Кіріспе

1988 жылғы Бэтмен комиксінің сюжеті

"Отбасындағы өлім" – DC Comics баспасынан шыққан американдық Бэтмен комиксіндегі 1988 жылғы сюжеттік желі. Оны Джим Старлин жазды, ал Джим Апаро суреттерін салды, мұқабасын Майк Мигнола жасады. 1988 жылдың тамызынан қарашасына дейін "Бэтмен" журналының #426–429 санында жарияланған "Отбасындағы өлім" Бэтменнің серігі Робиннің өзінің басты жауы Жокердің қолынан қаза табуымен ең маңызды Бэтмен оқиғаларының бірі саналады. Робин рөлін алғашқы рет сомдаған екінші кейіпкер Джейсон Тодд 1983 жылы сол кезде қолданыста болмаған Дик Грейсонның орнына келді. 1986 жылдан кейін Джейсон оқырмандар арасында жиі мақұлданбады, себебі жазушылар оны көңілсіз және импульсивті етіп көрсетуге көшті. Редактор Дэннис О'Нил 1982 жылғы "Saturday Night Live" эскизін еске түсіріп, Джейсонды жаңартпақ немесе Бэтменнен шығарып тастауды ойлады, онда Эдди Мерфи көрермендерді эфирде омарды қайнатса, шоуға қоңырау шалуға шақырды. Ұқсас трюк жасауды көздеген DC, жанкүйерлерге Джейсонның тағдырын анықтауға мүмкіндік беретін 900 нөмірлі дауыс беру жүйесін құрды. "Отбасындағы өлім" Бэтмен Джейсонды қылмысқа қарсы күрес міндеттерінен босатумен басталады. Джейсон өз биологиялық анасын табу үшін Таяу Шығысқа сапарлайды, бірақ Жокер оны тұтқынға алып, азаптайды. "Бэтмен" #427 нөмірі Жокердің Джейсонды қоймада жарылтуымен аяқталады. Старлин мен Апаро келесі нөмірдің екі нұсқасын дайындады: біріншісі, егер оқырмандар Джейсонның аман қалуына дауыс берсе, екіншісі, егер ол өлтірілсе, жариялануға тиіс. Аз ғана көпшілік соңғысына дауыс берді, ал "Бэтмен" #428 нөмірінде Бэтмен Джейсонның мүрдесін қойманың қираған қалдықтарынан табады. Сюжет Бэтмен мен Суперменнің Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясын өлтіруден Жокерді тоқтатуымен аяқталады. Бұл оқиға көп дау тудырды және кеңінен таралды; Джейсонның танымалдылығына қарамастан, DC өзінің ең танымал кейіпкерлерінің бірін өлтіру туралы шешіміне наразылық білдірді. Джейсонның қазасы Бэтмен оқиғаларына ұзақ мерзімді әсер етті, Бэтмен оны құтқара алмауы комикс мифологиясын қараңғырақ бағытқа итерді. 1989 жылы Тим Дрейк Джейсонның орнына Робин болды, ал Джейсон "Көлеңке астында" (2004–2006) сюжеттік желісінде Қызыл Кепше ретінде қайта тірілді. "Отбасындағы өлім" осы күнге дейін оқырмандар арасында танымал және алғашқы жарияланғанынан бері саудалық жинақта қайта басылды. Сюжеттік элементтер Бэтмен фильмдеріне, телесериалдарға және бейне ойындарға енгізілді. 2020 жылы "Batman: Death in the Family" анимациялық интерактивті фильмінің нұсқасы шықты.

