликия – мүлігі ең көп тәркіленген аймақтардың бірі болғандықтан, Балқан және Криттен келген мухажирлер (көшпендер) аймақтың ескі армян және грек шаруашылықтары мен ауылдарына қоныстандырылды. Оларға барлық түрдегі мүлік, жерлер, үйлер және шеберханалар таратылды. Сондай-ақ осы кезеңде Қайсери мен Дарендеден Киликияға мұсылмандар ағылып келді, оларға ірі шаруашылықтар, фабрикалар, дүкендер мен үйлер берілді. Он жылдың ішінде Киликия демографиялық, әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан күрт өзгерді және тек мұсылман/түрік халқынан тұратын болды, өзінің әртүрлілігін жоғалтты.
The region become part of the Republic of Turkey in 1921 with the signing of the Treaty of Ankara. On 15 April 1923, just before the signing of the Treaty of Lausanne, the Turkish government enacted the "Law of Abandoned Properties" which confiscated properties of Armenians and Greeks who were not present on their property. Cilicia were one of the regions with the most confiscated property, thus muhacirs (en: immigrants) from Balkans and Crete were relocated in the old Armenian and Greek neighbourhoods and villages of the region. All types of properties, lands, houses and workshops were distributed to them. Also during this period, there was a property rush of Muslims from Kayseri and Darende to Cilicia who were granted the ownership of large farms, factories, stores and mansions. Within a decade, Cilicia had a sharp change demographically, socially and economically and lost its diversity by turning into solely Muslim/Turkish.
Демография
Киликия өте көп халыққа ие, себебі оның мол ресурстары, қолайлы климаты және жазық географиясы бар. 2022 жылдың 31 желтоқсанына қарай Киликия халқының саны 6 435 986 адамды құрайды. Хатай – Киликияның ең ауылдық провинциясы, сонымен қатар Хатай – ауыл халқының саны артып, қала халқының саны төмендеп бара жатқан жалғыз провинция. Бұл себептің бастысы – Хатайдың таулы жер бедері. Адана, Искендерун және Мерсин қалаларында маңызды христиан қауымдастықтары (Антиохиялық грек христиандары және армяндар) кездеседі. Адана провинциясы ең урбанизацияланған провинция, халықтың көп бөлігі Адана қаласында шоғырланған. Мерсин провинциясының ауыл халқы Адана провинциясынан көп, себебі оның Тавр таулары мен Жерорта теңізі арасындағы жазық жердің ұзын және тар жолағы бар.
Cilicia is heavily populated due to its abundant resources, climate and plain geography. The population of Cilicia as of December 31, 2022 is 6,435,986. Hatay is the most rural province of Cilicia and also Hatay is the only province that the rural population is rising and the urban population is declining. The major reason is the mountainous geography of Hatay. Significant Christian communities (Antiochian Greek Christians and Armenians) found in Adana, İskenderun, and Mersin. Adana Province is the most urbanized province, with most of the population centred in the city of Adana. Mersin Province has a larger rural population than Adana Province, owing to its long and narrow stretch of flat land in between the Taurus Mountains and the Mediterranean.
Экономика
Киликия кең, құнарлы жерімен және өнімді ауыл шаруашылығымен әйгілі. Аймақ сонымен қатар өнеркәсіптік дамыған; Тарс, Адана және Джейхан қалаларында көптеген өндіріс орны бар. Мерсин және Ысқақендір теңіз порттары Орталық, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Анатолияда өндірілген тауарларды тасымалдауды қамтамасыз етеді. Джейхан мұнай, табиғи газ терминалдарымен қатар мұнай өңдеу зауыттары мен кеме құрылысшыларына да қызмет етеді.
Cilicia is well known for the vast fertile land and highly productive agriculture. The region is also industrialized; Tarsus, Adana and Ceyhan host numerous plants. Mersin and İskenderun seaports provide transportation of goods manufactured in Central, South and Southeast Anatolia. Ceyhan hosts oil, natural gas terminals as well as refineries and shipbuilders.
Ауыл шаруашылығы
Киликия жазығы әлемдегі ең құнарлы топырақтардың біріне ие, онда жыл сайын 3 рет егін жинауға болады. Аймақ әлемдегі екінші ең бай флораға ие және Түркияның тек құрғақ жаңғақ пен темекіден басқа барлық ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіреді. Киликия соя, жержаңғақ және жүгері өнімі бойынша Түркияда көш бастап тұр, сонымен қатар жеміс-жидек пен көкөніс өндірісінде де маңызды рөл атқарады. Түркияның цитрус экспортінің жартысы Киликиядан шығады. Анамур – Түркиядағы банан, манго, киви және басқа да субтропикалық өнімдерді өндіруге қолайлы жалғыз субтропикалық аймақ. Киликия Мұғла-Айдын аймағынан кейін Түркиядағы екінші ірі бал өндіруші. Самандағ, Юмурталық, Караташ және Бозязы – аймақтағы балық аулау негізгі табыс көзі болып табылатын қалалар. Сұр балық, қызыл балық, теңіз басы, лагос, кальмар және алтынбас – аймақтағы ең танымал балық түрлері. Акиятан, Акияған, Юмурталық көлдерінде және Сейхан су қоймасында балық шаруашылықтары бар. Ауыл шаруашылығының басқа салаларына қарағанда кең таралмаса да, аймақ бойынша сүт және мал өнімдері де өндіріледі.
