Кіріспе

1951 жылы түсірілген Александр Маккендриктің фильмі

"Ақ костюмді адам" – 1951 жылы Ealing Studios студиясы түсірген британдық сатирикалық ғылыми-фантастикалық комедиялық фильм. Басты рөлдерде Алек Гиннес, Джоан Гринвуд және Сесил Паркер ойнаған, режиссері – Александр Маккендрик. Фильм Роджер Макдугалл, Джон Дайтон және Александр Маккендрик үшін «Ең жақсы сценарий» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылған. Бұл фильм Ealing Studios студиясының «қарапайым адамның» билікке қарсы күресін бейнелейтін тақырыбын жалғастырады. Осы оқиғада батыр еңбек одақтарының да, өнертабысын жоюға тырысатын бай фабрика иелерінің де ықпалына ілігеді. Мэнди Миллер (бар болғаны 6 жаста) осы фильмде алғаш рет киноға түскен.

Сюжет

Сидни Страттон, дарынды жас зерттеуші-химик және бұрынғы Кембридж стипендиаты, Англияның солтүстігіндегі бірнеше тоқыма фабрикаларында жұмыстан шығарылды, себебі ол қымбат жабдықтар талап етіп, мәңгілік талшық ойлап табуға құмарланған. Бирнли фабрикасында жұмысшы болып жұмыс істеген кезде ол кездейсоқ жалдамалы зерттеушіге айналып, ласқа төзімді және ешқашан тозбайтын өте берік талшықты ойлап табады. Осы матадан костюм тігіледі – бояу сіңірмейтіндіктен ақ түсті, ал радиоактивті элементтерінің арқасында сәл жарқырап тұрады. Страттон гений ретінде мақталады, бірақ оның өнертабысының салдары басшылық пен кәсіподақтарға да түсінікті болады: тұтынушылар жеткілікті мата сатып алғаннан кейін сұраныс күрт төмендеп, тоқыма өнеркәсібін құлдыратуы мүмкін. Басшылар Страттонды алдап, өнертабысының құқықтарын беруге пара беруге тырысады, бірақ ол бас тартады. Басшылар мен жұмысшылар оны жабық қалпында ұстауға тырысады, бірақ ол қашып құтылады. Фабрика иесінің қызы Дафнимен келіссөздер жүргізіледі, ол Страттонды бәрінен бас тартуға көндіруі үшін 5000 фунт стерлинг талап етеді, бірақ Страттонмен кездескеннен кейін ол пікірін өзгертеді және оны өнертабысын баспасөзге жариялауға ынталандырады. Бөлмесіне оралғанда, ол өзінің жағында деп ойлаған әйелмен бетпе-бет келеді, бірақ кенеттен оның өнертабысын ешкім қаламайтынын түсінеді. Кульминацияда Страттон түнде жарқыраған ақ костюмімен көшеде жүгіріп, басшылар мен жұмысшылардың қуып жетеді. Көпшілік жақындағанда, оның костюмі бөлшектеп түсе бастайды, себебі талшықтың химиялық құрылымы уақыт өте келе бұзылады. Бұл процестегі кемшілікті түсінген жұртшылық жеңіспен оның костюмінен бөліктерді жұлып алады, соңында ол көйлек пен іш киімде қалады. Фабрика иесінің қызы Дафни Бёрнли және фабрика жұмысшысы Берта ғана оның көңілінің қалғандығына ашынады. Келесі күні Страттон жұмыстан босатылады. Кетіп бара жатып, ол химия жазбаларын қарап шығады. Онда бір ойға жетеді және "Түсіндім!" деп айғайлайды. Содан кейін ол басқа жерге барып, тағы да тәжірибе жасауға бет алады.

Дыбыс

Сидни Страттонның құрылғысы көпіршіктеп жатқанда немесе ол өзінің өнертабысы туралы ойланып жатқанда естілетін "Гуггл Глюб Гургл" музыкалық әуені музыкалық аспаптармен емес, зертхана жабдықтарымен жасалған.

Қабылдау

Фильм 1951 жылы 10 тамызда Лондондағы Odeon Marble Arch кинотеатрында көрсетілді және Ұлыбританияда жылдың ең танымал фильмдерінің бірі болды. Ол АҚШ және Канадада 460 000 долларлық табыс әкелді. (Бұл көрсеткіш 500 000 доллар деп те айтылған.) Британдық кино институты оны барлық уақыттың ең ұлы британдық фильмдерінің 58-і деп атады. 2014 жылы The Guardian оны ең жақсы жиырма британдық ғылыми-фантастикалық фильмнің қатарына қосты.

Кезеңнен кезеңге бейімдеу

Шон Фоулидің режиссерлік еткен фильмі негізінде сахналық қойылым жасалды, онда Стивен Манган мен Кара Тойнтон басты рөлдерде ойнады. 2019 жылдың қыркүйек айында бұл қойылым Бат қаласындағы Корольдік театрда алғаш рет көрсетілді, содан кейін Лондонның Вест-Эндіндегі Уиндхам театрына көшірілді.