Бельгиялық велошабандыз – Рик Ван Стенбергеннің өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Бельгиялық велосипедші Хендрик "Рик" Ван Стенберген (9 қыркүйек 1924 – 15 мамыр 2003) – бельгиялық жарыс велосипедшісі, көптеген сәтті бельгиялық велосипедшілердің ішіндегі ең үздіктерінің бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Ван Штенберген Арендонк қаласында кедей отбасында дүниеге келді. Жасөспірім шағында ол фабрикада сигара жасаушы, шаруашылық жұмыстағы жеткізуші және велосипед механикі болып жұмыс істеді. Өзінің құрмет тұтқан Карел Каерс сияқты велосипедші мамандығын армандаған бойжеткен 1939 жылдың 4 сәуірінде Морховенде алғашқы көше жарысына қатысып, жеңіске жетті. 1939-1942 жылдары ол Бельгияның ең үздік жасөспірімдерінің біріне айналып, 52 жол жарысын ұтып алды.

Мансап

Ван Штенберген өзінің ерекше үлкен жүрегі болғандықтан "медициналық керемет" деп есептелді. Ол 14 жасынан бастап әуесқой болып, 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кәсіби велосипедшілікпен айналыса бастады. Ресми жас шегі 21 болғанымен, оның 18 жасында кәсіби жарыстарға қатысуына рұқсат етілді. Келесі жылы ол алғашқы маңызды жарыстарында жеңіске жетіп, Бельгияның жол велосипед жарысының чемпионы атанды. 1944 жылы ол "Фландрия айналымы" классикасын жеңіп алды және екі жылдан кейін қайта жеңіске жетті. 1966 жылға дейін созылған мансабында Ван Штенберген тағы бірнеше классикалық жарыстарда жеңіске жетті: Париж-Рубай, Париж-Брюссель және Милан-Сан-Ремо. Сонымен қатар, ол үш рет жол велосипед жарысынан әлем чемпионатында жеңіске жетті (1949 жылы Копенгаген, 1956 жылы Копенгаген және 1957 жылы Варегем), бұл Альфредо Бинданың әлі де күшіндегі рекордын теңестірді. Оның екінші титулынан кейін бір жыл өткен соң жеңіп алған соңғы әлем чемпионаты, өз жеріндегі жанкүйерлердің алдында өтті. Бұған қоса, ол 1946 жылы соғыстан кейінгі алғашқы әлем чемпионатында үшінші орын алды. Ол 1948 жылғы Париж-Рубай жарысын рекордтық орташа жылдамдықпен жеңіп, жеті жыл бойы "Рубан Жаune" белгісін сақтап тұрды, 246 шақырымды сағатына 43,612 шақырымдық орташа жылдамдықпен өтті. Оның спорттық жетістіктері, физикалық келбеті және табиғи лидерлік қасиеттері оны пелотонның құрметтейтін және қадірлейтін шабандозы етті. Оған "Басшы" немесе "Эль Рей" (патша) деген лақап аттар берілді. Ван Штенберген тректе де өте жақсы өнер көрсетті. Ол 40 алты күндік жарыс, 276 омниумда жеңіске жетіп, екі әлемдік рекордты жаңартты. Оның тректегі қабілеті оны жолдағы шабандоз ретінде де тиімді етті. Алайда, дене бітіміне байланысты, оған тауға көтерілу қиын болды, бұл оның ірі кезеңдік жарыстарда жеңіске жетуіне кедергі келтірді. Дегенмен, ол 1951 жылы Италияның "Джиро" жарысында екінші орын алды. 1949 мен 1957 жылдар аралығында ол "Тур де Франс" жарысының төрт кезеңінде жеңіске жетіп, екі күн сары жейде киді. Осы кезеңде ол Италияның "Джиро" жарысында он бес кезеңді жеңіп, тоғыз күн көшбасшының қызыл жейдесін киді. Испанияның "Вуэльта" жарысында ол алты кезеңді жеңіп, ұпайлар бойынша бірінші орын алды және бір күн сары жейде киді. 1951 жылы ол Франциядағы "Батыс туры" жеңімпазы атанды. Келесі жылы ол Аргентина турының жеңімпазы болды. Көптеген адамдар оның Grand Tours және басқа да кезеңдік жарыстарда жеңіске жетуге барлық мүмкіндігі болғанын, егер ол барлық жарыстарға қатысудың орнына оларға назар аударса, мүмкін еді деп санайды. 1957 жылы 48 сағат ішінде Ван Штенберген Бельгия Конгосында, Копенгагенде, Парижде және Льежде жарысып, төрт жарыста да жеңіске жетті. Мансабынан кейін бір газет Ван Штенбергеннің велосипедпен 1 миллионнан астам шақырым жол жүргенін есептеді, бұл әлемді 25 рет айналуға тең. Барлығында ол 1645 жарыста жеңіске жетті, оның 331-і жол жарыстары, ал 1314-і трек жарыстары.

