Толық автоматты тапаншалар тарихы

Кіріспе

Толық автоматты қолғап

Автоматты пистолет – автоматты түрде атуға қабілетті, өздігінен зарядталатын пистолет, оның ішінде қолғап стиліндегі автоматты пистолеттер де бар. Австриялықтар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Steyr Repetierpistole M1912/P16 атты әлемдегі алғашқы автоматты пистолетті ұсынды. Немістер де автоматты пистолеттерді тәжірибеден өткізді, әртүрлі жартылай автоматты пистолеттерді толық автоматты режимге өзгертіп, осылай алғашқы практикалық автоматты пистолеттердің дамуына жол ашты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде автоматты пистолеттерді дамытуға қарағанда, автоматты пистолеттерді жаппай өндіруге көбірек мән берілді. Соғыстан кейін автоматты пистолеттерді дамыту шектеулі болды және тек бірнеше өндіруші жаңа үлгілерді жасады, олардың табысы әртүрлі болды. Бұл идея ақырында жеке қорғаныс қаруын (ПДҚ) жасауға әкелді. Бүгінде автоматты пистолеттер арнайы мақсаттағы, пайдасы шектеулі қарулар саналады, олардың бастапқы орнын ПДҚ, карабин немесе жай ғана заманауи жартылай автоматты пистолеттер басты. Оларды сирек қолдануына себеп, иық тірегі мен жаттығусыз, автоматты пистолетті ең шебер атушылардан басқа барлығына да басқару қиын болуы мүмкін.

Тарих

1896 жылы британдық өнертапқыш Хью Габбет Фэрфакс таңдамалы отты тапаншаға патент алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Steyr M1912 автоматтарының Repetierpistole M1912/P16 нұсқасы жасалды. Ол 8 оқтың жиынтығымен жүктелмелі 16 оқтық тұрақты дүрыл пайдаланды, алынып тасталатын иық тірегімен және рамканың оң жағындағы, триггердің үстінде орналасқан үлкен, ашық жартылай автоматты/толық автоматты таңдау қосқышымен жабдықталған (төмен – жартылай, жоғары – толық). Ол 9×23 мм Steyr патронымен атылды, толық автоматты ату жылдамдығы минутына 800-1000 оққа дейін жетті. Салмағы шамамен 1.2 килограмм болды. 1916 жылы енгізілген бұл модель әлемдегі алғашқы толық автоматты пистолеттердің бірі саналады. Барлығы 960 M1912/P16 жасалды. Frommer Stop пистолетінің автоматты нұсқасы да сынақтан өтті, соның ішінде екі пистолет біріктіріліп, үш аяқты тірекке кері орнатылған Doppelpistole нұсқасы да болды. 1916 жылы Берн қаласынан Генрих Сенн швейцариялық Luger пистолетін бір рет немесе толық автоматты түрде атуға қабілетті етіп өзгертті. Шамамен сол кезде Георг Luger ұқсас Luger автоматтарының үлгісін көрсетті, бұл неміс әскерін автоматтары жасауға түрткі берді.

1920-1930 жылдар

Mauser C96 1896 жылы шығарылды, ол коммерциялық жағынан сәтті және қолдануға ыңғайлы жартылай автоматты пистолеттердің бірі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер 7,63 мм Mauser және 9 мм Parabellum жартылай автоматты C96 пистолеттерін толық автоматты пистолеттерге түрлендіре отырып, машиналық пистолеттермен тәжірибе жасады. 1920 жылдардың соңында испандық қару жасаушылар бұл идеяны дамытып, 20 оқтан тұратын ажыратылатын дүрылдар жинағыштары бар C96 пистолетінің таңдамалы атыс режимінде жұмыс істейтін көшірмелерін ұсынды. 1930 жылдардың басында Mauser инженерлері де осы жолға түсіп, 1932 жылғы модельді немесе 712 Schnellfeuer нұсқасын шығарды, ол 20 оқтан тұратын ажыратылатын дүрылдар жинағыштарымен және минутына 1000 оқ ату мүмкіндігін беретін таңдамалы атыс механизмімен жабдықталған еді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде машиналық тапаншалардың дамуына көңіл аз бөлінді, себебі үлкен державалар субмашиналық тапаншаларды жаппай өндіруге күш салды. Mauser 1932 моделі немесе 712 Schnellfeuer нұсқасы көбінесе Waffen SS қызметкерлері қолданды.