The Cilicia plain has some of the most fertile soil in the world in which 3 harvests can be taken each year. The region has the second richest flora in the world and it is the producer of all agricultural products of Turkey except hazelnut and tobacco. Cilicia leads Turkey in soy, peanuts and corn harvest and is a major producer of fruits and vegetables. Half of Turkey's citrus export is from Cilicia. Anamur is the only sub tropical area of Turkey where bananas, mango, kiwi and other sub tropical produce can be harvested. Cilicia is the second largest honey producer in Turkey after the Muğla–Aydın region. Samandağ, Yumurtalık, Karataş and Bozyazı are some of the towns in the region where fishing is the major source of income. Gray mullet, red mullet, sea bass, lagos, calamari and gilt head bream are some of the most popular fish in the region. There are aquaculture farms in Akyatan, Akyağan, Yumurtalık lakes and at Seyhan Reservoir. While not as common as other forms of agriculture, dairy and livestock are also produced throughout the region.
Тау-кен өндірісі
Мырыш және қорғасын: Козан Хорзум тігісі негізгі көзі болып табылады. Хром Аладағлар аймағында кездеседі. Барит кендері Мерсин және Адана төңірегінде орналасқан. Темір Фек және Саймбейли маңында табылады. Асбест кендері көбінесе Хатай провинциясында шоғырланған. Киликияда әктас қоры өте көп. Аймақта төрт әк өндіру орны бар. Помза (күміртас) ресурстары Түркиядағы ең байы. Елдің 14% қоры Киликияда орналасқан.
Zinc and lead: Kozan Horzum seam is the major source. Chrome is found around Aladağlar. Baryte resources are around Mersin and Adana. Iron is found around Feke and Saimbeyli. Asbestos mines are mostly in Hatay Province. Limestone reserves are very rich in Cilicia. The region is home to four lime manufacturing plants. Pumice resources are the richest in Turkey. 14% of country's reserves are in Cilicia.
Өңдеу
Киликия – Түркияның ең алғашқы өнеркәсіптік дамыған аймақтарының бірі. Ауыл шаруашылығының жақсаруы және өнімділіктің артуы нәтижесінде, ауыл шаруашылығына негізделген көптеген өндіріс орындары салынды. Бүгінде өндіріс саласы негізінен Тарс, Адана және Джейхан қалаларының маңында шоғырланған. Мұнда тоқыма, былғары өңдеу және азық-түлік өңдеу заводтары көптеп кездеседі. İsdemir – Искендерун қаласында орналасқан ірі болат зауыты. Джейхан мұнай терминалы маңындағы инвестициялардың арқасында аймақта мұнай-химия өнеркәсібі қарқынды дамып келеді. Аймақта мұнайды қайта өңдеу заводтары салынуда. Сондай-ақ, Джейхан қаласында кеме жасау өнеркәсібі де құрылатыны күтілуде.
Cilicia is one of the first industrialized regions of Turkey. With the improvements in agriculture and the spike of agricultural yield, agriculture based industries are built in large numbers. Today, the manufacturing industry is mainly concentrated around Tarsus, Adana and Ceyhan. Textile, leather tanning and food processing plants are plentiful. İsdemir is a large steel plant located in İskenderun. The petrochemical industry is rapidly developing in the region with the investments around the Ceyhan Oil Terminal. Petroleum refineries are being built in the area. Ceyhan is also expected to host the shipbuilding industry.
Сауда
Адана – аймақтың сауда орталығы болып табылады, онда көптеген мемлекеттік және жеке мекемелердің аймақтық кеңселері орналасқан. Мерсин мен Антакияда да мемлекеттік мекемелердің аймақтық кеңселері бар. Аймақта Аданадағы TÜYAP конгресс және көрме орталығы мен Мерсин конгресс орталығы сияқты жерлерде көптеген өнеркәсіптік жәрмеңкелер мен конгрестер өтеді. Мерсин теңіз порты – Түркиядағы Стамбул мен Измирден кейінгі үшінші ірі теңіз порты. Портта 45 тұрақ бар. Порттың жалпы ауданы 785 шаршы километрді (194 000 акр) құрайды, ал жылдық сыйымдылығы 6000 кемеге жетеді. Ысқақұрған теңіз порты көбінесе Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Түркияға тасымалдау үшін пайдаланылады. Ceyhan мұнай терминалы – Баку-Тбилиси-Ceyhan құбыр желісі («BTC»), Киркук-Ceyhan мұнай құбыры, жоспарланған Самсун-Ceyhan және Ceyhan Қызыл теңіз құбырлары үшін теңіз көлігі терминалы. Ceyhan сонымен қатар Киркук-Ceyhan мұнай құбырына параллель салынатын жоспарланған құбыр желісі үшін, сондай-ақ Самсуннан Ceyhan-ға дейін Blue Stream газ құбырының ұзартылуы үшін табиғи газ терминалы болады. Dörtyol мұнай терминалы – 1967 жылы Батман мұнайын өткізу үшін жұмыс іске қосылған Батман-Dörtyol мұнай құбырының теңіз көлігі терминалы. Құбырдың ұзындығы 511 км, ал жылдық сыйымдылығы 3,5 миллион тоннаны құрайды.
