Кіріспе

Автоматтық тапаншаның түрі

Малайялық төтенше жағдай
Корей соғысы
Мау Мау көтерілісі
Суэц дағдарысы
Бизерте дағдарысы
Аден төтенше жағдай
Индонезия–Малайзия қарама-қарсылығы
Португалия отаршылдық соғысы
Вьетнам соғысы
Лаос азаматтық соғысы
Бангладеш азаттық соғысы
Индо-Пакистан соғыстары мен қақтығыстары
Нигерия азаматтық соғысы
Екінші малайялық төтенше жағдай
Солтүстік Ирландиядағы қақтығыс (The Troubles)
Ангола азаматтық соғысы
Иран–Ирак соғысы
Фолкленд соғысы
Ирак соғысы
Ливия азаматтық соғысы
Бірінші Патчет прототипі тапаншасы, конструкциясымен Sten-ге ұқсас болды, себебі оның қайырмалдауы (және ол бойымен қозғалатын ойығы) патрон шығару тесігімен бір қатарда орналасқан еді. Бірақ ол көп ұзамай қайта жобаланып, сәл жоғарыраққа жылдырылды. Армия Пачетттің Sten-нен әлдеқайда жоғары дәлдігі мен сенімділігін тез мойындады және сынақтар үшін 120 данаға тапсырыс берді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында, осы сынақ үлгілерінің кейбіреулері Арнем шайқасында әуе десант әскерлерімен, ал Солтүстік Еуропаның басқа аймақтарында арнайы күштермен қолданылды. Ол ресми түрде «Патчетт машиналық мылтығы Mk 1» деп аталды. Мысалы, Патчетт тапаншасы (сериялық нөмірі 078, қазір Императорлық соғыс мұражайында сақталады) полковник Роберт В. П. Доусон 1944 жылдың қараша айында «Инфатуат» операциясы аясында Уолхеренге шабуыл кезінде No. 4 командасының командирі болып тұрғанда қолданылған. Пачетт/Стерлинг тік Sten доңғалақтарын, сондай-ақ иілген Стерлинг конструкциясын пайдалана алғандықтан, өзара үйлесімділік мәселелері туындамады. Соғыстан кейін, қоймада көптеген Sten тапаншалары болғандықтан, оларды жақсырақ үлгілермен ауыстыруға қызығушылық болмады. Дегенмен, 1947 жылы Patchett, Enfield конструкциясы, жаңа BSA конструкциясы және эксперименталды Австралия конструкциясы арасында бәсекелі сынақтар өткізілді, Sten салыстыру үшін пайдаланылды. Сынақтар қорытындысыз болды, бірақ одан әрі дамыту және қосымша сынақтар жүргізілді. Ақырында, Пачетт конструкциясы жеңіске жетті және 1951 жылы Британ армиясы оны қабылдау туралы шешім қабылдады. 1953 жылы ол «Sub Machine Gun L2A1» ретінде Sten-ді ауыстыра бастады. Оның соңғы модификацияланбаған нұсқасы L2A3 болды, бірақ оның даму кезеңінде модельдегі өзгерістер минималды болды. Стерлинг тапаншалары, шағын косметикалық өзгерістермен, «Жұлдызды соғыстар» фильмдерінде Империялық штурмшылардың қолданған E 11 бластерлік мылтығының реквизиті ретінде қолданылды. Көптеген өзгертілген Стерлингтер көтерілісші Альянс сарбаздарының қолындағы DH 17 бластер пістолеті ретінде қолданылды, бірақ бұл қару көбінесе «түпкілікті» реквизитінен құйылған шайырдан жасалған репликалар арқылы бейнеленді және E 11 ретінде қолданылғандарға қарағанда азырақ атуға қабілетті Стерлингтер өзгертілді. E 11 кейіннен атуға қабілетсіз Стерлинг репликаларымен бейнеленді, атап айтқанда, «Жедай қайтып оралғанда» және «Рог Один» фильмдерінде қолданылған S&T Sterling L2A1 аэрозольдік тапаншалары.

