Жоғалған теңіз жәндіктері – бластоидтар туралы мағлұмат. Олардың пайда болуы, дамуы, эволюциясы және Пермь кезеңінде жоғалуы туралы біліңіз. Палеонтология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіз омыртқасыздарының жойылған класы
Extinct class of marine invertebrates
Blastoids (класс Blastoidea) – көбінесе теңіз бүршіктері деп аталатын, сабақты эхинодермалардың жойылған класы. Олар ордовик кезеңінде көптеген басқа эхинодерма кластарымен бірге пайда болды және карбон кезеңінің миссисип субпериодында ең жоғары әртүрлілікке жетті. Дегенмен, blastoidтар кембрий кезеңінде де пайда болған болуы мүмкін. Blastoidтар Перм кезеңінің соңында, шамамен 250 миллион жыл бұрын жойылды. Өз замандастары – криноидтарға қарағанда гөрі әртүрлі болмағанмен, blastoidтар кең таралған қазбалар, әсіресе миссисип кезеңінің көптеген тау жыныстарында кездеседі.
Blastoids (class Blastoidea) are an extinct type of stemmed echinoderm, often referred to as sea buds. They first appear, along with many other echinoderm classes, in the Ordovician period, and reached their greatest diversity in the Mississippian subperiod of the Carboniferous period. However, blastoids may have originated in the Cambrian. Blastoids persisted until their extinction at the end of Permian, about 250 million years ago. Although never as diverse as their contemporary relatives, the crinoids, blastoids are common fossils, especially in many Mississippian age rocks.
Сипаттама
Сияқты көптеген терідемелілер сияқты, бластоидтар да өздерінің негізгі денесін құрайтын кальций карбонатының бірімен-бірі байланысқан пластиналарымен қорғалған. Өмір сүрген кезде, әдеттегі бластоидтың текасы тігілген дискі тәрізді пластиналардан тұратын сабаққа немесе бағанаға бекітілген. Бағананың екінші ұшы мұхит түбіне тұтқа арқылы бекітілген, бұл тұтқалар сабақты криноидтарға ұқсас. Сабақ әдетте салыстырмалы түрде қысқа, ал кейбір түрлерінде болмайды, тұтқа теканың негізіне тікелей бекітіледі. Ауыз теканың жоғарғы бөлігінде орналасқан. Ортасынан гүлдің жапырақтары сияқты бес амулакра (тамақ жолдары) сәулеленіп шығады. Әр амулакрада тамақ бөлшектерін ауызға жеткізу үшін қолданылатын, брахиолалар деп аталатын көптеген ұзын, жіңішке құрылымдар бар. Брахиолалар нәзік құрылымдар, сондықтан қазбаларда көбінесе өз орнында сақталмайды. Жұлдыз тәрізді ауызды бес спиральді пластиналардың тізбегі қоршап тұрды, оған анус, ауыз және гидроспиралар деп аталатын бес күрделі, бүктеліп жатқан тыныс алу органдарының жиынтығы кірді. Бұл спиральдер әртүрлі сұйықтықтардың араласуына жол бермеді. Қалдықтар анус пен іргелес спиракульдердің бірігуінен пайда болған аниспиракуль арқылы шығарылды. Криноидтар сияқты, бластоидтар да жоғары деңгейдегі сабақты сүзіліп қоректенушілер (негізінен планктонды организмдермен қоректенушілер) болды, олар ашықтан лайлы, орташа қозғалмалы мұхит суларында тіршілік етеді, континенттік шельфтен шұңқырға дейін. Бластоидтардың тамақ жинау жүйесі бірнеше түрлі амулакралардан тұрады. Тамақ брахиолалық амулакраға еніп, брахиолалық шұңқыр арқылы бүйірлік амулакраға, содан кейін негізгі (орталық) амулакраға ауысады және соңында ауызға жетеді. Бұл амулакралардың әрқайсысының үсті жағы қаптама пластиналарымен жабылған. Брахиолалық жолдың қаптама пластиналары жылжымалы және қажет болған жағдайда ашылып, тамақ кіруге мүмкіндік береді немесе жабылады. Басқа қаптама пластиналары да жылжымалы болуы мүмкін.
Like most echinoderms, blastoids were protected by a set of interlocking plates of calcium carbonate, which formed the main body, or theca. In life, the theca of a typical blastoid was attached to a stalk or column made up of stacked disc shaped plates. The other end of the column was attached to the ocean floor by a holdfast, very much like stalked crinoids. The stalk was usually relatively short, and in some species, was absent, with the holdfast being attached directly to the base of the theca. The mouth was at the summit of the theca. Radiating like flower petals from the center were five food grooves, or ambulacra. Each ambulacrum had many long thin fine structures called brachioles, which were used to trap food particles and bring them to the mouth. Brachioles were delicate structures, and in fossils are not usually preserved in place. A series of five spiracle plates surrounded the star shaped mouth, which included the anus, mouth and entrances to a set of five complex, folded respiratory organs known as hydrospires. These spiracles prevented mixing of the various fluids. Waste elimination was through the anispiracle, an opening formed by the fusing of anus and adjacent spiracles. Like crinoids, blastoids were high level stalked suspension feeders (feeding mainly on planktonic organisms) that inhabited clear to silty, moderately agitated ocean waters from shelf to basin. The food gathering system of blastoids consisted of several types of ambulacra. Food entered the brachiolar ambulacra, was transferred to the side ambulacra through the brachiolar pit, then transferred to the main (median) ambulacra, and finally entered the mouth. Each of these ambulacra was roofed by cover plates. The cover plates of the brachiolar groove were movable and could open, allowing food to enter, or close as needed. Other cover plates may also have been movable.
Таксономия
Бластоидтар цистоидтардан пайда болған деп саналады. Бластоидтар екі қатарға бөлінеді: Fissiculata, олар гидроспирлерге тікелей кіретін ойықтармен сипатталады; және Spiraculata, олар гидроспирлерге каналдар арқылы тесіктермен жанама кіретін қатар. Теннесси штатының Орта Ордовик кезеңінен табылған ең ерте блястоид – Макурдабласт, екі қатардың біріне де жатқызылмайды.
Blastoids are assumed to have evolved from the Cystoids. Blastoids are subdivided into two orders: Fissiculata, which are characterized by direct entrance to the individual hydrospires by way of slits; and Spiraculata, which are characterized by indirect entrance to the hydrospires through canals by way of pores. The earliest blastoid yet found, Macurdablastus from the Middle Ordovician of Tennessee, cannot be classified as either order.