Париж-Ницца: Франциядағы көп күндік веложарыс. 1933 жылдан бері өтеді, UCI World Tour-ға кіреді. Матео Йоргенсон жеңімпаз атанды. Велоспорт жанкүйерлеріне!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француздық көп күндік жол велосипед жарысы
French multi day road cycling race
Париж-Ницца – Францияда 1933 жылдан бері жыл сайын өткізілетін кәсіби велосипедтік кезеңдік жарыс. Сегіз күнге созылатын жарыс әдетте Париж аймағындағы прологпен басталады және Ниццада немесе қалаға қарап тұрған Col d'Èze төбесіндегі соңғы кезеңмен аяқталады. Жарыстың соңғы күндері таулы трасса жарысқа қатысушылардың жеңіс үшін күресуіне мүмкіндік береді. Соңғы жеңімпазы – америкалық Маттео Йоргенсон. Велосипед спортының танымал жарыстарының бірі – Париж-Ницца UCI World Tour құрамына кіреді және әр маусымда Еуропадағы алғашқы кезеңдік жарыс болып табылады, итальяндық Tirreno Adriatico/Екі теңіз жарысынан бір күн бұрын басталады. Ең табысты велошабандыз – 1980 жылдары қатарынан жеті рет жеңіске жеткен ирландиялық Шон Келли. 2003 жылғы жарыста қазақстандық Андрей Кивилев жарыс барысында алған бас жарақатынан көз жұмды. Оның қазасы UCI-ді велосипед жарысының барлық жарыстарында, тек тауға көтеріліп аяқталатын жарыстың соңғы бөлігін қоспағанда, шлем киюді міндеттеді. Кейіннен ереже өзгертіліп, шлемді кез келген уақытта кию талап етілді. 2020 жылғы Париж-Ницца COVID-19 пандемиясының салдарынан көпшілік жиындары тоқтатылғанға дейін Францияда өткен соңғы халықаралық велосипед жарысы және соңғы спорттық шара болды.
Paris–Nice is a professional cycling stage race in France, held annually since 1933. Raced over eight days, the race usually starts with a prologue in the Paris region and ends with a final stage either in Nice or on the Col d'Èze overlooking the city. The hilly course in the last days of the race favours stage racers who often battle for victory. Its most recent winner is American Matteo Jorgenson. One of the iconic races of cycling, Paris–Nice is part of the UCI World Tour and is the competition's first stage race in Europe each season, starting one day before its italian counterpart, the Tirreno Adriatico/Race of the Two Seas. The most successful rider is Ireland's Sean Kelly, who claimed seven consecutive victories in the 1980s. During the 2003 edition, Kazakh rider Andrey Kivilev died as a result of a head injury sustained in a crash. His death prompted UCI to mandate the use of helmets in all competitions of cycling, except for the last part of a race with an uphill finish. The rule was later changed to require helmets at all times. The 2020 Paris–Nice was the last international cycling event, as well as the last sporting event in France, before mass gatherings were cancelled due to the COVID 19 pandemic.
Жасау
Париж–Ницца 1933 жылы париждік медиа магнаты Альберт Лежун өзінің Париж қаласындағы Le Petit Journal және Ницца қаласындағы Le Petit Niçois газеттерін насихаттау мақсатымен құрды. Жарыс Франция астанасын Францияның Жерорта теңізі жағалауындағы сәнді Ницца қаласымен байланыстырды. Ол наурыз айында, қыс аяқталар шақта, француз велосипед жарыстарының алғашқыларының бірі ретінде, алты күндік жарыс маусымынан кейін өткізілді. Бірінші Париж–Ницца алты кезеңнен тұрды және Les Six Jours de la Route деп аталды. Бірінші кезең Парижден Дижонға дейін созылып, 312 км қашықтықта Париж–Ницца тарихындағы ең ұзақ кезең болды. Көптеген таулы жолдар оның ерте күнтізбелік мерзіміне байланысты әлі де жабық болғандықтан, маршрут Альп тауларынан аулақ болды және негізінен төменгі Рона аңғарымен өтті, соңғы күні Ниццаның шетінде ғана маңызды көтерілістер болды. Алғашқы жарысты бельгиялық Альфонс Шеперс жеңіп алды, ол бірінші күнден соңғы күнгі дейін көшбасшының жейдесін киді. Жарыс сәтті өтті және 1939 жылға дейін жыл сайын өткізілді. Оңтүстік Франциядан шыққан басқа газеттер, Lyon Républicain және Marseille Matin, жарысқа демеушілік ету үшін Lejeune-нің басылымдарымен серіктестік құрды. 1939 жылы Ce Soir және Le Petit Nice-ке L'Auto қосылды. Морис Арчэмбо алғашқы екі мәрте жеңімпаз атанды. 