Өмірбаян

Робин, DC Comics суперқаһарманы Бэтменнің жасөспірім серігі, алғаш рет 1940 жылдың сәуірінде «Детектив Комикс» #38-де пайда болды. Оны Бэтменге серік болу үшін және балалардың қызығушылығын арттыру мақсатында Боб Кейн, Билл Фингер және Джерри Робинсон енгізді. Алғашқы Робин, Дик Грейсон, 1940 жылдан 1980 жылдардың басына дейін Бэтмен басылымдарында тұрақты түрде пайда болды. Кейін Марв Вольфман мен Джордж Перес оны «New Teen Titans» комикстеріне енгізе бастады. Дик Бэтмен комиксінде қолжетімді болмағандықтан, Бэтмен авторы Джерри Конвей мен суретші Дон Ньютон Джейсон Тоддни «Бэтмен» #357 (наурыз 1983) комиксі арқылы таныстырды. Бастапқыда Джейсонның өмірбаяны Дикке ұқсас болды; Дик сияқты, Джейсон да цирк акробаттарының ұлы ретінде бейнеленді, ол ата-анасы өлтірілгеннен кейін Бэтменнің серігіне айналды. 1970 жылдары «Бэтмен» мен «Детектив Комикс» комикстерін жазған және 1986 жылы Бэтмен тобының редакторы болған Деннис О’Нил Конвей мен Ньютонның «жаңа кейіпкер жасау туралы алаңдамағанын» айтты. Олар: «Бізге сериалда Робин болуы керек, сондықтан толық сынақтан өткенге жүгінейік. Бұл Робин көп жылдар бойы жақсы жұмыс істеді, енді оны қайта жасайық» деді. «Infinite Earths құлдырауы» (1985–1986) кроссовер оқиғасынан кейін, DC Universe қайта құрылғаннан соң, Бэтмен авторы Макс Аллан Коллинзден Джейсонды қайтадан таныстыру сұранысты. Сол кезде DC ВИЧ/ЖҚС туралы білім беруді мақсат ететін комикс шығаруды жоспарлап, авторлардан ЖҚС-тен қайтыс болатын кейіпкерлер туралы ұсыныстарды сұрады. Старлин ұсыныстар жәшігін Джейсонды өлтіру туралы ұсыныстармен толтырды, бірақ DC қызметкерлері барлық қағаздарда Старлиннің қолжазбасы бар екенін анықтағаннан кейін бұл идеяны қабылдамады. Алайда, DC президенті Женетт Кан Джейсонның танымалдылығын төмендеткісі келді. «Отбасыдағы қайғы» атты серияның бірінші саны – «Бэтмен» #426 1988 жылдың 23 тамызында, ал екінші саны – «Бэтмен» #427 екі аптадан кейін, 6 қыркүйекте жарық көрді. 2021 жылдың сәуірінде қатаң мұқабалы люкс басылымы шықты. 2020 жылдың наурыз айында DC Daily веб-шоуы барлық беттерді алғаш рет көпшілік назарына ұсынды, ал сурет 2021 жылғы люкс басылымда жарияланды. 2023 жылдың 12 желтоқсанында бастапқы жарнамалар мен хаттар бағанын қоса алғанда, баламалы беттердің физикалық көшірмесі жарық көрді.

