Кіріспе

Пәкістан мұсылман лигасы (Қуаид е Азам тобы); Пәкістан Мұсылман Лигасы (Қаф) – Пәкістанның саяси партиясы. 2024 жылғы парламент сайлауының нәтижесінде партияда 5 орын бар. Бұрынғы премьер-министр Ража Первез Ашрафтың үкіметімен одақтас болған, ал 2013 жылы Пәкістан Халық партиясы (ПХП) бірлесіп Пунджаб және Белуджистан провинцияларында бәсекелес Пәкістан Мұсылман Лигасы (Н) партиясына қарсы сайлау науқанын жүргізген. Партия жетекшілері мен мүшелері бұрынғы премьер-министр Наваз Шариф басқарған Пәкістан Мұсылман Лигасының (Наваз) құрамында болған. 1997 жылғы жалпы сайлаудан кейін саяси келіспеушіліктер туындап, партия ішінде фракция құрылуына әкелді. Шұжаат Хусейн бастаған оппозициялық топ 1999 жылғы әскери төңкеріске белсенді қолдау көрсеруді талап етті. 2002 жылы оппозициялық көшбасшылар партияны құрды, олар Президент Первез Мушаррафтың үкіметіне баса назар аударды. Кейіннен бұл партия Мушаррафтың үкіметінің құрамына кіріп, Шәүкәт Әзизді премьер-министр етіп тағайындады. Оппозициялық көшбасшы Шұжаат Хусейн партия президенті болып сайланды, ал партияның күші ПМЛ (Н) сайлаушыларын тартуға бағытталды. Мушарраф партияға мүмкіндіктер беріп, үкіметке толық қолдау көрсету және Шарифке деген халықтың қолдауын азайту мақсатын көздеді. 2008 жылғы сайлаудан кейін ПМЛ (Н) ең ірі оппозициялық партия ретінде қалыптасып, ПМЛ (Q) партиясының ықпалы күрт төмендеді. Партия көптеген соққыларға ұшырады, мүшелері ПМЛ (Н) партиясымен жақын байланыста жеке топтар құрып, ыдыра бастады, оның ішінде "Бірдей ойлылар" және "Халықтық лига" топтары, сондай-ақ бұрынғы президенттің тобы. Алайда, партия Парламенттен отставкаға кетуін жариялады, себебі ПХП энергетикалық дағдарысты шеше алмады, бұл федералдық үкіметке тікелей әсер етті. 2012 жылдың 15 маусымында жанармай бағасын төмендету арқасында жағдай жақсарды.

Тарих

ПМЛ (Q) партиясын Миан Мұхаммед Азхар құрды. Ол Гужраттың Чаудхарилері, Первез Элахи және Чаудхари Шужаат Хусейн сияқты ықпалды мүшелерді тартты. Оның сайланған мүшелерінің 75% -ы Зия-ұл-Хак және Наваз Шариф үкіметтерінің бұрынғы белгілі тұлғалары болып табылады. 2001 жылы НАБ (Ұлттық Есептеу Бюросы) қысымымен ПМЛ (N) фракциялары бөлініп, ПМЛ (Q) құрды. Олар Мүшарафты жақтаушылар болды және оны өздерінің ұстаздары деп есептеді. Дегенмен, кейде қателікпен партия мүшесі деп көрсетілгенімен, ол ешқашан партия құрамына кірген емес.

PML-N-дан бөлінген

PML (Q) партиясы Наваз Шариф басқаратын PML (N) фракциясындағы бір-біріне жақын ойлы шағын топ ретінде, шамамен алты адамнан тұратын, басталды. Олардың ішінде Әзхар, Хуршид Касури, Сайеда Абида Хусейн және оның күйеуі Сайеда Фаххар Имам болды. Әзхар бастапқыда партия президенті болды, бірақ кейін Пакистан Техрик-э-Инсафқа қосылды. Мұшарраф Шұғажат Хусейн мен Первез Елахиден "Мұсылман Лигасын жандандырып, жаңаруын" сұрады. Шұғажат Хусейн президент болған кезде, көптеген белгілі көшбасшылар кейін PML (Q) партиясына қосылды. PML (Q) 2002 жылдың 20 тамызында құрылды.

Идеология

PML(Q) көбінесе консерватизм және пакистандық ұлтшылдықпен байланыстырылады, ал оның жарияланған басымдықтары Пакистанды әлеуметтік мемлекетке айналдыру, азшылықтар құқықтарын ескере отырып исламдастыруды және теңдік құндылықтарын ілгерілету, консервативті демократияны орнату, азаматтық және әскери құрылымдар арасындағы берік қарым-қатынасты сақтауды қамтиды.