1940 жылы жарыс Екінші дүниежүзілік соғыс барысында тоқтатылды. Жарыстың негізін қалаушы Лежун 1945 жылы Франция азат болғаннан кейін өлім жазасына кесіліп, атқыланды. 1946 жылы Ce Soir соғыстан кейінгі алғашқы жарысты ұйымдастырды, бірақ бұл шара коммерциялық сәттілікке жеткенімен, газет демеушіліктен бас тартты және жарыс 1947-1950 жылдар аралығында тоқтатылды. 1969 жылы соңғы кезең Ниццаның жағажайлық серуендеу жолынан қалаға көрініс ашатын Col d'Èze төбесіне көшірілді. Жас Эдди Меркс соңғы уақыт сынағында жеңіске жетті және үш рет қатарынан Париж–Ниццада жеңіске жетті. Реймонд Пулидор тағы да екінші орын алды, ал Жак Анкетил соңғы бәсекелестігінде жұлдызды тұғырлыққа көтерілді. 1972 жылы мәңгілік екінші Пулидор соңғы уақыт сынағында жеңіске жетіп, Меркстен аздап озып, "Каннибалдың" жеңіс тізбегін үзіп тастады. Келесі жылы ол 37 жасында осы жетістігін қайталады. 1980-ші жылдары Ирландияның жан-жақты маманы Шон Келли 1981 жылдан бастап жарыста жеті рет жеңімпаз атанды. "Күнге қарай жарыс" 1990-шы жылдары бірнеше көрнекті жеңімпаздарды шығарды, атап айтқанда испандық Гранд Тур маманы Мигель Индурайн және швейцариялық Тони Ромингер. Француздық жан-жақты спортшы Лоран Жалабер жарысты үш рет қатарынан жеңіп алды, соңғы рет 1997 жылы, және әлі күнге дейін соңғы француз жеңімпазы болып табылады.
Paris–Nice was created in 1933 by Parisian media mogul Albert Lejeune, in order to promote his Paris based newspaper Le Petit Journal and Nice based paper Le Petit Niçois. The race linked the French capital with the fashionable seaside city of Nice on France's Mediterranean coast. It was held in March, at the end of winter, as one of the earliest French bike races on the calendar, immediately following the Six day racing season on the track. The first Paris–Nice comprised six stages and was promoted as Les Six Jours de la Route The first stage ran from Paris to Dijon and, with a distance of 312 km, remained the longest stage in the history of Paris–Nice. As most mountain roads were still impassable because of its early calendar date, the route avoided the Alps and primarily followed the lower Rhône Valley, with the only significant climbs on the last day on the outskirts of Nice. The inaugural edition was won by Belgian Alphonse Schepers, who wore the leader's jersey from the first until the last day. The race was a success and was continued annually until 1939. Other newspapers from Southern France, Lyon Républicain and Marseille Matin, partnered with Lejeune's titles to sponsor the race. In 1939, Ce Soir and Le Petit Nice were joined by L'Auto. Maurice Archambaud became the first two fold winner. In 1940, the race was cancelled for the duration of World War II. Race founder Lejeune was sentenced to death and executed after the liberation of France in 1945. In 1946 Ce Soir again organized the first post war race, but although the event was a commercial success, the newspaper dropped its sponsorship and the race was discontinued between 1947 and 1950. In 1969, the final stage was moved from the seaside promenade in Nice to the top of the Col d'Èze hill overlooking the city. Young Eddy Merckx won the final time trial and won his first of three consecutive Paris–Nices. Raymond Poulidor was once again runner up; Jacques Anquetil completed the stellar podium in his last showdown. In 1972 eternal second Poulidor ended the Cannibal's streak by winning the final time trial and narrowly finishing ahead of Merckx. The next year, he repeated this feat at the age of 37. In the 1980s Ireland's all round specialist Sean Kelly won the race seven consecutive times from 1981 the winning record to date. The Race to the Sun produced several other foremost winners in the 1990s, notably Spanish Grand Tour specialist Miguel Induráin and Swiss Tony Rominger. French allrounder Laurent Jalabert won the race three consecutive times, the last time in 1997, and is still the last French winner to date.
