Кіріспе

Гримур Йонссон Торкелин (8 қазан 1752 – 4 наурыз 1829) – исландтық-даниялық норвегиялық ғалым, Норвегия мен Данияның Ұлттық мұрағатшысы және Остфолд университетінің колледжінде ежелгіліктер профессоры. 1786 жылы ол ортағасырлық даниялық-ағылшын байланыстарына қатысты құжаттарды және викингтердің ықпалымен жазылған ағылшын-саксон қолжазбаларын іздеу үшін Англияға сапар шекті. 1787 жылы ол Британ мұражайының қызметкері Джеймс Мэтьюсті ежелгі ағылшын эпосы «Беовульфтің» жалғыз қолжазбасын көшіруге жалдады және өзі де бір көшірме жасады. Мэтьюс ежелгі ағылшын тілін немесе қолжазбаның инсулярлық жазуын білмеді, сондықтан ол көрінгенін көшірді, әрқашан дұрыс бермейді; ал Торкелин ежелгі ағылшын тілін білгендіктен, мәтін дұрыс емес деп ойлаған жерлерде әртүрлі түзетулер енгізді. 1890 жылы ол беделді Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Дания, Норвегия және Исландия үкіметтерінің тапсырмасымен Торкелин 1807 жылға дейін «Беовульфті» баспаға дайындады. Копенгаген шайқасы (1807) кезінде оның үйі өртеніп, қирады, нәтижесінде 20 жыл бойы жұмыс істеген мәтін жоғалып кетті. Дегенмен, қолжазбалар сақталып қалды, содан кейін Торкелин қайтадан жұмысты бастады. Өлең 1815 жылы жарық көрді. Торкелин поэманы латын тіліне толық аударған алғашқы ғалым болды. + Грендел зор Херотқа жетеді: «Беовульф» 710–715 ежелгі ағылшын өлеңі Торкелиннің латыншасы Фрэнсис Бартон Гуммер, 1910 Ðá cóm of mórje under misthleoþum Tunc venit per tesquas Secundum nebulosum montem Содан кейін көктайғақтан, тұманды жартастардан Грендел gohngan· godes yrrje bær· Грендел gradiens. Dei hostis attulit Құдайдың ашуымен келген Грендел. mynte se mánscakða manna cynnes Decretam cladem Generis humani, Енді монстр адамзатты жоюды ойлады sumne behsyrwane in sele þjám héani· Quosdam illaqueando, In aedibus sublimibus. Әсем сарайдағыларды ұстауға ниеттенді. Торкелиннің көшірмелері қазір «Беовульфтің» маңызды мәтіндік көзі болып табылады, өйткені түпнұсқа қолжазбаның шеттері 18, 19 және 20 ғасырларда бұзылу мен вандализмге ұшырады. Оның ерте көшірмелері мәтіннің әлдеқандай бөліктері мәңгілікке жоғалып кетуі мүмкін болған жерлердің жазбасын қамтамасыз етеді. Торкелин қалыпты жағдайда скандинавиялық және германдық зерттеулердің негізін қалаушылардың бірі саналады. Сонымен қатар, оның Ұлыбританияға сапары аралдың германдық тарихына деген қызығушылықты және құрметті жаңартты, бұл ғылыми және романтикалық сипатта болды. Алайда, бұл көзқарасқа қарсыластары да бар; Магнус Фьялльдал Торкелинді «ғалым ретінде негізінен алаяқ» деп сипаттайды және Торкелиннің басылымы мен аудармасындағы қателерді тізімдейді, олардың көпшілігі замандас ғалымдар көрсеткен.