Шарль Шиникуи: Католик дінінен бас тартып, протестантқа айналған қызметкер және әлеуметтік-саяси белсендісі
Charles Chiniquy
Чарльз Чиникуи – канадтық дін және саясат белсендісі, бұрынғы қасиетті католик, кейін протестантқа айналған. Католик шіркеуін сынап, АҚШ-қа қарсы насихаттаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық пресвитериандық пастор және әлеуметтік-саяси белсенді (1809–1899)
Canadian Presbyterian minister and socio political activist (1809–1899)
Чарльз Пашаль Телесфор Чиникуй (30 шілде 1809 – 16 қаңтар 1899) – канадалық әлеуметтік-саяси белсенді және бұрынғы католик священнигі, ол Католик шіркеуін тастап, протестанттық христиандыққа айналып, пресвитериандық евангелист пастор болды. Ол АҚШ-та Католик шіркеуін сынап, лекциялар оқыды. Оның негізгі тақырыптары – католицизмнің жазықшылдыққа ұқсас екендігі, католиктердің Құдай анаға табынуы және оның діни сенімдері христиандыққа қарсы екендігі туралы болды. Чиникуй 1886 жылы «Рим шіркеуіндегі елу жыл» атты, Католик шіркеуіндегі священник ретінде өмірі мен ойлары туралы кең ауқымды автобиографиялық еңбегін жазды және жариялады. Ол Ватиканның Ирландия, Германия және Франциядан католиктерді импорттау арқылы АҚШ-ты бақылауға алуға тырысатыны жөнінде ескертті, сондай-ақ Ватиканның АҚШ президенті Авраам Линкольннің қазасына қатысы бар екенін айтты.
Charles Paschal Telesphore Chiniquy (30 July 1809 – 16 January 1899) was a Canadian socio political activist and former Catholic priest who left the Catholic Church and converted to Protestant Christianity, becoming a Presbyterian Evangelical minister. He rode the lecture circuit in the United States denouncing the Catholic Church. His themes were that Catholicism was Pagan, that Catholics worshipped the Virgin Mary, and that its theology was anti Christian. Fifty Years in the Church of Rome, an extensive autobiographical account of his life and thoughts as a priest in the Catholic Church, was written by Chiniquy and published in 1886. He warned of plots by the Vatican to take control of the United States by importing Catholic immigrants from Ireland, Germany, and France, and suggested that the Vatican was behind the assassination of U. S. President Abraham Lincoln.
Өмірбаян
Чиникуи 1809 жылы Квебектің Камураска ауылында француз-канадтық отбасында дүниеге келді. Ол әкесінен ерте айырылып, оны ағасы тәрбиеледі. Жастығында Чиникуи Квебек штатының Николе қаласындағы Пети Семинарияда католик діни қызметкер болу үшін оқыды. 1833 жылы дін қызметкері болып тағайындалды. Сотта бұл іс қысқы сот сессиясында келісіммен аяқталды. Чиникуи Чикаго епискобы Энтони О'Реганмен қаланың католиктеріне, әсіресе француз-канадтықтарға қатысты епископтың қарым-қатынасы бойынша келіспеушілікке түсті. Ол О'Реганның Спинктың өзіне қарсы сотына жасырын қолдау көрсеткенін мәлімдеді. Чиникуи 1856 жылы О'Реганның епископ тағайындағысы келген жаңа орынға бармаса, қауымнан шығарып жіберумен қорқытқанын айтты. Бірнеше айдан кейін The New York Times газетінде О'Реганның пасторлық хаты жарияланды. Чиникуи дін қызметкері ретіндегі міндеттерін орындауын жалғастырғандықтан, епископ оны хаты арқылы қауымнан шығарды; ол қауымнан шығарылғанына қарсылық білдіріп, епископтың қателескенін ашық айтты. 1858 жылы Чиникуи католик шіркеуінен кетіп қалды. Ол Ватиканның Ирландия, Германия және Франциядан католик иммигранттарын әкелу арқылы АҚШ-ты бақылауға алу жоспарларын ескертті. Бұл сол елдердегі әлеуметтік және саяси дүрбелеңдерге (Ирландиядағы Ұлы ашаршылық, Германия мен Франциядағы төңкерістер) байланысты иммиграцияның жоғары деңгейі кезінде болды. Чиникуи өзіне жоғарыдан жалған айып тағылғанын (сондай-ақ Авраам Линкольн оған көмектескенін), Америка Азамат соғысының Ватиканның Америка Құрама Штаттарына қарсы жасаған қастандығы екенін, Ватиканның Конфедерация тарапында