Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың неміс автоматтарышмегі

MP 40 (Maschinenpistole 40) – 9×19 мм Parabellum оғына арналған автоматтарышмек. Ол нацистік Германияда жасалған және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Орталық державалар тарапынан кеңінен қолданылды. 1938 жылы Генрих Фолльмер бұрынғы MP 38 үлгісінен шабыт алып, оны жасады. Ол жаяу әскерлері (әсіресе взвод және бөлім командирлері), сондай-ақ десантшылар, шығыс және батыс майдандарында, бронетранспорттық құралдар экипаждары жиі қолданды. Оның жетілген және заманауи мүмкіндіктері оны сарбаздардың сүйікті қаруына айналдырды және соғыстан кейін әлемнің көптеген елдерінде танымал болды. Орталық державалар оны жиі Хьюго Шмейсердің атымен "Шмейсер" деп атады, бірақ ол MP 18-ді жасағанмен, MP 40-тың жасалуына және өндірісіне қатыспады. Осы қарудың басқа түрлері MP 40/I және MP 41 болды. 1940-1945 жылдар аралығында Erma Werke компаниясы шамамен 1,1 миллион дана өндірді.

Даму

Maschinenpistole 40 ("40-шы автомат") өзінің алдыңғы үлгісі MP 38-ден таратылды, ол өз кезегінде MP 36-ға негізделген, ол машинамен өңделген болаттан жасалған прототип еді. MP 36-ны Erma Werke компаниясының Berthold Geipel Германия армиясының қаржысымен тәуелсіз түрде әзірледі. Ол Генрих Фолмердің VPM 1930 және EMP дизайнының элементтерін қабылдады. Содан кейін Фолмер Бертольд Гейпелдің MP 36-сы бойынша жұмыс істеді және 1938 жылы Heereswaffenamt (Армиялық қару кеңсесі) жаңа автоматтарыш мылтық туралы сұранысқа жауап ретінде прототип ұсынды, ол MP 38 ретінде қабылданды. MP 38 – MP 36-ның жеңілдетілген нұсқасы болды, ал MP 40 – MP 38-нің одан әрі жеңілдетілген нұсқасы, нақтырақ айтқанда, шығындарды үнемдеуге бағытталған өзгерістермен, ең бастысы – машинамен өңделген бөлшектерге қарағанда штампталған болатты кеңінен пайдалану. Одақтастар қару дизайнымен айналысқан Хьюго Шмейссердің атымен MP 40-ты "Шмейссер" деп атады. Шмейссер MP 18-ді жасаған, ол жаппай өндірілген алғашқы автоматтарыш мылтық болды. Дегенмен, ол MP 40-тың дизайны мен дамуына қатысы болмады, бірақ ол дүңгіршекке патент алған.

