Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түс түрі
Type of color
Оң жақта дәстүрлі түрде "бауыр" деп аталатын түс көрсетілген. "Бауыр" түсінің аты ағылшын тілінде алғаш рет 1686 жылы қолданылған. "Бауыр" иттің және жылқының белгілі бір қара қоңыр түс түрлерін де білдіруі мүмкін. Бұл атау сонымен қатар органның өзінің түсіне де қатысты болуы мүмкін.
At right is displayed the color traditionally called liver. The first recorded use of liver as a color name in English was in 1686. Liver may also refer to a group of certain types of dark brown color in dogs and horses. Said nomenclature may also refer to the color of the organ.
Иттерде
Иттерде бауыр түсі эумеланин (қара) пигментінің B локусы арқылы сұйылтылуынан туындайды. Бауыр түсін тудыратын ген рецессивті, сондықтан BB немесе Bb генотипіндегі иттерде қалыпты қара пигмент болады. Тек bb генотипіндегі ит ғана бауыр түсіне ие. Бірнеше рецессивті b гендері бар, бірақ олардың барлығы түсті қоңырға айналдырады. Оларды генетикалық тестілеу арқылы ғана ажыратуға болады. Бауыр түсіне қоңыр, шоколад немесе қызыл сияқты басқа да атаулар берілуі мүмкін. Қызыл түсі – шатастыруға болатын термин, сондықтан бауыр түсін сипаттағанда оны қолданудан аулақ болу керек, себебі ол феомеланин пигментімен шатастырылуы мүмкін. Осы екінші пигмент иттің «нағыз қызыл» немесе сары бөліктерін бояйды. Бауыр түсін басқа да гендермен біріктіре отырып, иттің түсін сұйытуға болады. D локусы қара пигментті көк-сұр түске дейін сұйылтады, бұл көк деп аталады. Бұл бауыр түсі сияқты рецессивті қасиет. Егер итте бауыр және көк түстің сұйылтылуы болса, ол ашық, жылы сұр түс – Изабелла түсіне ие болады. Бұл Веймаран итінің түсі. Бұл түс Лилак немесе Күміс деп те аталады. Бауыр түсі мен Мерл комбинациясы эумеланин (қара) пигментін кездейсоқ дақтарда одан әрі сұйылтады. Бұл көбінесе қоңыр дақтары бар ашық қызғылт-сұр иттерді құрайды. Бұл түс жиі «Қызыл Мерл» деп аталады, бірақ бұл шатастырады. Дұрыс атауы – Бауыр Мерл немесе Шоколад Мерл. Бауырға ұқсайтын, бірақ бауыр емес, көптеген басқа ит түстері де бар. Мысалы, ирландтық сеттер сияқты өте қою қызыл иттер кейде қоңыр көрінеді. Қара және қызыл/сары түстердің қоспасы бар иттерде де қоңыр түсті аймақтар болуы мүмкін. Иттің бауыр түсі бар-жоғын анықтаудың ең оңай жолы – оның мұрнына қарау. Эумеланин (қара) пигмент иттің мұрнын бояйды, сондықтан бауыр түсіндегі итте бауыр түсіндегі мұрын болады. Егер мұрын қара болса, онда ит бауыр түсінде емес. Ал қызғылт мұрынның бауыр түсінің сұйылтылуымен ешқандай қатысы жоқ және ит бауыр түсінде ме екенін анықтауға көмектеспейді. Бауыр түсі иттің қоңыр көзін де қызғылт-сарыға дейін сұйылтады. Сондай-ақ, ит бауыр түсінде болуы мүмкін, бірақ қоңыр көрінбеуі мүмкін. Рецессивті қызыл түсті иттер эумеланин (қара) пигментін өндіре алмайды. Бауыр түсі қара пигменттің сұйылтылған түрі болғандықтан, рецессивті қызыл бауыр түсті ит феомеланин (қызыл) пигментінің қарқындылығына байланысты қызыл, сары немесе крем түсінде көрінеді. Рецессивті қызыл бауыр түсті иттер де бауыр түсіндегі мұрынмен және қызғылт-сары көздермен туады. Рецессивті қызыл иттердің мұрны қартайған сайын қызғылт түске өзгеруі мүмкін. Бауыр түсіндегі иттер, кез келген ит сияқты, әр түрлі мөлшерде ақ түспен жабылуы мүмкін, бұл түстің түсін жасырады.
In dogs, the Liver color is caused by dilution of the eumelanin (black) pigment by the B locus. The gene that causes Liver is recessive, so a BB or Bb dog has normal black pigment. Only a bb dog is Liver. There are several different recessive b genes, but they all turn the coat brown. They are only distinguishable through genetic testing. Liver may also be called different names such as Brown, Chocolate, or Red. Red is a very misleading term, and should be avoided when referring to the color liver because it can be confused for phaeomelanin pigment. This second pigment is what colors all the "true red" or yellow parts of a dog. Liver dilution can also be combined with other genes that dilute a dog's coat. The D locus dilutes black pigment to a blue grey color usually called Blue. It is a recessive trait like Liver. When a dog has both Liver and Blue dilution, it will appear to be a light, warm gray color known as Isabella. This is the color of Weimaraners. This color also has alternate names such as Liliac or Silver. When Liver is combined with Merle, the eumelanin (black) pigment is further diluted in random patches. This usually creates a light reddish gray dog with dark brown patches. This color is often called "Red Merle" even though that is misleading. A more correct name would be Liver Merle or Chocolate Merle. There are many other dog colors that can look like brown, but are not Liver. A dog that is very dark red, like an Irish Setter may sometimes appear brown. Dogs with a blend of Black and Red/Yellow fur can also look like they have brown areas. An easy way to tell if a dog is Liver or not is to look at their nose. Eumelanin (black) pigment colors a dog's nose, so a Liver dog will have a Liver colored nose. If the nose is black, the dog is not a liver. A pink nose has nothing to do with liver dilution, and will not help determine if a dog is liver or not. Liver will also dilute a dog's brown eyes to amber/yellow. It is also possible for a dog to be a Liver, and not appear brown. A dog that is recessive red cannot produce eumelanin (black) pigment in their fur. Since Liver is a dilution of black pigment, a recessive red Liver dog will appear to be a shade of Red, Yellow, or Cream depending on the intensity of the dog's phaeomelanin (red) pigment. A recessive red Liver will still be born with a Liver nose and amber/yellow eyes. It is common for the nose of any recessive red dog to fade to pink as they grow older. Livers, like any dog, can also be covered with varying amounts of white which will hide the color of the fur.
