Кіріспе

Пакистандық саяси одақ

Муттахида Мәжлісі–е–Амаль (ММА; Urdu: مجلس متحدہ عمل) – Пакистанның консервативті, исламист, діни және оңшыл партияларынан тұратын саяси одақ. Наим Сиддики (Тәуелсіздік және Ислам қозғалысының негізін қалаушы) мұндай діни партиялардың барлық одағын 1990-шы жылдары ұсынған. Қази Хусейн Ахмад оған күш салды және оның күш-жігерінің арқасында 2002 жылы президент Первез Мушаррафтың Ауғанстандағы соғысты қолдау саясатына тікелей қарсылық ретінде құрылды. Одақ 2002 жылы өткен жалпыхалықтық сайлау кезінде өзінің позициясын нығайтты. Фазл-ур Рахман басшылығындағы JUI(F) одақтағы саяси күштің көп бөлігін сақтап қалды. ММА Хайбер-Пахтунхваның уақытша үкіметін сақтап, Белуджистанда PMLQ-мен одақтастықта болды. Дегенмен, одаққа көптеген сын-пікірлер мен қарсылықтар туды. Консервативтілігіне қарамастан, одақ қысқа мерзімге сақталды, JUI(F) 2008 жылы өткен жалпы сайлауды бойкоттау мәселесіндегі саяси келіспеушіліктерге байланысты одақтан шықты. Кейіннен JUI(F) солшыл Пакистан Халық партиясы (ПХП) басқарған үкіметтің ажырамас бөлігіне айналды және 2012 жылы, 2013 жылғы сайлауға дейін ПХП-ға қарсы тұрып, одақты қайта жаңғыртудан бас тартты.

Тарихи және академиялық есептер

2002 жылы өткен жалпыұлттық сайлауда бір ту астында жарысқан түрлі ислами партиялардың ММА конгломерациясы. Ислам қозғалыстары – Исламның қасиетті кітаптары, Құран мен Хадис шабыт берген және мемлекет билігіне жете алуға ұмтылатын қозғалыстар ретінде анықталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, исламизм және мұсылман саяси институттарына қатысты әдебиеттер шығыстану дискурсы арқылы таратылып келді, онда кейінгі ағартушылық, ұлттық және секулярлық құндылықтарды қабылдамау осы қозғалыстардың мәніне аударылды. Шындығында, исламизм мен оның идеологиясының көп бөлігі фундаментализм мен радикализмге бастау ретінде сынға ұшырайды, мысалы, Хезболла, Хамас және Иранның "Ислами" революциясы сияқты саяси қозғалыстар осы тұрғыдан ерекше аталады. Дегенмен, әлеуметтік ғылымдар мен этнографиялық зерттеулер исламизмнің қалалық орталықтарда шоғырланған орта таптың зиялыларынан туындайтынын көрсетті.

Активизм және саясат

Исламдық саяси партиялар 1993 жылы "Ислам фронты" атымен бір платформада бірікті, бірақ консервативті PML(N) және солшыл PPP арасындағы бәсекелестік, JUI(F) PPP-ның Беназир Бхуттосын қолдауға шешім қабылдағанда, фронттың бөлінуіне әкеп соқты. Жалпы алғанда, 1990-шы жылдары исламның саясаттағы ықпалы халық арасында өте шектеулі болды. 2001 жылдың қыркүйек айында АҚШ-тағы қайғылы террористік шабуылдардан кейін, осы шабуылдарға жауап ретінде діни экстремизм күшейте түсті. Исламдық саяси партиялар "Пәкістан-Ауғанстан қорғаныс кеңесі" (кейін "Пәкістан қорғаныс кеңесі") деп аталған ой-сананы құрды, бірақ 2001 жылы ММА құрылуы – мұндай коалицияның сайлау процесіне алғаш рет қатысуы болды. Өте көп қолдаушыларына, популизміне және демеушілігіне қарамастан, ММА альянсы 63 орынды ғана сақтап қалды, ал PPP 94 орынды, ал президент Мушаррафтың PML(Q) партиясы 2002 жылғы жалпы сайлауда 124 орынды иеленді. Альянсқа келесі маңызды топтар кірді:
Jamiat Ulema e Pakistan (JUP): Синд және Пенджабтың ауылдық аймақтарындағы дәстүрлі және қарапайым мұсылмандар арасында танымал дәстүрлі сүнни (Ақида е Савад е Азам Аулия, Суфия) саяси партиясы. Олар бұл ұранды өз партияларының "махаббат ұраны" деп есептейді. Jamiat Ulama e Islam: Партияны 1990-шы жылдары Беназир Бхутто мен Пәкістан Халық партиясын жақтағаны үшін кеңінен танылған Фазал ур Рехман басқарады. JUI(F) саяси жағынан ықпалды болды, одан да қатаң ұстанымдарға көшті және дін қызметкерлері, паштундар мен Белуджистан және Хайбер-Пахтунхваның балучтары арасында танымал дәстүрлі ой-сананы ұстанды. Кейіннен JUI(F) 2008-2013 жылдары құрылған PPP басқаратын үкіметтің құрамдас бөлігіне айналды. Tehrik e Jafaria Pakistan (TJP): Партияны Сәйед Саджид Али Накви басқарады. Шииттер мен ультраконсервативті партия, MMA-ны қолдау үшін шиит халқын біріктіруде маңызды рөл атқарды. Альянстың саяси өзгерістерінде оның саяси ықпалы да аз болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, оның Иранмен байланысы бар. Jamiat Ahle Hadith (JAH): Миссионерлік саяси партия болғанымен, JAH өзінің бастауын Ахл әл-Хадис қозғалысынан алады.

