Кіріспе

Ағылшын бүлікшісі

Роберт Аске (шамамен 1500 – 12 шілде 1537) – 1536 жылы 1535 жылғы Діни үйлерді жою туралы заңға қарсы Грейс діни жорығы көтерілісінің жетекшісі болған ағылшын заңгері. Ол 12 шілде 1537 жылы Генрих VIII патшаға қарсы жасаған мемлекеттік қасақаналық үшін жазаланды.

Өмір

Аске – Селби маңындағы Огтоннан келген сэр Роберт Аскедің кіші ұлы, ежелгі Йоркшир әулетінен шыққан. Аске жақсы қарым-қатынаста болды: оның анасы Элизабет Клиффорд – Джон Клиффордтың қызы, 9-шы барон де Клиффорд, және оның әйелі Маргарет Бромфлет (сэр Генри Бромфлеттің жалғыз қызы; ал Генри Клиффорд, Камберлендтің 2-ші графы, оның бір тармақтан туған бірінші туысы болды. Патшайым Джейн Сеймур да анасы арқылы оның үшінші туысы еді. Аске заңгер болып жұмыс істеді және Грей Инннің мүшесі болды. Діни сенімі мықты адам болғандықтан, ол Генрихтің діни реформасына, әсіресе монастырларды жабуға қарсы болды. Йорк қаласында Генрих VIII-ге қарсы көтеріліс болған кезде, Аске Лондоннан Йоркширге қайтып келе жатқан еді. Көтеріліске бастапқыда қатыспаған ол, көтерілісшілердің мүддесін қолдап, «Рақым іздеу сапарының» жетекшісі атанды. 1536 жылдың 10 қазанына қарай, ол олардың «бас серкесі» ретінде танылды. Йоркширдің көп бөлігі, сондай-ақ Нортумберленд, Дурхам, Камберленд және Вестморлендтің бір бөлігі көтеріліске қатысты. Тоғыз мың көтерілісші Йоркке жорық жасады, онда Аске қуылған монахтар мен қарындастардың монастырларына оралуын ұйымдастырды; патшаның жерлерін иеленушілер қуылды және діни қызмет қайта жанданды. 1536 жылдың 13 қарашасында Аске корольдік өкілдерімен, соның ішінде Томас Ховард, Норфолктің 3-ші герцогымен келіссөздер жүргізіп, корольге аудиенция беру және қауіпсіз жол беру туралы уәде алды. Көтерілісшілердің талаптарының арасында еретик епископтарды және патшаның жаман кеңесшілерін жазалау, оның шіркеуге қарсы заңдарын кері қайтару, оның «инспекторлары» Ли мен Лейтонды соттау және Солтүстікте парламент құру болды. Ол Лондонға сапар шегіп, Генрих VIII-мен кездесіп, мәселені шешу және қауіпсіз жол беру туралы уәде алды. Ол солтүстікке қайтып бара жатқанда, қайтадан шайқас басталды. Бұл жаңадан басталган шайқас Генрихтің пікірін өзгертті, ол Аскеді тұтқындатып, Лондон мұнарасына жеткізді. Аске Вестминстер сарайында мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыпталып, 1537 жылдың 12 шілдесінде Клиффорд мұнарасының сыртында орнатылған дарға асылды.

Портреттер

Аскедің ешқандай сақталған портреті жоқ. Оның сыртқы келбеті туралы белгілі нәрсе – оның бір көзі соқыр болғандығы ғана. Аскеді Шон Бин 2003 жылғы "Генри VIII" телесериалында ойнады, онда ол Генридің әскеріндегі бұрынғы зорлық-зомбылыққа бейім лейтенант ретінде дұрыс емес бейнеленген. Аскеді Showtime телеарнасының "The Tudors" сериалының үшінші маусымында Джерард МакСорли де сомдады. МакСорли түсірілім кезінде Аскеден жиырма жасқа үлкен болған. Сериалда Аске жас отбасымен бірге көрсетілген, бірақ шындығында ол үйленбеген. Аске өміріне қатысты жағдайлар C. J. Sansom-ның "Суверен" және H. F. M. Прескотттың "Есек үстіндегі адам" романдарынан анық көрінеді. Грейстің Қажылық сапарына байланысты оқиғалар, оның бастамашылары және нәтижелері Хилари Мантелдің "Көзілдірмелер мен жарық" романында маңызды эпизодты құрайды. Романда көтеріліске Генри VIII-нің бас кеңесшісі ретінде Томас Кромвельдің ойлары мен іс-әрекеттері арқылы қарапайымдылықпен баяндалады. Актер Грэм Тернер 2009 жылы Дэвид Старкидің "Генрих VIII: Тиранның санасы" деректі фильмдер сериясында Аске рөлін ойнады.