Құрылыс бөлшектері

Стерлинг автоматтары толығымен болат пен пластиктен жасалған, және қарудың астына бүктелетін иық тірегі бар. 100 және 200 метрлік қашықтықтарға реттелетін артқы көздегіш қарастырылған. Ашық бұрандадан атылатын стандартты blowback жүйесі болғанымен, ерекше ерекшеліктері бар: мысалы, бұранда бетіне кір мен ластануды сыртқа шығару үшін спиральді ойыстар ойылған, бұл қарудың сенімділігін арттырады. Бұранданы қозғалысқа келтіретін екі концентрлі серіппе бар, бұл көптеген басқа автоматтары конструкцияларында қолданылатын бір серіппелі жүйеден өзгеше. Бұл қос серіппелі жүйе 9 мм оқ-дәрілерін, әсіресе британдық "2Z" стандартынан өзгеше типтерін ату кезінде сенімділікті арттыруға арналған, олар әдетте әртүрлі ұтқыр зарядтары мен оқ салмақтарына ие. Стерлингтің екі қатарлы, екі жақты қоректендіретін қорабын 1946 жылы Джордж Патчетт жасаған. Бастапқыда Патчетт автоматтары Стен немесе Ланчестердің қорабын пайдалануға арналған болса, аталған қораптардың сенімділігінің жеткіліксіздігі Патчеттті Стен қорабын қайта жасауға, үйкелісті азайту үшін ролик платформасын қосуға және бұрынғы ролик платформасын, металлдан соғылған конструкцияны және 9×19 мм оқты сенімді қоректендіруге мүмкіндік беретін иісті қорап корпусын енгізген жаңа екі жақты қоректендіретін қорап жасауға итермеледі. Бұранда оқ-дәрілерді қораптың жоғарғы және төменгі жиектерінен кезекпен қоректендіреді, ал оның бекітілген оқ ату тетігі картридж толық камераға кіргенше праймермен сәйкес келмейді. Соңғы нұсқасында қорап төрт бөліктен тұрады, жиектері соғылған және нүктелік дәнекерленген, сондай-ақ орналасу ойықтары бар. Алғашында қырық оқты ұстауға арналған болса, қораптың 1944 үлгісіндегі жабдыққа сыю мүмкіндігіне байланысты сыйымдылығы отыз төрт оққа дейін қысқартылды. 1983 жылы Mk 7 тапаншасының нұсқасын ұсынғанда, Стерлинг осы қару үшін он және он бес оқты сыйымдылығы бар қораптар шығарды, сондай-ақ осы және бастапқы отыз төрт оқты қораптың "екі қатарлы" нұсқаларын ұсынды. Стерлинг қорабы жасалған ең жақсы қораптардың бірі деп есептеледі. Стерлинг британдық қарулы күштеріне қораптарды ұсынған, олар "Қорап, 9 мм, L1A1" деп белгіленген, бірақ шығындар мәселесі Қорғаныс министрлігін Стерлинг емес L1A2 нұсқасын жобалауға және өндіруге итермеледі, ол бірегей орналасу тірегімен соғылған және электрлік тігіспен дәнекерленген екі бөліктен тұрады және Стерлинг өндірген қораптардың 9,6 дюймымен салыстырғанда артқы тіреу бойында 9,8 дюймды құрады. Өндірістік Стерлингтер бұрынғы Патчетт автоматтарының Стен және Ланчестер қораптарымен үйлесімділігін сақтайды. Ланчестер автоматтары теориялық тұрғыдан Стерлинг қораптарын пайдалануға қабілетті болса, Стен автоматтары үшін де солай деуге болмайды, өйткені Стерлинг қорабы Стен қорабына қарағанда бұрандаға бір дюйм тереңірек еніп, Стерлинг қорабы орнатылған Стен автоматтарын атуға тырысса, бұранда блогы қораптың артқы жағына тиеді, ал осыған қарсы әрекет ету үшін қорапты бір дюйм кері тартып алу қораптың жоғарғы оғын бұранда блогынан бір дюймқа қашықтыққа шығарады. Бұл мәселе Стен қораптарымен жабдықталған Стерлинг автоматтарында жоқ, өйткені қорап бұранда блогының орта сызығынан бір дюйм алыс болса да, жоғарғы оқ бұрандамен сәйкес келеді және Стерлингтің мықты қоректендіру мүйіздеріне жетеді. Стерлинг тапаншасы мен оның қорабы осылай жасалған, болашақ пайдаланушылар нақты Стерлинг тапаншасын сатып алудың орнына оның қораптарын сатып алып, оларды бұрыннан бар Стен тапаншаларымен пайдалануға болатын жағдайдың алдын алу үшін. Стерлинг Advanced Primer Ignition деп аталатын әдісті қолданады, яғни оқ толық камераға кіргенге дейін, бұранда әлі алға жылжып тұрғанда оқ атылады. Осылайша, оқтың атылуы оқ оқпаннан ұшуын ғана емес, сонымен бірге бұранданың алға жылжуына қарсы да тұрады. Бұл әдіспен, қарапайым кері соққы кезінде сияқты, оқ тоқтағаннан кейін атылғаннан гөрі жеңіл бұранданы пайдалануға болады, өйткені кеңейіп жатқан газдардың энергиясы бұранданың инерциясын (плюс серіппе кедергісін) жеңіп, оны кері итеруге және қаруды қайта жүктеуге мәжбүр етеді. Бұл ретте энергияның бір бөлігі бұранданың алға жылжу импульсін тежеуге жұмсалады, сондықтан бұранда соншалықты ауыр болмауы керек. Жеңіл бұранда қаруды жеңіл ғана емес, басқаруға да ыңғайлы етеді, өйткені ату кезінде оның ішінде қозғалатын масса аз. Стерлингтің (L34A1/Mk.5) жасырын нұсқасы жасырын операциялар үшін жасалған. Бұл нұсқада кеңейтілген камералары бар цилиндрмен қоршалған тесіктер бар оқпан қолданылады. Австралия және Жаңа Зеландияның SAS полктері Вьетнам соғысында Стерлингтің жасырын нұсқасын қолданды. Ол Аргентина және Ұлыбританияның арнайы күштері Фолкленд соғысында қолданғаны үшін танымал. Ливиялық агенттер Лондон қаласындағы Ливия елшілігінің сыртында WPC Ивон Флетчерді өлтірді, бұл 1984 жылы ғимаратты қоршауға себеп болды. Стерлинг жағдайға қарамастан өте сенімді және ашық бұрандадан атылса да, жақсы дәлдікке ие. Жақсы жаттығудан кейін, ол қысқа сериямен атылғанда өте дәл. Қару солқай қолданушыларға операция жасауда ешқандай қиындық тудырмайды деп хабарланған, бірақ баллистикалық көзілдіріксіз пайдалану ұсынылмайды. Атылған оқ жабындары сәл төмен және артқа қарай ұшады, сондықтан солқай мергендерде жеңіл күйіктер пайда болуы мүмкін. L1A1 өзі жүктелетін мылтығына ұқсас байонет жасалып, Ұлыбритания армиясында қолданылды, бірақ оның көбінесе рәсімдік мақсаттар үшін ғана қолданылғаны белгілі. Екі байонет те Rifle No. 5 Mk I "Jungle Carbine" нұсқасынан алынған, басты айырмашылық - мылтықтың оқпанына сәйкес келу үшін SLR байонетіндегі кіші сақина. Орнатылғанда, Стерлинг байонеті қарудың тік сызығынан солға қарай жылдырылды, бұл байонетпен күрескенде табиғи тепе-теңдік береді. Оңқай мерген үшін, ату кезінде сол қолды оқпан корпусының үстіне қою керек, бірақ қорапқа қоймау керек, өйткені қорапты ұстап тұру қысымы тоқтау қаупін арттырады, ал бос қорап қарудың түсуіне әкелуі мүмкін. Оқпан корпусын ұстау қаруды жақсырақ басқаруға мүмкіндік береді, сондықтан оң қолды кейде басқа тапсырмалар үшін пайдалануға болады. Оқпанның оң жағында, оқпаннан шамамен екі дюйм қашықтықта орналасқан дөңгелек шығынты қолды оқпаннан тым алға жылжытпауға және оқпанға тиюіне жол бермеуге арналған.

