Кіріспе
Австралиядағы жұмыс орны қатынастары жөніндегі сот – Австралияның Өндірістік қатынастар комиссиясы (АӨҚ), 1956 жылдан 1973 жылға дейін Ұлттық келісім және төрелік комиссиясы, ал 1973 жылдан 1988 жылға дейін Австралия келісім және төрелік комиссиясы ретінде танымал болды. Бұл сот 1956 жылдан 2010 жылға дейін Жұмыс орны қатынастары туралы 1996 жылғы заңға (және оған балама бұрынғы заңнамаға) сәйкес өкілеттіктермен жұмыс істеді. Ол Австралия еңбек құқығының басты институты болды. АӨҚ бұрынғы өнеркәсіптік соттар жүйесін алмастырды, ол көбінесе бірдей функцияларды орындады, бірақ жоғары тәуелсіздік пен өкілеттіктерге ие болды.
The Australian Industrial Relations Commission (AIRC), known from 1956 to 1973 as the Commonwealth Conciliation and Arbitration Commission and from 1973 to 1988 as the Australian Conciliation and Arbitration Commission, was a tribunal with powers under the Workplace Relations Act 1996 (and equivalent earlier legislation) that existed from 1956 until 2010. It was the central institution of Australian labour law. The AIRC replaced a previous system of industrial courts, which broadly speaking, was engaged in the same functions, but with superior independence and powers.
Коммуналдық келісім және төрелік соты және Бойлермейкерлер шешімі
1904 жылы құрылған және өндірістік дауларды тыңдау, төрелік ету және шешім шығару үшін арналған Ұлттық келісім және төрелік соты, 1956 жылы "Қазандық ісі" бойынша Жоғары соттың шешімінен кейін таратылды. Жоғары сот, келісім және төрелік соты төрелік билігін жүзеге асыратын орган ретінде, ІІІ тараудағы сот сияқты сот билігін де жүзеге асыра алмайтынын мәлімдеді. Бұл шешім Австралиядағы билік бөлінісінің маңызды мысалына айналды.
Қауымдастықтың бітімгершілік және төрелік комиссиясы
Шешімнен кейін, таратылған соттың функцияларын қайталау үшін екі жаңа орган құрылды: соттық емес функцияларды жүзеге асыру үшін Ұлттық келісім және төрелік комиссиясы, ал сот функцияларын жүзеге асыру үшін Ұлттық өнеркәсіптік сот (кейіннен Австралия Федералды сотына біріктірілді) құрылды. Комиссия өз қызметінің барысында көптеген салаларды қамтитын марапаттарды (Awards) жасады. Австралияның алты штатының Өндірістік қатынастар комиссиялары жасаған осы марапаттар Австралиядағы ең төменгі жалақыны белгілеудің бірегей жүйесі ретінде жұмыс істеді. Комиссия сонымен қатар марапаттарды жасау процесіне көмектесу үшін көптеген кәсіподақтарды тіркеді. Комиссия тең жұмысқа және тең жалақыға қатысты істерімен, сондай-ақ заңсыз жұмыстан босату және жұмыстан босату төлемдері туралы шешімдерімен танымал. Комиссияны ұзақ уақыт бойы мазалаған мәселе – «жұмыс беруші мен жұмыскер арақатынасына қатысты» мәселе болды. Бұл Конституция Комиссиядан өнеркәсіптік дауларды шешуді талап еткендіктен, маңызды мәселе болып келді. Бұл даулар кейіннен «жұмыс беруші мен жұмыскер арақатынасына қатысты мәселелер туралы дау» ретінде жіктеліп, қарастырылды. Бұл мәселе қайта-қайта көтеріліп, 2004 жылы Австралияның Жоғарғы соты Electrolux v AWU ісінде бұл мәселені (бұрын марапаттарға қатысты қолданылған) Кәсіподақтармен келісімдерге (Enterprise Bargaining Agreements) қатысты қолданды. Бұл шамамен алты айға созылған өнеркәсіптік жағдайдың шатасуына әкелді, одан кейін Австралияның Өндірістік қатынастар комиссиясы Schefenacker, Murray Bridge және La Trobe University сертификатталған келісімдері бойынша маңызды шешім шығарды («үш сертификатталған келісімдер ісі»). Көптеген адамдар үшін Австралияның Өндірістік қатынастар комиссиясының соңғы маңызды шешімі – қай мәселеге қатысты, ал қайсысы қатысты емес екенін нақты анықтау болды.
Рөл
1956 жылдан 2006 жылға дейін Австралияның Еңбек қатынастары комиссиясы (әртүрлі атауларымен) белгілі бір жұмыс берушілерде немесе нақты салаларда жұмыс істейтін жұмыскерлер үшін ең төменгі еңбек шарттары мен талаптарын белгілейтін шешімдер қабылдады. Стандартты шешім шамамен 20-30 талаптан тұрады және көлемі шамамен 40 бет болатын. Шешімдер мерзімді түрде қаралып отырылды. AIRC сондай-ақ кәсіпорындық келісімдерді бекітетін. Бұл келісімдер, әдетте, кәсіподақ (бір орындағы қызметкерлердің өкілі ретінде) мен осы орындағы жұмыс беруші арасында жасалған ұжымдық шарттар еді. AIRC кәсіподақтарды тіркеді және кәсіподақтар арасындағы өкілеттік дауларын қарады. Соңында, AIRC негізсіз жұмыстан босату туралы арыздарды қарады.
Жұмыс таңдау және оны жою
2006 жылы 2005 жылдың соңында күшіне енген WorkChoices заңдары бойынша AIRC-тің міндеттері қайта қарастырылды. Оның жалақы белгілеу өкілеттігінің басым бөлігі Австралияның Әділ Төлем Комиссиясына берілді. AIRC-тің басты міндеті еңбек шартыларды «жаңартуға» ауысты, дауларды шешу өкілеттігі шектеулі болды және әділетсіз жұмыстан босату туралы шағымдарды қараумен айналысты. Руддтың Еңбек партиясы үкіметі кезінде AIRC таратылды. Оның функциялары 2010 жылдың қаңтар айында Әділ Еңбек Австралиясының (қазіргі Әділ Еңбек Комиссиясы) құрамындағы бөлімшеге берілді.