болғанын, АҚШ президенті Линкольнге жасалған қастандықтың артында Ватикан тұрғанын және Линкольннің қаскөрі оның адал католиктері болғанын, соңында Папа Пий IX-қа қызмет еткенін мәлімдеді. Католик шіркеуінен кеткеннен кейін Чиникуи өмірін француз-канадтықтарына, сондай-ақ Канада мен АҚШ-тағы басқа адамдарға католиктік діннен протестанттық христиандыққа көшуге шақыру үшін уағыз айтуға және жақсы хабар таратуға арнады. Ол католик шіркеуінің ілімдері мен тәжірибелеріне қатысты сын-пікірлерін және көзқарастарын білдіретін бірнеше кітаптар мен трактаттар жазды, соның ішінде "Діни қызметкер, әйел және мойындау" атты polemik трактаты. Бұл кітаптар АҚШ-та католик шіркеуінің ықпалына қатысты алаңдаушылық тудырды. Ол Оранж орденіне қосылып, оны былай бағалады: "Мен оларды әрқашан адал және шынайы деп таптым. Мен Оранжмен болуды үлкен құрмет деп санаймын. Мен әрқашан тізе бүгіп, Құдай оларға батасын берсін, оларды көктегі жұлдыздар сияқты көптеп, жарқыратып жаратсын деп дұға етемін". Чиникуи 1879 жылы Хобартқа келгенде, жүздеген католик қарсыластары лекция залына күшпен кіргенде тәртіпсіздіктер болды. Кездесу тоқтатылды және келесі кездесуге бес жүзден астам құқық қорғау қызметкерлері жұмысалдырылды, ал ғимараттың сыртында мыңдаған наразылық білдірушілер жиналды. Чиникуи 1899 жылдың 16 қаңтарында Монреаль қаласында қайтыс болды. Бүгінгі күнге дейін Чиникуидің кейбір еңбектері протестант христиандары мен Sola scriptura сенушілері арасында насихатталуда. Оның ең танымал заманауи ізбасары – американдық фундаменталист карикатурист және комикс жазушысы Джек Чик, ол "Чик трактаттарының" авторы болды; ол сонымен қатар Чиникуидің "Рим шіркеуінде елу жыл" атты автобиографиясының комикс түріндегі адаптациясын жариялады, ол "Ұлы сатқындық" деп аталды. Чик өзінің анти-католик трактаттарын жазу үшін Чиникуидің мәлімдемелеріне және кітаптарына көп сүйенді.
Chiniquy was born in 1809 to a French Canadian family in the village of Kamouraska, Quebec. He lost his father at an early age and was adopted by his uncle. As a young man, Chiniquy studied to become a Catholic priest at the Petit Seminaire (Little Seminary) in Nicolet, Quebec. He was ordained in 1833; after his ordination, he served his church in Quebec. The case was ended in the fall court session by agreement. Chiniquy clashed with the Bishop of Chicago, Anthony O'Regan, over the bishop's treatment of Catholics in the city, particularly French Canadians. He declared that O'Regan was secretly backing Spink's suit against him. Chiniquy said that in 1856, O'Regan had threatened him with excommunication if he did not go to a new location where the bishop wanted to assign him. Several months later, The New York Times published a pastoral letter from O'Regan in which he stated that he had suspended Chiniquy. Since Chiniquy had continued his normal duties as a priest, the bishop excommunicated him by his letter; he vigorously disputed that he had been excommunicated, saying publicly that the bishop was mistaken. Chiniquy left the Catholic Church in 1858, He warned of plots by the Vatican to take control of the United States by importing Catholic immigrants from Ireland, Germany, and France. This was at a time of high immigration rates from those countries, in response to social and political upheaval (the Great Famine in Ireland and revolutions in Germany and France). Chiniquy claimed that he was falsely accused by his superiors (and that Abraham Lincoln had come to his rescue), that the American Civil War was a plot against the United States of America by the Vatican, and that the Vatican was behind the Confederate cause, and the assassination of U. S. President Lincoln, and that Lincoln's assassins were faithful Catholics ultimately serving Pope Pius IX. After leaving the Catholic Church, Chiniquy dedicated