Дизайн

МП 40 автоматтары ашық бұрандалы, кері соққыдан жұмыс ілейтін автоматты қарулар. Атыс режимінің жалғыз түрі – автоматты, бірақ салыстырмалы түрде төмен атыс жылдамдығы бақыланатын басқанда бір рет атуға мүмкіндік береді. Бұрандада пневматикалық серіппе буфері қызметін атқаратын телескопиялық серіппе жетекшісі бар. MP 38 автоматтарының алғашқы үлгілерінде бұранда тұтқасы бұрандаға бекітілген, бірақ MP 38 және MP 40 автоматтарының кейінгі үлгілерінде бұранда тұтқасы жеке бөлек жасалған. Ол сонымен қатар тұтқа басын негізгі тесіктің үстіндегі екі ойықтың біріне итеріп, қауіпсіздік механизмін іске қосады; бұл әрекет бұранданы тоқтатылған (артқа) немесе босатылған (алға) күйде бекітеді. MP 38 автоматтарының алғашқы үлгілерінде бұл мүмкіндік болмағандықтан, бұранданы алдыңғы жағдайда ұстап тұру үшін кішкентай иілмелі баулары бар былғары белдіктер сияқты шешімдер қолданылды. MP 38 қабылдағышы машинамен өңделген болаттан жасалған, бірақ бұл уақытты көп алатын және қымбат процесс болды. Уақытты және материалды үнемдеу үшін, сондай-ақ өндірісті арттыру мақсатында MP 40 қабылдағышының құрылысы мүмкіндігінше штампталған болаттан жасау және электро дәнекерлеу арқылы жеңілдетілді. MP 38 қабылдағышында және бұрандасында бойлық жоғалаулар, сондай-ақ дүкен корпусында дөңгелек тесік бар. Бұл ерекшеліктер MP 40-та жойылды. Көптеген MP 38 және MP 40 автоматтарында оқпан астында алюминийден, болаттан немесе марголиттен (бакелиттің бір түрі) жасалған тіреу таяқшасы бар. Бұл Sd сияқты ашық үстінен брондалған транспорттық құралдардың жанынан ату кезінде қаруды тұрақтандыру үшін қолданылды. КФЗ. 251 жартылай тізгіш машинасы. Дүкен корпусы мен марголиттен жасалған тапанша тұтқасы арасында марголиттен жасалған қол сақшысы орналасқан. Оқпанның қорғаныш қабаты болмағандықтан, қол дұрыс орналаспаса күйіп қалуы мүмкін. MP 40-та алға қарай бүктелетін металл тіреуі де бар, бұл автоматтары арасында алғашқысы болып, бүктеген кезде қарудың ұзындығын қысқартады. Дегенмен, бұл тіреудің дизайны кейде қатаң шайқаста қолдану үшін жеткілікті берік болмады. MP 40 жалпы сенімді болғанымен, оның басты кемшілігі 32 оқтық дүкені болды. Thompson M1921/1928 автоматтарындағы екі қатарлы, тікелей берілетін дүкеннен айырмашылығы, MP 40 екі қатарлы, бір қатарлы берілетін нұсқаны қолданады. Бір қатарлы берілу механизмі қалған оқтардың жоғары қарай жылжуына кедергі келтіріп, үйкелісті күшейтеді, кейде оқтардың істен шығуына себеп болады; бұл проблема лас немесе басқа да бөгде заттардың болуымен күшейеді. Тағы бір мәселе – дүкен кейде қол тіреу ретінде қолданылатын. Бұл дүкенге қол қысымы салдарынан дүкеннің жиектері берілу желісінен шығып, қарудың істен шығуына әкелуі мүмкін, өйткені дүкен ұясы дүкенді сенімді түрде бекітпейді. Неміс әскерлері қолмен ұстау кезінде оқтардың істен шығуына жол бермеу үшін қарудың астыңғы жағындағы қол сақшысын немесе дүкен корпусын ұстауға үйретілді.

Қолданылуы

Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде неміс сарбаздарының көпшілігі Карабонер 98k мылтықтарын немесе MP 40 мылтықтарын алып жүретін, екеуі де жаяу әскері үшін стандартты қару ретінде қарастырылатын. Алайда, Сталинград шайқасы сияқты, кеңес әскерлерімен болған кейінгі қақтығыстарда, жаудың толық бөлімшелері PPSh 41 автоматтарымен қаруланған кезде, немістер жақын қашықтықтағы қалалық шайқаста өзінен кем қаруланғанын сезді, бұл олардың тактикасын өзгертті. Соғыс аяқталған кезде MP 40 және оның түрлері кейде бүкіл шабуыл жасақтарына берілді. 1943 жылдан бастап неміс әскері Карабонер 98k мылтығы мен MP 40 мылтығын жаңа, революциялық StG 44 мылтығымен алмастыруға көшті. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда, барлық түрлері бойынша шамамен 1,1 миллион MP 40 шығарылған.

Соғыстан кейінгі пайдалану

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін көптеген MP 40 автоматтары (200 000-нан астам) одақтастар тарапынан тұтқындалды немесе тапсырылды, содан кейін кейбір дамып келе жатқан елдердің жарымәскери және жабдықтамасыз күштеріне қайта бөлінді. Норвегия армиясы 1975 жылы MP 38-ді қолданудан шығарды, бірақ MP 40-ты тағы бірнеше жыл пайдаланды. Атап айтқанда, «Heimevernet» (Территориалдық қорғаныс) оны шамамен 1990 жылға дейін қолданды, содан кейін ол Heckler & Koch MP5 автоматтарымен алмастырылды.

