Жаңа Зеландияның Оң аралындағы Селвин өзені (Waikirikiri) – Альпі тауларынан басталып, Ellesmere көліне құятын шағын су жүйесі. Су арнасы құрғақ жылдары толығымен кеуеп кетуі мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы өзен – Селвин өзені (ресми түрде Селвин өзені / Уайкирикири деп тіркелген) Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Кантербери облысының Селвин ауданынан өтеді.
River in New Zealand
The Selwyn River (, officially gazetted as Selwyn River / Waikirikiri) flows through the Selwyn District of Canterbury in the South Island of New Zealand.
Сипаттама
Өзеннің бастауы Оңтүстік Альп тауларында және Банкс түбегінің оңтүстігінде орналасқан Ельсмир / Те Вайхора көліне құя сала шығысқа қарай ағады. Өзеннің жоғарғы ағысындағы террасалық жартастар Уайтклиффс қаласына есімін берген. Өзен ағысының көп бөлігінде кең шоқайлы арналармен ағып өтеді. Құрғақшылық жылдары өзен осы төсектің астына сіңіп, толығымен құрғап қалғандай көрінеді. Бұл көбінесе мемлекеттік тас жол 1-нің Селвин елді мекенінде өзенді кесіп өту жерінде, Ельсмир көліне құятын жерден жоғарырақ болады. Тау етегінде Селвин өзені жыл бойы ағып тұрады. Жазықта өзен төсегі өте өткізгіш, ал өзен терең және кеуекті сулы қабаттың үстінен ағады. Өзен жазыққа жеткенде, су төсектен төмен сіңіп, сулы қабатқа түсе бастайды. Көптеген айларда өзен суының барлығы тау етегінен шығып кеткеннен кейін жоғалады. Өзеннің келесі бөлігі жылдың көп бөлігінде құрғақ болып қалады, тек тұрақты ағып жатқан Хорарата өзенімен қосылатын жердегі шағын бөлігін қоспағанда. Ельсмир көлінен жоғарырақ жер асты сулары қайта жер бетіне көтеріліп, Селвин қайтадан тұрақты ағысқа ие болады.
The river has its source in the Southern Alps and flows east for before emptying into Lake Ellesmere / Te Waihora, south of Banks Peninsula. Terrace cliffs above the river's upper reaches gave the town of Whitecliffs its name. For much of its course the river flows through wide shingle channels. In drought years, the river can disappear beneath this bed and seem to dry up completely. This frequently occurs where State Highway 1 crosses the river at the settlement of Selwyn, about upstream from its outflow into Lake Ellesmere. In the foothills, the Selwyn flows year round. On the plains, the riverbed is highly permeable, and the river overlays a deep and porous aquifer. As soon as the river reaches the plains, water begins leaking down through the bed and into the aquifer. In most months, all river water disappears within of leaving the foothills. The next of the river remains dry for most of the year, apart from a small section around the confluence with the permanently flowing Hororata River. About upstream from Lake Ellesmere shallow groundwater rises back to the surface, and the Selwyn becomes permanent again.
Көпірлер
Селвин өзенінен алты көпір өтеді. Олар: Уайтклиффс (Уайтклиффс жолы), Глентунелл (SH 77), Коалгейт (Хорората жолы), Хорората (Били жолы), Селвин (SH 1) және Ирвелл (Листон жолы). Өзен тасыған кезде Кос Фордтан да өтуге болады. Чемберлен Форды енді бұрынғы форд емес. Жақын жердегі Ирвелл көпірі өзеннің қарсы жағына өтуге мүмкіндік береді.
There are six bridges that cross the Selwyn River. These are at: Whitecliffs (Whitecliffs Road), Glentunnel (SH 77), Coalgate (Hororata Road), Hororata (Bealey Road), Selwyn (SH 1) and Irwell (Leeston Road). It is also possible to cross at Coes Ford when the river is not in flood. Chamberlains Ford is no longer a ford. The nearby Irwell bridge provides access to the other side of the river.
Экология
Өзен ағындарының жоғалуы маңызды экологиялық салдарға әкеледі: өзеннің беткі суы жоғалғанда, көптеген су өсімдіктері мен жануарларының тіршілік ортасы да жоғалады. Беткі судың жоғалуына жауап ретінде, су омыртқасыздары мен балықтар таралып, қалған сулы орталарда паналауға тырысады немесе өледі. Су өсімдіктері, балдырлар және бактериялар тыныштық күйге енеді немесе өледі. Селвин өзенінің құрғақ орталық бөлігі омыртқасыздардың таралуына және Эльсмир көлі мен бастауы арасында көшіп-қоныс жасайтын балықтар үшін маңызды кедергі болып табылады.