his life to preach and evangelize among his fellow French Canadians, as well as other people in Canada and the United States, in order to convert them from Catholicism to Protestant Christianity. He wrote a number of books and tracts expressing his criticism and views on the alleged errors in the faith and practices of the Catholic Church. and the polemical treatise The Priest, The Woman, and The Confessional. These books raised concerns in the United States about the influence of the Catholic Church. He joined the Orange Order and said of it: "I always found them staunch and true. I consider it a great honour to be an Orangeman. Every time I go on my knees I pray that God may bless them and make them as numerous and bright as the stars of the heaven above." When Chiniquy visited Hobart in 1879, a riot occurred when hundreds of Catholic opponents forced their way into the lecture hall. The meeting was abandoned and more than five hundred law enforcement personnel were employed for the next meeting, with thousands of protestors outside the building. Chiniquy died in Montreal, Quebec, Canada on January 16, 1899. To this day, some of Chiniquy's works are still promoted among Protestant Christians and Sola scriptura believers. One of his most well known modern day followers was the American Fundamentalist cartoonist and comic book writer Jack Chick, notable for being the creator of the "Chick tracts"; he also published a comic form adaptation of Chiniquy's autobiography Fifty Years in The Church of Rome, titled "The Big Betrayal". Chick strongly relied on Chiniquy's claims and books for writing his own anti Catholic tracts.
Сент-Анн колониясы
Чиникуи, сол кезде католик діни қызметкері, бірқатар даулы оқиғалардан кейін Канададан кетіп қалды. 1851 жылы Монреаль епискобы Игнас Бурже одан кетуін сұрағаннан кейін, Чикаго епискобы Джеймс Оливер Ван де Вельде оған жаңа мүмкіндік ұсынды. Чиникуи 1851 жылы Иллинойс штатының Канкаки округіндегі Сент-Анн колониясын құрып, сол жерге қоныстанды. 1858 жылы Чиникуи католик шіркеуінен толығымен бас тартты. Екі жыл өткен соң, Канад биографиялық сөздігінде көрсетілгендей, Елизавета Энн Керр Макдугаллдың мәліметінше, Чиникуи қайырымдылық қорларын басқару және колледж мәселесі бойынша Чикаго пресвитериясымен қиындыққа тап болғаннан кейін, қымбат пресвитериялық соттан қашу үшін жаңа байланыс іздеді. Александр Ф. Кемп Канада Пресвитериан шіркеуі Синодының төрағасы болды, ол Чиникуидің дін қызметкері ретінде қабылдану өтінішін қарады. Чикаго пресвитериясы Чиникуиді Сент-Аннада нақты колледж жұмыс істеп тұр деген жалған мәлімдеме жасауда айыптады. Екі жылдан кейін, 1860 жылы ПКУА-ға (PCUSA) қосылғанда, ол "Сент-Аннаның Бірінші Пресвитериан шіркеуі" деген атау алды.
Chiniquy, then a Catholic priest, left Canada in the wake of a series of scandals. He was offered a fresh start by James Oliver Van de Velde, Bishop of Chicago, after Ignace Bourget, Bishop of Montreal, asked him to leave in 1851. Chiniquy founded and settled in St. Anne Colony, a village located in Kankakee County, Illinois in 1851. Chiniquy had definitively left the Catholic Church in 1858, Within two years, Chiniquy, in trouble with the Presbytery of Chicago over his administration of charity funds and a college, according to Elizabeth Ann Kerr McDougall in the Dictionary of Canadian Biography, sought a new connection in order to avoid an expensive presbytery trial. Alexander F. Kemp was chairman of the Synod of the Canada Presbyterian Church committee that examined Chiniquy's application for admission as a minister. The Presbytery of Chicago charged Chiniquy with misrepresenting that a real college was in operation in St. Anne. Two years later, when it joined the PCUSA in 1860, it took the name of "First Presbyterian Church of St. Anne".