Кіріспе
АҚШ Әуе күштері USAFE AFAFRICA бас штабы Германияның Рамштейн әуе базасында орналасқан. Бұл үздіксіз қызмет ететін ең ескі АҚШ Әуе күштерінің бас командасы, алғаш рет 1942 жылғы 1 ақпанда Вирджиния штатының Лэнгли алаңында АҚШ Әуе күштерінің (АҚӘК) Сегізінші Әуе күштері ретінде құрылған. Екі жылдан кейін ол Еуропадағы АҚШ Стратегиялық Әуе күштері (USSTAF) деп тағайындалды, ал 1945 жылғы 7 тамызда – Еуропадағы АҚШ Әуе күштері (USAFE) деп тағайындалды. 2012 жылғы 20 сәуірде он жетінші Әуе күштері таратылған кезде ол қазіргі атауын ресми түрде қабылдады. Сегізінші Әуе күштерінің құрамында: VIII Бомбалаушылар командасы (1942 жылғы 19 қаңтарда құрылған) – ауыр, төрт қозғалтқышты бомбалаушыларды пайдалана отырып стратегиялық бомбалау. VIII Ұшқыштар командасы (1942 жылғы 19 қаңтарда құрылған) – ауыр бомбалаушыларды ұшқыштармен сүйемелдеуді қамтамасыз ету. VIII Әуелік қолдау командасы (1942 жылғы 24 сәуірде құрылған) – екі қозғалтқышты орта бомбалаушыларды пайдалана отырып барлау, әскер тасымалын және тактикалық бомбалауды қамтамасыз ету. VIII Әуе қызметі командасы (1942 жылы құрылған, 1943 жылы VIII Әуе күштерінің қызметі командасы болып өзгертілді) – қызмет көрсету және логистикалық қолдау. 1944 жылғы 22 ақпанда Әуе күштері Еуропадағы командаларын қайта ұйымдастырды. Сегізінші Әуе күштері Еуропадағы АҚШ Стратегиялық Әуе күштері (USSTAF) болып қайта аталды, ал VIII Бомбалаушылар командасы – Сегізінші Әуе күштері болып қайта аталды. 1945 жылғы 7 тамызда USSTAF Еуропадағы АҚШ Әуе күштері (USAFE) болып қайта тағайындалды. Штаб-пәтері 1945 жылғы 28 қыркүйекте Франциядағы Сен-Жермен-ан-Лайден Германияның Висбаден қаласындағы Линдси әуе станциясына көшірілді. VE күнінен кейінгі 18 айдың ішінде, Германиядағы, Австриядағы оккупациялық күштерден және Триесттегі АҚШ әскерлерінің аз бөлігінен басқа, барлық АҚШ қарулы күштерінің қызметкерлері Еуропадан кетіп қалды. USAFE 17 000 ұшақтан және 500 000 адамнан 2 000 ұшаққа және 75 000 адамға дейін қысқартылды. USAFE-нің төрт соғыс кезеңіндегі Әуе күштері 1945 жылдың тамыз және желтоқсан айлары арасында демобилизацияланды немесе қайта тағайындалды. 1946 жылдың наурыз айында USAFE-ге Бас команда (MAJCOM) мәртебесі берілді. Соғыстан кейінгі USAFE-нің маңызды миссиясы – "Ласти" операциясы, оның аясында Мюнхен маңындағы әртүрлі әуеайлақтарда Messerschmitt Me 262A және Heinkel He 162A сияқты бұрынғы Люфтваффе реактивті ұшақтары табылып, тексеру және бағалау үшін АҚШ-қа жіберілді. Аугсбургке жақын Лехфельд әуе базасында көптеген Me 262 ұшақтары және құнды неміс әуеден әуеге зымырандары табылды. Мюнхенге жақын Оберпфаффенхофен әуе базасында – бұрынғы Дорнье зауытының әуеайлағында, қазір Германияның DLR аэроғарыш зерттеу орталығының үйі – USAFE жоғары жылдамдықты Дорнье Do 335 ұшағын тапты. Бұл винтті ұшақ 760 км/сағ жылдамдыққа жетеді, бұл Me 262 реактивті ұшағынан 100 км/сағ қана төмен. Бұрынғы Люфтваффе ұшақтары жиналып, металлды қайта өңдеу үшін биік пештерге жіберілді. 1947 жылғы наурыз айында Еуропадағы АҚШ күштерінің қолбасшысы генерал Джозеф Макнарни Соғыс департаментіне өзіне "әуе көлігі мен байланыс қызметін қамтамасыз ету үшін шамамен 7 500 адамнан тұратын Әуе күштері" қажет екенін айтты. Ол жауынгерлік бөлімшелерге мұқтаж емес еді, оларды "әкімшілік жүктеме" деп сипаттап, оларды кері қайтаруды қалады. Вашингтонда ешкім қарсылық білдірмеді. Осылайша, 1947 жылғы 10 мамырда төрт Әуе күшін таратудан кейін қазіргі USAFE жауынгерлік ұйымы XII тактикалық Әуе командасы таратылды. Осы уақытқа дейін USAFE-нің жауынгерлік күші бір ғана бөлімге, 86-шы ұрыс тобына дейін азайды, ол 1946-1947 жылдары Германиядағы үш бөлек станцияға ауыстырылды, алдымен 406-шы ұрыс тобының, содан кейін 33-ші ұрыс тобының таратылған қызметкерлері мен жабдықтарын сіңірді. 1945 жылы IX Әуе күштерінің қызмет командасы Тоғызыншы Әуе күшінен USSTAF-қа қайта тағайындалды (IX ASC Эрлангенге көшірілген күні). 1946 жылғы 7 қазанда IX ASC Еуропалық Әуе Материалдық Командасы болып қайта тағайындалды. Бұл команда USAFE-нің жабдықтау және техникалық қызмет көрсету қоймаларын басқарды. EAMC штаб-пәтері Эрланген әуе қоймасында орналасқан. Эрдинг әуе қоймасында оның B жасағы, 4-ші әуе көлігін жөндеу эскадрильясы және 43-ші әуе қоймасы болды. 10-шы әуе қоймасы Оберпфаффенхофен әуе қоймасында орналасқан. 862-ші инженерлік авиация батальоны мен 837-ші инженерлік авиация батальоны Ландсбергте орналасқан. Индустрихафен әуе қоймасында A жасағы, 42-ші әуе жөндеу эскадрильясы болды. EAMC-тің шағын нысандары Бад-Вайсе, Вольфганг, Мюнхен, Брук, Обер...