Disappearing river flows have significant ecological effects: when the river’s surface water disappears, so does the habitat for many aquatic plants and animals. In response to loss of surface water, aquatic invertebrates and fish must disperse, seek refuge in remnant aquatic habitats, or die. Aquatic plants, algae, and bacteria must form resting stages or die. The dry central reaches of the Selwyn River also constitute a significant barrier for dispersal of invertebrates and for fish migrating between Lake Ellesmere and the headwaters.
Балық аулау
Селвин өзені бұрын Жаңа Зеландиядағы ең жақсы форель балық аулау орындарының бірі саналған. 1960 жылдары Кос-Фордтағы форель тұзағында 14 000-ға дейін көбелекке оралып келген форель тіркелген. 2017 жылы олардың саны мөлшері төмендеп, көбелекке оралып келгенде тек ондаған форельді санау мүмкін болды. Өзендегі балықтардың саны азайған және басым бөлігі өте кішкентай.
The Selwyn river was viewed historically as one of New Zealand’s best trout fisheries. In the 1960s a trout trap at Coes Ford was reported to count up to 14,000 returning spawning trout. In 2017, the numbers have declined to the stage that only dozens of trout could be counted when returning to spawn. The fish in the river have been described as low in number and the majority of the fish are quite small.
Ластану
Кентербери өңірлік кеңесі (ECan) Селвин аймағында қарқынды сүт шаруашылығына рұқсат берді және бұл Селвин өзенінің су сапасының нашарлауына себеп болды деген пікір бар. 2021 жылдың мамыр айында Селвин өзеніндегі нитрат деңгейі 50%-ға артқаны хабарланды. Селвин өзенінде жүзуге ену енді ұсынылмайды. Кос Форд бұрын Кентерберидегі әйгілі жүзу орны болған. 2020 жылы Кос Фордтағы судың жалпы нитрат деңгейі Жаңа Зеландиядағы ең нашар 25%-іне кіргені хабарланды. Кос Фордтағы ластанудың Сильверстрим арнасынан келгені болжанып тұр, оны аймақтағы көптеген сүт фермалары қоршап тұрған. 2020 жылдың желтоқсан айында Селвин өзенін кесіп өтетін Чемберлен Фордында балдырлар гүлдеуіне байланысты денсаулық ескертуі жарияланды. Өзенде су асты цианобактериялары табылды. 2021 жылдың наурызында Селвин өзенінде Уайтклиффс доменінде және Уайтклиффс жолында бентоникалық цианобактериялардың балдырлар гүлдеуі туралы да хабарланды. Гринпис 2020 жылдың ақпан айында Селвин өзеніндегі ластану деңгейіне қарсылық білдіру үшін жарнамалық стендтер орналастырды.
The Canterbury Regional Council (ECan) has permitted intensive dairy farming around Selwyn and it has been suggested that this has led to a deterioration in the water quality of the Selwyn river. In May 2021, it was reported that Nitrate levels in the Selwyn River has increased by 50%. It is no longer recommended that people go swimming in the Selwyn River. Coes Ford was once a well known swimming spot in Canterbury. The water at Coes Ford was reported to be in the worst 25% in New Zealand for total nitrate levels in 2020. The pollution at Coes Ford is thought to come from Silverstream creek, which used surrounded by many of the dairy farms in the area. Chamberlain's Ford which crosses the Selwyn RIver had an algal bloom health warning issued in December 2020. There were benthic cyanobacteria found in the river. Algal Blooms of benthic cyanobacteria have also been reported at in the Selwyn river at Whitecliffs Domain and Whitecliffs Road in March 2021. Greenpeace placed billboards in the Selwyn River to protest the degree of pollution in it in February 2020.
Атау беру
Селвин өзені мен оның шатқалы 1849 жылы Кентербери қауымдастығының бас геодезисі Жозеф Томас епископ Селвиннің құрметіне аталды. Кейіннен бұл атау қалашыққа, ауданға және сайлау округіне берілді. Жаңа Зеландияның Мәдениет және мұра министрлігі Вайкирикириді "қиырлы ағыс" деп аударады.
The Selwyn River and its gorge were named in 1849 by the chief surveyor of the Canterbury Association, Joseph Thomas, for Bishop Selwyn. The name was later adopted for the township, the district, and an electorate. The New Zealand Ministry for Culture and Heritage gives a translation of "gravelly stream" for Waikirikiri.