Дүниежүзілік тур жарысы
2003 жылғы жарыста қазақстандық велошабанды Андрей Кивилев екінші кезеңдегі апат салдарынан қаза тапты. Жарыс келесі күні жалғасты, ал Монт-Фаронға дейінгі бесінші кезеңде Кивилевтің досы және отандасы Александр Винокуров жекелеген жеңіске қол жеткізіп, финиш сызығынан өте келе марқұм досының суретін ұстады. 2005 жылы Париж-Ницца жарысы тұңғыш рет UCI Pro Tour-ға қосылды, бірақ 2008 жылғы жарысқа дейін UCI мен ASO арасындағы даудың ортасында болды. 2008 жылдың 7 наурызында, жарыс басталуына екі күн қалғанда, UCI президенті Пэт МакКуэйд жарысқа қатысатын барлық командалар UCI тарапынан дисквалификацияланатынын мәлімдеді. Сол күні командалар қауымдастығы (AIGCP) көпшілік дауыспен, азшылықтың қарсылығына қарамастан, жарысқа қатысуға шешім қабылдады. Мәселе ақырында шешілді және 2011 жылдан бері Париж-Ницца UCI World Tour-дың еуропалық ашылу жарысы болып табылады. 2012 жылы ағылшын Брэдли Виггинс жарысты жеңіп алды, бұл «Тур де Франс» жарысына дайындалудың бір бөлігі болды. Виггинс «Тур де Франс» жеңісіне дейін «Күнге қарай жарыс» жарысын жеңген тоғызыншы велошабанды болды. Соңғы он жылда испандық Альберто Контадор мен австралиялық Ричи Порте жарысты екі рет жеңіп алды. 2020 жылғы Париж-Ницца COVID-19 пандемиясының салдарынан бұқаралық жиынтыстар тоқтатылғаннан бұрын Францияда өткен соңғы халықаралық веложарыс және соңғы спорттық шара болды. Жарыс халықтың қатысуын шектеу үшін буферлік аймақтармен өткізілді және наурыз айының басындағы жағдайдың нашарлауына байланысты жеті кезеңге дейін қысқартылды. Неміс Макс Шахман бірінші кезеңнен бастап көшбасшылықты сақтап, жалпы есепте жеңіске жетті.
The 2003 race was marred by the death of Kazakh rider Andrei Kivilev after a crash on the second stage. Racing resumed the next day, and in the fifth stage to the Mont Faron, Kivilev's friend and compatriot Alexander Vinokourov produced a solo victory and crossed the line holding a picture of his late friend. In 2005 Paris–Nice was included in the inaugural UCI Pro Tour, but was at the center of a dispute between UCI and ASO just before the 2008 edition. On 7 March 2008, two days before the start, UCI president Pat McQuaid announced that all teams starting the race would be suspended by the UCI. That day, the teams' association (AIGCP) decided by a majority against minority vote to participate in the race. The issue was eventually resolved and since 2011 Paris–Nice serves as the European opening race of the UCI World Tour. In 2012 England's Bradley Wiggins won the race, as part of his build up to the Tour de France. Wiggins was the ninth rider who won the Race to the Sun prior to winning the Tour de France. In the last ten years, Spaniard Alberto Contador and Australian Richie Porte have won the race twice. The 2020 Paris–Nice was the last international cycling event, as well as the last sporting event in France, before mass gatherings came to a halt due to the COVID 19 pandemic. The race was held with buffer zones to restrict public access and was reduced to seven stages as a response to the worsened situation in the early weeks of March. German Max Schachmann won the overall classification after leading the race since the first stage.
Бағыт
Онжылдар бойы Париж-Ницца жарысының дәстүрлі және танымал форматы қалыптасты. Жарыс жексенбі күні басталады, көбінесе Парижге жақын жерде уақытқа қарсы күреспен, содан кейін Франция арқылы оңтүстікке қарай бірнеше кезеңдер өтеді. Францияның географиялық ерекшеліктеріне байланысты, алғашқы кезеңдер әдетте тегіс болып, спринтерлерге қолайлы келеді, ал кейін Прованс аймағына қарай жол жалғасады. Париж-Ниццаның соңғы, оңтүстік бөлігінде жарыстың шешуші кезеңдері болып табылатын бірнеше төбелі және таулы кезеңдер кездеседі. Жексенбідегі соңғы кезең Ниццаның Англия жағажайында аяқталуы мүмкін, немесе Ниццаның сыртындағы Col d'Èze тауында уақытқа қарсы күрес өткізіледі. "Күнге қарай жарыс" деп аталатын Париж-Ницца көбінесе шағын "Тур де Франс" деп есептеледі, онда велошабандыздар уақытқа қарсы күресте де, тауға көтерілуде де жақсы көрсеткіштер беруі керек. Осы форматқа қарамастан, кейбір жылдары жарыс әдеттен тыс маршруттармен өтті. Мысалы, 2014 жылғы жарыста уақытқа қарсы күрес пен тау шыңдарына көтерілу болмады. 2015 жылы ұйымдастырушылар дәстүрлі форматқа оралды, жарыс Париждің батысындағы Ивелин аймағынан басталып, оңтүстікке қарай бағытталды. Басты кезеңдер Францияның Массив-Централь аймағындағы Col de la Croix de Chaubouret тауына көтерілу (4-кезең) және Col d'Eze тауындағы уақытқа қарсы күрес болды.