Adana is the commercial centre of the region where many of the public and private institutions have their regional offices. Mersin and Antakya are also home to regional offices of public institutions. Many industry fairs and congresses are held in the region at venues such as the TÜYAP Congress and Exhibition Centre in Adana and the Mersin Congress Centre. Mersin Seaport is the third largest seaport in Turkey, after Istanbul and İzmir. There are 45 piers in the port. The total area of the port is 785 square kilometres (194,000 acres), and the capacity is 6,000 ships per year. İskenderun Seaport is used mostly for transfers to Middle East and Southeastern Turkey. Ceyhan Oil Terminal is a marine transport terminal for the Baku–Tbilisi–Ceyhan pipeline (the "BTC"), the Kirkuk–Ceyhan Oil Pipeline, the planned Samsun Ceyhan and the Ceyhan Red Sea pipelines. Ceyhan will also be a natural gas terminal for a planned pipeline to be constructed parallel to the Kirkuk Ceyhan oil pipeline, and for a planned extension of the Blue Stream Gas Pipeline from Samsun to Ceyhan. Dörtyol Oil Terminal is a marine transport terminal for Batman Dörtyol oil pipeline which started operating in 1967 to market Batman oil. The pipeline is 511 km long and has an annual capacity of 3.5 million tons.
Туризм
Өңірдің жағалауы ұзын болса да, халықаралық туризм көршілес Анталия облысының деңгейінде емес. Эрдэмли мен Анамур арасында туристерді тартатын шағын ғана қонақүйлер бар. Киликия туризмі көбінесе Киликияның жергілікті халқына, сондай-ақ Қайсери, Газиантеп және айналасындағы аймақтардың тұрғындарына қызмет көрсететін шағын үйлердегі туризм түрі болып табылады. Силифке мен Мерсин арасында жағалау бойында биік және төмен қабатты шағын үйлер қатар орналасқан, бос жерлерге жақын жер жоқ. Мерсиннен Қаратасқа дейінгі жағалау аймағы көбінесе егістік жерлерді құрайды. Бұл аймақ курорттық туризм үшін арналған және келесі 20 жыл ішінде қарқынды дамуы күтілуде. Қараташ және Юмурталық жағалауларында екі аймақ арасында құс сақталмалы аймағы бар шағын үйлер орналасқан. Арсуз – Антакия және Искендерун тұрғындарының көбінесе демалатын теңіз жағалауындағы курорт. Таулы аймақтардағы жазықтар ыстық және ылғалды жазды бастан өткергісі келмейтін жергілікті тұрғындар үшін салқын демалыс орны. Мерсин облысындағы Гөзне және Чамлыяйла (Намрун), Адана облысындағы Текир, Бюрючек және Қызылдағ, Осман облысындағы Зоркун және Хатай облысындағы Соғұқолуқ – Киликияның жазда көбінесе толқып кететін танымал жота курорттары. Текир жотасында бірнеше қонақүй мен кемпинг алаңдары бар.
While the region has a long coastline, international tourism is not at the level of the neighbouring Antalya Province. There are a small number of hotels between Erdemli and Anamur that attracts tourists. Cilicia tourism is mostly cottage tourism serving the Cilicia locals as well as residents of Kayseri, Gaziantep and surrounding areas. Between Silifke and Mersin, high rise and low rise cottages line the coast, leaving almost no vacant land. The coastline from Mersin to Karataş is mostly farmland. This area is zoned for resort tourism and is expected to have a rapid development within the next 20 years. Karataş and Yumurtalık coasts are home to cottages with a bird conservatory between the two areas. Arsuz is a seaside resort that is mostly frequented by Antakya and İskenderun residents. Plateaus on the Taurus mountains are cooler escapes for the locals who wants to chill out from hot and humid summers of the lower plains. Gözne and Çamlıyayla (Namrun) in Mersin Province, Tekir, Bürücek and Kızıldağ in Adana Province, Zorkun in Osmaniye Province and Soğukoluk in Hatay Province are the popular high plain resorts of Cilicia which are often crowded in summer. There are a few hotels and camping sites in the Tekir plateau.
Баналық туризм
Бұл аймақ термалды суларға танымал. Кирикхан мен Рейханлының арасында орналасқан Хамамат термалды қайнар көзінің күкірт құрамы өте жоғары, ол Үндістандағы термалды қайнар көзінен кейін әлемдегі екінші орында тұрады. Бұл аймақтағы ең ірі шипажай және географиялық жақындығының арқасында көптеген сириялықтарды қызықтырады. Харуние термалды бұлағы Дүзичи қаласының жанындағы Сейхан өзенінің жағасында орналасқан және тыныш атмосфераға ие. Термалды сулар ревматизммен ауыратын адамдар үшін ең қолайлы орын. Адана облысындағы Курттепе, Алихокалы және Ылыджа минералды бұлақтары детоксикация үшін танымал. Антакиядағы Осман сарайы термалды курорты мен спа-сы Түркиядағы жаңғыртуға арналған ең жақсы курорттардың бірі болып саналады.