USAFE AFAFRICA is headquartered at Ramstein Air Base, Germany. It is the oldest continuously active USAF major command, originally activated on 1 February 1942 at Langley Field, Virginia, as the Eighth Air Force of the United States Army Air Forces (USAAF). Two years later, it was designated as United States Strategic Air Forces in Europe (USSTAF) and on 7 August 1945 it was designated as United States Air Forces in Europe (USAFE). On 20 April 2012 it formally assumed its current designation when the Seventeenth Air Force inactivated. Eighth Air Force controlled:
VIII Bomber Command (Established 19 January 1942)
Strategic bombardment using heavy, four engined bombers. VIII Fighter Command (Established 19 January 1942)
Provide fighter escort of heavy bombers
VIII Air Support Command (Established 24 April 1942)
Provide reconnaissance, troop transport, and tactical bombardment using twin engine medium bombers. VIII Air Service Command (Established 1942, name changed to VIII Air Force Service Command by 1943)
Service and logistical support. On 22 February 1944, the Army Air Forces reorganized its commands in Europe. Eighth Air Force was redesignated as United States Strategic Air Forces in Europe (USSTAF) and VIII Bomber Command was redesignated as Eighth Air Force. On 7 August 1945, USSTAF was redesignated as United States Air Forces in Europe (USAFE). Its headquarters was relocated from Saint Germain en Laye, France, to Lindsey Air Station, Wiesbaden, Germany, on 28 September 1945. Within 18 months of VE Day, virtually all U. S. armed forces personnel had left Europe except for the Occupation Forces in Germany, Austria, and a small number of U. S. Army troops in Trieste. USAFE had been reduced from a force of 17,000 aircraft and about 500,000 personnel to about 2,000 aircraft and 75,000 personnel. USAFE's four wartime Air Forces were demobilized or reassigned between August and December 1945. In March 1946 USAFE was given the status of a Major Command (MAJCOM). A major postwar mission for USAFE was Operation Lusty, in which former Luftwaffe jet aircraft, such as the Messerschmitt Me 262A and Heinkel He 162A were located on various airfields around Munich and shipped to the United States for inspection and evaluation. At Lechfeld Air Base near Augsburg, large numbers of Me 262s were discovered, and valuable German air to air rockets. At the Oberpfaffenhofen air base near Munich – the former Dornier factory airfield, and today the home of Germany's DLR aerospace research facility – USAFE found a high speed Dornier Do 335. This propeller driven aircraft could reach a speed of 760 km/h, about 100 km slower than the Me 262 jet fighter. Other former Luftwaffe aircraft were collected and simply sent to blast furnaces for metal recycling. In March 1947, General Joseph T. McNarney, Commanding General, U. S. Forces, European Theatre, told the War Department all he needed was "an Air Force of about 7,500 [men] to provide air transport and communications." He had no need for combat units, which he described as an "administrative burden," and he wanted them withdrawn. Nobody in Washington objected. Thus, the XII Tactical Air Command, the now USAFE combat organization after the inactivation of the four Air Forces, was inactivated on 10 May 1947. By this time, USAFE's fighting force appears to have dropped to a single unit, the 86th Fighter Group, which was shuffled around three separate stations in Germany in 1946–47 as it absorbed the inactivating personnel and equipment of first the 406th Fighter Group and then the 33rd Fighter Group. In 1945 IX Air Force Service Command was reassigned from Ninth Air Force to USSTAF (about the date IX ASC moved to Erlangen). On 7 October 1946, IX ASC was redesignated European Air Materiel Command. This command administered USAFE's supply and maintenance depots. EAMC was headquartered at Erlangen Air Depot. At Erding Air Depot, it had Detachment B, 4th Air Vehicle Repair Squadron, and the 43d Air Depot. The 10th Air Depot was located at Oberpfaffenhofen Air Depot. The 862d Engineer Aviation Battalion and 837th Engineer Aviation Battalion were located at Landsberg. At Industriehafen Air Depot was Detachment A, 42d Air Repair Squadron. Minor EAMC facilities were located at Bad Wiesse, Wolfgang, Munich, Bruck, Oberwiesenfeld and Bremerhaven. EAMC also controlled ammunition depots at Landesberg, Roth and Zepplenheim. EAMC remained assigned to USAFE until it was inactivated on 15 September 1947.
Тыныштықсыз
USAFE және Еуропадағы АҚШ Армиясының (USAREUR) кең көлемде қайтарылуына алаңдаған Германиядағы Одақтас Жоғарғы Комиссиясының АҚШ мүшесі Джон Дж. МакКлой, Америкалық аймақтағы бейбітшілікке кезеңсіз өтуді қамтамасыз ету үшін қолда бар күштер жеткіліксіз болады деп үлкен дағдыға келді. АҚШ-тың Еуропадағы соғыс одақтастары, Ұлыбритания мен Франция да жылдам демобилизацияланды. Болашаққа дайындық мақсатында британдық Корольдік әуе күштері (RAF) және USAFE Германиядағы кеңестік бақылаудағы аумақтардың картасын шығару бойынша бірқатар ұшуларды бастады, бұл көптеген қақтығыстар мен жоғары керішілікке әкелді. 1945 жылдың күзінен 1947 жылға дейін «Кейси Джонс» операциясы аясында Батыс және Орталық Еуропа, Солтүстік Африка және Атлант аралдарының кең аумағында карталар жасалды. «Кейси Джонс» рейстері барлау мақсатындағы RB 24 Liberators (бұрынғы «F 7» модификациясы) және RB 17 Flying Fortresses (бұрынғы «F 9» модификациясы) ұшақтарымен жүзеге асырылды. Бұл ұшулар тек Батыс Одақтастарының оккупациялық аймақтарында жүргізілуі тиіс еді, бірақ бұл ұшақтар кеңестік аймақта да ұшқан деген күдік бар. Кеңес күштерінің истребительдері өз оккупациялық аймағында ұшып жүрген АҚШ ұшақтарына жиі оқ атып отырды. 1946 жылдың 22 сәуірінде Вена қаласына жақын орналасқан Тульн әуе базасының маңында, Австриядағы кеңестік аймақта Дуглас C 47 ұшағына кеңестік Bell P 39 Airacobra истребительдері шабуыл жасады. 9 тамызда Югославияның истребительдері тағы бір USAAF C 47 ұшағына оқ атып, оны жерге қондыруға мәжбүр етті.
Еуропадағы стратегиялық бомбалаушылардың алмасуы
Шығыс Еуропадағы кеңестік белсенділік батыс одақтастарын алаңдатты. Президент Гарри С. Трумэн жағдай жаңа соғысқа ұласқанша Ресейге қатал бағыт ұстауды шешті. Германияда Мюнхенге жақын орналасқан Фюрстенфельдбрук әуе базасы, Вюрцбург маңындағы Гибельштадт және Франкфурт жанындағы Рейн-Майн Боинг B-29 Суперфортресс бомбалаушыларын қабылдау үшін қайта жабдықталды. Стратегиялық әуе күштері (САК) өзінің B-29 паркін Кеңес Одағына мүмкіндігінше жақын орналастыруды қалады, себебі олардың ұшу қашықтығы шектеулі болды. Сондықтан САК-тың B-29 паркінің бір бөлігін Еуропа арқылы ауыстырып отыруға шешім қабылданды. 1946 жылдың қараша айында Аризона штатындағы Дэвис-Монтан әуе базасындағы 43-ші бомбалау тобынан алты B-29 бомбалаушы ұшағы Англиядағы RAF Бертонвудқа, ал одан Германиядағы түрлі әуе базаларына «жаттығу жұмыстары» үшін жіберілді. B-29 ұшақтары Франция, Түркия, Грекиядағы базаларға ұшырылды және «туды көрсету» операциясы аясында Болгария мен Ресейдің шекарасымен Қара теңіз үстінен ұшты. 1947 жылдың мамыр айында САК Германиядағы Гибельштадт пен Фюрстенфельдбрукте бірнеше B-29 ұшағын орналастыратын қосымша «жаттығу жұмыстарын» бастады. Бұл B-29 эскадрильялары үздіксіз АҚШ-қа қайтарылып, жаңа эскадрильялармен алмастырылып отырылды. САК Ұлыбританияға да B-29 ұшақтарын орналастырды, олар RAF Marham, RAF Waddington, RAF Scampton және RAF Lakenheath арқылы ауыстырылып тұрды. Америка Құрама Штаттары Грекия әуе күштеріне коммунистерге қарсы тұруға көмектесу үшін әскери көмек көрсетті. AT-6 оқу ұшақтары және C-47 Skytrain көліктік ұшақтары, бронетранспорттық құралдар, жеңіл қару-жарақ, оқ-дәрілер және радарлар жеткізілді. Түркияда Қара теңіздің солтүстік жағалауында түрлі барлау ұшақтары орналастырылды, олар Армения және Грузия Кеңес Республикалары туралы АҚШ-қа ақпарат берді. Кеңес Одағының үстінен де барлау ұшулары жүзеге асырылды.
