Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Зарядталған бөлшектер детекторы
Charged particle detector
Шам камерасы – бөлшектерді анықтау құрылғысы: бөлшектер физикасында электр зарядталған бөлшектерді анықтау үшін қолданылатын құрал. Олар 1930-1960 жылдар аралығында зерттеу құралдары ретінде кеңінен қолданылды, бірақ кейіннен дрейфтік камералар және кремний детекторлары сияқты басқа технологиялармен ығыстырылды. Бүгінде жұмыс істейтін шам камераларын көбінесе ғылым музейлері мен білім беру ұйымдарында кездестіруге болады, онда олар бөлшектер физикасы мен астрофизиканың кейбір аспектілерін көрсету үшін пайдаланылады. Шам камералары гелий, неон немесе олардың қоспасымен толтырылған, герметикалық жабық қорапқа орналасқан металл пластиналардан тұрады. Космикалық сәуледен келген зарядталған бөлшек қорап арқылы өтетін кезде, пластиналар арасындағы газды иондайды. Әдетте, бұл иондану көрінбейді. Бірақ, егер иондану жойылмас бұрын, әрбір жақын пластиналар жұбына жеткілікті жоғары кернеу қолданылса, онда сәуленің траекториясы бойында ұшқындар пайда болады, ал ғарыштық сәуле ұшқындардың сызығы түрінде көрінеді. Бұл кернеуді басқару үшін жеке детектор қажет (әдетте қораптың үстінде және астында орналасқан екі сцинтиллятордан тұрады). Бұл қоздырғыш ғарыштық сәуле өткенін анықтағанда, пластиналарға жоғары кернеуді қосу үшін жылдам қосқышты іске қосады. Жоғары кернеуді пластиналарға тұрақты түрде қосуға болмайды, себебі бұл доғаның пайда болуына және үздіксіз разрядталуға әкеледі. Зерттеу құрылғылары ретінде шам камераларының ажыратымдылығы көпіршік камераларынан төмен. Дегенмен, оларды қосымша детекторлардың көмегімен өте таңдамалы етуге болады, бұл оларды сирек кездесетін құбылыстарды іздеуде пайдалы етеді.
A spark chamber is a particle detector: a device used in particle physics for detecting electrically charged particles. They were most widely used as research tools from the 1930s to the 1960s and have since been superseded by other technologies such as drift chambers and silicon detectors. Today, working spark chambers are mostly found in science museums and educational organisations, where they are used to demonstrate aspects of particle physics and astrophysics. Spark chambers consist of a stack of metal plates placed in a sealed box filled with a gas such as helium, neon or a mixture of the two. When a charged particle from a cosmic ray travels through the box, it ionises the gas between the plates. Ordinarily this ionisation would remain invisible. However, if a high enough voltage can be applied between each adjacent pair of plates before that ionisation disappears, then sparks can be made to form along the trajectory taken by the ray, and the cosmic ray in effect becomes visible as a line of sparks. In order to control when this voltage is applied, a separate detector (often containing a pair of scintillators placed above and below the box) is needed. When this trigger senses that a cosmic ray has just passed, it fires a fast switch to connect the high voltage to the plates. The high voltage cannot be connected to the plates permanently, as this would lead to arc formation and continuous discharging. As research devices, spark chamber detectors have lower resolution than bubble chamber detectors. However they can be made highly selective with the help of auxiliary detectors, making them useful in searching for very rare events.
Қатынасты құрылғылар
Стример камерасы – тұтану камерасына ұқсас детектор түрі. Тұтану камерасында параллель пластиналардың жиынтығына тікелей қаралады. Осы себепті, бөлшектің пластиналарға перпендикуляр бағытта келген кезде ең жақсы көрініс байқалады. Стример камерасында, керісінше, әдетте екі пластина болады, олардың кем дегенде біреуі мөлдір (мысалы, сым тор немесе тоқ өткізгіш шыны). Бөлшектер осы пластиналар жазықтығына шамамен параллель келеді. Тұтану камерасына қарағанда әлдеқайда қысқа жоғары кернеулі импульс қолданылады, сондықтан ұшқындар пайда болуға жеткілікті уақыт болмайды. Оның орнына иондалған газдың өте әлсіз ағындары пайда болады. Бұл ағындар суретті күшейту арқылы көрінеді.
A streamer chamber is a type of detector closely related to the spark chamber. In a spark chamber one looks at a stack of parallel plates edge on. For this reason, best viewing is afforded when the particle comes in perpendicularly to the plates. A streamer chamber, in contrast, typically has only two plates, at least one of which is transparent (e. g. wire mesh or a conductive glass). Particles come in roughly parallel to the plane of these plates. A much shorter high voltage pulse is used than with a spark chamber, so there is insufficient time for sparks to form. Instead very dim streamers of ionised gas are formed. These can be seen when image enhancement is applied.