The region is a popular destination for thermal springs. Hamamat Thermal Spring, located on midway from Kırıkhan to Reyhanlı, has a very high sulphur ratio, making it the second in the world after a thermal spring in India. It is the largest spa in the region and attracts many Syrians due to proximity. Haruniye Thermal Spring is located on the banks of the Ceyhan River near Düziçi town and has a serene environment. Thermal springs are a hot spot for people with rheumatism. Kurttepe, Alihocalı and Ilıca mineral springs, all located in Adana Province, are popular for toxic cleansing. Ottoman Palace Thermal Resort & Spa in Antakya is one of Turkey's top resorts for revitalization.
Діни туризм
Бұл аймақ үш ірі діннің – яғни, иудаизм, христиандық және исламның тоғысқан жерінде орналасқан. Осы себепті, аймақта дінге адал жандар үшін маңызды көптеген тарихи орындар бар. Тарс қаласы – апостол Пауылдың туған жері, ол дінге келгеннен кейін осы қалаға қайтып келген. Пауыл қайтыс болғаннан кейін де қала христиандардың бекінісі болды. Тарстың солтүстігінде орналасқан Ашаб-и-Кеф үңгірі – христиан және мұсылман дінінде қасиетті саналатын, аңыз бойынша Жеті ұйықтағандардың жатқан жері деп есептеледі. Антакия – рухани әлемге саяхат жасаушылар үшін тағы бір маңызды орын. Жаңа өсиет бойынша, осы қалада Иса Мәсіхтің ізбасарлары алғаш рет христиан деп аталған. Антакия маңындағы Әулие Петр шіркеуі – христиан дінінің ең көне шіркеулерінің бірі. Бұл – Иса Мәсіхтің он екі апостолының бірі Әулие Петрдің туған жері. Антиохияның ұзақ тарихы және эллинистік иудаизм мен ерте христиандықтың қалыптасуындағы маңызды рөлінің арқасында ол "христиандықтың алғашқы бесігі" деп аталды.
Lying at a crossroads of three major religions, namely Judaism, Christianity and Islam, the region is home to numerous landmarks that are important for people of faith. Tarsus is the birthplace of Paul the Apostle, who returned to the city after his conversion. The city was a stronghold of Christians after his death. Ashab ı Kehf cavern, one of the locations claimed to be the resting place of the legendary Seven Sleepers, holy to Christians and Muslims, is located north of Tarsus. Antakya is another destination for the spiritual world, where, according to the New Testament the followers of Jesus Christ were first called Christians. the Church of Saint Peter near Antakya (Antioch) is one of Christianity's oldest churches. It is the home of Saint Peter, one of the 12 apostles of Jesus. Antioch was called "the cradle of Christianity" as a result of its longevity and the pivotal role that it played in the emergence of both Hellenistic Judaism and early Christianity,
Ежелгі жерлер
Қызкелесі (Қыз қамал) – 12 ғасырдың басында Рубенян әулетінің әрмен патшалары Көрікос қаласын (қазіргі Қызкелесі) қорғау үшін салған шағын аралдағы бекініс. Аспан мен Тозақ, Нарлыкуйдың солтүстігіндегі үлкен төбеде орналасқан, мыңдаған жылдар бойы тіреулердің шөгуінен пайда болған грабендерден тұрады. Бұл табиғи құбылыс адамдарға ерекше әсер ететіндіктен «Аспан мен Тозақ» деп аталды. Келушілер мифологиялық алып Тайфонның үңгіріне кіре алады. Мерсин қаласына жақын орналасқан ежелгі римдік Солой Помпеополисі. Yılanlı Kale (Жыландар қамалы) – 11 ғасырда крестоносшылар салған қамал, Тавр тауларын Антакия қаласымен байланыстыратын тарихи жолда орналасқан. Қамалда 8 дөңгелек мұнара, әскери күзет үйі және шіркеу бар. Ол Жаяхан қаласының батысынан 5 км қашықтықта жатыр. 3 ғасырда салынған Аназарбус қамалы ежелгі Анаварза қаласының орталығы болды. Қала төбеде салынған және Киликия жазығын бақылайтын стратегиялық маңызы бар еді. Қамал мен қала қабырғалары қаланың қалдықтарын көрсетеді. Қала қабырғасы 1500 метрлік, биіктігі 8-10 метрге жетеді және қалаға кіру үшін 4 қақпа бар. Қамал Аданадан солтүстік-шығысқа қарай 80 км қашықтықта орналасқан. Шаар (Комона) – Киликияның солтүстік бөлігінде, Аданадан шамамен 200 км солтүстікте, Туфанбейли маңында орналасқан ежелгі қала. Бұл қала хеттердің тарихи орталығы болған. Бүгінде римдік кезеңде салынған амфитеатр, византиялық дәуірдегі шіркеудің қираған қалдықтары және хеттік тас мүсіндері сақталған. Антакиядағы Әулие Петр шіркеуі – Хабиби Неккар тауының беткейіндегі үңгір, ол шіркеуге айналдырылған. Бұл шіркеу алғашқы христиандардың жиналатын дәстүрлі орны ретінде танымал. 1963 жылы Папа Павел VI бұл шіркеуді христиандар үшін «Қажылық орны» деп жариялады, содан бері әр жылдың 29 маусымында арнайы рәсім өткізіледі. Сент-Симеон монастыры – Антакиядан оңтүстікке қарай 18 км қашықтықтағы шөл төбеде салынған 6 ғасырлық алып құрылым. Монастырдың ең ерекше белгілері – цистерналары, қоймасы және қабырғалары. Сенушілердің айтуынша, Әулие Симеон 45 жыл бойы 20 метрлік тас бағананың үстінде тұрған.