For many decades, the route of Paris–Nice has developed a traditional and recognizable format. The race starts on Sunday, most often with a prologue time trial near Paris, followed by a series of road stages southwards across France. Due to France's geography, the early stages are usually flat and suited for sprinters, before moving further south towards the Provence region. The latter, southern part of Paris–Nice normally contains several hilly to mountainous stages, which are the decisive portions of the race. The final stage on Sunday is either a road stage finishing on Nice's Promenade des Anglais or an uphill time trial on the Col d'Èze just outside Nice. Known as The Race to the Sun, Paris–Nice is often considered a mini Tour de France, where riders need to be both competent time trialists and capable of climbing mountains. Despite this format, some editions occasionally had more unorthodox courses. The 2014 edition was an unusual race with no time trials or summit finishes. In 2015 organizers returned to the traditional format, starting in Yvelines, west of Paris, before moving south. The key stages were the summit finish to the Col de la Croix de Chaubouret in France's Massif Central on stage 4 and the concluding time trial on Col d'Eze.
Бастау
1962 жылға дейін жарыс Париж қаласынан басталатын. 1963 жылдан бері ұйымдастырушылар көбінесе Париждің шетіндегі кішкентай қалалар мен қала маңындағы елді мекендерде, тіпті француз астанасынан алыс жерлерде бастауды ұсынады. Көптеген жарыстар Париж аймағындағы Иль-де-Франс аймағынан басталды, оның ішінде тоғыз рет Исси-ле-Мулинодан және алты рет Фонтенэ-су-Буадан. 1982 жылы жарыс Бельгиядағы Луинге қаласында прологпен басталды; бұл жарыстың шетелде өткізілген жалғыз бастамасы. Иль-де-Франс аймағынан тыс жерде старт берген тағы төрт муниципалитет бар: 1988 жылы Вильфранш-сюр-Саон, 1996 жылы Шатору, 2001 жылы Невер және 2008 жылы Амили.
Until 1962, the race began in the city of Paris. Since 1963, organizers have usually preferred to start in smaller towns and suburbs on the outskirts of Paris or even well outside the French capital. Most editions started in the Paris region of Île de France, including nine from Issy les Moulineaux and six from Fontenay sous Bois. In 1982, the race started with a prologue in Luingne, Belgium; the event's only foreign start. Four other municipalities outside the Île de France have hosted the start: Villefranche sur Saône in 1988, Châteauroux in 1996, Nevers in 2001 and Amilly in 2008.
Аяқтау
Париж-Ницца бәкілдікпен Ниццада аяқталады және оның аумағында тек үш түрлі финиш орны болған. Соғысқа дейінгі жеті жарыс Quai des États Unis (Америка Құрама Штаттарының нары) деген жерде аяқталды, ал 1946 жылы олар әйгілі Promenade des Anglais (Ағылшындар серуендейтін жолы) -на көшті.
Paris–Nice has always finished in Nice and has only had three different finish locations on its territory. The seven pre war editions finished on the Quai des États Unis (Quay of the United States), before moving to the illustrious Promenade des Anglais (Promenade of the English) in 1946.