ММА-ның құлдырауы

ММА-ның Хайбер-Пахтунхва, Белуджистан және Карачи қалалық әкімдігіндегі табыстары уақытша құбылыс болды, бұл 2005 жылғы сайлаудағы одақтың тарауы мен 2008 жылғы сайлаудағы ресми түрде тарауынан көрінді. Жылдар өте келе, ММА-ға қоғамдық наразылық күшейді және олар демократияны қайта орнату жөніндегі Альянспен бәсекелесуде қиын жағдайға түсті, себебі Альянс көбірек ресурстарға және ықпалға ие болды. Әскерилермен ММА-ның қарым-қатынасы партияның құлдырауына әсер еткенімен, ММА-ның тағдыры көбінесе басқа зайырлы институттармен байланысына, жеке және ұйымдық сыбайлас жемқорлыққа, сондай-ақ басқа исламизмдермен бәсекелестікке байланысты. ММА үкіметте болған кездегі іс-әрекеттері партияның идеологиялық қайшылықтарын, халыққа қызмет етудегі және сайлауалды уәделерін орындаудағы әлсіздігін, сондай-ақ саясаттағы тәжірибесіздігін көрсетті. Пакистанның демократиялық институттарында сайлаушы ретінде танылған ММА-ның осындай ашық кемшіліктері оның жұмысы бойынша бағаланды және келесі провинциялық және ұлттық сайлауларда лайықты қолдау таппады.

Қалпына келтіру

ММА-ның қайта құрылуы 2017 жылдың 9 қарашасында Лахор қаласындағы Мансурада өткен екінші кездесуде болды. Кездесуде Джамият Улама и Ислам, Джамият и Ислами, Маркази Джамият Ахеле Хадид, Ислами Техрик және Джамият Улема и Пакистан сияқты бес ислам партиясы мен басқа да діни ұйымдар қатысты. 2017 жылдың 14 желтоқсанында ресми түрде жарияланғаннан кейін ММА қайта жанданды. Фазал-ур-Рехман 2018 жылдың наурыз айында аталған бес діни партияның саяси альянсының төрағасы болды. Альянстың бес партиясы бір сайлау таңбасын, бір туын және бір сайлау науқаны манифесін пайдаланатын болады. 2019 жылдың 11 наурызында Джамаат-е-Ислами (ЖИ) «Муттахида Мәжлес-е-Амал» (ММА) ұйымынан ресми түрде бөлінді. «ЖИ енді ММА туы астында ешқандай іс-шара өткізбейді», - деп хабарлады ЖИ Орталық Атқару Кеңесі (Шура).

Ұлттық жиналысқа сайлау

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар % Орындықтар +/– Нәтижесі 2002 Маулана Фазл Ур Рехман 3,335,643 11,41% 59 2008 Маулана Фазл Ур Рехман 769,638 2,22% 52 2018 Маулана Фазл Ур Рехман 2,573,939 4,85% 15

ҚК-нің сайлауы

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар % Орындықтар +/– Нәтижесі2002Мұлаң Фазлұр Рехман792,949 26.39% 542008Мұлаң Фазлұр Рехман 500,479 14.46% 422018Мұлаң Фазлұр Рехман 1,126,445 17.08% 18

Белуджистанның сайлауы

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар % Орындықтар +/– Нәтижесі2002Мұлаң Фазлұр Рехман188,878 16.64% 62008Мұлаң Фазлұр Рехман 193,876 14.64% 82018Мұлаң Фазлұр Рехман 277,659 15.28% 10