Kizkalesi (Maiden Castle), a fort on a small island across Kızkalesi township, was built during the early 12th century by Armenian kings of the Rubeniyan dynasty to defend the city of Korykos (present day Kızkalesi). Heaven & Hell, situated on a large hill north of Narlıkuyu, consists of the grabens resulting from assoil of furrings for thousands of years. The natural phenomenon of the grabens is named 'Hell & Heaven' because of the exotic effects on people. Visitors can access the cave of the mythological giant Typhon. The ancient Roman town of Soloi Pompeiopolis, near the city of Mersin. Yılanlı Kale (Castle of Serpents), an 11th century Crusader castle built on a historical road connecting the Taurus mountains with the city of Antakya. The castle has 8 round towers, a military guardhouse and a church. It is located 5 km. west of Ceyhan. Anazarbus Castle, built in the 3rd century, served as the centre of the ancient metropolis of Anavarza. The city was built on a hill and had strategic importance, controlling the Cilician plain. The main castle and the city walls represent remains of the city. The city wall is 1500m. long and 8 10m. high, with 4 entrances to the city. The castle is located 80 km. northeast of Adana. Şar (Comona), an ancient city located in northernmost Cilicia, some 200 km. north of Adana, near Tufanbeyli. It was an historical centre of the Hittites. Remaining structures today include the amphitheatre built during the Roman period, ruins of a church from the Byzantine era and Hittite rock works. The Church of St. Peter in Antakya was a cave on the slopes of Habibi Neccar mountain converted into a church. The church is known as the first Christians' traditional meeting place. Pope Paul VI declared the church a "Place of Pilgrimage" for Christians in 1963, and since then a special ceremony takes place on 29 June each year. St. Simeon Monastery, a 6th century giant structure built on a desolate hill 18 km south of Antakya. The most striking features of this monastery are its cisterns, its storage compartment, and the walls. It is believed that St. Simeon resided here atop a 20 meter stone column for 45 years.
Парктер мен табиғи аумақтар
Ақиятан лагунасы – Африкадан Еуропаға қарай ұшып бара жатқан көшпенді құстардың тоқтау орны. Жабайы табиғат қорғау аймағы орман, лагуна, батпақ, құмды және қамысты жерлерден тұрады. Ақиятан көлі – эндемикалық өсімдіктер мен жойылу қаупі төніп тұрған құстардың, сондай-ақ өсімдіктер мен жануарлардың басқа да түрлерінің мекендейтін табиғи керемет. 1990 жылы жүргізілген зерттеуде 250 түр құс тіркелді. Қорғау аймағы Адана қаласынан оңтүстікке қарай 30 шақырым қашықтықта, Тузланың жанында орналасқан. Юмурталық табиғи қорығы Сейхан-Джейхан дельтасының ішінде 16 430 гектар аумақты алып жатыр. Бұл аймақ көптеген көшпенді құстар үшін маңызды орын, олардың саны қыс айларында артады, өйткені көлдер басқа солтүстік көлдер мұздаған кезде пана болады. Адананың солтүстігінде орналасқан Аладағлар ұлттық паркі шамамен 55 000 гектар жерді қамтитын үлкен саябақ. Демиргазик тауының биіктігі 3756 метрге жетеді, ол Орта Тавр тау тізбегінің ең биік нүктесі. Мұнда өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлі әлемі бар, келушілер форель балықтайтын бұлақтарға барып қайтуға болады. Жабайы жануарлардың ішінде жабайы ешкілер, аюлар, сілеусіндер мен күміс түлкілер бар. Ең көп таралған өсімдік түрлері – қара және шоқты қарағайлар, арасында кейбір кедрлер, ал ылғалдылығы жоғары солтүстік аймақтарда шыршалар өседі. Орманның жоғарғы шекарасынан басталатын альпілік аймақта биіктігі мен еңістігі жоғары болғандықтан, тасты жерлер мен өсімдіктердің аз түрлері бар жайылымдар кездеседі. Қаратепе Аслан Тас ұлттық паркі Осман провинциясындағы Джейхан өзенінің батыс жағасында орналасқан. Паркке Каратепе хеттік бекінісі мен ашық ауадағы мұражай кіреді. Дөртийолдан солтүстікке қарай 30 шақырым қашықтықта орналасқан Текköz Кенгерлидүз табиғи қорығы Жерорта теңізінен өзгеше экожүйесімен танымал. Кенгерлидүз маңындағы ағаштардың негізгі түрлері – бук, емен және шырша, ал Текköz маңында – мүйіз, күл, жағажай, қара қарағай және күміс қайың өседі. Аймақтағы негізгі жануарлар түрлері: жабайы ешкі, қара елік, аю, гиена, жабайы мысық, торғай, қасқыр, шакал және түлкі. Хабиби Неккар Дағы табиғи қорығы мәдени және табиғи құндылықтарымен, әсіресе тасқа қашалған Сент-Пьер шіркеуімен танымал. Шіркеуден солтүстікке қарай 200 метр қашықтықта орналасқан Харон ескерткіші – мифологиядағы тозақтың қайықшысы ретінде белгілі Харонның тасқа қашалған алып мүсіні. Ағаштардың негізгі түрлері – шоқты қарағай, емен және сандал. Тауда түлкілер, қояндар, бөденелер мен қара қарғалар мекендейді. Табиғи қорық Антакиядан шығысқа қарай 10 шақырым қашықтықта орналасқан және оған қоғамдық көлікпен жетуге болады.