1950-1960 жылдар

9×18 мм Макаров Стечкин автоматты тапаншасы (АПС) — 1951 жылы Ресей армиясына енгізілген ресейлік автоматты тапанша. Осы дәуірдегі Ресей армиясының тағы бір таралған тапаншасы – Макаров сияқты, Стечкин де қарапайым, құлпы талмаған кері импульсті механизм мен қос әрекетті иінтікті пайдаланады. Stechkin APS автоматты тапаншаға айналған себебі, ол автоматты ату режиміне ие, ол қауіпсіздік тетігі арқылы таңдалады. Кезекпен немесе автоматты ату кезінде тапаншаны ағаштан жасалған иық тірегімен жабдыру керек, әйтпесе қаруды басқару қиын болады. Стечкин артиллерия сарбаздары мен танк экипаждары үшін қосымша қару ретінде жоспарланған, бірақ іс жүзінде саяси және қылмыстық полиция күштерінде кең таралды. Көптеген КГБ және ГРУ қызметкерлері Стечкинді оның ату қуаты мен 20 оқтың сыйымдылығы үшін жақсы көретін. Škorpion vz. 61 — 1959 жылы жасалған және 1961 жылдан 1979 жылға дейін өндірілген чехословакиялық 7,65 мм немесе .32 ACP автоматты тапаншасы. Қару қауіпсіздік және арнайы күштер үшін әзірленгенімен, Чехословакия армиясы да оны төменгі шендегі әскери қызметкерлер, көлік жүргізушілері, бронетранспорттық құралдар экипажы және арнайы күштер үшін жеке қару ретінде қабылдады. Skorpion-ның аз қуатты .32 ACP патроны, тұтқаға орнатылған ату жылдамдығын шектеу құрылғысымен (жеңіл тетікпен салыстырмалы түрде 850 айналым/мин жылдамдыққа мүмкіндік береді) 9 мм Parabellum конструкцияларына қарағанда толық автоматты режимде басқаруды жеңілдетеді. Қазіргі уақытта қару бірнеше елдің қарулы күштерінде қосымша қару ретінде қолданылады. Škorpion Югославияда лицензия бойынша M84 деп аталып өндірілді. Beretta M1951R 9 мм Parabellum Beretta M1951 тапаншасының негізінде жасалған және 1960 жылдары итальяндық арнайы күштердің сұранысы бойынша өндірілген. M951R мен түпнұсқа M1951 арасындағы басты айырмашылық – қару аясының оң жағына орнатылған ату режимін таңдау тетігі, ол жартылай автоматты немесе үздіксіз атуға мүмкіндік береді, сәйкесінше "SEM" және "AUT" деп белгіленген. Сонымен қатар, қаруда ауырлатылған тетік, бүктелетін ағаштан жасалған алдыңғы тұтқа, ұзартылған ствол және ұзартылған дүрыл, сыйымдылығын 10 оққа дейін арттырады.

