Жон Логан Кэмпбелл: Оклендтің әкесі

Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері (1817–1912)

Сэр Джон Логан Кэмпбелл (3 қараша 1817 – 22 маусым 1912) – Шотландияда туған Жаңа Зеландияның қоғамдық қайраткері. Өзінің замандастары оны "Оклендтің әкесі" деп атаған.

Ерте өмір

Джон Логан Кэмпбелл 1817 жылғы 3 қарашада Шотландияның Эдинбург қаласында, Эдинбург хирургі Джон Кэмпбелл мен оның әйелі Кэтриннің ұлы, сондай-ақ Пертширдегі Данблан қаласының жанындағы Аберучилл және Килбридтің 3-ші баронеті мен Килбрид қамалының немересі ретінде дүниеге келді. Оның төрт қарындасы болған, бірақ ол екі жасқа толған кезде екі үлкен ағасы қайтыс болды, осылай ол жалғыз тірі қалған ұл болды. Кэмпбелл 1839 жылы Эдинбург университетін медицина мамандығы бойынша бітіріп, сол жылы «Пальмира» эмигрант кемесінде хирург ретінде Австралияға, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына аттанды.

Жаңа Зеландияға көшіп келу

Кептіргіштік пен мүмкіндіктердің шектелуіне тап болған Кемпбелл 1840 жылғы наурыз айында «Леди Лифорд» кемесімен Австралиядан Жаңа Зеландияға аттанып, Порт Николсонға жетіп, соңынан Короманделдегі Вайуға (қазіргі Ухангуи аралы) сапар шегеді. Кемпбелл мен Уильям Браун (шотландиялық заңгер), бұрын Австралияның Аделаида қаласында танысқан, Нгати Таматера тайпасының Те Каниниінен Мотукореяны, сондай-ақ Катикати мен Нгатайдың кіші басшыларынан сатып алғаннан кейін, саудагерлер болу мақсатымен серіктестік құрды. Олар Жаңа Зеландияның болашақ астанасы Тамаки Макаурауда (кейін капитан Уильям Хобсон Нгати Ватуа тайпасымен келіссөздер жүргізіп, жер сыйлағаннан кейін Окленд деп аталды) сауда жасауды жоспарлады. Олар «қаламмен жұмыс істеуді және дәрі жасауды» тастап, жаңа астана Оклендте саудагерлерге айналуға бекінді. 1840 жылғы 21 желтоқсанда олар Оклендтің алғашқы сауда фирмасы – «Браун мен Кемпбелл» жұмысын бастады. Кемпбелл қазіргі Квин-стриттің бағытындағы кішкентай шығанақтың жанында шатырын тікті. 1841 жылы Кемпбелл мен Браун «Acacia Cottage» коттеджін салды және олардың көше жағында екі қабатты қойма салып, Окленд қаласында жалпы саудагерлер ретінде бизнес жүргізді. Кемпбелл Оклендте іскерлік және қоғамдық өмірде тез арада танымал болды. Ол Жаңа Зеландия банкінің, Жаңа Зеландияның несие және сауда агенттігінің және Жаңа Зеландияның сақтандыру компаниясының директоры болды, Жозеф Харгривстің орнына келді. Кемпбелл 1860 жылдың соңында екінші парламенттің жұмысы аяқталғаннан кейін зейнеткерлікке шықты. 1856 жылдың маусым және қараша айлары аралығында ол Эдвард Стаффордтың үкіметінде портфелі жоқ министр болды.