Қысқаша мазмұны

Бала порнографиялық желіге тыңдап, Готэм қаласында полициядан көмек күтіп жүрген Джейсон Тодд (Робин) Бэтменнің бұйрықтарын елемей, қылмыскерлерге шабуыл жасайды. Бэтмен Джейсонды жазалап, қылмысқа қарсы күрес ойын деп санайтынын сұрайды; Джейсон өмір ойын деп жауап береді. Уэйн Қонысында Бэтмен Джейсонның эмоционалдық тұрғыдан тұрақсыз екенін шешеді және оны Робин ретінде міндеттерінен босатады; ашуланған Джейсон дауылға ұшырайды. Сол уақытта Жокер Аркхам ауруханасынан қашып кетеді. Бэтмен ядролық қаруға қол жеткізгенін және оны террористерге сатуды жоспарлап отырғанын біледі және оны соғыстан қаза тапқан Ливанға іздеп табады. Жассон өзінің бұрынғы көршілігін аралап жүргенде, марқұм ата-анасының досымен кездеседі, ол оған әкесінің ескі құжаттарын береді. Джейсон өзінің туу туралы куәлігінде анасының есімінің өшірілгенін біледі. Оның алғашқы аты "С" - "С" емес, Кэтрин Тодд сияқты, ол өзінің анасы ретінде білген әйел. Джейсон Кэтрин оның өгей анасы болған деген тұжырымға келеді және өзінің биологиялық анасын іздеуге шешім қабылдайды. Ол Баткомпьютер арқылы үш адамды Таяу Шығыста және Африкада іздеді. Джейсон Ливанға сапар шегеді, онда ол Бэтменмен қайта қосылады. Екі адам Тель-Авивті Жокерден сатып алынған ядролық зымыранмен жоюға тырысқан террористердің әрекетіне кедергі келтіреді. Бэтмен Джейсонға анасын табуға көмектесуге келіседі, ал Джейсон өзінің бірінші күдіктіні, Мосад агенті Шармин Розенді тергеп-тексеруге алады. Оның келесі күдіктіні, Бэтменнің ескі танысы Шива ханым, дуэт оған шындық сарысуын енгізгеннен кейін, ол Джейсонның анасы емес екенін айтады. Бэтмен мен Джейсон Эфиопияға барып, Джейсонның анасы Шейла Хейвуд екенін растайды. Алайда, Джокер Шиланың Готэмдегі жасөспірімдерге заңсыз операция жасағанын және дәрігер ретінде қара тізімге енгізілгенін біледі. Ол оны агенттік қоймасында сақтаған медициналық құралдарды беруге шантаждайды. Ол оларды қара базарда сатып, қойманы Жокердің улы затымен толтырады. Бұл мыңдаған адамды өлтіреді. Джейсон Джокердің Шилаға шантаж жасағанын көреді, сондықтан ол өзінің Робин екенін айтып, көмектесуді ұсынады. Шелия оны қабылдамайды, өйткені ол көмек агенттігін жалғанған; мұны жасыруға тырысып, Джейсонды Жокерге тапсырады. Джокер Джейсонды ломбардпен ұрып, оны және Шиланы сағатталған бомбамен қоймаға қамап қояды. Джейсон Шиланы қорғауға бомбаға түседі. Бэтмен оларды құтқару үшін тым кеш келеді, ал Джейсон мен Шила жарақаттарынан қайтыс болады. Травмаға ұшыраған Бэтмен Джейсон мен Шиланың сүйегін Готэмге алып барып, Альфред Пенниворт, комиссар Джеймс Гордон және Барбара Гордонмен бірге жерлейді. Бэтмен Джейсонның өлімі үшін өзін кінәлайды және жалғыз өмір сүруді шешіп, Альфредтің Дик Грейсонды, бірінші Робинді тарту туралы ұсынысын қабылдамайды. Жокер аятолла Хомейнимен кездеседі, ол оған Иран үкіметінде рөл ұсынады. Жокер өз қолбасшыларының мәйіттері мен БҰҰ штаб-пәтерінің мекенжайын бар қойманы Бэтменге қалдырады. Бэтмен БҰҰ ғимаратының алдында күтіп тұрғанда, Супермен пайда болады және Бэтменді кетуге көндіруге тырысады. Джокер Иранның БҰҰ-дағы өкілі болып табылады және Бас Ассамблеяның отырысында сөз сөйлейді, ал Бэтмен мен оның арасындағы кез келген қақтығыс дипломатиялық оқиғаға әкелуі мүмкін. Сөз сөйлеу кезінде Жокер камераны Жокер улы затымен уландыруға тырысады, бірақ Супермен оны ұстап алады. Бэтмен Жокерді оның демеушілері жіберген тікұшаққа сүйреп қуып шығады. Нәтижесінде болған күрес кезінде Джокердің қолбасшыларының бірі автоматпен атыс бастайды және ұшқышқа оқ атып, тікұшақты теңізге құлатады. Супермен Бэтменді құтқарады, бірақ Джокер жоғалады. Бэтмен өзінің және Жокердің арасындағы барлық мәселе шешілмегеніне өкінеді.