The 9×18mm Makarov Stechkin automatic pistol (APS) is a Russian select fire machine pistol introduced into the Russian army in 1951. Like the other common Russian army pistol of this era, the Makarov, the Stechkin uses a simple unlocked blowback mechanism and the double action trigger. What makes the Stechkin APS a machine pistol is that it has an automatic fire mode, which is selected using the safety lever. In burst or automatic fire, the pistol should be fitted with the wooden shoulder stock; otherwise, the weapon quickly becomes uncontrollable. The Stechkin was intended as a sidearm for artillery soldiers and tank crews, but in practice, it ended up earning a strong following in the ranks of political and criminal police forces. Many KGB and GRU operatives favored the Stechkin for its firepower and 20 round magazine. The Škorpion vz. 61 is a Czechoslovak 7.65 mm or .32 ACP machine pistol developed in 1959 and produced from 1961 to 1979. Although it was developed for use with security and special forces, the weapon was also accepted into service with the Czechoslovak Army, as a personal sidearm for lower ranking army staff, vehicle drivers, armored vehicle personnel and special forces. The Skorpion's lower powered .32 ACP cartridge, coupled with a rate of fire limiting device housed in the grip (which allows a reasonable rate of 850 RPM with a relatively light bolt), also makes it easier to control in full auto than the more common 9 mm Parabellum designs. Currently the weapon is in use with the armed forces of several countries as a sidearm. The Škorpion was also license built in Yugoslavia, designated M84. The Beretta M1951R was based on the 9 mm Parabellum Beretta M1951 pistol and produced during the 1960s in response to a request made by the Italian special forces. The primary difference between the M951R and the original M1951 lay in the fire selector lever mounted on the right side of the weapon's frame, enabling either semi automatic or continuous fire – labelled "SEM" and "AUT", respectively. Additionally, the weapon has a heavier slide, a folding wooden forward grip, an extended barrel and an extended magazine, increasing the capacity to 10 rounds.