Орта жастары

Кемпбелл табысты бизнесмен болды және 1840 жылы Уильям Браунмен серіктестік құрды, осылайша Оклендтің алғашқы сауда фирмасы – Браун мен Кемпбелл жұмыс істей бастады. 1854 жылдың мамырында Кемпбелл атынан Австралияның Джилонг қаласында ағаш саудасы үшін "Сигнет" кемесі сатып алынды. 1856 жылы Кемпбелл мен Браун өздерінің кәсіпорындары мен мүлкінің, қазір құны 110 000 фунт стерлинг, жалақылы менеджерге тапсыруға болатынына келісті, ал олар өздері шетелде тұрып, дивидендтермен күн көретін болды. Браун мен оның отбасы жыл басында кетіп қалды, бірақ Кемпбеллдің келуі кейінгі уақытқа соқты. 1856 жылдың 20 қарашасында ол колонияны тастап, жақсылыққа үміттене бастады. Шетелде саяхаттап жүргенде 1858 жылдың 25 ақпанында Үндістанның Солтүстік-Батыс провинциясындағы Мирут қаласында Эмма Уилсонға үйленді. Ол кейіннен Кентербериде қоныстанған сэр Джон Кракрофт Уилсонның қызы еді. Олардың төрт баласы болды: Сесили 1861 жылдың 16 мамырында Оклендте дүниеге келді және 1861 жылдың 20 қарашасында 6 айлық шағында қайтыс болды; Ида 1859 жылдың 22 желтоқсанында Неапольде туды және 1880 жылы Лондонда қайтыс болды; және Флоренцияда 1864 жылдың 26 мамырында туған егіздер Джон Логан мен Уиннифред. Джон Логан Флоренцияда, Италияда бала кезінде қайтыс болды және Piazzale Donatello – Delgli Inglesi ағылшын зиратында жерленген. «Ол кішкентай қабірге көмілген», - деді Кемпбелл екі қызына, - «кедей әкесінің оған ұл туса еді, ол оның қарт жасында мақтанышы мен қуанышы болар еді, және оның фирмасының атын келесі ұрпаққа тапсыруға оның қамқорлығына сенер едім». Осылайша, ең асыл үміттеріміз бен қалауларымыз қайта-қайта ащы көңіл қатуға белімдік болады. Осы қайғыдан кейін Кемпбелл «біз өзімізді толыққанды күйзеліске ұшыраған сезіндік», «Флоренциядағы үйдің жарқырауы жоғалып кетті» деді. 1860 және 1861 жылдардағы қысқа үзілістен басқа, ол фирманы жаңғырту үшін – енді Браун Кемпбелл және Компания деп аталатын – Оклендке баруға мәжбүр болды және тұрақты серіктес тағайындады, Кемпбеллдер 1871 жылға дейін Еуропаның әртүрлі аймақтарында өмір сүрді. Ол 1878 жылы Оклендтегі алғашқы өнер мектебін құрып, оны 11 жыл бойы қолдады. Ол Окленд грамматикалық мектебінің негізін қалаушылардың бірі және 1879 жылы мектептің үшінші төрағасы болды. 1885 жылы Оклендті депрессия шарлады, ал 1886 жылы қор нарығы құлады, бұл қаржылық аман қалу үшін күрес басталды. Кемпбелл бірнеше бизнес пен мүлікті сатты және күшін сыра зауыты мен алкоголь импорттаушысы Браун Кемпбелл және Компанияға шоғырландырды. Кемпбелл One Tree Hill-дегі мүлігін отбасына қолайлы тұрғын үй құруға тырысқандықтан сақтап қалды. Ол Хиллсбородағы Джеймс Уильямсонның үйіне ұқсас итальяндық сарайды, әсем меншікпен қоршалған елестетті. Ол лайықты пейзаж бағын жасау үшін ағаштар отырғызуға кірісті. Алайда, оның әйелі Эмманың басқа идеялары болды және үй, Киллбрид, ақырында Парнеллде салынды, бұл қалаға әлдеқайда ыңғайлырақ болды. Бұл жер қазір Парнелл роза бақшасы мен Дов Майер Робинсон паркінің бөлігі болып табылады. Үй 1924 жылы бұзылды. Кейінгі жылдары Кемпбелл Оклендтің қала маңындағы дамуы туралы алаңдады және қалаға өзінің қалған ауыл шаруашылығы жерлерін One Tree Hill-де қоғамдық пайдалану үшін, Грекияның Кемпбелл саяхатында таң қалған бөлігінің атымен аталатын Corinth Park паркі ретінде беруге шешім қабылдады. Джон мен Эмма Кемпбеллдің жалғыз тірі қалған баласы Уиннифред 1889 жылдың 10 желтоқсанында 1-ші Глостершир полкінің лейтенанты Герберт Сирил Орд Мюррейге үйленді. Парктің ашылуы, мүмкін, Кемпбеллдің 1901 жылғы Корольдік тур кезіндегі провиденция араласпаса, өсиет түрінде қайтыс болғаннан кейін өткізілген болар еді.

