Ришард Ежи Григлевский: Польшаның көрнекті фармакологы және дәрігерінің өмірі мен еңбектері
Ryszard Gryglewski
Польшалық фармаколог Ришард Грыглевски (1932-2023) – простациклиннің қатысушы ашушысы, ғылымға үлкен үлес қосқан дәрігер. Польша ғылым академиясының мүшесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық фармаколог (1932–2023)
Polish pharmacologist (1932–2023)
Рышард Джерзи Григлевский (полякша: Ryszard Jerzy Gryglewski; 4 тамыз 1932 – 30 қаңтар 2023) – поляк фармакологы және дәрігері. Ол простациклиннің ашылуына бірлесіп үлес қосты. Польша білім академиясының (ПАУ) және Польша ғылым академиясының (ПАН) мүшесі болды. Ол Сэр Ханс Кребс медалін және Польшаның ең жоғары наградасы – Ақ бүркіт орденін алды.
Ryszard Jerzy Gryglewski (Polish: ; 4 August 1932 – 30 January 2023) was a Polish pharmacologist and physician. He is known for co discovering prostacyclin. He was a Member of the Polish Academy of Learning (PAU) and the Polish Academy of Sciences (PAN). He was the recipient of Sir Hans Krebs Medal as well as Poland's highest order of merit, the Order of the White Eagle.
Өмір және мансап
Григлевский Краковтағы Ягеллон университетінің медицина факультетін бітірген, сондай-ақ фармакология ғылымдарының докторы дәрежесін алған және 1971 жылы профессор атанған. 1965 жылы Краков медицина академиясының фармакология кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды. Ол әлемдегі көптеген фармакологиялық қауымдастықтардың мүшесі болды және 1993 жылдан бастап Ягеллон медициналық зерттеу орталығының (Jagiellońskie Centrum Badań Medycznych) президенті қызметін атқарды. Оның ғылыми еңбектері эксперименталды фармакология саласына арналған. Оның зерттеулері склероз даму кезінде тромбозға қарсы иммунитеттің қалыптасуындағы қан тамыр жүйесінің рөліне бағытталған. 1976 жылы С. Бантинг, Дж. Вейн және С. Монкадамен бірге простациклинді ашты, бұл көптеген жаңа ғылыми ашылымдарға жол ашты. 1975 жылы ол арахидон қышқылының бөлінуінің тежелуі глюкокортикостероидтердің әрекет ету механизмін көрсететінін анықтады. 1986 жылы "Nature" журналында жарияланған зерттеуінде азот оксидінің тұрақтылығын реттейтін еркін радикалдарға байланысты механизмнің ашылуын сипаттады. Анджей Шчекликпен бірге «аспиринмен шақырылған астма» (ААА) зерттеулеріне қатысып, бұл аурудың стероид емес қабынуға қарсы препараттарға сезімталдықтан емес, циклооксигеназаның 1-ші түрінің (COX 1) тежелуінен туындайтынын көрсетті. Оның тағы бір маңызды ашылымдарының бірі – клопидогрел сияқты тромбоциттерге қарсы препараттардың эндотелий жасушаларына тәуелді механизм арқылы күшті фибринолитикалық әсерге ие екендігі болды. Григлевский 2023 жылдың 30 қаңтарында Краковта 90 жасында дүние салды.
Gryglewski graduated in medicine from the Jagiellonian University in Kraków, where he also wrote his doctorate in Pharmacology and in 1971 became a professor. In 1965, he was appointed as the head of the Department of Pharmacology at the Medical Academy in Kraków. He was a member of many pharmacological associations around the world and since 1993 president of the Jagiellonian Medical Research Centre (Jagiellońskie Centrum Badań Medycznych). His scientific work concerned experimental pharmacology. His research focused on the contribution of the blood vascular system in building up immunity against thrombosis in the development of sclerosis. In 1976, together with S. Bunting, J. Vane and S. Moncada, he discovered prostacyclin, which set off many further scientific discoveries. In 1975, he showed that the inhibition of the release of arachidonic acid represents the mechanisms of action of glucocorticosteroids.7 His study describing discovery of the free radical mediated mechanism underlying the regulation of nitric oxide stability was published in Nature in 1986. Together with Andrzej Szczeklik, he was involved in the research on the so called “aspirin induced asthma” (AIA) and contributed to the concept that this disease is not caused by sensitization to nonsteroidal anti inflammatory drugs but results from the inhibition of the cyclooxygenase type 1 (COX 1) pathway. Among his other notable discoveries was the fact that antiplatelet drugs, such as Clopidogrel, exert a strong fibrynolitic effect in the mechanism depentent on the endothelial cells. Gryglewski died in Kraków on 30 January 2023, at the age of 90.
Марапаттар мен құрметтер
1997 жылы ол тромборезистенттілікті реттеу жөніндегі зерттеулер сериясы үшін Польша ғылым қорының сыйлығымен марапатталды. 2002 жылы президент Александр Квасьневский оған "ғылыми және оқу-әдістемелік қызметіндегі ерекше еңбегі үшін" Польшаның Реститута орденінің Үлкен крестін табыс етті. 2004 жылы ол Еуропа биохимиялық қоғамдар федерациясының (FEBS) Сэр Ханс Кребс медалін алды. 2017 жылдың 20 қаңтарында президент Анджей Дуда оған "фармакология және клиникалық медицинаны дамытуға қосқан көрнекті үлесі үшін" Польшаның ең жоғары наградасы – Ақ бүркіт орденін берді.
In 1997, he was awarded the Prize of the Foundation for Polish Science for a series of studies on the regulation of thromboresistance. In 2002, he received the Grand Cross of the Order of Polonia Restituta from President Aleksander Kwaśniewski for "outsanding merits in his scientific and didactical work". In 2004, he received Sir Hans Krebs Medal of the Federation of European Biochemical Societies (FEBS). On 20 January 2017, he was awarded Poland's highest decoration, the Order of the White Eagle, by President Andrzej Duda for his "distinguished contributions to the development of pharmacology and clinical medicine".