Берлин әуе көпірі
Берлин әуе көпірі – суық соғыстың басталуымен қатар, оның маңызды оқиғаларының бірі болды. 464 күн бойы қаланың қажеттіліктерін тек әуе арқылы қамтамасыз ету, Батыс елдерінің Берлиндегі ықпалын сақтап қалуға деген бекем ниеттерін көрсетті. Бұл ауқымды гуманитарлық көмек – одақтас әуе күштерінің ерте жетістігі болды және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадағы коммунизмге қарсы күреске Батыстың адалдығын білдірді. 1945 жылы кеңестік, американдық, британдық және француз әскерлері Германияны оккупациялық аймақтарға бөлді. Берлин, кеңестік аймақта болғанымен, төрт держава арасында да бөлінді. 1948 жылдың 18 маусымында үш Батыс сектор 20 маусымда күшіне енетін жаңа ортақ неміс валютасы туралы келісімге келді, бұл оккупациялық валютаны қолдануды тоқтатып, неміс маркасын енгізді. Кеңес Одағы бұл қадамды 1945 жылғы Потсдам конференциясында қол жеткізілген келісімдерді бұзу деп санды, онда Германия бір экономикалық бірлік ретінде қарастырылатыны айтылған. Батыстың валюта реформасына жауап ретінде 23 маусымда кеңестік тарап Берлиннің Батыс секторларының көп бөлігіне электр қуатын тоқтатты. Келесі күні, 24 маусымда Кеңес Одағы Германияның кеңестік оккупациялық аймағы арқылы Берлиннің Батыс секторларына барлық жол, теміржол және баржа қатынасын тоқтатты, осылайша Берлин блокадасы басталды. Кеңес Одағы сондай-ақ Берлиндегі өздерінің оккупациялық құқықтарына қатысты Батыстың аргументтерін және қалаға автокөлік және теміржол арқылы кедергісіз өтуге заңдық талаптарын мойындамайтын болды.
Әскери-әуе күштері жұмылдырылады
Әскери опциялар талқыланғаннан кейін, Берлинге әуе арқылы жабдықтауға басымдық берілді, себебі кеңестік блокада Берлиннің үш әуе дәлізіне елеулі әсер етпеді. Кеңес Одағы бастапқыда Берлин әуе көпірін ұшып өтетін жүк ұшақтарына кедергі келтірмеді, өйткені екі миллион берлиндікті әуе арқылы жабдықтаудың мүмкін емес екеніне олар сенімді болды. 1948 жылы USAFE күші шектеулі болды. Қолбасшылық 485 ұшақтан тұрды, 60-шы және 61-ші әскер тасымалдаушы топтары Франкфурт маңындағы Рейн-Майн және Висбаден әуе базаларында орналасқан, екеуі де C-47 ұшақтарын пайдаланды. Басқа бір ғана ұшу бөлімі – Мюнхенге жақын Нойбиберг әуе базасындағы 86-шы истребитель тобы, оның құрамында P-47 ұшақтары болды, ол 1948 жылдың 1 шілдесінде құрылған. 26 маусым күні таңында, блокада басталғаннан кейін екі күн өткен соң, сүт пен дәрі-дәрмекпен жүктелген алғашқы C-47 Висбаден әуе базасынан Берлиндегі Темпельхоф әуе базасына ұшып кетті. Сол күні барлығы 32 рейс жасалды. Дегенмен, Батыс Берлиннің екі миллион халқына күніне 12 000 тонна азық-түлік, отын, киім-кешек және дәрі-дәрмек жеткізу үшін жүздеген жүк рейсі қажет болар еді. C-47 ұшақтары жеткіліксіз болды, себебі Берлинге қажетті жүкті тасымалдау үшін 900-ден астам ұшақ қажет деп есептелді. Алайда, егер үлкен C-54 Skymaster пайдаланылса, шамамен 180 ұшақ қажетті жүкті жеткізе алатын еді. Бірақ, сонша ұшақ болған жоқ. Әскери әуе көлігі қызметіне (MATS) әлемнің кез келген жерінде C-54 және C-82 ұшақтарын әуе көпірін қолдау үшін жұмылдыру және Дэвис-Монтан әуе базасында сақталған C-47 ұшақтарын әуе көпіріне дайындау тапсырылды. C-74 Globemaster да пайдалануға қарастырылды, себебі оның үлкен жүк көтергіштігі қажетті рейстер мен ұшақтар санын күрт азайтар еді. Алайда, ұшақтың қону талаптары Берлиндегілерден әлдеқайда жоғары болды, сондықтан оны қысқа ұшу-қону жолақтарына қондыру қауіпті болды. Дегенмен, C-74 АҚШ-тан Еуропаға жүк тасымалдады. USAFE-тің тактикалық әуе күшін арттыру үшін 1948 жылдың шілдесінде 75 Lockheed F-80 ұшағы Германияға, 36-шы истребитель тобымен бірге Мюнхенге жақын Фюрстенфельдбрук әуе базасына жіберілді. Бұл қадам USAFE-тің тактикалық әуе күшін айтарлықтай арттырды, сонымен қатар үлкен психологиялық маңызға ие болды. 1948 жылдың тамызында 10 C-54 Германияға әуе көпір қызметін бастау үшін келді. Сонымен қатар, азаматтық Douglas DC-4 ұшақтары әуе көпір қызметі үшін АҚШ Әскери-әуе күштеріне берілді. АҚШ Әскери-теңіз күштері де өздерінің C-54 нұсқасы – 21 R-5D ұшағын ұсынды. Рейн-Майн және Висбадендегі әуеайлақтар ұшақтармен тола бастады, ал Сельдегі және Фасбергтегі Корольдік әуе күштерінің әуеайлақтарын да пайдалану туралы шешім қабылданды. АҚШ Әскери-әуе күштері, АҚШ Әскери-теңіз күштері және Корольдік әуе күштері бірлесіп 2,3 миллион тоннадан астам азық-түлік, отын және медициналық жабдықтар жеткізді. Көліктердің басым бөлігін АҚШ Әскери-әуе күштері тасымалдады. Берлин әуе көпірі АҚШ Әскери-әуе күштерінің жүк ұшақтары, ұшақ қозғалтқыштары, білікті ұшақ экипаждары және техникалық қызмет көрсету қызметкерлеріне үлкен жүктеме салды. Стратегиялық әуе қолбасшылығы Берлин дағдарысы туындағаннан кейін B-29 ұшақтарын алға орналастыруды қайта қарастырды. Жаңафаундлендтегі Гуз-Бей әуе базасына алғашқы орналасудан кейін және бомбалаушыларды Германияға орналастыру мүмкіндігін қарастырғаннан кейін, оларды Ұлыбританиядағы RAF базаларына жіберу туралы шешім қабылданды, онда олар аз қауіпті болар еді. 28-ші және 307-ші бомбалау топтары жаңадан құрылған RAF Мархам станциясына орналастырылды.