Campbell was a successful businessman and had entered into a partnership with William Brown in 1840, beginning operations as Auckland's first merchant firm, Brown and Campbell. In May 1854, the Signet ship was purchased on behalf of Campbell in Geelong, Australia for the timber trade. By 1856 Campbell and Brown decided that their enterprises and properties, now worth £110,000, could be entrusted to a salaried manager, while they lived on the dividends as expatriates. Brown and his family left early in the year, but Campbell's departure was delayed. On 20 November 1856 he left the colony, he hoped for good. While travelling abroad, he married Emma Wilson on 25 February 1858 at Meerut, NWP India. She was a daughter of Sir John Cracroft Wilson, who later settled in Canterbury. They had four children: Cecily born in Auckland on 16 May 1861 died 20 November 1861 aged 6 months, Ida, born at Naples on 22 December 1859 and died in London 1880; and twins John Logan and Winifred born at Florence on 26 May 1864. John Logan died in infancy in Florence, Italy and is buried at in the English Cemetery at the Piazzale Donatello – Delgli Inglesi. 'And there lies buried in that little grave,' Campbell told his two daughters, 'the poor Papa's hopes that to him had been born a son who would be his pride and pleasure in his declining years and to whose care the name of his Firm would have been handed down to another generation. . And thus it is that our fondest hopes and dearest aspirations are ever and again doomed to a bitter disappointment'. With this bereavement, Campbell said, 'we felt ourselves completely unhinged', 'the brightness of that Florence home was gone'. Apart from an interlude during 1860 and 1861, when he was obliged to go to Auckland to reinvigorate the firm – now called Brown Campbell and Company – and to install a resident partner, the Campbells lived in various parts of Europe until 1871. He founded Auckland's first school of art in 1878 and supported it for 11 years. He was a founder of Auckland Grammar School having become the third chairman of the school in 1879

When depression overwhelmed Auckland in 1885 and the Stock Market collapsed in 1886, there began a desperate struggle for financial survival. Campbell sold several businesses and properties, concentrating his energies on Brown Campbell and Company, a brewery and liquor importer. Campbell retained his properties at One Tree Hill partly because he wanted to create a suitable residence for his family. He envisaged an Italianate mansion similar to James Williamson's at Hillsborough, surrounded by an elegant estate. He set about planting trees to create a suitable landscape garden. His wife Emma, however, had other ideas and the house, Killbryde, was eventually built in Parnell, a location much more handy to town. This property is now part of the Parnell Rose Gardens and Dove Myer Robinson Park. The house was demolished in 1924. In his later years, Campbell was concerned about the increasing suburban development of Auckland and decided to donate his remaining farmland at One Tree Hill to the city as a public amenity to be called Corinth Park – named after a part of Greece which Campbell had admired on his travels. Winifred the only surviving child of John and Emma Campbell married Herbert Cyril Orde Murray a lieutenant in the 1st Gloucestershire Regiment on 10 December 1889. The presentation of the park would probably have taken place after Campbell's death in the form of a bequest had not providence intervened in the form of the Royal Tour of 1901.

Корнуолл саябағы

1901 жылдың басында Кемпбеллге сол жылдың маусым айында Корнуолл герцогы мен герцогинясының сапары қарсаңында Окленд қаласының мэрі болу туралы ұсыныс жасалды. 83 жасқа толған және көптен бері зейнеткерлікте болған Кемпбелл, тек қана өкілдік функцияларды орындау және сапардан кейін қызметтен кету шартымен келісті, ал вице-мэр қала басшысының көптеген міндеттерін өз мойнына алды. 1901 жылдың сәуір айында өткен мэр сайлауында ол дауыстардың шамамен 80 пайызын жинады. Патшалық сапар барысында Логан Кемпбелл Корнуолл паркін Жаңа Зеландия халқына сыйға тартып, оны герцог пен герцогиняның құрметіне атады. Ал қалалық кеңесшілер Альфред Кидті осы лауазымға тағайындады; Кид Кемпбеллді қолдаған және қала басшысының көптеген міндеттерін орындаған еді.