Akyatan Lagoon is a large wildlife refuge which acts as a stopover for migratory birds voyaging from Africa to Europe. The wildlife refuge has a area made up of forests, lagoon, marsh, sandy and reedy lands. Akyatan lake is a natural wonder with endemic plants and endangered bird species living in it together with other species of plants and animals. 250 species of birds are observed during a study in 1990. The conservation area is located 30 km south of Adana, near Tuzla. Yumurtalık Nature Reserve covers an area of 16,430 hectares within the Seyhan Ceyhan delta, with its lakes, lagoons and wide collection of plant and animal species. The area is an important location for many species of migrating birds, the number gets higher during the winters when the lakes become a shelter when other lakes further north freeze. Aladağlar National Park, located north of Adana, is a huge park of around 55,000 hectares, the summit of Demirkazik at 3756 m is the highest point in the middle Taurus mountain range. There is a huge range of flora and fauna, and visitors may fish in the streams full of trout. Wildlife includes wild goats, bears, lynx and sable. The most common species of plant life is black pine and cluster pine trees, with some cedar dotted between, and fir trees in the northern areas with higher humidity. The Alpine region, from the upper borders of the forest, has pastures with rocky areas and little variety of plant life because of the high altitude and slope. Karatepe Aslantaş National Park located on the west bank of Ceyhan River in Osmaniye Province. The park includes the Karatepe Hittite fortress and an open air museum. Tekköz Kengerlidüz Nature Reserve, located 30 km north of Dörtyol, is known for having an ecosystem different from the Mediterranean. The main species of trees around Kengerliduz are beech, oak and fir, and around Tekkoz are hornbeam, ash, beach, black pine and silver birch. The main animal species in the area are wild goat, roe deer, bear, hyena, wild cat, wagtail, wolf, jackal and fox. Habibi Neccar Dağı Nature Reserve is famous for its cultural as well as natural value, especially for St Pierre Church, which was carved into the rocks. The Charon monument, 200 m north of the church, is huge sculpture of Haron, known as Boatman of Hell in mythology, carved into the rocks. The main species of tree are cluster pine, oaks and sandalwood. The mountain is also home to foxes, rabbits, partridges and stock doves. Nature reserve is 10 km east of Antakya and can be accessible by public transport.
Білім
Облыста мемлекеттік мектептерден басқа көптеген жеке бастауыш және жоғары мектептер бар. Аймақтағы ең танымал жоғары мектеп – 1888 жылы армян қауымына қызмет ету үшін миссионерлік мектеп ретінде құрылған, 1923 жылы зайырлы мектепке айналған Тарсус американдық колледжі. Адана анатолиялық жоғары мектебі және Адана ғылым жоғары мектебі Киликиядағы ең маңызды жоғары мектептер. Басқа қалаларда Анатолиялық жоғары мектеп және Ғылым мектебі қаланың ең танымал жоғары мектептері болып табылады. Облыста бес мемлекеттік және екі қайырымдалық қор университеттері бар. Чукурова университеті – 1973 жылы ауыл шаруашылығы және медицина факультеттерінің бірігуімен құрылған мемлекеттік университет. Басты кампусы Адана қаласында орналасқан, ал Туризм басқару колледжі – Қаратаста. Джейхан қаласында инженерлік факультет, ал Козан, Караисалы, Позанты және Юмурталык қалаларында кәсіптік училищелер бар. Университет – Түркияның көптеген мәдени, әлеуметтік және спорттық нысандары бар жақсы дамыған университеттерінің бірі, қазіргі уақытта 40 000 студент оқиды. Мерсин университеті – 1992 жылы құрылған мемлекеттік университет, қазіргі уақытта 11 факультет, 6 колледж және 9 кәсіптік училищенің қызметін атқаруда. Университетте 2100-ден астам ғылым кандидаты және 26 980 студент оқиды. Басты кампусы Мерсин қаласында орналасқан. Тарсус қаласында Техникалық білім беру факультеті және Қолданбалы технологиялар және менеджмент колледжі бар. Силифке мен Эрдэмлиде университеттер мен кәсіптік училищелер бар. Анамаур, Айдынжық, Гюльнар және Мут қалаларында кәсіптік училищелер бар. Мұстафа Кемал университеті – Хатай облысындағы мемлекеттік университет. Университет 1992 жылы құрылған, қазіргі уақытта 9 факультет, 4 колледж және 7 кәсіптік училищенің қызметін атқаруда. Басты кампусы Антакияда, ал Инженерлік факультеті – Искендерунда орналасқан. Университетте 2007 жылы 708 ғылым кандидаты және 14 439 студент жұмыс істейді. Қорқыт Ата университеті 2007 жылы Осман облысындағы колледждер мен кәсіптік училищелердің бірігуімен мемлекеттік университет ретінде құрылды және 2009 жылы студенттерді қабылдауды бастады. Университеттің 3 факультеті және Османьие қаласындағы басты кампуста кәсіптік училище, сондай-ақ Кадирли, Бахче, Дюзичи және Эрзин қалаларындағы кәсіптік училищелер бар. Университетте 107 ғылым кандидаты жұмыс істейді және 2009 жылы 4000 студент оқуға түсті. Адана ғылым және технология университеті – жақында құрылған мемлекеттік университет, он факультет, екі институт және бір колледж ашу жоспарланған. Онда 1700 оқытушы, 470 әкімшілік қызметкер жұмыс істейтін болады және 2012 жылға дейін студенттерді қабылдау күтілуде. Чаг университеті – 1997 жылы құрылған коммерциялық емес, оқу ақысы бар университет. Ол Адана мен Тарстың арасында орналасқан. Университетте шамамен 2500 студент оқиды, олардың көпшілігі Адана, Тарс және Мерсин қалаларынан келеді. Торос университеті – Мерсин қаласында орналасқан коммерциялық емес, оқу ақысы бар университет. Университет 2010 жылы студенттерді қабылдауды бастады.