Бастапқы

"Отбасындағы өлім" кітабының алғашқы үш тарауы тез сатылып кетті. Оқиға USA Today, Reuters және Deseret News сияқты жаңалықтар құралдарында жарияланды. Көптеген хабарламаларда Джейсонның бастапқы Робин емес екендігі айтылмады. Marvel Comics редакторы ретінде О'Нил Феникс және Электра сияқты кейіпкерлер өлтірілгенде жанкүйерлерден ашулы хаттар алған, сондықтан ол Джейсонның өліміне оқырмандардың наразылығына дайын болды. Дегенмен, "Отбасындағы өлім" одан да көп дау тудырды, себебі Робин DC-нің ең танымал кейіпкерлерінің бірі болды, ал Marvel-дегі өлімдер комикстердегі төмендеу кезеңінде болған. О'Нил "Бэтмен" #428 саны жарықтанғаннан кейінгі күндерін "радиода сөйлеуден басқа ештеңе істемей өткізді. Бір-екі мақала шығады, мүмкін радио сұхбаттары болады деп ойладым. Оның осындай әсер ететінін мен де, ешкім де білмеді". Үш күннен кейін DC-нің жарнама басқарушысы Пегги Мэй О'Нилге бұқаралық ақпарат құралдарымен сөйлесуді тоқтатуды бұйырды. Сондай-ақ, ол телеарналарда оқиға туралы ешкімге әңгімелеуге тыйым салды. Басында қысылған О'Нил, Мэйдің бұйрығын бағалай бастады, өйткені ол жұртшылықтың өзін "Робинді өлтірген адам" деп қалауын қаламады. DC-нің сол кездегі атқарушы вице-президенті Пол Левиц, редактордың көмекшісі Дэн Расплерді "Отбасындағы өлім" туралы сұхбатында "трюк" деп айтқаны үшін сөккен. О'Нил мен "Бэтмен" командасы жеккөрінішті хаттар мен ашулы телефон қоңырауларын алды; О'Нилдің айтуынша, қоңыраулар "Сен жамансың!" дегеннен бастап, көз жасымен әжелердің "Менің немерем Робинды жақсы көретін, оған не айтарымды білмеймін" деген сөздеріне дейін жетті. Фрэнк Миллер оқиғаны "DC-нің жасаған ең циникалық нәрсе – жанкүйерлер шағын баланың басын шабу үшін шақыруы мүмкін" деп сынады. Мен үшін Робинды өлтіру комикстердегі ең жаман оқиға болды. NPR мәдени сыншысы Глен Уэлдон бұл сынды ирониялы деп тапты, өйткені "The Dark Knight Returns" комиксінде Джокердің Джейсонды өлтіру идеясын Миллер ұсынған.

Ретроспективті

Сыншылар кейіннен қарап, Джейсонды өлтіру туралы шешімді мақұлдады. Симс Джейсонды өлтірудің "күмәндісіз дұрыс шешім" болғанын және осының арқасында оқиғаның әлдеқайда жақсы болғанын жазды. Ретроспективті сыншылар "Отбасындағы қасірет" атты туындының сюжетіне сын тақты. Hailstone "Отбасындағы қасіретті" "80-ші жылдардың ең керемет эпосы" деп сипаттады: "Top Gun-нен де батырақты, Hulk Hogan-нан да дауысты және The A Team-нен де қисынсыз". Бұл туралы 2021 жылы GamesRadar+ және Screen Rant жазды. Rolling Stone журналынан Шон Т. Коллинз оны кейіпкерді түсіну үшін "маңызды" деп санайтын 15 Бэтмен оқиғасының ішіне қосты, сонымен қатар Апароның сурет өнерін және Старлиннің Жокерді бейнелеуін жоғары бағалады.