Кейінгі өмір, өлім және мұра

Кемпбелл 1902 жылғы 14 тамызда барондыққа ие болды, бұл құрмет 1902 жылғы 26 маусымда жарияланған 1902 жылғы Коронациялық наградалар тізімінде жарияланды. Ол Корнуолл саябағының Манукау жолына кіреберісіндегі оның қалалық киімдегі қола мүсінінің орнатылуын көруге жетті. Ол 1912 жылғы 22 маусымда қайтыс болды және Корнуолл саябағына жақын Маунгакикики Бір ағаш төбесінде жерленді. 1912 жылғы 4 шілдеде Окленд грамматикасының студенттері Кемпбеллдің жерлеу процессиясына қатысты. Ол өзінің ең жақын кеңесшілеріне маори халқына деген құрметін көрсету үшін ескерткіш орнату ниетін білдірді және өсиеті мен сенімхаттарында оның қалдық мүлігін құру үшін қаражат бөлді, осы мүлік кедейлікпен күресуге, білім беруді дамытуға және өмірінде қолдаған мәдени және медициналық салаларды қолдауға арналған қайырымдылық қорларға қаржы бөлуді жалғастыратын еді. Оның мүлігінің қамқоршылары Аукленд провинциясының барлық айманындағы ивилерден Маунгакикики төбесінде жерлеуге және кейіннен обелиск салуға рұқсат алды. Обелиск құрылысы 1930 жылдары басталды және сол кездегі үкіметтің қолдауымен 1940 жылы екі жүз жылдық мерекеге орай аяқталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аяқталғандықтан, ресми ашылу рәсімі tikanga-ға сәйкес, қантөгіс кезінде оны ресми түрде ашуға маори ақсақалдарының келісімсіздігінен кейін кешіктірілді. Сэр Джон Логан Кэмпбеллдің қабірі жергілікті жанартаулық базальттан салынған обелиск кешенін тұрғызатын жазық платформаның ортасында орналасқан, ол ескерткіштің алды алаңы қызметін атқарады. Сэр Джон Логан Кэмпбеллге арналған эпиграф Лондондағы Сент-Пол соборындағы Кристофер Реннің қабірінен алынған. Қабірдегі қола тақтада латын тілінде: «Si monumentum requiris circumspice» деп жазылған, бұл «Егер менің ескерткішімді іздесең, айналаңа қара» дегенді білдіреді. 1997 жылы Кэмпбелл қайтыс болғаннан кейін Нью-Зеландия Бизнес Даңқына енгізілді.

Сэр Джон Логан Кэмпбеллдің құжаттары

Сэр Джон Логан Кэмпбеллдің құжаттары тоғызыншы ғасырдың басынан аяғына дейінгі кезеңді қамтиды. Джон Логан Кэмпбеллдің жеке қағаздары мен оның кәсіпорындарының құжаттары 1840 жылдан 1910 жылға дейінгі бизнес және әлеуметтік тарихты көрсетеді. Бұл жинақ Оклендтің еуропалық қонысының бастаулары мен провинциялық экономиканың дамуын зерттеу үшін өте маңызды. Құжаттарда Окленд провинциясындағы түрлі іс-әрекеттер, оқиғалар мен кәсіптік істер туралы мәліметтер бар, сондай-ақ оның Еуропа, Үндістан, Таяу Шығыс және Шотландиядағы уақыты туралы естеліктері де қамтылған. Бұған қоса, оның әйелі леди Эмма Кэмпбелл мен қызы Виннифредтің құжаттары да бар. Кэмпбеллдің жер және кіріс сыйға тартуы, 1901 жылы Жаңа Зеландия халқына қоғамдық саябақ ретінде сыйланған шаруашылық мүлігін дамытуға салған күш-жігерін көрсетеді. Жинаққа Корнуолл паркі сенімділік кеңесінің осы маңызды қалалық активті дамыту және басқару жөніндегі жұмыстары да кіреді. Сэр Джон Логан Кэмпбеллдің MS 51 құжаттары Окленд соғыс ескерткіш мұражайы – Тамаки Паенга Хирада сақталады және 2016 жылы ЮНЕСКО Әлемдік естеліктер тізімі Aotearoa Жаңа Зеландия тізіліміне енгізілді.

Қатысушы материал

Корнуолл паркі, Окленд, Жаңа Зеландия / [Жоспар] Остин Стронг, ландшафт архитектор [No. G9081. G46A8:O2]. Окленд соғыс ескерткіш мұражайы Тамаки Паенга Хира. Кэмпбелл және Эренфрид компаниясы. Мұрағат. Окленд кітапханалары Ngā Pātaka Kōrero o Tāmaki Makaurau [Call No. NZMS 1423]. Джон Логан мен Эмма Кэмпбеллдің қызы Уинифред Хамфристің құжаттары Жаңа Зеландия Ұлттық кітапханасы Те Пуна Матауранга о Аотеароада сақтауда.