Кеңестер одағының реакциясы
Бірнеше айдан кейін кеңестік басшылыққа американдықтардың Берлиннің батыс секторларын оны сақтап тұруға қажетті минималды көлемдегі жабдықтармен сәтті қамтамасыз етіп жатқаны анық болды. Американдық ұшқыштарды қорқыту мақсатымен әуе дәліздерінде кеңестік әуе күштерінің ұшақтары жасаған макеттік шабуылдар үлкен жаңылыс тудырып, әуеде соқтығысу қаупін күрт арттырды. Сондай-ақ, Яковлев және Лавочкин ұшақтары Берлин төңірегінде жиналып, содан кейін дәліздер арқылы батысқа қарай бірнеше рет ұшырылды. Кеңестік оккупациялық аймақтың батыс шекарасына жақын жерде олар бөлініп, аймақ шекарасы бойымен келесі дәлізбен қатарласып ұшып, содан кейін Берлинге қарсы бағытта, қозғалысқа қарсы, Берлин төңірегіндегі әуежайларына қайта оралды. Батыстың радио жиіліктері кедергіге ұшыратылды және радиолокациялық станцияларды шатастыру үшін дипольды сымдар таратылды. Түнде дәліздердегі ұшақтарға прожекторлар бағытталды. 1949 жылдың көктемінде USAFE кеңестік тараптың жүк ұшақтарына зениттік артиллериядан оқ атқаны және дәліздерде ауа шарына рұқсат етілгені туралы хабарлады. Осының салдарынан ешқандай ауыр авиациялық оқиғалар болған жоқ. Көптеген жүздеген ұшқыштар мен мыңдаған әскерилер мен неміс азаматтарының қатысуымен жүзеге асырылған әуе көпірі Берлин халқын жабдықтармен қамтамасыз етті. Бір күні Берлин әуе көпірі 13 000 тоннаға жуық азық-түлік пен жүк жеткізіп, шамамен 1 400 рейс орындады. Ұшақтардың көптігі соншалықты болды, бір минут сайын бір ұшақ Берлиннің батыс бөлігіндегі үш әуежайдың біріне қонды. Ауыр көлік ұшақтарының үздіксіз қозғалтқыш шуы Берлин тұрғындарына ғана емес, Кеңес Одағына да әсер етті. Кеңес Одағы Берлинге қатысты блокаданың қалаған саяси нәтижесіне қол жеткізбейтінін түсінді. 1949 жылдың 12 мамырында Кеңес блокадасы тоқтатылды. Алайда, әуе көпірі қыркүйек айының соңына дейін төмендетілген деңгейде жұмыс істеді, егер блокада қайта енгізілсе, Берлинде жеткілікті жабдықтаудың болуын қамтамасыз ету үшін.
1961 жылғы Берлин дағдарысы
1961 жылғы Берлин дағдарысы USAFE-нің «Иілгіш жауап» стратегиясы ретінде танымал болған тұңғыш сынағы болды. 1961 жылдың көктемінде Кеңес Одағының премьер-министрі Никита Хрущев Кеңес Одағының Шығыс Германия үкіметімен бейбіт келісімге қол қоятынына шешім қабылдады. Бұл ретте Германия Демократиялық Республикасы Берлиндегі кеңестік аймақты бақылап, қаланың бірлескен басқаруын тоқтату мүмкіндігіне ие болар еді. Бұл 1945 жылғы Потсдам келісімінің айқын бұзушылығы саналды. Батыс одақтастары осы ұсынылған бейбіт келісімге қарсылық білдірген кезде Хрущев Батыстың Берлинге әуе арқылы қатынасын шектеу және Шығыс немiстердiң қалаға кіруіне тосқауыл қою мүмкіндігі туралы айта бастады. Бұл жағдай шығыс аймақтан немiстердiң өз секторларын тастап, Батыс Германияға көшiп кетуіне әкеп соқты. 1961 жылдың тамызына қарай күндерiне ондаған босқындардан басталып, күнiне 4000-қа дейін адамдар қозғалысы күшейді. 1961 жылдың 12 тамызына қараған түнде Кеңес Одағы қолдаған Шығыс Германия үкіметі коммунизмнен жұмысшылардың ағынын тоқтату мақсатында Берлин қабырғасын салуға кірісті, бұл бұрынғы он екі ай бойы қалыптасып келген жаңа Суық соғыс дағдарысын тудырды. Берлин екіге бөлінген қалаға айналды. Кеннеди әкімшілігі келіскен жауап – 1961 жылдың жазында Еуропадағы тактикалық әуе күшін жеделдетіп арттыру болды. Әуе күштері Еуропаға екі кезеңде күштерді жөнелтті – бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері ұшақтардың ең ірі шетелдегі қозғалысы еді. Бірінші кезең 5 қыркүйекте «Так-Хаммер» операциясымен басталды. Тактикалық әуе командасы құрама әуе шабуыл күшінен F 100D Super Sabre истребителінің сегіз эскадрильясын 144 истребительмен USAFE күшін күшейту үшін атқара бастады. Барлық «Так-Хаммер» истребителі Атлант мұхиты арқылы ұшып өтіп, жол бойында әуеде жанармаймен толықтырылды. «Так-Хаммер» орналастыруы ANG бөлімшелері тактикалық әуе командасының эскадрильяларын алмастырғанға дейін уақытша шара болды. Ұлттық әуе гвардиясына USAFE-ті кеңейту үшін алты тактикалық истребитель эскадрильясы және бір тактикалық барлау эскадрильясы жеткізілуі тапсырылды. Еуропаға ANG 152-ші тактикалық басқару тобы да орналастырылды, оның құрамында алты тактикалық басқару эскадрильясы болды, олар 230 офицер мен 1850 әуешімен, ұрыс алаңында тактикалық әуе күшін басқару үшін мобильді жер радары және радио жабдықтарымен жабдықталды. Олар Батыс Германияның барлық аймақтарына тарады. Екінші кезең 1961 жылдың қазан айының соңы мен қараша айында он бір Ұлттық әуе гвардиясы эскадрильясының қозғалысымен басталды. «Степная ступень» операциясы – истребительдердің Еуропаға жылдам әуе арқылы қозғалысының кодтық атауы болды. ANG эскадрильялары ұсынған ұшақтардың жалпы саны 100 F 84E, 20 RF 84F, 78 F 86H және 72 F 104A құрады. Истребительдердің көп бөлігі 4 қарашада келді және таңқаларлықтай жол бойында ешқандай шығынға ұшырамады. F 84E және F 86F ұшақтары зауыттан шыққаннан кейін жеті-тоғыз жыл өткеніне қарамастан, ескі және қолданыстан шыққан деп есептелді. Үш F 104 эскадрильясы 1961 жылдың 1 қарашасында іске қосылды. Олар өздерінің «Жұлдызды жауынгерлерін» бөлшектеп, оларды Әскери әуе көлігі қызметінің C 124 ұшақтарына тиеп, Германия мен Испаниядағы әуе базаларына жеткізді. «Степная ступень» бөлімшелерінің негізгі жауынгерлік міндеті – әуеде басымдықты сақтау және Берлинге қолжетімділікке байланысты соғыс туындаған жағдайда Батыс Германияны қорғау үшін конвенциялық оқ-дәрілерді қолдана отырып, шабуылдаушы тактикалық әуедегі қолдау операцияларын жүргізу болды. Еуропаға келгеннен кейін олардың міндеттері командалық тексерулер, театрлық ұшу оқулары, әуеден жерді жақын қолдау операциялары, артиллериялық оқулар, фотосуретке түсіру және әуе қорғанысы бойынша дайындықтан тұрды. Конвенциялық қарумен жабдықталған «Степная ступень» F 84F және F 86H эскадрильялары ядролық қаруды жеткізуге дағдыларын сақтап, бомбалауды жаттықтырды. 1962 жылдың наурызына қарай Берлин дағдарысы басылып, ANG эскадрильяларының Еуропадан кетуі жоспарланды. Бөлімдер барлық қызметкерлерді, жабдықтарды және ұшақтарды 1962 жылдың 1 қыркүйегіне дейін CONUS-қа қайтару керек еді. Алайда Берлин қабырғасы салынды және мина өрістері бар тікенді сыммен қоршау Германияның бүкіл солтүстік-оңтүстік бағытында кеңейтілді. Бұл қабырға Шығыс Германияны келесі 28 жыл бойы тиімді оқшаулады. Бірақ америкалық, британдық және француздық аймақтар Берлинде қалды және қалаға қолжетімділік қайтадан сынға алынбады. «Так-Хаммер» және «Степная ступень» күштері өз мақсатына жетті; олардың Францияға тез орналасуы АҚШ-тың Берлинді қорғауға деген бекем ниетін көрсетті. 1963 жылдан бастап Вьетнам соғысына байланысты USAFE / НАТО-ның жалпы күші бірте-бірте азайды, АҚШ Еуропадағы күштерін қысқартып, Оңтүстік-Шығыс Азияда он жыл бойы шектеулі соғыс жүргізді.
