Чжоу Цзуожэнь: Қытай жазушысының өмірі мен шығармашылығы
Zhou Zuoren
Чжоу Цзуожэнь – қытай жазушысы, эссеші және аудармашы. Лу Синьнің інісі, жапондық академияда оқыған, соғыс кезінде ұсталған. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай жазушысы Чжоу Цзуорен (16 қаңтар 1885 – 6 мамыр 1967) – қытай жазушысы, көбінесе эссеші және аудармашы ретінде танымал. Ол Лу Сюньнің (Жоу Шурен, 周树人) кіші інісі, үш бауырдың екіншісі. 1945 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысынан кейін Чжоу, Хи Цзян Кай-Шек басқарған Ұлттық үкімет тарапынан мемлекетке опасыздық жасады және жапондықтармен байланыс күйді деген айыппен тұтқындалды.
Chinese writer
Zhou Zuoren (16 January 1885 – 6 May 1967) was a Chinese writer, primarily known as an essayist and a translator. He was the younger brother of Lu Xun (Zhou Shuren, 周树人), the second of three brothers. In 1945, after the Second Sino Japanese War, Zhou was arrested for treason and collusion with the Japanese by the Nationalist government of Chiang Kai shek.
Ерте өмір
Шаосин қаласында дүниеге келген ол, жас кезінде Цзяннань әскери-теңіз академиясында білім алған. 1906 жылы ағасы Лу Сюньнің жолымен Жапонияға оқуға кетті. Жапонияда жүргенде ол Евангелияны классикалық қытай тіліне аудару ниетімен ежелгі грек тілін оқуға кірісті, сондай-ақ Риккё университетінде революционер-ғалым Чжан Бинлиньнің қытай филологиясы бойынша лекцияларын тыңдады, әлде ол азаматтық инженерияны оқуға баруы керек еді. 1911 жылы жапон әйелімен бірге Қытайға оралып, түрлі оқу орындарында сабақ берді.
Born in Shaoxing, Zhejiang, he was educated at the Jiangnan Naval Academy as a teenager. Following the steps of his brother Lu Xun, he left for Japan to pursue his studies in 1906. During his stint in Japan, he began studying Ancient Greek, with the aim of translating the Gospels into Classical Chinese, and attended lectures on Chinese philology by scholar revolutionary Zhang Binglin at Rikkyo University, although he was supposed to study civil engineering there. He returned to China in 1911, with his Japanese wife, and began to teach in different institutions.
Төртінші мамыр қозғалысы кезінде
"La Jeunesse" журналына ана тілінде эсселер жазып, Чжоу мамыр төртінші қозғалысының және Жаңа мәдениет қозғалысының қайраткері болды. Ол әдебиет реформасын қолдаушы болды. 1918 жылы жариялаған мақаласында ол "адамилық әдебиет" құруға шақырды, онда "адамның сезімдері мен табиғатына қарсы келетін кез келген дәстүр немесе ереже жойылсын немесе түзетілсін" деді. Ол, мысал ретінде, ата-аналары үшін өмірін құрбан еткен балалар мен қайтыс болған күйеулерімен бірге жерленген әйелдерді келтірді. Чжоудың идеал әдебиеті демократиялық және жекелей болды. Бірақ Чжоу "демократиялық" және "халықтық" әдебиет арасында ажырату жасады. Қарапайым халық соңғысын түсіне алады, бірақ біріншісін түсінбейді. Бұл қарапайым халық пен элита арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Чжоу Пекин операсы сияқты элиталық дәстүрлі өнерді сынады. Оны "қорқынышты", "көңілді қалдырмайтын", "мақтанғақ" деп атады, ал ән салуды "адамға жат дыбыс" деп сипаттады. Ол өз зерттеулерін "әр алуанда" деп атады және "Менің әртүрлі зерттеулерім" (我的杂学) атты эссе жазды. Ол фольклор, антропология және табиғаттанумен қызығушылық танытты. Оның сүйікті жазушыларының бірі – Хавелок Эллис. Ол сонымен қатар аудармашы да болды, классикалық грек және классикалық жапон әдебиеттерін аударды, оның ішінде грек мимдерінің жинағы, Сапфоның лирикасы, Еврипидтің трагедиялары, Кодзики, Шикитей Санбаның Укиёбуро, Сей Шонагонның Макура но Соши және Кёген жинағы кірді. Өмірінің соңында аяқтаған Лукианның диалогтарын аударғанын өзінің ең үлкен әдеби жетістігі деп есептеді. Ол сондай-ақ (ағылшын тілінен) "Али Баба" әңгімесін қытай тіліне аударды (ол Xianü Nu 俠女奴 деп белгілі). 1930 жылдары ол Лин Ютанның "The Analects Fortnightly" юмор журналына тұрақты үн қосты және Қытайдың юмор, сатира, пародия және әзілдеу дәстүрлері туралы көп жазды, тіпті "Ащы шай студиясынан әзілдер" (Kucha'an xiaohua ji) жинағын құрастырды. 1939 жылы Пекин университетінің ректоры болды.