1970-1980 жылдар

MAC 10 және MAC 11 – 1970 жылдары жасалған, оқтауышпен және отты таңдау мүмкіндігі бар қарулар. .45 ACP MAC 10 атыс жылдамдығы 1145 айналым/мин, ал 9×19 мм нұсқасы – 1090 айналым/мин. MAC 11, .380 ACP патрондарымен 1200 айналым/мин жылдамдықпен атылады. Бұл қаруларды АҚШ-та Гордон Инграм мен Military Armament Corporation жасаған. Қарулар Вьетнамдағы арнайы операцияларда және жасырын миссияларда, сондай-ақ Бразилияның терроризмге қарсы бөлімшелерінде қолданылды, көбінесе оларға бұрандалы мундштук арқылы дыбыс басу құрылғысы орнатылды. Кейбір дереккөздерде MAC 10 және MAC 11 автоматтары делінгенімен, бұл қарулар ықшам автоматтар ретінде де танылады. Автоматты режимде автоматтары пистолеттерді басқару қиын болғандықтан, кейбір өндірушілер үш оқтың сериясымен ату мүмкіндігін қамтамасыз ететін "аралық ату" режимін жасады. Мұндай қарулардың біріншісі – Heckler & Koch VP70, "70" саны жасалған жылына сілтеме жасайды; 1970 жыл. Бұл 9 мм Parabellum, 18 оқтық, екі рет әрекет ететін, отты таңдау мүмкіндігі бар полимерлі пістолет. Бұл Glock 17-ден бұрын жасалған алғашқы полимерлі пістолет. Оқпанға жартылай автоматты/үш оқтық серияны таңдау құрылғысы орнатылған, сондықтан оқпан орнатылғанда ғана үш оқтық сериямен атылады. Үш оқтық серия үшін минутына айналымдар саны 2200. VP70-тің әлеуетіне қарамастан, ол Бундесвер қабылдаған жоқ. 1976 жылы 9 мм Parabellum Heckler & Koch MP5-тің қысқартылған нұсқасы ұсынылды; MP5K (K – неміс тілінен алынған Kurz = "қысқа") жасырын операциялар мен арнайы қызметтер үшін жақын арадағы шайқасқа арналған. MP5K иық тірегіне ие емес, бұрандасы мен қабылдағышы артқы жағынан қысқартылған. Бұл нәтижеде бұранданың жеңілдеуі стандартты MP5-ке қарағанда жоғары атыс жылдамдығына (900-1000 айналым/мин стандартты MP5 үшін 800 айналым/мин) әкелді. Батарея, тұтқасы және оның қақпағы қысқартылды, ал стандартты қолды қорғау орнына тік алдыңғы тұтқа қолданылды. Оқпан алдыңғы нысананың түбінде аяқталады, бұл кез келген мундштук құрылғысын орнатуға жол бермейді. Үш оқтық сериямен ату жүйесін қолданатын тағы бір танымал автоматтары пистолет – 9 мм Parabellum Beretta Model 93R. 1979 жылы ұсынылған Beretta Model 93R полиция және әскери қолдануға арналған отты таңдау мүмкіндігі бар автоматтары пистолет. Ол кішірек корпуста қосымша атыс қуатын ұсынады және VIP-терді қорғау сияқты жасырын мақсаттарға немесе бөлмелерді қарап шығу сияқты жақын арадағы маневрлерге қолайлы. Таңдаушы және бүктелетін алдыңғы тұтқа пистолетке әр тарту кезінде үш оқтық сериямен атуға мүмкіндік береді, минутына 1100 оқ айналымдық жылдамдықпен. Дизайнерлер басқаруды жеңілдету үшін оны үш оқтық сериямен шектеді. 20 оқтық оқпан және металл иық тірегі де орнатылуы мүмкін. Стечкин АПС 1970 жылдардың соңында, Ресейдің арнайы күштері Әфғанстанда APB нұсқасын, қысымшымен жабдықталған, жау аумағындағы жасырын миссиялар үшін, мысалы, Кеңес-Афған соғысы кезінде қолданды. 9 мм Parabellum Micro Uzi – 1983 жылы алғаш рет ұсынылған Uzi автоматтарының кішірейтілген нұсқасы. Оқпанды кеңейткенде ұзындығы 460 мм (18,11 дюйм), ал оқпанды бүктегенде – 250 мм (9,84 дюйм). Оқпанның ұзындығы 117 мм, ал оқтың бастапқы жылдамдығы 350 м/с. Израильдің Isayeret және АҚШ құпия қызметі Micro Uzis-ті ашық немесе жабық бұрандалы нұсқаларда пайдаланады. Атыс жылдамдығын баяулату үшін қарудың бұрандасында қосымша вольфрам салмағы бар, әйтпесе мұндай жеңіл қаруды басқару мүмкін емес болар еді. 9 мм Parabellum Glock 18 – 1986 жылы Австрияның терроризмге қарсы күрес бөлімі EKO Cobra сұрауы бойынша жасалған Glock 17-нің отты таңдау мүмкіндігі бар нұсқасы. Бұл автоматтары пистолетте слайдтың тісті бөлігінің артында орнатылған рычагты түрдегі отты таңдау ажыратқышы бар (тұрақты от үшін төменгі жағдайдағы селекторлы рычаг, бір рет отты таңдау үшін жоғарғы жағдай). Атыс қаруы әдетте 33 оқ сыйымдылығы бар кеңейтілген оқпанмен қолданылады және иық тірегімен немесе онсыз атылуы мүмкін. Толық автоматты режимде пистолеттің атыс жылдамдығы шамамен 1100–1200 айналым/мин.

