Кіріспе

Ұзын сапты балтаның түрі – "ұзын сапты балта"

Бардише /b/ɑr/'/d/iː//ʃ/, berdiche, bardische, bardeche немесе berdish – 14-дан 17 ғасырларға дейін Еуропада қолданылған бір түрі сапты қару. Бардише, ескі ортағасырлық шпарт балтасының немесе даниялық балтаның тікелей ұрпағы болып табылады, шамамен 1400 жылы пайда болған, бірақ 1250 жылдан бастап оған өте ұқсас қаруларды көрсететін көптеген ортағасырлық қолжазбалар сақталған. Бардише, артқы жағында ілгек және алдыңғы ұшында найза ұшы болмайды. Бардишені қолдану 14 ғасырдың басында Австрияда басталды. 16 ғасырда бардише, Иван Қорқынышпен құрылған Императорлық Ресейдің стрелецтерімен және архибюзиерлерімен байланысты болды.

Сипаттама

Бұршақтың пішіні әр түрлі болған, бірақ көбінесе ол кесір тәрізді ұзын бұршақ болған. Олардың айырмашылығы – пышақтың таяққа қалай бекітілгенінде. Бардишаның қайрағы екі тесік арқылы (біреуі таяқтың жоғарғы жағында, екіншісі – қайрақтың төменгі жағында) немесе жоғарғы жағында бір тесік және төменгі жағында беттік бекіту арқылы, тиімді түрде ауыр қайрақты ағаш таяққа орнатылған. Бұл конструкция шотландтық соғыс қаруларында да кездеседі, мысалы Лохабер балтасы мен Джеддарт таяғында. Бардиктердің 16 және 17 ғасырларда Шотландияға әкелінгені белгілі. Қарудың дизайнына байланысты, бардиша кейде воулгеге өте ұқсауы мүмкін. Бұршақ көбінесе балта үшін өте ұзын болған (әдетте 2 футтан (60 см) астам), ал таяғы барлық соғыс қаруларының ішіндегі ең қысқаларының бірі болды; оның ұзындығы сирек 5 футтан (1,5 м) асып кеткен. Ол ұзын таяқтан соққы беруге қарағанда, ауыр қайрағының салмағына көбірек сүйеніп зиян келтірген. Бұл бардишаны кейбір жағынан нағыз соғыс қаруына қарағанда, дания балтасына ұқсатады.

Қолдану

Ресей империясы мен Польша-Литва одағында бұл құрал қолғапты тіреп, оқ атар кезде қолды демеу үшін қолданылды. Ол штрельцтер (жаяу, атты және драгун бөлімдері) үшін, сондай-ақ одақтың жаяу әскері үшін қалыпты жабдық болды; одақтың билеушісі Ян III Собеский оның қысқа нұсқасын ойлап тапты.