Writing essays in vernacular Chinese for the magazine La Jeunesse, Zhou was a figure in the May Fourth Movement as well as the New Culture Movement. He was an advocate of literary reform. In a 1918 article, he called for a "humanist literature" in which "any custom or rule that goes against human instincts and nature should be rejected or rectified". As examples, he cited children sacrificing themselves for their parents and wives being buried alive to accompany their dead husbands. Zhou's ideal literature was both democratic and individualistic. On the other hand, Zhou made a distinction between "democratic" and "popular" literature. Common people may understand the latter, but not the former. This implies a difference between common people and the elite. Zhou condemned elite traditional performances like the Beijing opera. He called it "disgusting," "nauseating," "pretentious" and referred to the singing as "a weird inhuman sound." He called his studies "miscellanies" and penned an essay titled "My Miscellaneous Studies" (我的雜學). He was interested in folklore, anthropology and natural history. One of his favorite writers was Havelock Ellis. He was also a translator, producing translations of classical Greek and classical Japanese literatures, including a collection of Greek mimes, Sappho's lyrics, Euripides' tragedies, Kojiki, Shikitei Sanba's Ukiyoburo, Sei Shōnagon's Makura no Sōshi and a collection of Kyogen. He considered his translation of Lucian's Dialogues, which he finished late in his life, as his greatest literary achievement. He was also translated (from English) the story Ali Baba into Chinese (known as Xianü Nu 俠女奴). During the 1930s he was also a regular contributor to Lin Yutang's humor magazine The Analects Fortnightly and wrote extensively about China's traditions of humor, satire, parody, and joking, even compiling a collection of Jokes from the Bitter Tea Studio (Kucha'an xiaohua ji). He became chancellor of Beijing University in 1939.
Кейінгі өмірі
1945 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысынан кейін Чжоу Чианг Кайшектің Ұлттық үкіметі тарапынан мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындалды. Бұл тұтқынға алу себебі – Жапондық оккупация кезінде солтүстік Қытайдағы Ван Цзинвэй үкіметімен байланыста болды деген күдік болды. Чжоу Нанкин түрмесінде 14 жылға кесілді, бірақ 1949 жылы коммунистік үкімет оны кешіргеннен кейін босатылды. Сол жылы ол Пекинге оралды. Ол жазу және аудармамен айналысып, шығармаларын псевдонимдермен жариялады. Мәдени революция кезінде аурудан қайтыс болды. Қытай Халық Республикасының алғашқы онжылдықтарында Чжоу Зуореннің жазбалары, оның мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыптарға байланысты, оқырмандарға кеңінен қолжетімді болған жоқ. Оның шығармалары тек 1980 жылдары ғана қайта қолжетімді болды. 2001 жылы қытай ғалымы Цян Ликунь (錢理群) «Чжоу Зуореннің өмірбаяны» (周作人传) атты Чжоу Зуореннің толыққанды өмірбаянын жариялады.
In 1945, after the Second Sino Japanese War, Zhou was arrested for treason by the Nationalist government of Chiang Kai shek, stemming from his alleged collaboration with the Wang Jingwei government during the Japanese occupation of north China. Zhou was sentenced to 14 years in Nanjing Prison, but was released in 1949 by the Communist government after a pardon. Later that year he returned to Beijing. He continued to write and translate, but published his works under pseudonyms. He died after a period of illness during the Cultural Revolution. During the first decades of the People's Republic of China, Zhou Zuoren's writings were not widely available to readers due to his alleged treason. Only during the relatively liberal 1980s did his works become available again. The Chinese scholar Qian Liqun (錢理群) in 2001 published an extensive biography of Zhou Zuoren entitled "Biography of Zhou Zuoren" (周作人传).