2002 жылғы жалпы сайлау

2002 жылдың 20 қазанында өткен заңнамалық сайлауда партия 25,7% дауыс алып, 342 мүшеден 126-сын жеңіп алды.

Біріккен ПМЛ

2004 жылдың мамыр айында ПМЛ-дің түрлі фракциялары және басқа да саяси партиялар ПМЛ-Q-мен бірігіп, біртұтас Пәкістан Мұсылман Лигасын (ПМЛ) құрды, осылайша Наваз Шарф басқаратын фракция ғана қалып қойды. Олардың ішінде бұрынғы президент Фарук Легаридің «Миллат» партиясы, Джахан Зайб Аван, Ұлттық халық партиясы, Арбаб Гулам Рахимнің Синд демократиялық альянсы, Хамид Насир Чаттаның ПМЛ (Джунежо), Пир Пагараның ПМЛ (Функционалдық), Манзур Ваттудың ПМЛ (Джинна) және Ижаз-ул-Хақтың ПМЛ (Зия) партиялары болды. Кейіннен Пир Пагара басқаратын «Функционалдық» ПМЛ фракциясы біртұтас ПМЛ-ден қайтадан бөлініп шықты, нәтижесінде «Пәкістан Мұсылман Лигасы» деген атпен үш партия қалды: ПМЛ-Q, ПМЛ-N және ПМЛ-F.

2008 жылғы жалпы сайлау

ПМЛ (Q) 2008 жылғы ақпандағы заң шығарушы сайлауда Муттахида Кауми қозғалысы, ПМЛ (F) және Ұлттық халық партиясы сияқты басқа одақтас партиялармен бірге бақ сынасты. Партияның Пунджабтың бұрынғы бас министрі Чоудри Перваз Елахины премьер-министр етіп тағайындауды көздегені айтылды. ПМЛ (Q) 2008 жылғы сайлауда көптеген парламентарийлерді жоғалтып, Пәкістан Халық партиясы (ПХП) мен ПМЛ (Н) жеңіске жеткеніне байланысты, бар болғаны 49 депутаттық орынды жеңіп алды.

2013 жылғы жалпы сайлау

ПМЛ (Q) 2013 жылғы сайлауда ППП-мен одақтасып қатысты. Партия Ұлттық ассамблеяда 2 орын, Пенджаб ассамблеясында 8 орын және Белуджистан ассамблеясында 4 орын жеңіп алды. Синд және КПК ассамблеяларында орын алмады, жалпы дауыс берудің 3,11% ғана жинап, дауыс саны бойынша екінші орыннан алтыншы орынға түсті.

2018 жылғы жалпы сайлау

ПМЛ (Q) 2018 жылғы сайлауда бақ сынасты. Партия ұлттық мәжілісте бес мандат, Пәкістанның Пенджаб провинциялық мәжілісінде он мандат және Хайбер-Пахтунхва провинциялық мәжілісінде бір мандат жеңіп алды.

Ұлттық жиналысқа сайлау

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар%Орындықтар+/–Нәтижесі2002Шоудри Шужат Хусейн7,500,797 25.66% 1052008Шоудри Шужат Хусейн 7,962,473 22.97% 51 2013Шоудри Шужат Хусейн 1,409,905 3.11% 522018Шоудри Шужат Хусейн 1,017,408 2.97% 3 ПМЛ (Q) кейін 2012 жылы биліктегі ППП-мен коалиция құрды. 2018 жылы ПМЛ (Q) биліктегі Пәкістан Техрик-э-Инсафпен коалиция құрды.

Пәнжаб Ассамблеясының сайлауы

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар %Орындықтар+/–Нәтижесі2002Шоһри Шужат Хұсайн6,144,813 33.33% 1292008Шоһри Шужат Хұсайн 5,837,922 28.21% 502013Шоһри Шужат Хұсайн 1,377,130 4.94% 712018Шоһри Шужат Хұсайн 392,419 1.19% 2

Синдх Ассамблеясының сайлауы

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар %Орындықтар+/– Нәтижесі2002Шаудхри Шужат Хұсайн 543,590 9% 112008Шаудхри Шужат Хұсайн 1,098,754 12.91% 22013Шаудхри Шужат Хұсайн 1,377,130 4.94% 82018Шаудхри Шужат Хұсайн 1

Белуджистанның сайлауы

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар%Орындықтар+/–Нәтижесі2002Шоһри Шужат Хұсайн219,026 19.30% 112008Шоһри Шужат Хұсайн 437,719 33.05% 52013Шоһри Шужат Хұсайн 53,297 4.15% 112018Шоһри Шужат Хұсайн 5 2018 жылдың наурыз айында ПМЛ(Q)-дан Абдул Куддус Бизенжо, сол кездегі бас министр Сана Улла Зехриге (ПМЛ(N)) қарсығы сенімсіздік дауысы сәтті өткеннен кейін бас министр болып сайланды.