Van Steenbergen was considered a "medical marvel" due to the exceptional large heart he had. He started cycling as a professional during World War II in 1942, after being an amateur since he was 14. Although the official age limit was 21, it was decided that he could enter the professional circuit directly at the age of 18. The next year, he won his first important races, and became Belgian road cycling champion. In 1944, he won the Tour of Flanders classic, which he won again two years later. During his career, which lasted until 1966, Van Steenbergen won several more classics: Paris–Roubaix, Paris–Brussels and Milan–San Remo. He also won the World Road Cycling Championships three times (1949 Copenhagen, 1956 Copenhagen and 1957 Waregem), equaling the (still standing) record of Alfredo Binda. His last world title, a year after his second, was won in front of a home crowd. In addition, he placed third in the first post war world championships in 1946. He held the Ruban Jaune for seven years for winning the 1948 Paris Roubaix in a record average speed for a professional race, covering the 246 km at an average of 43.612 km per hour. His sporting achievements, combined with his physical appearance and natural authority made him a rider who was looked up to in the peloton, with or without fear. It earned him nicknames like The Boss or El Rey (the king). Van Steenbergen also excelled on the track. He won 40 Six day events, 276 Omniums and improved two world records. His track capabilities made him an excellent road sprinter. However, due to his size, he usually had difficulty climbing, which prevented him from winning major stage races. He nevertheless placed 2nd in the 1951 Giro d'Italia. Between 1949 and 1957 he won four stages in the Tour de France and wore the yellow jersey for two days. In the same period he won fifteen stages in the Giro d'Italia and rode in the leader's pink jersey for nine days. In the Vuelta a España, he achieved six stage victories and the points classification and wore the amarillo jersey for one day. In 1951 he won the Tour of the West in France. The following year he won the Tour of Argentina. It is widely believed that he could have competed for victory in Grand Tours and other stage races had he concentrated on them, instead of racing almost every race he could enter. Remarkable is a 48 hour spell in 1957, when Van Steenbergen raced in the Belgian Congo, Copenhagen, Paris and Liège, winning all four events. After his career, a newspaper calculated that Van Steenbergen rode more than 1 million kilometers on a bike, the equivalent of 25 tours around the world. In total, he won no less than 1,645 races, of which 331 road races and 1,314 track races.

Жүргізу стилі

Бұлшықетті Ван Штенберген спринттерімен және финиш сызығындағы соңғы секірістерімен танымал болды. Ван Штенберген өзін шектеуге жол бермеді. Ол көп көмекшілермен қоршалуды да қаламады, себебі бұл оған жеңіске жеткені үшін тым көп жауапкершілік жүктетер еді. Ол өз жолын өзі таңдауды ұнатты, пелотон ішінде еркін ұшатын құс сияқты. Жолда ол қажетті жұмыстарды өзі шешіп алып, ұйымдастыратын. Бұл көбінесе оның физикалық күйіне байланысты болды, өйткені Ван Штенберген жарысқа дейін өзінің жақсы жүретінін немесе жоқтығын білмейтін, бұл тек жарыс барысында белгілі болатын. Осы тұрғыдан алғанда, ол импульстік әрекеттерге бейім болды.

Мотивация

Оның басты қызығушылығы – велосипедпен жүруге құмарлығы еді. Ван Штенберген жарыстардағы атмосфера мен бәсекелестікті шынайы ұнататын, бірнеше рет велосипедінде ысқырығандығы да көрінді. Тағы бір маңызды жайт – табуға болатын ақша. Оның кедей отбасында өскені және соғыстан кейінгі Бельгиядағы жағдай, әрине, осыған әсер етті. Ван Штенберген классикалық жарыста жеңіске жеткен соң, көптеген басқа да жарыстарға қатысты. Тек қана бастапқы сыйлық ақшасы азайғанда ғана ол келесі классикалық жарысқа дайындала бастады. 1960 жылдан бастап ол трекке арналған велосипед спортына да көбірек назар аударды. Осы спорттағы үлкен келісімшарттар мен Рик Ван Лоймен болған қатыгез бәсекелестік осы саналы шешімнің басты себептері болды. Велосипедпен айналысуын тоқтатқан кезде Ван Штенберген Бельгияда және Сардинияда бірнеше жылжымайтын мүлікке ие болды.

Зейнеткерлік

42 жасында Ван Штенберген мансабын толы толған Брюссель спорт сарайында аяқтады. Велосипедтен қол үзгеннен кейінгі өмірге дайын болмағандықтан, ол соңынан қараңғы кезеңге ұшырады. "Қырық жыл бойы адамдар сенің аяқтарыңа сүйіп, құрмет көрсеткеннен кейін, қалыпты қоғамға ену оңай болған жоқ", - деп кейін айтты Ван Штенберген. Ол көптеген жағымсыз амалдармен байланысты болды. Ол құмар ойындарға тәуелді болған және есірткі тасымалдау, сөз байласу және адал жолдан тайдыруға қатысты деген күдік туды. Осы кезеңде, 1968 жылы, ол бельгиялық ересектерге арналған "Пандор" фильмінде Димитри рөлінде ойнады. Сол заманның аясында бұл фильм сенсациялық, қоздыратын, даулы тудыратын фильм болды.

Ван Штенберген де біраз уақыт түрмеде отырды. Голландия шекарасы арқылы күдікті жұманы өткізуге таяу келді. Бірақ британдық Дорин Хьюитке үйлену оны құлдыраудан сақтап, өмірін дұрыс жолға қойды. Көптеген қиындықтарға қарамастан, ол велоспорт жанкүйерлері арасында танымалдылығын сақтап қалды. Кейіннен ол спорттық кештерде, жарыстарда және теледебаттарда құрметті қонаққа айналды.

Өлім және еске алу

Рик Ван Стенберген ұзаққа созылған аурудан кейін 78 жасында Антверпенде қайтыс болды. Қоштасу рәсімі Вестмалледегі Sint Pauluskerk шіркеуінде өтті, оған шамамен 2000 адам қатысты, олардың ішінде Эдди Мерккс, Рик Ван Лоой, Роджер Де Вламинк, Уолтер Годфроот, Йохан Де Муинк, Люсьен Ван Импе, Фредди Маертенс және Брик Шотте болды. UCI президенті Хайн Вербругген және Бельгия премьер-министрі Гай Верхофштадт та қатысты. Келесі жылы Арендонк қаласындағы Вампенбергте оның құрметіне ескерткіш орнатылды.