Жылқыларда бауыр қызанағы
Жылқыларда бауыр кестені – шоколад түсті кестені жылқысы. Қара бауыр кестенінің рецессивті негізгі генетикасы қарапайым кестенікімен бірдей, бірақ түсі қызғылт немесе тозған түс емес, қара қоңыр болады. Қара бауыр кестені болып көрінетін, бірақ зығыр түсті жалы мен құйрығы бар жылқы, кейде дұрыс емес "шоколад паломиносы" деп аталады, генетикалық тұрғыдан кестені болуы мүмкін, бірақ күміс дақты генді көрсететін қара жылқы да болуы мүмкін. Күміс дақты ген – бұл иттердегі бауыр түсіне ұқсас әрекет ететін сұйыту гені. Ең қара бауыр кестеніні қара деп жаңылыстыруға болады, бірақ мұндай жылқыларды басқа фенотиптерден қара түк болмауымен, сондай-ақ қоңыр немесе қызғылт аяқтары, тұмсығы, қабырғалары және басқа "жұмсақ" аймақтарының болуымен ажыратады. Кестенінің нақты түрлерін анықтайтын генотиптер белгісіз, бірақ жүнді қараңғылататын генетика рецессивті түрде берілуі мүмкін. Саң гені де түстің қараңғы болуына себеп болуы мүмкін, бірақ саң түстеу әдетте бүкіл денеге бірдей тарамайды. Генетикалық тесттер арқылы кестеніні қара немесе қоңыр жылқыдан ажыратуға болады. Иттердегі сұйыту түстерін жасайтын жылқылардағы басқа сұйыту гендері бауыр түсін жасамайды. Оларға қоңыр немесе "көк"/сұр түсті біртекті жамылғыны жасайтын дун гені және жамылғыны жалы мен құйрықтан гөрі көбірек ағартатын шапан гені жатады.
In horses, liver chestnut is a chocolate colored chestnut horse. A dark liver chestnut has the same recessive base genetics as a regular chestnut, but the shade is a dark brown rather than the reddish or rust color more typical of chestnut. A horse that appears to be a dark liver chestnut but has a flaxen colored mane and tail, sometimes colloquially though incorrectly called a "chocolate palomino", could be genetically chestnut but could also be a black horse manifesting the silver dapple gene. Silver dapple is a dilution gene that acts in a manner similar to the liver dilution in dogs. The darkest liver chestnuts may be confused for black, but such horses are distinguished from other phenotypes by the absence of black hairs, and obviously brown or reddish legs, muzzles, flanks and other "soft" areas. The genotypes that determine specific varieties of chestnut are not known, but the genetics that darken the coat may have a recessive mode of inheritance. The sooty gene may also be one factor in creating the darker color, though sooty coloration is generally not evenly distributed throughout the coat. Genetic testing can distinguish a chestnut from a black or a bay horse. Other dilution genes in horses analogous to those creating dilution shades in dogs do not create a liver color in horses. These include the dun gene, which produces a tan colored or "blue"/gray solid colored coat and the champagne gene which tends to lighten the coat more than the mane or tail.
Бауыр (орган)
Бұл сау адам бауырының түсі. Ол қоңырдан қызғылт қоңырға дейін өзгеруі мүмкін, ал жанындағы қораптағы түс – осы реңктердің жалпы орташасы. Сары немесе жасыл бауыр сары ауру немесе осыған ұқсас жағдайдың белгісі болуы мүмкін, қара қоңыр түс алкогольдік улануды көрсетеді, ал Dubin-Johnson синдромымен ауырған бауырларда қара түс байқалады. Ақ немесе сұр реңктер қатерлі ісіктің болуын білдіруі мүмкін. Иттер мен жылқылардың түсіне неліктен "бауыр" деген атау берілгені белгісіз, себебі бұл реңктер сау бауырға тән емес. Бұл сау түстер әдетте қан ағынымен байланысты, сондықтан бауыр және басқа ет пісірген кезде сұрғылт қоңыр түске өтеді.
This is the color of a healthy human liver. It may range from brown to reddish brown, and the color represented in the adjacent box is the gross average of these shades. A yellowish or greenish liver may indicate jaundice or a similar condition, a dark brown color may indicate alcohol poisoning, a black color can be seen in livers affected by Dubin–Johnson syndrome, and white or grayish tones may indicate cancer. It is unknown why the color of dogs and horses came to be known by the term "Liver", as these tones indicate an unhealthy liver. These healthy tones usually indicate blood flow, which is why livers and other meat turn grayish brown when cooked.
Қара бауыр (жел)
Оң жақта қоңыр бауыр (желі) түсі көрсетілген. Бұл веб-сайт дизайнында дәстүрлі түрде қолданылатын, «бауыр» деп аталатын ресми емес желі түсінің қоңыр бауыр реңі.
At right is displayed the color dark liver (web). This is the shade of dark liver that is the unofficial web color called liver that is traditionally used in web site design.