The MAC 10 and MAC 11 were 1970s blowback designed weapons with the magazine carried in the pistol grip and a select fire switch. The .45 ACP MAC 10 had a rate of fire of 1,145 RPM, and the 9×19mm version 1,090 RPM. The MAC 11 could fire 1,200 RPM with its lighter .380 ACP cartridges. These guns were designed by Gordon Ingram and Military Armament Corporation in the US. The weapons were used in special operations and covert applications in Vietnam and by Brazilian anti terrorist units, most people fitting it with a silencer using its threaded barrel. While some sources call the MAC 10 and MAC 11 machine pistols, the guns are also referred to as compact submachine guns. Since it is difficult to control machine pistols when they are fired in fully automatic mode, some manufacturers developed an "intermittent fire" setting that fires a burst of three rounds instead of a continuous stream. The first of these guns is the Heckler & Koch VP70, the 70 designating the year of origin; 1970. That is a 9 mm Parabellum, 18 round, double action only, select fire capable polymer frame pistol. It is the first polymer framed pistol, predating the Glock 17. The stock incorporates the semi auto/three round burst selector, therefore it will only fire a three round burst with the stock attached. Cyclic rounds per minute for the three round bursts is 2,200 RPM. Despite the VP70's potential, it was never adopted by the Bundeswehr. In 1976, a shortened version of the 9 mm Parabellum Heckler & Koch MP5 was introduced; the MP5K (K from the German Kurz = "short") was designed for close quarters battle use by clandestine operations and special services. The MP5K does not have a shoulder stock, and the bolt and receiver were shortened at the rear. The resultant lighter bolt led to a higher rate of fire than the standard MP5 (900 1000 RPM vs. 800). The barrel, cocking handle and its cover were shortened and a vertical foregrip was used to replace the standard handguard. The barrel ends at the base of the front sight, which prevents the use of any sort of muzzle device. Another popular machine pistol using the three shot burst system is the 9 mm Parabellum Beretta Model 93R. Introduced in 1979 the Beretta Model 93R, it is a select fire machine pistol meant for police and military use. It offered extra firepower in a smaller package and is suited for concealed carry purposes such as VIP protection, or for close quarters maneuvers such as room to room searches. A selector switch and the foldable foregrip allow the pistol to fire three round bursts with each trigger pull for a cyclic rate of 1100 rounds per minute. The designers limited it to three round bursts for ease of control. A 20 round magazine and a metal shoulder stock may also be fitted. The Stechkin APS made a comeback in the late 1970s when Russian Spetsnaz special forces units in Afghanistan used the suppressor equipped APB variant for clandestine missions in enemy territory, such as during the Soviet–Afghan War. The 9 mm Parabellum Micro Uzi is a scaled down version of the Uzi submachine gun, first introduced in 1983. It is 460 mm (18.11 inches) long with the stock extended, and just 250 mm (9.84 inches) long with the stock folded. Its barrel length is 117 mm and its muzzle velocity is 350 m/s. Used by the Israeli Isayeret and the US Secret Service, Micro Uzis are available in open bolt or closed bolt versions. The weapon has an additional tungsten weight on the bolt to slow the rate of fire, which would otherwise make such a lightweight weapon uncontrollable. The 9 mm Parabellum Glock 18 is a select fire variant of the Glock 17, developed in 1986 at the request of the Austrian counter terrorist unit EKO Cobra. This machine pistol has a lever type select fire switch, installed on the left side, at the rear of the serrated portion of the slide (selector lever in the bottom position for continuous fire, top setting for single fire). The firearm is typically used with an extended 33 round capacity magazine and may be fired with or without a shoulder stock. The pistol's rate of fire in fully automatic mode is approximately 1,100–1,200 RPM.