Талдау

Робин комикс тарихындағы ең танымал жанкүйерлердің бірі болғанына қарамастан, "Отбасындағы өлім" туралы әдеби талдау аз жасалған. Әдеби сыншы Квасу Тембоның айтуынша, ол көбінесе "Бэтменнің этикасы туралы кеңірек талқылаудағы бір жағдай ретінде немесе DC редакциялық шешімдері мен оқырмандармен әлеуметтік-тарихи байланысы туралы жағдай ретінде" талқыланады. Оқиғаның мәні – Бэтменнің баршаны құтқара алмайтыны. Looper басылымынан Крис Снеллгроув Джейсонның азапталып өлгенін бейнелейтін көріністерді, "Жокердің қанына батқан" деп сипаттады. DC редакторлары осы оқиғадан алған сабақтарын болашақта ірі кейіпкерлерді өлтірген кезде, мысалы, "Суперменнің өлімінде" (1992–1993) жариялану үшін пайдаланды. "Отбасындағы өлім" жақсы сатылса да, Старлиннің DC-дегі беделін төмендетті. DC лицензиялық бөлімі Робиннің өліміне ашуланды, себебі оның суреті бар тауарлар – азық-түлік қораптары, пижамалар және т.б. көптеп шықты. Старлиннің айтуынша, "барлығы ашуланды, және кінәлауға біреу керек болды – сондықтан мен кінәландым". Оқиға DC Universe-ді өзгертті: анонимді көрермендерді өлтірудің орнына, Жокер Бэтмен әлеміндегі маңызды кейіпкерді өлтірді. "Құнжырлы әзіл" (Батгерл Барбара Гордонның ішіне атылып, паралич болып қалуы) және 1989 жылғы "Бэтмен" фильмінің табысымен бірге "Отбасындағы өлім" Бэтмен мифосын қараңғырақ бағытқа бұрды. DC Universe каноны 2011 жылғы New 52 қайта құрылымы кезінде қайта іске қосылғанда, "Отбасындағы өлім" оқиғасы сақталды, себебі DC редакторлары оны тым маңызды деп санады. Джейсонның аман қалғанына қарамастан, Робин ретінде ауыстырылуы мүмкін еді. О'Нил мұрагерді бір жыл күтемін деп ойлады, бірақ DC басшылығы жаңа Робинді дереу талап етті. О'Нил мен Вольфман 1989 жылғы "Өлімнің жалғыз орны" сюжетіне дебют жасаған Тим Дрейк кейіпкерін жасауды бастады. О'Нил Джейсонның өлімінен кейін Бэтменге жаңа көмекшінің қажеттігін түсіндіретін нюансты таныстыруды ұйымдастырды, ал Тим Джейсонның жанкүйерлеріне де, қарсыластарына да ұнау үшін жасалды. Тим танымал болды және бірнеше шектеулі серияларда, содан кейін 1993–2009 жылдар аралығындағы серияда ойнады, 2009 жылы оның орнын Дамиан Уэйн басты. Дамиан Бэтменнің қалауына қарсы шығып, қатаң күш қолдануға дайын еді; Грант Моррисон мен Фрейзер Ирвингтің "Бэтмен және Робин #13" (2010) фильмінде Дамиан Джейсонның өлтіруіне ұқсас, ломбардпен Жокерді ұрған көрініс болды. 1990 және 2000 жылдардың басында Джейсонның өлімі – комикстердегі қайтарылмаған өлімдердің бірі болды. Комикстердегі дәстүрлі өлімдерден айырмашылығы, Джейсонның өлімі тұрақты болуы керек еді; "A Death in the Family" басылымы кезінде О'Нил "оны қайтару шынымен де жағымсыз әрекет болар еді" деді. Комикстердің жанкүйерлері арасында кең таралған афоризм – комикстерде Баки Барнс, Бен аға және Джейсоннан басқа ешкім өлмейді. Джейсонның қайта тірілуі алғаш рет Джеф Лоуб пен Джим Лидің "Хуш" (2002–2003) сюжетінде көрсетілді, онда Клейфейс Бэтменді мазақтау үшін өлі емес Джейсонды бейнеледі. Джейсон ақырында Бэтменнің қолдаушы құрамына "қайта қосылған, қайта қосылмаған одақтас" ретінде