Франция НАТО-ның әскери құрылымынан шығарылды
1966 жылдың 7 наурызында Франция президенті Шарль де Голль Францияның НАТО-ның біріктірілген әскери құрылымынан шығатынын жариялады. Ол НАТО күштеріне Франциядан кету үшін бір жыл уақыт берді (1967 жылдың 1 сәуіріне дейін). АҚШ Мемлекеттік хат тамызы, Қорғаныс министрлігі және Әуе күштері Франциядан американдықтардың кетуі туралы жаңалықты және Батыс Еуропа үшін НАТО-ның біріктірілген әуе қорғанысының туындаған мәселелерін, сондай-ақ тактикалық әуе күшінің төмендеуін мұқият басқарды. Дегенмен, ақпарат құралдары Вьетнамға баса назар аударды, сондықтан НАТО күштерін Франциядан шығару туралы жаңалық АҚШ-та көбінесе жарияланбады. 1966-1967 жылдары Франциядағы барлық АҚШ Әуе күштерінің кеңселері мен базалары жабылды, персонал мен жабдық НАТО-ның басқа елдеріне көшірілді. USAFE-дің Франциядағы соңғы әрекеттері Орли әуежайындағы 1630-шы әуе базасының эскадрильясы және Париж әкімшілік кеңсесі болды. Екеуі де 1967 жылдың маусым айында жабылды. C 47 ұшағының түрі, C 117B "Super Skytrain", 1967 жылдың 31 мамырында Франциядан кеткен соңғы АҚШ Әуе күштерінің ұшағы болды. Францияның шығуынан кейін USAFE-ді қайта ұйымдастыру қажет болды. 49-шы TFW-ның Спангдалем әуе базасындағы үш эскадрильясы және 50-ші TFW-ның 417-ші TFS-і Хан әуе базасынан АҚШ-қа қайтарылды. Эскадрильялар АҚШ-қа көшірілгенімен, олар USAFE-дің тұрақты күшінің құрамында болды. Қорғаныс министрлігінің мәліметінше, бұл эскадрильялар "екі базада" орналасқан; олар ұзақ дайындықсыз кез келген уақытта Еуропалық базаларына орала алатын. 1967 жылы 49-шы TFW-ның үш эскадрильясы АҚШ-қа қайтып келді, онда олар Нью-Мексико штатындағы Холломан әуе күштері базасында орналасты. 417-ші TFS 1968 жылға дейін АҚШ-қа оралмады, ол кезде эскадрилья Айдахо штатындағы Маунтин-Хоум әуе күштері базасында орналасты. 1968 жылы төрт эскадрилья толықтай McDonnell Douglas F 4 Phantom IID истребитель-бомбардировщиктеріне ауысты және USAFE-дегі жаңа міндеттеріне қарқынды дайындыққа кірісті. Төрт екі базалық эскадрильяның негізгі міндеті – «Крестэд Кап» жобасын іске асыру болды. «Крестэд Кап» – бұл армияның REFORGER жаттығуының әуе күштері бөлігі, оның аясында АҚШ материгінен армия және әуе күштері бөлімшелері Орталық Еуропадағы Достасқан күштердің жаттығуларына жөнелтілді. Бронетранспорттық құралдар, артиллерия сияқты ауыр жабдықтар көліктік бөлікті жүзеге асыру үшін теңіз арқылы тасымалданды. Әскерлер әскери және келісімшарттық көлік ұшақтарымен тасымалданды. 1967 жылы Франциядан USAFE күштерінің шығарылуы аяқталғанымен, USAFE Еуропадағы күштерін толыққанды қайта құруға 1970 жылдардың ортасына дейін уақыт кетті. Батыс Германиядағы Цвайбриккен әуе базасы және Англиядағы RAF Upper Heyford келесі бірнеше жыл ішінде USAFE-нің бақылауына өтті. Франциядан ескі барлау және ұрыс ұшақтары Вьетнам соғысына қатысқан АҚШ Тынық мұхиты әуе күштерін толықтыру үшін Оңтүстік-Шығыс Азияға қайта орналастырылды.
Испаниядағы USAFE
1982 жылы Испания НАТО-ға қосылғанға дейін АҚШ Әскери-әуе күштері көптеген жылдар бойы испан әуе базаларын пайдаланған. Бастапқыда олар негізінен Стратегиялық әуе командалығымен пайдаланылды, олар Испанияның оңтүстігіндегі Севилья маңындағы Морон әуе базасы және Мадрид маңындағы Торрейондағы Торрейон әуе базасы болды. Испанияның әуе базалары Оңтүстік Атлантика бағыты арқылы USAFE-ді нығайту үшін маңызды болды. Азор аралдарындағы Лахес әуе алаңы арқылы Еуропаға ұшқан ұшақтар әрқашан Морон қаласында жанармай құю үшін тоқтады, кейіннен Торрейонда да. Бұл базаларда ұшақтарды жөндеу және техникалық қызмет көрсету үшін американдық құрылымдар да болды. Бірақ, ең бастысы, USAFE-ді Испанияға қару-жарақ жаттығулары үшін тартып, жақсы ауа райы болды, ол сол кезде негізінен Ливиядағы Wheelus әуе базасындағы полигондарды пайдалана отырып өткізілді. 1960 жылдың маусымынан кейін, SAC-тің 65-ші әуе дивизиясы USAFE-ге ауысқаннан кейін, Испаниядағы USAFE қызметінің аумағы айтарлықтай кеңейді. F 102 Delta Daggers ұшақтарымен жабдықталған екі қарсыласу эскадрильясы құрылды, 431-ші ұрыс-қимылдарға қарсы эскадрильясы (431 FIS) Сарагоса әуе базасында, ал 497-ші FIS Торрейон әуе базасында орналасты. Испанияның осы базаларын тұрақты пайдалану үшін сыйақы ретінде CASA ұшақ зауыты Морон әуе базасында, Испания, Германия және Нидерландыда орналасқан USAFE-дің F 102A әуе қорғаныс ұшақтарын күту үшін жұмыс істеді. Америка-Ливия қарым-қатынасы 1960 жылдардың екінші жартысында нашарлағандықтан, Англия мен Германиядағы USAFE истребитель-бомбардировщик эскадрильяларының саны артып, Сарагосаға және Испаниядағы артиллериялық полигондарға қару-жарақпен жаттығу үшін келді. Сарагоса кейіннен USAFE үшін маңызды қару-жарақ оқу орталығы болды және "Түрлі әуе шайқасы бойынша оқу" үшін F 15 Eagle эскадрильялары да келді. Осы әуе шайқасы жаттығулары кезінде F-15 жиі испан әуе күштерінің Dassault Mirage F-1 истребителдеріне қарсы жаттықты. 1966 жылдың сәуір айында 16-шы әуе күштері SAC-тен USAFE-ге ауыстырылды, USAFE Сарагоса мен Морон әуе базаларын бақылауға алды. USAFE аясында испан базалары CONUS-тан келіп тұратын ұшулардың саны артатын орынға айналды. Моронға Калифорниядағы Джордж әуе базасынан 479-шы TFW-ның Lockheed F 104C Starfighters ұшақтары жиі келіп тұратын. Кубалық зымыран дағдарысы кезінде Морон қаласында F-104C эскадрильясы орналасты. Дағдарыстың шиеленіскен кезеңінде бұл ұшақтар Батыс Германиядағы Хан әуе базасына көшірілді, онда олар Орталық Еуропаның әуе қорғанысын нығайтты. Біраз уақыттан кейін, дағдарыс аяқталғаннан кейін, ұшақтар Морон арқылы АҚШ-қа оралды. 1963 жылдың 1 сәуірінде олардың орнын Солтүстік Каролинадағы Сеймур Джонсон әуе базасындағы 4-ші TFW-дан F 105D "Thunderchief" истребитель-бомбардировщиктері басты. 1960 жылдардың ортасында 16-шы әуе күштері Жерорта теңізі маңындағы барлық USAFE операцияларына жауапкершілікті біртіндеп өз мойнына алды.
