Кіріспе

Бос емес шекті ординалдар мен ретті сақтау карталарының санаты. Математикада, симплекс санаты (немесе симплициалдық санаты немесе бос емес шекті ординалдар санаты) – бос емес шекті ординалдар мен ретті сақтау карталарынан құралған санаты. Ол симплициалдық және косимплициалдық объектілерді анықтау үшін пайдаланылады.

Ресми анықтама

Симплекс санаты әдетте арнайы белгіленеді. Бұл санаттың бірнеше эквивалентті сипаттамалары бар. Оны нысандар ретінде бос емес шекті ординалдар санаты ретінде қарастыруға болады, олар толығымен реттелген жиынтықтар ретінде түсіндіріледі, ал морфизмдер (қатаң емес) реттілік сақтау функциялары болып табылады. Нысандар әдетте (осылайша , бұл ординал саны) деп белгіленеді. Санат кофас және кодегенерация карталары арқылы құрылады, бұл реттіліктерге элементтерді қосуға немесе жоюға тең. (Бұл карталардың қарым-қатынасы туралы мәліметтер үшін қарапайым жиынтыққа қараңыз.) Симплициалдық объект – бұл санаттағы прешеф, яғни екінші бір санатқа контравариантты функтор. Мысалы, симплициалды жиынтықтар кодомендік санат жиынтықтар санаты болатын контравариантты функциялар болып табылады. Косимплициалды объект де осыған ұқсас ковариантты функтор ретінде анықталады.

Кеңейтілген қарапайым категория

Көбейтілген симплекс категориясы, арқылы белгіленеді, барлық шекті ординалдар мен ретті сақтау карталарының категориясы, сондықтан , осыған сәйкес, бұл категорияны FinOrd деп те белгілеуге болады. Көбейтілген симплекс категориясын кейде алгебраиктердің симплекс категориясы деп атайды, ал жоғарыда көрсетілген нұсқаны топологтардың симплекс категориясы деп атайды. -да анықталған ковариант функтор кеңейтілген симплициалдық объект деп аталады, ал -дан шығатын ковариант функтор кеңейтілген косимплициалдық объект деп аталады; кодоменалық категория жиындар категориясы болған кезде, мысалы, олар тиісінше кеңейтілген симплициалдық жиындар және кеңейтілген косимплициалдық жиындар деп аталады. Симплекс категориясынан айырмашылығы, көбейтілген симплекс категориясы табиғи моноидалды құрылымға ие. Моноидалды көбейтінді сызықтық реттерді тізбектеу арқылы беріледі, ал бірлік бос ординал болып табылады (бірліктің болмауы оны моноидалды құрылым ретінде қарастыруға мүмкіндік бермейді). Шын мәнінде, бірлік және көбейтудің жалғыз мүмкін нұсқасымен берілген жалғыз моноидтық объектімен еркін туындайтын моноидалды категория болып табылады. Бұл сипаттама моноидалды категориядағы кез келген комоноидтық объектінің симплициалдық объектіге қалай әкелетінін түсіну үшін пайдалы, өйткені оны комоноидты қамтитын моноидалды категориядағы функтордың бейнесі ретінде қарастыруға болады; толықтыруды естен шығара отырып, біз симплициалдық объектіге ие боламыз. Сол сияқты, бұл монодалардан (сонымен қатар, серіктес функторлардан) симплициалдық объектілердің құрылысын да түсіндіреді, өйткені монодаларды эндофункторлық категориялардағы моноидтық объектілер ретінде қарастыруға болады.