There are numerous private primary and high schools besides the state schools in the region. Most popular high school in the region is Tarsus American College, founded as a missionary school in 1888 to serve Armenian community and then became a secular school in 1923. Adana Anatolian High School and Adana Science High School most important high schools in the Cilicia. In other cities, Anatolian High School and School for Science are the most popular high schools of the city. The region is home to five state and two foundation universities. Çukurova University is a state university founded in 1973 with the union of the faculties of Agriculture and Medicine Main campus is in the city of Adana, and the College of Tourism Administration is in Karataş. There is an engineering faculty in Ceyhan, and vocational schools in Kozan, Karaisalı, Pozantı and Yumurtalık. The university is one of the well developed universities of Turkey with many cultural, social and athletic facilities, currently enrolls 40,000 students. Mersin University is a state university founded in 1992, and currently serving with 11 faculties, 6 colleges and 9 vocational schools. The university employs more than 2100 academicians and enrolls 26,980 students. Main campus is in the city of Mersin. In Tarsus, there is Faculty of Technical Education and Applied Technology and Management College. In Silifke and Erdemli, university has colleges and vocational schools. There are also vocational schools in Anamur, Aydıncık, Gülnar, and Mut. Mustafa Kemal University is a state university located in Hatay Province. University was founded in 1992, currently has 9 faculties, 4 colleges and 7 vocational schools. Main campus is in Antakya and Faculty of Engineering is in İskenderun. The university employs 708 academicians and 14,439 students as of 2007. Korkut Ata University was founded in 2007 as a state university with the union of colleges and vocational schools in Osmaniye Province and began enrollment in 2009. The university has 3 faculties and a vocational school at the main campus in the city of Osmaniye and vocational schools in Kadirli, Bahçe, Düziçi and Erzin. University employs 107 academicians and enrolled 4000 students in 2009. Adana Science and Technology University is a recently founded state university that is planned to have ten faculties, two institutions and a college. It will accommodate 1,700 academic, 470 administrative staff, and it is expected to enroll students by 2012. Çağ University is a not for profit tuition based university founded in 1997. It is located on midway from Adana to Tarsus. University holds around 2500 students, most of them commuting from Adana, Tarsus and Mersin. Toros University is a not for profit tuition based university located in Mersin. The university started enrolling students in 2010.
Көлік
Киликияда Еуропаны Таяу Шығысқа байланыстыратын тарихи маршрут бойындағы екі әуежай, екі ірі теңіз порты, тас жолдар мен теміржол желілері бар, көлік жүйесі жақсы дамыған.
Cilicia has a well developed transportation system with two airports, two major seaports, motorways and railway lines on the historical route connecting Europe to Middle East.
Ауа
Киликия екі әуежаймен қызмет көрсетеді. Адана Шакирпаша әуежайы – Еуропа бағыттарына ұшатын халықаралық әуежай. Стамбул, Анкара, Измир, Анталия және Трабзон қалаларына күн сайын ішкі рейстер орындалады. Адана Шакирпаша әуежайы Мерсин, Адана және Османие облыстарына қызмет көрсетеді. 2007 жылы ашылған Хатай әуежайы – ішкі әуежай, қазіргі таңда Түрік Республикасы Солтүстік Кипрге (ТРСК) Стамбул, Анкара және Никосия қалаларына рейстер бар. Хатай әуежайы көбінесе Хатай облысына қызмет көрсетеді. Тағы бір құрылыстағы әуежай – "Чукурова" аймақтық әуежайы. "Хурриет" газетінің мәліметінше, жобаның құны 357 миллион еуроны құрайды. Аяқталғаннан кейін ол 15 миллион адамға қызмет көрсетеді, ал болашақта сыйымдылығы екі есеге артады.
Cilicia is served by two airports. Adana Şakirpaşa Airport is an international airport that have flights to European destinations. There are daily domestic flights to Istanbul, Ankara, İzmir, Antalya and Trabzon. Adana Şakirpaşa Airport serves the provinces of Mersin, Adana and Osmaniye. Hatay Airport, opened in 2007, is a domestic airport, and currently has flights to Istanbul, Ankara and Nicosia, TRNC. Hatay Airport mostly serves Hatay Province. Another under construction airport is Çukurova Regional Airport, According to the newspaper Hürriyet, the project's cost will be 357 million Euro. When finished, it will serve to 15 million people, and the capacity will be doubled in the future.
