Кіріспе

Су өсімдіктерінің түрі

Victoria cruziana (Santa Cruz water lily, water platter, yrupe, Victoria argentina Burmeist. синонимі) – Оңтүстік Америкаға, негізінен Бразилия, Боливия, Аргентина және Парагвайға тән Nymphaeaceae тұқымдасына жататын гүлді тропикалық өсімдік түрі.

Сипаттама

Өсімдік ботаникалық бақтарда кең таралған су өсімдігі болып табылады, онда оның өте үлкен жапырақтары толыққанды жетіліп, 2 метрге дейін еніне жетеді, ал қалың шеттері 20 см-ге дейін биіктейді, бірақ 23 сантиметрге (тоғыз дюйм) дейін шеттері тіркелген жағдайлар да бар. Ол туыстас өсімдіктерге қарағанда салқын суларда өсуге қабілетті, атап айтқанда, көбірек таныс алып су лилиясы Victoria amazonica және жақында жаңадан ашылған Victoria boliviana. 25 см диаметрлі гүл екі күн бойы гүлдейді, су асты бүршігінен шығып, бірінші күні ақ түсті, ал екінші және соңғы күні терең қызғылт түске айналады. V. cruziana – термогенетикалық, яғни жылу өндіретін өсімдік. Өсімдік қозғалмайтын суық суды ұнатады, бірақ гүлдің ашылуы үшін жылы температура қажет, сондықтан өсімдік өзін табиғи ортадан жылы ұстап тұру үшін көп энергия жұмсауға мәжбүр (90 градустан жоғары). Гүлдің мойындары тікендермен қоршалған тостағаншаға бекітілген, ал гүл тостағаншасы бүршік кезінде қызып бастайды, содан кейін гүл ашылғанда, тозаңдаушы қоңыздарды тарту үшін күшті тәтті хош иіс шығарып, олар тозаңдау кезінде гүлді жылы ұстауды жалғастырады. Victoria cruziana-ның диплоидты хромосома саны 2n = 24.

Таксономия

Виктория Крузиана Боливияда Альсид д’Орбиньидің елдегі көптеген экспедицияларының бірінде табылды, оның қатысуын Андрес де Санта Круз демеушілік етті. Алғашқы жиналған үлгілер Францияға қайтарылды, онда оларды Альсидтің ағасы Чарльз Генри Дессалин д’Орбиньи Санта-Круздың құрметіне атады. Ол алғаш рет 1840 жылы Альсид д’Орбиньи Annales des Sciences Naturelles; Botanique, Ser. 2, 13, 57-бетте сипаттады. Victoria cruziana A. D. Orb-тің синонимдері: Victoria argentina Burmeist. noun nud., Victoria cruziana var. malmei F. Henkel et al., Victoria cruziana f. matogrossensis Malme, Victoria cruziana f. trickeri F. Henkel ex Malme, Victoria cruziana var. trickeri F. Henkel et al., Victoria regia var (A. D. Orb.) C. Lawson, Victoria trickeri (F. Henkel ex Malme) hort. ex Mutzek.