оралды. Оның қайта тірілуіне қарамастан, 2020 жылы журналист Сусана Поло Джейсонның "Отбасындағы өлім" фильмінде өлгенімен танымал екенін атап өтті. Оқиға ақырында комикс кітаптың жалғасы ретінде бейімделді: "Бэтмен: Әңгімелер жалғасады" (2020), Дини мен Алан Бернетт жазған және Тай Темплтон салған. "Adventures Continue" адаптациясында Жокер мен Харли Квинн Джейсонды ұрлап алады, ал Жокер оны өлтіру ниетімен ломбардпен ұрады. Харли баланы өлтіруге қарсылық білдіреді және Батменді табады, ол сутегі резервуарларынан пайда болған кезде қойма өртеніп келеді. Жарақат алған Джейсон Бэтменге Жокерді өлтіруді сұрайды, бірақ Бэтмен оны құтқаруға тырысады; Джейсон Бэтменді тоқтатуға тырысады, бірақ сутегі резервуарларын құлатып, жарылыс пен оның өліміне себеп болады. "Отбасындағы өлім" элементтері 2010 жылғы DC Universe Animated Original Movies фильмінде пайда болды: "Бэтмен: Қызыл капот астында", Брэндон Виетти режиссерлік еткен "Капот астында" адаптациясы. Фильмде Рас аль Гул (Джейсон Айзекс) Жокерді (Джон ДиМаджио) жалдап, Бэтменді (Брюс Гринвуд) және Джейсонды (Дженсен Эклс) алаңдатып, Еуропаның қаржы аудандарын қиратады. Олар Жокерді Боснияға ертіп барады, онда ол Джейсонды "Отбасындағы өлімге" ұқсас жағдайда өлтіреді. 2020 жылы интерактивті фильм адаптациясы "Бэтмен: Отбасындағы өлім" шықты. Фильм "Капот астында" фильмінің жалғасы болып табылады, Виетти тағы да режиссерлік етті, ал актерлер, Эклстің орнына Винсент Мартелладан басқа, бұрынғы рөлдерін қайта ойнады. Комикстегі дауыс беру жүйесіне ұқсас, фильм көрермендерге Джейсонның өміріне немесе өліміне шешім қабылдауға мүмкіндік береді, оның нәтижесінде ол Ред Худ, Хуш немесе Ред Робин болады. "Отбасындағы өлім" DC Extended Universe (DCEU) фильмдерінде, DC кейіпкерлеріне негіделген супергеройлердің ортақ әлемінде көрсетілген. "Бэтмен v Супермен: Әділеттің шығанағы" (2016) Бэткейвте зақымдалған Робиннің костюмін көрсетеді, ал "Жасаушылар отряды" (2016) Харли Квинннің (Марго Робби) Жокерге (Джаред Лето) оны өлтіруге көмектескенін көрсетеді. Зак Снайдердің "Әділет лигасы" (2017 жылғы "Әділет лигасының" режиссерлік нұсқасы) Робиннің өлімі үшін Жокердің Бэтменді (Бен Аффлек) мазақтаған көрінісін қамтиды. Warner Bros. және "Жасаушылар отряды" режиссері Дэвид Аер өлген Робиннің Джейсон екенін айтса да, Снайдер оның "Әділет лигасы" жалғасында Робиннің өлімін егжей-тегжейлі зерттеуді жоспарлаған, бірақ олардың жобасы тоқтатылды. Зак Снайдердің "Әділет лигасы" шығар алдында, Снайдер "Бэтмен v Суперменге" комикске дейінгі қосымшаны жасауды ұсынды, онда Робиннің өлімі көрсетілген, бірақ DC одан бас тартты. "Эмператор Жокер" (2010), "Бэтмен: Батыл және әдемі" (2008–2011) эпизодында, төртінші қабырғаны бұзатын Бат-Майт (Пол Рубенс) "Отбасындағы өлім" және 900 нөмірі туралы айтады, ал Бэтмен қысқа уақытқа өлген Робиннің денесін құшақтап тұрған көрінеді. Джейсонның "Бэтмен: Аркхэм Найт" (2015) бейне ойынындағы бейнесі "Отбасындағы өлім" оқиғасынан шабыттанды. Бірақ "Отбасындағы өлім" элементтері 2021 жылы көрсетілген "Титандардың" үшінші маусымына енгізілді.