MP 40/I

MP 40/I (кейде қате түрде MP 40/II деп аталады) – стандартты MP 40 ның өзгертілген нұсқасы, екі қатарлы (бір-біріне жапсарлас) журнал ұстағышымен (теориялық оқ-дәрілердің жалпы саны 64 оқ) жабдықталған. Бұл Шығыс майданындағы арнайы операциялар жасаушы әскерлер үшін кеңестік PPSh 41 автоматтарының үлкен журнал сыйымдылығын теңестіру мақсатында жасалған. Алайда, конструкциясы салмағы мен сенімділігіне байланысты сәтсіз болды. Шын нұсқаларында, екі журналдық ұядан басқа, кішкентайрақ иық тірегі және қысқартылған шығарып тастағыш (эжектор) та бар.

MP 41

1941 жылы Хьюго Шмайсер MP 41-ді жобалады, ол іс жүзінде MP 40 жоғарғы қабылдағышы және MP 28 автоматтарының төменгі қабылдағышынан құралған еді. Бірақ, оның қолданылуы шектеулі болды және 1944 жылы тек SS және полиция бөлімшелеріне ғана берілді. MP 41 Германияның Одақтасы Румынияға да жеткізілді. Кейін 1941 жылы, бәсекелес компания Эрма Верке, Шмайссердің бас конструкторы болған Хаенельді патент құқығын бұзды деген айыппен сотқа берді. Содан кейін MP41 өндірісі тоқтатылды.

АҚШ-тағы азаматтық меншік

1945 жылы Германияны одақтас әскерлер басып алған кезде, АҚШ әскери қызметшілері мыңдаған тұтқынға алынған қаруды, соның ішінде MP 40-ты соғыс трофейі ретінде елдеріне жіберді. Бұл практика автоматты қаруды импорттау алдында Ұлттық қару заңына сәйкес тиісті тіркеуді талап етті, бірақ оккупация кезінде бұл шектелді, нәтижесінде салыстырмалы түрде аз сандағы азаматтық қолданысқа жарамды түпнұсқа неміс MP 40 қарулары айналымда қалды және 2021 жылғы деректер бойынша шамамен 20 000 – 37 500 долларға бағаланды, ал кейбіреулері 50 000 долларға жуық сатылды. 1968 жылғы Қаруды бақылау заңы толық автоматты қарудың коммерциялық импортын тыйым салғаннан кейін, MP 40 бөліктерінің жиынтығы (қабылдағыш түтігін қоспағанда, бөлшектелген қару бөліктері) импортталып, АҚШ-та Чарльз Эрб, Уилсон Армз және басқалар өндірген қабылдағыштарға қайта құрастырылды. Бұл қайта жасалған, заңды түрде ауыстырылатын автоматтар, көбінесе «түтікшелі қарулар» деп аталады, (сапасына және жағдайына байланысты) әдетте түпнұсқа неміс MP 40-тың бағасының 50-75% құрайды, себебі олардың тарихи маңызы жоқ. Сондықтан олар көбінесе ойын-сауық ату үшін және Екінші дүниежүзілік соғыстың қайта жаңғырту шараларында қолданылады, себебі оларға тиетін тозу (қолдану шегінде) түпнұсқа коллекциялық үлгілердегідей құндылығын едәуір төмендетпейді. 1986 жылы «Қару иелерін қорғау туралы» заң қабылданғаннан кейін жаңа түтікшелі қарулардың өндірісі тоқтатылды. АҚШ-та азаматтық меншікке арналған MP 40-тың жартылай автоматты түрлері мен косметикалық көшірмелері бар. 2014 жылдан бастап American Tactical Imports компаниясы German Sporting Guns GmbH компаниясы өндірген MP 40 көшірмесін .22LR калибрімен импорттауды бастады, ал 2016 жылдан бастап 9 мм калибрімен пістолет нұсқасын импорттады. .22LR нұсқасы металл конструкциясымен, дәуірге сай бакелит жиһазымен, бүгілетін құбырлы қолсаппен және импорт талаптарына сәйкес келетін жалған дыбыс басу құрылғысымен жабдықталған. 9 мм нұсқасы пістолет ретінде жіктеледі, сондықтан оған бүгілетін құбырлы қолсап қосылмайды. Екі нұсқа да жабық ілмекпен, кері соққы арқылы жұмыс істейтін жартылай автоматты қарулар болып табылады және ішкі құрылысы жағынан бастапқы MP 40-тан едәуір өзгешеленеді, оларды нақты көшірме емес, қолжетімді косметикалық көшірме етеді. GSG өндірген екі нұсқа да бастапқы MP 40 бөліктерімен және дүрылдейтін жинақтарымен үйлесімсіз.