Футбол көйлектерінің түстері
2008 жылдан бері жалпы көшбасшы сары жейде киеді. Жарыс 1933 жылы құрылғанда көшбасшының жейдесі көк және алтын түсті болды, ол Жерорта теңізінің күн сәулесімен шағылысқан аспанын еске түсірді. 1946 жылы көшбасшының жейдесі жасыл болды. 1951 жылы ұйым сары жейдеге қызыл сызық қосты; ал 1955 жылдан 2001 жылға дейін толығымен ақ түсті болды. 2002 жылы жарысты ASO сатып алғаннан кейін көшбасшының жейдесі сары және ақ болды, бірақ 2008 жылы ол Тур де Франс көшбасшысының жейдесімен үйлестіріліп, толығымен сарыға өзгертілді. 2018 жылы сары жейдеде ақ жолақ бар (Critérium du Dauphiné жейдесімен бірдей стильде). 2008 жылдан бері ұпайлар бойынша көшбасшының жейдесі жасыл түсті. Ол 1954 жылдан 1984 жылға дейін жасыл болды, ал 1985 жылдан 1996 жылға дейін ұпайлық есептеу жүргізілген жоқ. 2000 және 2001 жылдары ұпайлар жейдесі қызғылт және күлгін болды, ал 2002 жылдан 2007 жылға дейін жасыл және ақ болды. Тау королінің жейдесі ASO жарысты сатып алғаннан бері, Tour de France-тағыдай, ақ түсті және қызыл нүктелі. Бұл классификация 1952 жылы енгізілді және жейде түсі бірнеше рет өзгерді. 1970 жылдары ол сары және қызыл болды, кейін ақ және күлгін болды. 1984 жылы жейде сары және көк түсті болды (спонсор Crédit Lyonnais-тің түстері); келесі жылы ол көк болды. 1990 жылы Agrigel оның спонсоры болды және түстерін сары және көкке өзгертті. Ең жас велошабаншының жейдесі 2002 жылы көк және ақ түсті болды. 2007 жылдан бері ол ақ түсті.
Since 2008, the overall leader has worn a yellow jersey. At the creation of the race in 1933, the leader's jersey was blue and gold, evoking the Mediterranean sunny sky. In 1946, the leader's jersey was green. In 1951, the organization opted for a yellow jersey with orange piping; before changing to all white from 1955 to 2001. In 2002, after the race was obtained by ASO, the leader's jersey was yellow and white, before changing it to yellow in 2008, reflecting the Tour de France leader's jersey. In 2018, the yellow jersey features a white bar (same style as the Critérium du Dauphiné yellow jersey). The points classification leader's jersey has been green since 2008. It was green from 1954 to 1984, and there was no points classification from 1985 to 1996. The points jersey was pink and purple in 2000 and 2001, and green and white from 2002 to 2007. The King of the Mountains jersey has white with red polka dots, as in the Tour de France, since the race's takeover by ASO. The classification was introduced in 1952 and the jersey colour changed several times. In the 1970s it was yellow and red; later, it was white and purple. In 1984 the jersey became yellow and blue (the colors of sponsor Crédit Lyonnais); the following year, it was blue. Agrigel became its sponsor in 1990, and changed the colors to yellow and blue. The best young rider's jersey was introduced in 2002, when it was blue and white. It has been white since 2007.
Қызықты деректер
Париж-Ниццаның ең жас жеңімпазы 1935 жылы 21 жасында Рене Вьетто болды. Ең үлкен жастағы жеңімпаз 1973 жылы 37 жасында Реймонд Пулидор болды. Франция ұлттар арасында ең көп жеңіске жеткен рекордты сақтайды, бірақ 1997 жылы Лоран Жалаберттен бері ешбір француз жеңіске ие болған жоқ. Құрметті тізімдегі он екі жеңімпаз өздерінің карьерасында «Тур де Франс» жарысын да жеңіп алған: Луисон Бобе, Жак Анкетил, Ян Янсен, Эдди Меркс, Жооп Зоетемелк, Стивен Рош, Мигель Индурайн, Альберто Контадор, Брэдли Виггинс, Джеран Томас, Эган Берналь және Тадеж Погачар. Погачардан басқа барлықтары «Тур де Франс» жеңімпазы болғанға дейін бірінші немесе жалғыз Париж-Ницца жарысын жеңіп алған.
The youngest winner of Paris–Nice was René Vietto in 1935, at the age of 21. The oldest winner was Raymond Poulidor in 1973, at the age of 37. France holds the record of most wins per nation, but no Frenchman has been victorious since Laurent Jalabert in 1997. Twelve winners on the roll of honour have also won the Tour de France in their careers: Louison Bobet, Jacques Anquetil, Jan Janssen, Eddy Merckx, Joop Zoetemelk, Stephen Roche, Miguel Induráin, Alberto Contador, Bradley Wiggins, Geraint Thomas, Egan Bernal and Tadej Pogačar. All bar Pogacar won their first or only Paris–Nice before they had won the Tour de France.