Хайбер-Пахтунхвадағы сайлау

Сайлау Партия төрағасы Дауыстар%Орындықтар+/–Нәтижесі2002Шоһри Шужат Хұсайн435,444 14.49% 62008Шоһри Шужат Хұсайн 440,518 12.9% 12013Шоһри Шужат Хұсайн 5 2018Шоһри Шужат Хұсайн 1

"Бір ойлы топ" бөлініп кетеді

Партия басшылығындағы дау-жанжал "Еңбектес" деп аталатын топтың пайда болуымен күшейді, олар Гужраттан Чаудхрилердің басшылыққа ұсынылған кандидатурасына қарсы шықты. Жаңа топ Хамид Насыр Чаттаны төраға, Салим Сайфулланы президент, ал Хумаюн Ахтар Ханды бас хатшы етіп тағайындады. Бұл балама құрылымға қосылған танымал басшылардың ішінде (бұрынғы сыртқы істер министрлері) Хуршид Махмуд Касури (басқару комитетінің төрағасы болып тағайындалды), ПМЛ-Q-ның бұрынғы ақпарат және ұйымдастыру хатшысы Азим Чаудхари, Ұлттық Ассамблеяның бұрынғы депутаты Асия Азим, Гохар Әйүп Хан және Кашмала Тарик бар. 2010 жылдың ақпан айында Мұхаммед Ижаз-ұл-Хактың отставкасы және оның Пәкістан Мұсылман Лигасы (Z) партиясын қайта құруы ПМЛ-Q-ның негізгі ағынына одан әрі нұқсан келтірді.

Қатыстықтар

Партия президенті Шоудри Шужаат Хусейн мен Шоудри Перваз Элахи Мүшәррафты үнемі қолдады. Олар тіпті ең қиын жағдайда да генералға адал болды. Шұжаат Хусейннің әкесі Чодри Захор Элахи бастапқыда президент Әйүп Ханның жақтасы болды, бірақ Әмір Мұхаммед Хан жергілікті қарсыластарының кейбіреулерін жақтағанда, Әйүптің Конвенциялық мұсылман лигасымен жолын бөлісті. Ол Зұлфиқар Әли Бхуттоға қарсы шығып, кейін Зияның үкіметіне қосылды. Ол генерал Зияны қолдағаны үшін «Әл-Зұлфиқар» ұйымының қолынан қаза тапты делінеді. Заһурдың өлімінен кейін Шұжаат Хусейн Зия мен оның Зия әл-Хақты қолдауын жалғастырды. Сайид Кәбир Әли Васти, ПМЛК-ның аға вице-президенті және медиа комитетінің төрағасы, ПМЛК-ның тірегі болды және 2002 жылғы сайлауда ПМЛК-ның жеңіске жетуі үшін саясатта өте белсенді болды. Саид Кәбир Әли Васти бұрын ПМЛ Қасым тобының президенті болған және ПМЛ Қасым тобының Малик Қасымның жақын көмекшісі болған. Ол бұрынғы премьер-министр Беназир Бхуттоны қолдады, бірақ кейін Пәкістан Мұсылман Лигасы «Куаид-и-Азам» тобына қосылып, генерал Первез Мүшәррафтың үкімет кезінде партияның аға вице-президенті болды. Алайда, ол ПМЛ Q-мен келіспеушіліктер тудырып, біраз уақыт саясаттан шеттеді, сосын Пәкістан Техрик-и-Инсафты қолдады. Исламдану саясаты. 1999 жылы билік Наваз Шарифтен бас тартқаннан кейін Хусейн мен Захор тұрақтылықты сақтауға көмектесті және олардың жаңа партиясы ПМЛ (Q) 2002 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жетті. Чадри ағайындыларының екеуі де кооперативтік жанжал, қант жанжалы және банк кредиттерін төлемеу сияқты қаржылық құқық бұзушылықтарға қатысты айыптауларға ұшырады, бірақ ешқайсысы дәлелденбеді және тіпті үкімет тарапынан тергелген жоқ. Бүгінде «Q» лигасының дауыс берушілері Пәкістан Халық Партиясы мен Пәкістан Техрик-и-Инсаф тарапынан бөлініп кеткендіктен, бұл партияның маңызы азайды.

Ұлттық жиналысқа сайлау

+Ұлттық жиналыс сайлауыПартия басшысыДауыс саны%Орын саны+/–2002Шұжат Хусейн7,500,79725.7% 1422008Шұжат Хусейн8,007,21823.12% 782013Шұжат Хусейн1,409,9053.11% 582018Шұжат Хусейн1,017,4082.97% 32024Шұжат Хусейн1,317,4082.12% 0