Түркиядағы USAFE
АҚШ логистикалық тобы (TUSLOG) Түркиядағы негізгі ӘҚШ Әскери-әуе күштерінің агенттігі болды. TUSLOG USAFE-нің әртүрлі бөлімшелерін ғана емес, сонымен қатар Түркиядағы барлық басқа АҚШ әскери ұйымдары мен мемлекеттік мекемелеріне де қолдау көрсетті. TUSLOG 1955 жылы құрылды және штаб-пәтері Түркияның астанасы Анкарада орналасқан. Адана қаласына жақын орналасқан Ингирлик әуе базасындағы 39-шы әуе базалық қанаты оқу-жаттығу жұмыстарына және аймақтық жаттығуларға; Ұлттық командалық биліктің тапсырмаларына байланысты байланыс қамтамасыз етуге; әртүрлі бөлімшелерге қолдау көрсетуге және жолаушылар мен жүктерді әуе тасымалын жүзеге асыратын Әуе қозғалысы командасының жалға алушы бөлімшесіне қызмет етті. 1950-1970 жылдары 39-шы қанат Түркиядағы әртүрлі SAC іс-шараларын қолдады, ол Ингирликті кеңестік шекарада және Таяу Шығыста U-2 барлау ұшулары үшін база ретінде белсенді пайдаланды. Анкарада 7217-ші әуе базасы тобы 40-тан астам бөлімше мен агенттіктерді, сондай-ақ Америка елшілігі мен АҚШ қорғаныс атташесінің қажеттіліктерін қамтамасыз етті. Измир әуе стансасынан 7266-шы әуе базасы тобы НАТО-ның екі штабын – Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы одақтас құрлық әскерлерін (LANDSOUTHEAST) және Алтыншы одақтас тактикалық әуе күштерін (6 ATAF) қолдады. 7241-ші әуе базасы тобы Түркиядағы жалғыз АҚШ әскери бөлімдерінің бірі болып, бір жерде орналаспады, бірақ әр түрлі жерлерде Измир қаласының айналасына шашырап кетті. 1966 жылы Сенатта көпшілікке жетекшілік ететін Майк Мэнсфилд Еуропадағы АҚШ әскерлерінің санын біржақты азайту науқанын бастады. Осыдан кейін 1968 жылы Қорғаныс министрі Кларк Клиффорд Еуропадағы шығындар мен күштерді азайту бағдарламасын (REDCOSTE) іске қосты. Сол жылы әкімшіліктің өзгеруіне қарамастан, бұл бағдарлама Никсон әкімшілігінің шетелдегі американдық күштердің беделін төмендету саясатына сәйкес келді. Осының салдарынан АҚШ Түркиядағы көптеген операцияларын жоюға немесе біріктіруге кірісті. 1969 және 1973 жылдар аралығында Самсун мен Трабзон қалаларындағы нысандар Түркия үкіметіне берілді. Сонымен қатар, 1963 жылдан бері АҚШ Әуе күштерінің ротациялық эскадрильялары пайдаланған Cigli әуе базасы 1970 жылы Түркия Әуе күштеріне берілді. Алайда, АҚШ көптеген нысандарды күтіп ұстауға қаржылық қолдауын жалғастырды. Барлығы, 1967 мен 1970 жылдар аралығында Түркиядағы американдықтардың саны 24 000-нан 15 000-ға дейін азайды. Түркиядағы әскерлерді қысқарту, әрине, TUSLOG-қа елеулі әсер етті. Анкарадағы штаб бұрынғы көлемінің бір бөлігіне дейін қысқарды. 9 қыркүйекте ол 7217-ші әуе дивизиясы ретінде таратылды, ал келесі күні 16-шы әуе күштері штабының 1-ші бөлімшесі ретінде қайта құрылды.
1970 және 1980 жылдар
Өзгерістер 1970 жылдардың басында жалғасты. USAFE штаб-пәтері 1973 жылғы наурыз айында Германиядағы Линдсей әуе базасынан Рамштайн әуе базасына көшірілді, ал 1974 жылғы маусымда Рамштайн әуе базасында НАТО-ның Орталық Еуропадағы одақтас әуе күштері құрылды. Кейін USAFE бас қолбасшысы Еуропадағы АҚШ Әуе күштері бөлімдеріне қолбасшылық етумен қатар, Орталық Еуропадағы одақтас әуе күштерінің командасын алды. 1976 жылы жаңа McDonnell Douglas F 15A Eagle әуедегі басымдықты ұшағы USAFE қызметіне енгізілді. Кеңес Одағының жаңа МиГ және Сухой ұшақтары АҚШ Қорғаныс министрлігін алаңдатты. Микоян Гуревич МиГ-25 "Фоксбат" ұшағы F-15A-ны USAFE-ге жіберу үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланды. F 15A 1977 жылы сәуір айында Германияға 36-шы TFW-мен бірге Батыс Германияның Битбург әуе базасында орналастырылды. Состерберг әуе базасындағы 32-ші ТФС жобаның бір бөлігі ретінде Макдоннелл Дуглас F 15A Eagle-ға жаңартылды. 1986 жылы барлық USAFE F-4 қанаттары F 15 және F 16 истребительдерімен алмастырылды. 36-шы TFW-ның қазіргі F-4E Phantom ұшақтары Hahn әуе базасында (313-ші ТФС), Spangdahlem әуе базасында (480-ші ТФС) және Рамштайн әуе базасында (512-ші ТФС) құрылған үш жаңа USAFE эскадрильясына қосылды. F-15-ке ауысуға дайындық жұмыстары толық қарқынмен жүргізілді. Оның USAFE-ге енгізілуіне "Ready Eagle" жобасы аталды және, әрине, USAFE ұшқыштарына арналған ауысу курсын қамтыды. Бұл қайта даярлау USAFE мен TAC-тің бірлескен жауапкершілігі болды және алғаш рет 1976 жылдың қаңтарында 1-ші TFW орналасқан Вирджиния штатындағы Лэнгли әуе базасында басталды. Лэнгли әуе базасында USAFE-нің болашақ F 15 ұшқыштарына жаңа ұшақпен қысқа мерзімде таныстыру үшін жедел курс өткізілді. Бірінші F-15A 1977 жылдың 7 қаңтарында Битбург әуе базасына келді. Бұл екі TF 15A (кейіннен F 15B деп қайта аталды) жаттықтырушы ұшақтары Лэнгли әуе базасынан жеті жарым сағат ішінде тоқтамай ұшып шықты. Бұл "Бөркіттер" негізінен 525-ші ТФС-тің алғашқы F 15A-ларының келуін күтіп, жердегі экипаждың танысуына арналған. Бұл алғашқы операциялық эскадрильяның 23 ұшағы 1977 жылдың 27 сәуірінде Атлантиканы жаппай кесіп өту үшін Лэнгли әуе базасынан кетті. Келесі айларда тағы екі эскадрильяның ұшақтары (22-ші ТФС және 53-ші ТФС) келді. 36-шы TFW-нің толық күш-қуаты 79 толық әрекет ететін F 15A 1977 жылдың желтоқсанында қол жеткізілді. "Ready Eagle" жобасы дәл бір жылда аяқталды. Алайда, F15A және F15B ұшақтарын 18 ай ұшқаннан кейін, USAFE бұл модельдерді жаңа F 15C және F 15D Eagles-ке ауыстырды. 1980 жылдың мамыр айында 32-ші дивизия өзінің бес F 15A/B Eagles ұшағын Флорида штатындағы Эглин әуе базасына қару-жарақ жүйесін бағалау бағдарламасына қатысу үшін ұшты. Эглин әуе базасында болған кезде, АҚШ өз ұшақтарын жаңа модельдерге ауыстырды. Бұл ұшақтар 13 маусымда Состерберг әуе базасына келді, 32-ші дивизия F-15-тің соңғы нұсқаларымен жабдықталған USAFE-дегі алғашқы бірлік болды. 32-ші дивизия 1980 жылдың 25 қарашасында жаңартуды аяқтады. Сол кезде эскадрильяда он сегіз F 15C және екі екі орынды F 15D истребитель ұшақтары болды. 1985 жылдың 8 тамызында Рейн Мэйн әуе базасына қарсы террористік бомбалы автомобиль шабуыл жасалды. Екі америкалық қаза тауып, 23 адам, соның ішінде немістер де жарақат алды. Жарылыс қатты болғандықтан, базаның 30 көлік, ағаш пен терезеге зақым келді.