1990-2000 жылдар

1992 жылы шыққан Steyr TMP (Taktische Maschinenpistole "тактикалық автоматты тапанша") – Австрияның Steyr Mannlicher компаниясы жасаған 9×19 мм Parabellum автоматты тапаншасы. Оқ жинағыштары 15, 20, 25 немесе 30 оқты, ажыратылатын қорапша түрінде келеді. Үн басу құрылғысын да орнатуға болады. Сонымен қатар, 1992 жылы 9 мм Parabellum CZ 75 AUTOMATIC – CZ75 толық автоматты нұсқасы ұсынылды. Оның стволдары ұзын, үш желдеткіш тежегіші бар. Бұл автоматты тапаншаның қақпағының алдында көлденең рельс орналасқан, оған 16 немесе 20 оқты қосалқы оқ жинағыш бекітіліп, толық автоматты ату кезінде жақсы басқару үшін алдыңғы тұтқа ретінде қолданылуы мүмкін. 1990 жылдары ресейлік Stechkin APS қайтадан VIP күзетшілері мен төтенше жағдайларда толық автоматты ату қабілеті қажет болған террористерді құтқару тобы үшін қару ретінде пайдаланылды. 1990 және 2000 жылдары жеке қорғану қаруы (PDW) – броньды тесуге арналған, жоғары қуатты оқтарды атуға қабілетті, кішкентай автоматтарға ұқсас қару, артиллерия экипаждары, танк экипаждары және тікұшақ пилоттары үшін өзін-өзі қорғауға арналған тапаншаны алмастыра бастады. 2001 жылы ұсынылған Heckler & Koch MP7, PDW болғанымен, көбінесе автоматты тапанша деп аталады. MP7 H&K G36 және HK416 автоматтарында қолданылатын қысқа иінді поршеньді газ жүйесін пайдаланады, бұл автоматты тапаншаларда дәстүрлі түрде қолданылатын кері соққы жүйесінен өзгеше. MP7 20, 30 және 40 оқты оқ жинағыштарды қолданады және 4.6×30 мм оқтарды атып, олар жұмсақ дене броньын тесіп өте алады. Құрылысында полимерлерді көп пайдаланғандықтан, MP7 ескі үлгілерге қарағанда әлдеқайда жеңіл, тіпті 20 оқты жинағышпен бірге.

Компактты автоматтармен салыстыру

Машиналық пистолеттер мен шағын автоматтардың арасындағы шекараны анықтау, кем дегенде, қиын. "Автомат" термині әдетте дүрыс оқ жибергішпен, толық автоматты карабиндерді, пистолет патрондарымен оқ атуға арналғандарын білдіреді, ал "машиналық пистолет" термині әдетте толық автоматты қол пистолетіне негізделген қаруды білдіреді. Дегенмен, көптеген қарулар екі санатқа да жатады. Мысалы, Škorpion vz. 61, көбінесе автомат деп аталады. Бірақ ол пистолет қапшығында тасымалдауға жеткілікті кішкентай болғандықтан, оны машиналық пистолет деп те атайды. MAC 10 және MAC 11 шағын және олардың өлшемдеріне байланысты екі классқа да жатқызылған. Steyr TMP (Тактикалық машиналық пистолет) де шағын автомат ретінде танылады. Сол сияқты, неміс Heckler & Koch MP5K да екі санатқа жатады. Heckler & Koch MP7 сияқты PDW-лер де жиі машиналық пистолеттер деп аталады. Бұл айырмашылықты бірнеше тілде "машиналық пистолет" деп аударылатын сөзді автоматтарға қатысты термин ретінде қолдануы да күңкірт етеді; мысалы, MP 40-тағы "MP" - Maschinenpistole дегенді білдіреді.