Өндiру

1953-1988 жылдар аралығында барлығы 400 000-нан астам «Стерлинг» автоматтары өндірілді. «Стерлинг» компаниясы оларды Дагенхэмдегі өз зауытында британдық қарулы күштерге және экспортқа арнап жасады, ал Ливерпульдегі Royal Ordnance Factory Fazakerley зауыты тек британдық әскер үшін ғана өндірді. 1988 жылы British Aerospace/Royal Ordnance компаниясы «Sterling Armaments» компаниясын жапқаннан кейін өндіріс тоқтатылды. Fazakerley енді толыққанды қару жасамайды, бірақ сертификатталған соңғы пайдаланушылар үшін қосалқы бөлшектерді шығаруды жалғастырады. «Стерлинг» компаниясы өздігінен дүрылдер шығарды, олардың британдық әскери қолданысқа арналғандары «L1A1» деп белгіленді. L1A2 дүрылдерін Fazakerley, Royal Laboratories Woolwich, Rolls Razor және Mettoy компаниялары әртүрлі өндірді; 1 723 623 дүрылге жасалған келісімшарт бойынша Mettoy 227 262, Rolls Razor 309 800, ал қалған 1,2 миллион Fazakerley және Woolwich компаниялары өндірді. Чилиде FAMAE компаниясы ПАФ автоматтарының чилилік нұсқасын жасады, бірақ ол сыртқы түрінен өзгеше болды, себебі оның оқпанды жабатын бөлігі қысқа болды. Канада да лицензия бойынша Canadian Arsenals Limited компаниясы жасаған 9 мм C1 автоматтарының нұсқасын өндірді. Ол құйма емес, штампталған металдан жасалған және C1 штығын орнатуға жарамды, бірақ ол тек көрмелерде ғана қолданылады, ал жауынгерлік операцияларда емес. Осыған ұқсас қару, 9 мм 1А1 пулемет-карбинасы, 1963 жылдан бастап Үндістанның Канпур қаласындағы қару-жарақ фабрикасымен лицензия бойынша, ал 1977 жылдан бастап 9 мм 2А1 пулемет-карбинасымен бірге өндірілді.