Еуропаға қараған СС-20
1975 жылға қарай НАТО Кеңес Одағынан стратегиялық ядролық басымдығын жоғалтты және советтік RT 21M Pioneer (НАТО белгісі SS 20 Saber) енгізілгеннен кейін тіпті артта қалды. НАТО-ның жауабы көп кешікпеді және 1979 жылдың 12 желтоқсанында НАТО Еуропада 572 жаңа ядролық зымыранды орналастыру туралы шешім қабылдады: 108 Pershing II зымыранын АҚШ Армиясы, ал 464 BGM 109G жерден ұшырылатын крейсерлік зымырандар, сондай-ақ Gryphon деп белгілі және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық Tomahawk жер шабуылы зымыранына (TLAM N) негізделген, АҚШ Әуе күштері қолданысқа енгізетін еді. Крейсерлік зымырандардың 160-ы Англияда, 96-сы Батыс Германияда, 112-сі Италияда, 48-і Нидерландыда және 48-і Бельгияда орналастырылды. Барлық 108 Pershing зымыраны Батыс Германияда орналастырылды. НАТО шешімінің екінші маңызды аспектісі – осы зымырандарды азайту немесе толық жою үшін Кеңес Одағымен «теңдестірілген сауда» жасауға дайындық болды, мұның орнына советтік SS 20 зымырандарын да азайтуға немесе жоюға келісім жасалатын еді. НАТО бейбітшілік қозғалыстарының күшті наразылығына және Еуропалық Парламенттегі дипломатиялық қысымға қарамастан, Еуропада крейсерлік зымырандарды орналастыру жоспарларын іске асырды. НАТО-ның жоспарларын іске асырмау шарты – Еуропаға бағытталған SS 20 мобильді ядролық зымырандарын орналастыруды тоқтатуға және бұрыннан орналастырылған зымырандарды алып тастауға Кеңес Одағының келісім білдіруі болды. 1979 жылы, НАТО шешімі қабылданған кезде, Кеңес Одағында 14 (1 операциялық) SS 20 зымыран ұшыру алаңы болды. Германия Демократиялық Республикасында (Шығыс Германия) және Чехословакияда орналасқан 80 советтік SS-20 зымыраны Батыс Еуропадағы нысаналарға бағытталған. Батыстың бағалауынша, 1986 жылдың басында Кеңес Одағы ГДР және Чехословакияда жалпы саны 837 ядролық оқ-дәрі бар 279 SS 20 зымыран ұшыру қондырғысын орналастырған. Еуропаға жеткен алғашқы General Dynamics BGM 109 Tomahawk жерден ұшырылатын крейсерлік зымырандар Англиядағы RAF Greenham Common әуе базасындағы 501-ші тактикалық зымырандық қанатқа (TMW) жіберілді. Даулы қару 1983 жылдың 14 қарашасында Lockheed C 141 Starlifter көлігімен жеткізілді. 1986 жылға қарай Англияда (RAF Greenham Common және RAF Molesworth), Бельгияда (Florennes әуе базасы) және Сицилияда (Comiso әуе базасы) 32 операциялық крейсерлік зымыран ұшыру қондырғысы болды. Әрбір GLCM ұшыру қондырғысы төрт қарудан тұрғандықтан, Еуропада орналасқан крейсерлік зымырандардың жалпы саны 128 болды. Шығыс пен Батыс арасындағы қарусыздандыру келіссөздерінің нәтижесінде 1987 жылдың соңында Михаил Горбачевтің АҚШ-қа сапары барысында Кеңес Коммунистік партиясының Бас хатшысы Михаил Горбачев пен АҚШ президенті Рональд Рейган қол қойған қарусыздандыру шартына қол жеткізілді. Кеңес Одағы SS-20 зымырандарын жоюға келісті, ал американдық крейсерлік зымырандар да кері тартылуға тиіс болды. 1988 жылы ратификацияланған Тарихи Орташа қашықтықтағы ядролық күштер туралы келісім АҚШ және Кеңес Одағының қару-жарақтарынан бір толық класты жоюды міндеттеді. USAFE жерден ұшырылатын крейсерлік зымырандар мен басқа қару-жарақтарды 1991 жылдың 26 наурызында, Италияның Комисо әуе базасынан соңғы 16 зымыран алынып тасталғанда толығымен алып тастады.
"Қараңғы соғыс" кезеңінен кейінгі кезең
USAFE-ге Еуропада Кеңес Қарулы Күштерімен және Варшава шартының елдерімен соғысуға ешқашан тура келген жоқ. Кеңес Одағы 1990-1991 жылдары құлап кетті. Салқын соғыстың аяқталуымен «бейбіт үлесі» талабы күшейді, сондай-ақ көптеген АҚШ және Батыс Еуропалық шенеуніктер Еуропадағы американ әскери күштерінің тиімді мөлшері мен мақсаты туралы сұрақтар қойды. Келесі бес жылда АҚШ және НАТО одақтастарының барлық әскери күштері бірқатар өзгерістерге ұшырады. USAFE 1990 жылы 27 базада орналасқан 850-ден астам ұшақтан және 72 000 әскерден 1996 жылдың соңына қарай шамамен 240 ұшаққа, 33 000 әскерге және алты ұшу базасына дейін азайды. 1994 жылдың шілдесінде президент Клинтонның қатысуымен Берлиндегі британдық, француздық және американдық әуе және құрлық әскерлері Темпельхоф орталық әуежайындағы Төрт сақиналы шеру алаңында өткен салтанатты шарада таратылды.
