Кіріспе

Үнді кино продюсері (1936–2005)

Исмаил Мерчант (туған Исмаил Нур Мұхаммед Абдул Рахман; 25 желтоқсан 1936 – 25 мамыр 2005) – үнді кино продюсері. Ол көп жылдар бойы «Мерчант Айвори Продакшнс» компаниясымен бірлесіп жұмыс істеді, оның құрамында кинорежиссер (және Мерчанттың ұзақ жылғы кәсіби және жеке серіктесі) Джеймс Айвори, сондай-ақ сценарист Рут Правер Джабвала болды.

Ерте өмір және білім

Бомбей (Мумбайда) туған Мерчант, Хазраның (қыз тегі Мемон) және Бомбей тоқыма саудагері Нұр Мохамед Рехманның ұлы болды. Ол гуджарати және урду тілдерінде ертеңгі аспен бірге үйренді, ал мектепте араб және ағылшын тілдерін оқыды. 11 жасында ол 1947 жылғы Үндістанның бөлінуіне тап болды. Оның әкесі Мұсылман лигасының президенті болды және Пәкістанға көшуден бас тартты. Мерчант кейіннен "қанағатсыздық пен қырқындар" естеліктерін ересектегі өміріне алып жүргенін айтты. 9 жасында Мерчант 10 мың адамдық митингте бөліну туралы сөз сөйледі. 13 жасында актриса Ниммимен жақын дос болып, оны Бомбейдің (Хинди кино индустриясының орталығы) студияларымен таныстырды. Ол оның жұлдыздыққа ұмтылысын шабыттандырды. Мерчант Мумбайдағы Сент-Ксавьер колледжінде оқыды және Бомбей университетінің бакалавр дәрежесін алды. Осы жерде ол киноға деген махаббатын дамытты. 22 жасында ол Нью-Йорк университетінде MBA дәрежесін алғаннан кейін АҚШ-қа көшті. Нью-Йоркте ол әкесінің Абдул Рехман тегін Мерчантқа ауыстырды. Ол Нью-Йорктегі БҰҰ-дағы хабаршы болып жұмыс істеп, өзін асырады және бұл мүмкіндікті пайдаланып, үнді делегаттарын өзінің фильмдерін қаржыландыруға көндірді. Ол: "Мен ешкімнен де, ештеңеден де сескенбедім", - деді. Олардың кәсіби және романтикалық серіктестігі 1961 жылдан бастап Мерчанттың 2005 жылы қайтыс болуына дейін 44 жылға созылды. Гиннес рекордтар кітабы олардың тәуелсіз кино тарихындағы ең ұзақ серіктестік екенін айтады. Мерчант 2005 жылы қайтыс болғанға дейін олар 40-қа жуық фильм түсірді, олардың көптегені марапаттарға ие болды. Романшы Рут Правер Джабвала олардың көптеген туындыларының сценарийін жазды. 1963 жылы MIP өзінің алғашқы "Үй иесі" фильмін Джабваланың романы (оның өзі сценарийін жазған) бойынша көрсетті. Бұл фильм Columbia Pictures американдық студиясы арқылы халықаралық деңгейде таралған алғашқы үнді фильмі болды. Алайда, серіктестік 1970 жылдарға дейін "зерттеуге арналған, баяу дамыған сәтті формулаға қол жеткізбеді. Merchant Ivory шағын кезеңдерге назар аударуымен және декорацияларының сәнімен танылды". Олардың бұл стильдегі алғашқы жетістігі - Джабваланың Генри Джеймстің "Еуропалықтар" романы бойынша жасаған бейімдеуі. Продюсерлік жұмысынан басқа, Мерчант бірнеше фильмнің және екі телефильмнің режиссері болды. Телевизия үшін ол "Махатма және ақылсыз бала" атты қысқаметражды фильмді және Ұлыбританияның Channel Four арнасы үшін түсірілген "Бомбейдің куртизандары" атты толықметражды фильмді түсірді. Мерчант өзінің режиссерлік дебютін 1993 жылы Анита Десайдың романы бойынша түсірілген "Қол астында" фильмімен жасады. Үндістанның Бхопал қаласында түсірілген бұл фильм Үндістан үкіметінен үздік өндіріс дизайны үшін ұлттық сыйлықты және басты рөлдегі актер Шаши Капур үшін арнайы қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды. Оның екінші режиссерлік фильмі "Иегерші" Жанна Моро, Шон Янг, Жан-Пьер Омонт және Кристофер Казеновтың қатысуымен Парижде түсірілді. Мерчант бірде Ивори және Джабваламен серіктестігі туралы былай деді: "Біздің Merchant Ivory серіктестігіміз ерекше. Мен үнді мұсылманмын, Рут - неміс яһудиі, ал Джим - протестант америкалық. Біреу бізді үш басты құдай деп сипаттаған. Бәлкім, бізді үш басты жәндік деп атағандары дұрыс болар еді!"

Дастархан жасау және жазу

Мерчант тамақ дайындауды ұнатқан және ол бірнеше кітап жазды, соның ішінде «Исмаил Мерчанттың Үндістан асханасы», «Исмаил Мерчанттың Флоренциясы», «Исмаил Мерчанттың құмарлы тағамдары» және «Исмаил Мерчанттың Париж: Францияда түсірілім және той». Ол сондай-ақ фильм түсіру туралы кітаптар жазды, оның ішінде 1988 жылы «Алаяқтар» фильмінің түсірілуі туралы «Ескі Джайпурда шу» және «Иесі» фильмінің түсірілуі туралы «Бір уақыттарда Иесі» кітабы бар. Оның соңғы кітабы «Менің Үндістаннан бастауым: Бомбейден Голливудқа және одан әрі фильм жасаушының саяхаты» деп аталды.

Өлім

Мерчант 68 жасында Англияның Вестминстер қаласында асқазан жарасына байланысты операциядан кейін қайтыс болды. Ол 2005 жылғы 28 мамырда Мумбайдағы Бада Кабарстанға, Марин-Лайнс аймағында, ата-бабаларының қасына жерленді, осылайша өсиетін орындады.