Поляк өнертабысшысы Ян Щепаник: Ұлы ойшыл және өнертабысшының өмірі мен еңбектері
Jan Szczepanik
Польшалық өнертапқыш Ян Щепаник: 500-ден астам патент иесі, теледидар, фотосурет және телекоммуникация дамуына үлкен үлес қосып, жаңалықтар жасаған ғалым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польшалық өнертапқыш Ян Щепаник (13 маусым 1872 – 18 сәуір 1926) – бірнеше жүз патенті мен 50-ден астам жаңалық ашқан польшалық өнертапқыш. Оның көптеген өнертапқыштары әлі де қолданылып келеді, әсіресе киноиндустриясында, сондай-ақ фотосурет және теледидар салаларында. Оның кейбір идеялары теледидар хабарларын таратудың болашақ дамуына ықпал етті, мысалы, телеэлектроскоп (электр энергиясын пайдаланып, суреттер мен дыбыстарды алыстан беруге арналған құрал) немесе сымсыз телеграф, ол телекоммуникацияның дамуына зор әсер етті. Ол Екінші Польша Республикасында Тарнув қаласында дүние салды.
Polish inventor
Jan Szczepanik (June 13, 1872 – April 18, 1926) was a Polish inventor, with several hundred patents and over 50 discoveries to his name, many of which are still applied today, especially in the motion picture industry, as well as in photography and television. Some of his concepts helped the future evolution of TV broadcasting, such as the telectroscope (an apparatus for distant reproduction of images and sound using electricity) or the wireless telegraph, which greatly affected the development of telecommunications. He died in Tarnów in the Second Polish Republic.
Өмірбаян
Шчепаник Австрияның бөлінісінде, Мощиска (қазіргі Мостиска, Украина) маңындағы Рудники ауылында дүниеге келді, бірақ нәресте кезінде анасымен бірге Кросноның өнеркәсіптік аймағындағы Зрецинге көшіп, онда өсті. Оның туған жері Польшаның бөлінісінен кейін 1772–1918 жылдар аралығында Австрия-Мажарстанның бақылауында болды. Шчепаник мұғалімдер колледжін бітіріп, көп уақытын ғылыми әдебиеттер мен журналдарды оқуға арнады. Францияда 1801 жылы ойлап табылған Жакард тоқыма станогын жетілдіруге жасаған тырысысы жергілікті тоқымашылардың бизнесті жоғалту қаупінен қорқуына байланысты қабылдамағаннан кейін ол Венаға көшті. Бірақ мата туралы білімі оған жібектен алғашқы баллистикалық жилет жасауға мүмкіндік берді. Испания королі Альфонсо XIII (ол оны 1901 жылы қолданды) осы өнертабысы үшін оған орден берді. Император оған естелік ретінде екі пистолет сыйлады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Шчепаник фотосурет және бейне проекциясымен, сондай-ақ кішкентай форматтағы түсті фильмдермен тәжірибелер жүргізді. Ол жаңа тоқу әдісіне, үш түсті фотосуреттерге арналған растрлық жүйеге және дыбыс жазу мен ойнату құралдарына патент алды. Оның идеяларын дамыта отырып, Agfa компаниясы Agfacolor кері қағазын шығарды, ал алғаш рет түсті фильмдер жасалып, секундына 24 кадр көрсетілді. Шчепаниктің маңызды жаңалықтарының ішінде колориметр (түс бақылау құралы), электр мылтығы және түсті бейне тоқу әдісі, сондай-ақ олардың өндірісін автоматтандыру да бар. Шчепаник сонымен қатар қозғалмалы қанатты ұшақ, екі роторлы тікұшақ, дирижабль және суасты кемесін жасады. Марк Твен Шчепаникпен кездесіп, оны екі мақаласында сипаттады: «Австриялық Эдисон қайтадан сабақ береді» (1898) және «The Times of 1904» (1898).
Szczepanik was born in the Austrian Partition, in the village of Rudniki near Mościska (now Mostyska, Ukraine) but relocated as infant with his mother to Zręcin in the industrial region of Krosno, where he grew up. His birthplace was controlled by Austria Hungary between 1772–1918 after the partitions of Poland. Szczepanik graduated from a teachers' college and spent a lot of time reading scientific literature and journals. He moved to Vienna after his attempt to advance the Jacquard loom from France (invented in 1801) was rejected by some local weavers for fear of losing business. His knowledge of fabric however, enabled him to create the first ballistic vest using silk. Spanish king Alfonso XIII (who used it in 1901) awarded him an order for its invention. The Emperor gave him a pair of pistols for that as a souvenir. Before World War I, Szczepanik carried out experiments with photography and image projection, as well as with small format color film. He holds patents for a new weaving method, a system of obtaining tri color photography rasters, and equipment for sound recording and playback. Following the discoverer's idea, Agfa corporation produced its Agfacolor reversible paper; color films were also made for the first time, projecting 24 frames per second. Szczepanik's more significant discoveries also include the colorimeter (a color control tool), an electric rifle, and a color image weaving method, together with the automation of their production. Szczepanik also worked on a moving wing aircraft, a duplex rotor helicopter, a dirigible, and a submarine. Mark Twain met Szczepanik and described him in two of his articles: "The Austrian Edison keeping school again" (1898) and "From The Times of 1904" (1898).