1990 жылдары Ирак пен Кувейт
1990 жылдың тамызында "Шөлдегі қалқан" операциясы және 1991 жылдың қаңтарында "Шөлдегі дауыл" операциясы басталғанда, 180-нен астам ұшақ пен 5400 қызметкер АҚШ Еуропадағы әуе күштерінің құрамына бекітілді. Сонымен қатар, 100-ден астам қосымша ұшақ пен 2600 қызметкер Түркияға Бірлескен оперативтік топтың "Дәлелденген күш" тобы үшін орналастырылды, осылайша 7440-шы құрамына кіретін (Уақытша) қанат құрылды. Барлығы 60 000 АҚШ Еуропадағы әуе күштерінің қызметкері соғыс күш-жігеріне жұмылдырылды; алайда, 10 000-нан азы ғана іс жүзінде орналастырылды. Команданың жартысынан астам ұшағы "Шөлдегі дауыл" операциясын қолдау үшін жіберілді. Команданың әуе қолдауы өте тиімді болды. Мысалы, АҚШ Еуропадағы әуе күштері "Шөлдегі дауыл" операциясындағы әуеден-әуеге қарсы күштердің 20 пайызын ғана құрады, бірақ әуеден-әуеге қарсы ұшақтардың жартысын құлатты. Театрда 85 000 тоннадан астам оқ-дәрі, оның ішінде 35 000-нан астам бомба және 7 800 зымыран жиналды. Бұл оқ-дәрілер көптеген шабуылдарда, тоқтату және тікелей әуе қолдауы операцияларында қолданылды. АҚШ Еуропадағы әуе күштері әуе медициналық пункттер мен жедел ауруханаларды іске қосты, бұл бейбіт уақыттағы операциялармен салыстырғанда төсек орындарының санын 1500 пайызға арттырды. 9 000-нан астам пациент, көбінесе соғысқа байланысты емес аурулар мен жарақаттардан зардап шеккен, Еуропаға эвакуацияланды. 3 000-нан астам адам АҚШ Еуропадағы әуе күштерінің медициналық мекемелерінде емделді. Кейін 7 600-ге жуық пациент одан әрі емделу үшін АҚШ-тың континенттік бөлігіне әуемен жеткізілді. "Шөлдегі дауыл" операциясы аяқталғаннан кейін, күрд бүлікшілері мен ирак әскерлері солтүстік Иракта соғысты жалғастырды. Курдтар Түркияға, кейін Иранға қарай үлкен көш-қон бастады. Өмірді сақтау үшін көпұлттық күш, соның ішінде АҚШ күштері, баяу құрылды. Бұл негізінен Ирактың 36-паралелінен басталатын ұшуға тыйым салынған аймақтарын құру арқылы жүзеге асырылды. Операция дереу босқындарға азық-түлік пен жабдықтарды әуеден түсіруді бастады. Көлікті қорғау үшін 2 400-ден астам АҚШ Еуропадағы әуе күштерінің қызметкері 36 ұшақпен бірге орналастырылды. Салыстырмалы түрде жаңа рөлде АҚШ Еуропадағы әуе күштері гуманитарлық көмекке мұқтаж күрдтердің шоғырланған жерлерін табу және белгілеу үшін A-10 Thunderbolt II ұшағын пайдаланды. "Комфорт" операциясы аяқталғанда, күрд басшылары Ирак армиясынан қорғаныс сұрады. "Комфорт II" операциясы (OPC II) алғашқы операция аяқталғаннан кейін, Түркияда күрдтерді қорғауға дайын көпұлттық, жылдам орналастырылатын әуе және құрлық әскерлерін құрумен жалғасты. "Солтүстік күзет" операциясы 1997 жылдың 1 қаңтарында "Комфорт" операциясының жалғасы ретінде басталды. Бұл операцияны 36-паралельден жоғары ұшуға тыйым салынған аймақты күшейтуді міндет еткен Бірлескен оперативтік топ (CTF) жүргізді. АҚШ, Ұлыбритания және Түркия шамамен 45 ұшақ пен 1400-ден астам адаммен қамтамасыз етті. АҚШ Әуе күштерінің ұшқыштарынан басқа, АҚШ-тың 1100-ге жуық қызметкерінен тұратын бірлескен күштері теңізшілер, сарбаздар және теңіз жаяу әскерлері, сондай-ақ АҚШ қарулы күштерінің барлық әуе күштерінен жасалған ұшулар кірді. "Солтүстік күзет" операциясының АҚШ Әуе күштері бөлігі негізінен АҚШ Еуропадағы әуе күштерінің операциясы болды, өйткені барлық АҚШ Әуе күштерінің активтері Еуропадан жұмыс істеді. Миссияның АҚШ Әуе күштері бөлігі жартылай ротациялық ұшақтармен және Әуе шабуылы командалығы, Әуе қозғалысы командалығы, Тынық мұхит әуе күштері, Әуе күштері арнайы операциялар командалығы және Әуе күштері резервтік командалығынан, сондай-ақ олармен операциялық түрде пайдаланған Әуе ұлттық гвардия бөлімшелерінен ұшқан. Түрік үкіметінің алғашқы мандаты операцияны алты айға жалғастыруға мүмкіндік берді. Түркия кейіннен екі рет 6 айлық ұзартуды мақұлдады, бірақ ол тұрақты миссияға айналмайтындығын көрсетті. Миссияның алғашқы жылы солтүстік Иракта тыныш болды, Коалиция ұшақтары мен ирак әскерлері арасында қақтығыс болмады. 1998 жылдың желтоқсаны мен 1999 жылдың наурызы аралығында АҚШ пен коалицияның әуе кемелері Ирактың солтүстігінде күн сайын жер бетінен әуеге зымыран орнату орындары мен әуеге қарсы қару-жарақтан атылды. Бұл ұшақтар лазерлік бағытталатын бомбаларды, сондай-ақ AGM-88 HARM зымырандарын және AGM-130 ұзақ қашықтықтағы жер-әуе зымырандарын пайдаланып, оларға атқан ирактық әуе қорғанысының нысандарын бомбалаумен жауап берді. Коалиция ұшақтары ай сайын орташа есеппен 18 күн патрульдік ұшуды жүзеге асырды және көбінесе оққа ұшырады. Ең көп тараған қауіп - әуеге қарсы қару. Саддам Хусейн Коалиция ұшағын түсіргендерге 14 000 доллар сыйақы ұсынғанына қарамастан, ешқандай ұшақ түсірілмеді. 1999 жылдың алғашқы айларында Солтүстік Ирактағы Коалицияның қызметі уақытша тоқтатылды, өйткені ұшақтар Италияға "Союздік күштер" операциясына қатысу үшін көшірілді. Солтүстік Ирактағы төмен деңгейдегі қақтығыс 2003 жылғы Иракқа басып кіруге дейін жалғасты, бірақ 1999 жылдан кейін оқиғалардың саны күрт азайды. Соңғы "Солтүстік күзет" операциясының әуе патрулі 2003 жылдың 17 наурызында Инжирлик әуе базасынан жасалды. Алты аптадан кейін, операция 2003 жылдың 1 мамырында ресми түрде тоқтатылды.
Балқан операциялары
USAFE сондай-ақ Босния және Герцеговинаның әуе кеңістігіндегі «Ұшуға тыйым салу» операциясында әуе қорғанысын қамтамасыз етті. НАТО елдерінің одақтастарымен бірге АҚШ ұшақ экипаждары 1995 жылғы Дейтон бейбіт келісімінің жолын ашқан «Сақты күш» операциясы барысында Босния және Герцеговинадағы нысаналарды бомбалады. USAFE кейін I FOR күштері мен олардың жабдықтарын Боснияға «Бірлескен күш» операциясы үшін жеткізуге көмектесті және оларды әуе көпірі арқылы қолдады. 1999 жылғы наурыз айында НАТО Косовоға Косово Азат ету армиясына қарсы Югославияның қарсы көтерілісін тоқтату үшін аралассан, USAFE күштері қайтадан жұмылдырылды. USAFE күштері жердегі албан күштерге әуеден қолдау көрсетті. Косоводағы жауынгерлік әрекеттер басталғаннан кейін албан босқындары пайда болды. Дипломатиялық шешім табуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, нәтижесінде НАТО басшылығымен Косоводағы әуе соғысы – «Албан күші» операциясы басталды. 78 күндік операция 20 маусымда серб әскерлерінің Косоводан шығарылуымен және босқындардың оралуымен аяқталды. USAFE-нің 3-ші әуе күштері соғыс салдарынан Косовоны қалдырған жүздеген мың босқындарға көмек көрсету үшін құрылған «Шағылысқан үміт» бірлескен жұмыс тобын басқарды. USAFE Косоводағы бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтатын НАТО күштеріне үлес қосуын жалғастыруда.
Ауғанстан мен Ирак
Ауғанстандағы соғыс кезінде ол Солтүстік Иракта маңызды әуежай ашты және күштерді орналастыруға қажетті жол бойындағы қолдау көрсетті, сондай-ақ алға жылжытылған күштерге маңызды логистикалық және медициналық қолдау да берді. Кейіннен USAFE "Жаңа таң" және "Мұрагерлік нығайту" операцияларын қолдады. USAFE 17-ші Әуе күшінің бұрынғы штабтық функцияларын қабылдады, ал 3-ші Әуе күштері және оның 603-ші Әуе және Ғарыш операциялары орталығы Африкадағы АҚШ әскери әуе операцияларына (Мысырдан басқа) жауапкершілікті өз мойнына алды, 603-ші АОО бұрынғы 617-ші Әуе операциялары орталығын өз құрамына енгізді.
Командирлер тізімі
Жоқ. (Сан) Командир ЛауазымыСуретіАтыҚызметке кірген күніҚызметтен кеткен күніҚызмет мерзімі