Сындар

Автоматты тапаншалар шектеулі қолданысқа ие, арнайы мақсаттағы қару саналады. Кіші өлшемділігі мен жоғары атыс жылдамдығы салдарынан, автоматты тапаншаларды дәл басқару қиын. Сондықтан, көптеген автоматтарға алынып-қойылатын иық тіреуіші орнатылады. Мысалы, Heckler & Koch VP70 моделі, иық тіреуіші алынғанда тек жартылай автоматты режимде ғана атылады, себебі ату режимін таңдау механизмі иық тіреуішіне енгізілген. VP70 басқаруды жақсарту үшін үш оқтың тізбегін шектеуші құрылғыны да қосты. Beretta 93R модельдері алынып-қойылатын иық тіреуішімен және үш оқтың тізбегін шектеушімен қатар, толық автоматты режимде басқаруды жақсарту үшін бүктелетін алдыңғы қол тұтқасын да пайдаланады. MAC 10 және MAC 11 үнсоққыштарды (suppressors) қолданады, бұл оқтан шыққан газдың күшін азайтып, қарудың тепкісін төмендетуге көмектеседі, ал басқа конструкциялар тізбекті шектеушілер, алдыңғы қол тұтқалары, тесікті баррелдер және оқтан шығу тежегіштерін қолданады. 1976 жылы құрылған Gunsite атты АҚШ қару оқу орталығы автоматты тапаншадан оқ атуды үйретуден бас тартты. Орталық сарапшылары бұл қарудың "жартылай даярланған немесе мотивациясы төмен әскерлерге ғана пайдалы" екенін айтты, сондай-ақ автоматты тапанша "пистолеттен күштірек соқпайды және мылтықтан гөрі көшіруге ыңғайлы емес" деп мәлімдеді. Дегенмен, тіпті Gunsite сыншылары да автоматты тапаншаның кейбір жағдайларда пайдалы екенін мойындайды, мысалы, қараңғыда жау кемесіне шабуыл жасағанда немесе теңізде шабуылдаушыларды тойтару кезінде. 1970 жылдары Халықаралық полиция басшылары қауымдастығының қару зерттеушісі Дэвид Стил MAC 10-ның дәлдігін сынап, MAC сериясын "тек телефон будкасындағы шайқасқа ғана жарамды" деп сипаттады. Уолт Раух "қолда ұсталатын автоматты тапаншамен атуға байланысты 50-70 жылдық жағымсыз пікірлер жиналған" дегеніне қарамастан, сыншылар қарудың "аумақ бойынша кездейсоқ оқтарды шашыратып жіберетінін" айтса да, ол 2000 жылдардағы Glock 18 сияқты модельдерді толық автоматты режимде басқаруға және дәл атуға болатынын айтады. Лерой Томпсон "автоматты тапаншалар көлік ішінде немесе VIP [жансақшы] жүргізушілеріне беруге ыңғайлы болды, өйткені олар атыс кезінде эвакуациялау кезінде оларға сәл тиімді қару беретін" деді. Алайда, ол автоматты тапаншаларды "толық автоматты атыс кезінде басқару қиын" деп атап өтті, яғни автоматты тапанша "бүгінгі басқа қарулардың тиімділігімен тең емес ештеңе жасай алмайды".

Machine pistols are considered a special purpose weapon with limited utility. Due to their small size and high rate of fire, machine pistols are difficult to control accurately. As a result, most machine pistols are fitted with a detachable shoulder stock. Some, such as the Heckler & Koch VP70, will fire only in semi automatic when the stock is removed because the select fire mechanism is incorporated into the stock. The VP70 introduced a three round burst limiter in the same way to improve controllability. The Beretta 93R not only uses a detachable shoulder stock and a three round burst limiter, but also a folding forward hand grip to improve controllability in full auto. The MAC 10 and MAC 11 use suppressors to reduce muzzle rise, while other designs use a combination of burst limiters, forward hand grips, ported barrels and muzzle brakes. Gunsite, a US firearms training facility, decided against teaching machine pistol firing when it was founded in 1976. Facility experts believed that it is "a slob's weapon, useful only by half trained or poorly motivated troops"; they claimed that the machine pistol "hits no harder than a pistol and is no more portable than a rifle." Nevertheless, even the critics from Gunsite concede that the machine pistol is useful for a few situations, such as boarding an enemy boat in low light or when repelling boarders in a naval situation. In the 1970s, International Association of Chiefs of Police weapons researcher David Steele criticized the MAC 10's accuracy when he hyperbolically described the MAC series as "fit only for combat in a phone booth". Walt Rauch notes that " despite the 50 to 70 years of bad press that has accrued to the concept of shooting a hand held machine pistol", in which critics contend that the weapon will "spray bullets indiscriminately all over the area", he believes that the 2000s era models such as the Glock 18 are controllable and accurate in full auto shooting. Leroy Thompson states that " machine pistols were reasonably good for use from within a vehicle or for issue to VIP [bodyguard] drivers to give them a marginally more effective weapon during an evacuation under fire". However, he also stated that machine pistols are " (h)ard to control in full auto fire", which means that there is nothing that a machine pistol " can do that other weapons available today can't do more efficiently."