Теңіз
Күн сайын Ташукудан Солтүстік Кипрдің Кирениясына теңіз автобустары және көлік құралдары мен жолаушыларды тасымалдайтын паромдар қатынайды. Мерсин портынан Фамагустаға паром қызметтері бар.
There are daily seabus and vehicle passenger ferry services from Taşucu to Kyrenia, Northern Cyprus. From Mersin port, there are ferry services to Famagusta.
Жол
O50–O59 тас жолдары Киликия арқылы өтеді. Киликияның тас жолдары солтүстікте Нигдеге, батыста Эрдэмлиге, шығыста Шанлыурфаға және оңтүстікте Искендерунға дейін созылады. D 400 мемлекеттік тас жолы батыста Киликияны Анталиямен байланыстырады. Адана–Козан, Адана–Караташ, Искендерун–Антакия–Алеппо екі қатарлы тас жолдары – басқа да аймақтық жолдар.
The O50–O59 motorways crosses Cilicia. Motorways of Cilicia extends to Niğde on the north, Erdemli on the west and Şanlıurfa on the east, and İskenderun on the south. State road D 400 connects Cilicia to Antalya on the west. Adana–Kozan, Adana–Karataş, İskenderun–Antakya–Aleppo double roads are other regional roads.
Теміржол
Киликиядағы тас жол желісімен қатар, кең теміржол желісі де бар. Адана-Мерсин поезді Мерсин, Тарс және Адана қалалары арасында қалалық пойызы ретінде қатынайды. Сонымен қатар, Аданадан Джейхан, Османие және Искендерунға аймақтық пойыздар да жүреді.
Parallel to the highway network in Cilicia, there is an extensive railway network. Adana Mersin train runs as a commuter train between Mersin, Tarsus and Adana. There are also regional trains from Adana to Ceyhan, Osmaniye and İskenderun.
Қоғам
Киликия Осман армяндары үшін ең маңызды аймақтардың бірі болды, себебі ол жылдар бойы армян мінезін жақсы сақтап келді. Шындығында, Киликияның таулы аймақтары Хаджин және Зейтун сияқты кішкентай, бірақ гүлденген қалалар мен ауылдарда армяндармен тығыз қоныстанды, бұл екі таулы аймақта 19 ғасырға дейін автономия сақталды. Адана жазығының порлары мен қалаларында сауда және өнеркәсіп толығымен армяндардың қолында болды, және таулы аймақтардан армяндардың үнемі келуінің арқасында олар солай болып қала берді. Олардың саны Киликияда Осман империясының басқа бөліктерімен салыстырғанда үнемі артып отырды, ал онда 1878 жылдан бері қысымдардың салдарынан азайып келеді.
Cilicia was one of the most important regions for the Ottoman Armenians because it managed very well to preserve Armenian character throughout the years. In fact, the Cilician highlands were densely populated by Armenians in small but prosperous towns and villages such as Hadjin and Zeitun, two mountainous areas where autonomy was maintained until the 19th century. In ports and cities of the Adana plain, commerce and industry were almost entirely in the hands of the Armenians and they remained so thanks to a constant influx of Armenians from the highlands. Their population was continuously increasing in numbers in Cilicia in contrast to other parts of the Ottoman Empire, where it was, since 1878, decreasing due to repression.
Мифологиялық атау
Грек мифологиясында тағы бір Киликия еске алынады, ол Адрамиттиум шығанағына қарайтын, Анатолияның солтүстік-батысындағы Троаданың оңтүстік-шығысында орналасқан шағын аймақ. Бұл Киликия мен жоғарыда айтылған, жақсы танылған және анықталған аймақ арасындағы байланыс (болған жағдайда) белгісіз. Бұл Троялық Киликия Гомердің "Илиадасы" мен Страбонның "Географиясы"-нда кездеседі, және Теба, Лирнес және Хризе (Хризе мен Хризеидің мекені) сияқты елді мекендерді қамтыды. Бұл үш қала Троя соғысы кезінде Ахиллмен шабуылға алынып, тоналыпты. Эсхилдің "Шынжырланған Прометей" (V 353) трагедиясында Киликия үңгірлері (вероятно, Cennet және Cehennem) айтылады, онда жерден туған, жүз басты құбыжық Тифон құдайларға қарсы тұрып, Зевстің нөсер найзағайымен жазаланып, өртеліпті.
Greek mythology mentions another Cilicia, as a small region situated immediately southeast of the Troad in northwestern Anatolia, facing the Gulf of Adramyttium. The connection (if any) between this Cilicia and the better known and well defined region mentioned above is unclear. This Trojan Cilicia is mentioned in Homer's Iliad and Strabo's Geography, and contained localities such as Thebe, Lyrnessus and Chryse (home to Chryses and Chryseis). These three cities were all attacked and sacked by Achilles during the Trojan War. In Prometheus Bound (v 353), Aeschylus mentions the Cilician caves (probably Cennet and Cehennem), where the earth born, hundred headed monster Typhon dwelt before he withstood the gods and was stricken and charred by Zeus's thunderbolt.