Кіріспе
1923 жылы шыққан америкалық үнсіз романтикалық комедиялық фильм – "Safety Last!". Гарольд Ллойдтың басты рөлде ойнаған 1923 жылғы американдық үнсіз романтикалық комедия. Фильмде үнсіз кино дәуіріндегі ең әйгілі кадрлардың бірі бар: Ллойд жылдам қозғалыстағы көліктердің үстіндегі биік ғимараттың сыртынан ілініп, үлкен сағаттың тілектерін ұстап тұр. Фильм үлкен жетістікке жетті және сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, соның арқасында Ллойд ертедегі киноның маңызды тұлғасы ретінде танылды. Ол бүгінгі күнге дейін қайта көрсетілімдерде танымал және қазіргі таңда ең ұлы комедиялық фильмдердің бірі саналады. Фильмнің атауы "қауіпсіздік ең алдымен" деген сөз тіркесімен байланысты, ол апаттарды болдырмау үшін, әсіресе жұмыс орындарында қауіпсіздік шараларын қабылдауды білдіреді. Ллойд төрт жыл бұрын түсірілім кезінде бас бармағы мен көрсету бармағын жоғалтса да, кейбір қиын трюктерді өзі орындады. 1994 жылы "Safety Last!" АҚШ Конгресінің кітапханасы "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп таныған Ұлттық кино тізіліміне енгізіліп, сақтауға алынды. Бұл 1923 жылғы көптеген туындылардың бірі, атап айтқанда, 2019 жылы АҚШ-та авторлық құқығы толыққандықтан, қоғамдық мүлікке айналды, соңғы 20 жылда алғаш рет осыған ұқсас жағдай орын алды.
Safety Last! is a 1923 American silent romantic comedy film starring Harold Lloyd. It includes one of the most famous images from the silent film era: Lloyd clutching the hands of a large clock as he dangles from the outside of a skyscraper above moving traffic. The film was highly successful and critically hailed, and it cemented Lloyd's status as a major figure in early motion pictures. It is still popular at revivals, and it is viewed today as one of the great film comedies. The film's title is a play on the common expression "safety first", which describes the adoption of safety measures as a means to avoid accidents, especially in workplaces. Lloyd performed some of the climbing stunts himself, despite having lost a thumb and forefinger four years earlier in a film accident. In 1994, Safety Last! was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant". It is one of many works from 1923 that notably entered the public domain in the United States in 2019, the first time any works had done so in 20 years.
Сюжет
1922 жылы Гарольд Ллойд түрмеде. Анасы мен сүйіктісі Милдред оны жұбатады, сол кезде қатал шенеунік пен дін қызметкері пайда болады. Үшеуі де иілгендей нәрсеге қарай басады. Кейін олар теміржол станциясында екендігі және «иілген нәрсе» – пойыз бригадасы тоқтамай-ақ бұйрықтарды алу үшін қолданатын жол жинағышы екендігі анық болады, ал тосқауылдар – билеттік кедергі ғана. Ол қалаға «жақсылық жасағанда» үйлену үшін қызын шақыруға уәде береді. Содан кейін ол кетеді. Ол De Vore универмагында сатушы болып жұмысқа орналасады, онда ол қатал және мақтаншыл еден бастығы мистер Стаббспен келіспеушіліктерді болдырмау үшін түрлі тәсілдерге жүгінуге мәжбүр болады. Ол «Ақсақ» Билл атты досымен бір бөлмеде тұрады. Жұмысынан кейін Гарольд туған қаласынан келген ескі досын көреді, ол қазір полиция қызметкері болып жұмыс істеп жүр. Ол кеткен соң Билл келеді. Полиция бөліміндегі ықпалы туралы мақтанып, Биллді полиция қызметкері телефон тірегін пайдаланып тұрғанда оны кері итеруге көндіреді. Билл солай істейді, бірақ қате полиция қызметкерін итеруге тырысады. Қашу үшін ол ғимараттың қасбетіне көтеріледі. Полиция қызметкері оның артынан қуады, бірақ бірінші қабаттан аса алмайды, ашуланып Биллге: «Осы үшін жазасын тартасың! Егер сені тағы көрсем, қамап тастаймын!» Ал осы уақыт аралығында Гарольд сүйіктісіне өзінің мүмкіндігіне сай емес қымбат сыйлықтар жіберіп, жетіспеушілігін жасырады. Ол оның отбасын асырауға жеткілікті табысты деп ойлайды және анасының ынталандыруымен ол оған қосылу үшін пойызға отырады. Ұялып, ол бас менеджер болып көрінеді, тіпті Стаббске кек қайтару үшін оның рөлін сомдайды. Ол сүйіктісінің сөмкесін (Милдред менеджер кеңсесінде қалдырған) алуға барғанда, нағыз бас менеджердің дүкенге адамдарды тартуға болатын адамға 1000 доллар сыйлық беретінін естиді. Биллдің қабілетін еске түсіріп, ол «12 қабатты Болтон ғимаратына» шығу идеясын ұсынады, оның ішінде De Vore орналасқан. Ол Биллге 500 доллар ұсынып, оны келістіреді. Бұл трюк жақсы жарнамаланады және келесі күні көп адам жиналады. Маскүнем «Заңға» (итерілген полиция қызметкеріне) оқиға туралы газеттегі мақаланы көрсеткенде, полиция қызметкері Биллтің тауға шығушы болатынына күдіктенеді. Ол Гарольдтың барлық тырысынан қарамастан, бастапқы нүктеде күтеді. Соңында, күте алмай, Билл Гарольдқа бірінші қабатқа өзі шығып, содан кейін Биллпен шапанын және пальтосын ауыстыруды ұсынады, ол одан әрі жалғастырады. Гарольд көтерілгеннен кейін полиция қызметкері Биллді көріп, оны ғимаратқа қуып кіреді. Гарольд Биллмен орын алмасуға тырысқан сайын, полиция қызметкері пайда болып, Биллді қуады. Әр жолы Билл досына келесі қабатта кездесетінін айтады. Ақырында, Гарольд аш көгершіндер, тор, бірнеше жанкүйер қыздар, қарт әйел, құрылысшылар жұбы, сағат, арқан, ит, тышқан, қарулы адам, жел өлшегіш және соңында сүйіктісін сүйіп, шыңға жетеді. Олар кетіп бара жатқанда Гарольд кездейсоқ қара битумға басып, аяқ киімдері мен шұлықтарын жоғалтады.
Өндіріс
Ллойдтың ғимараттың бұрышындағы алып сағатқа ілінген бейнесі оның ең танымал суреті саналды, бірақ ол белгілі бір деңгейдегі импровизация арқылы қол жеткізілді. Ллойд көптеген каскадтарды өзі орындады, бірақ "Бала" арқанға ілінген сахнада цирк артисі пайдаланылды, ал алыс кадрларда кейде Билл Стротер – "Тоңқаяқ" Билл рөлін ойнаған және Ллойд оның ғимаратқа көтерілуін көргенде осы сахнаға шабыттанған steeplejack – қолданылды. Алып сағат сахнасы Western Costume Company компаниясының шатырында түсірілді. Каскадер Харви Парри де соңғы сахнада пайда болды, бірақ бұл факт Ллойд қайтыс болғаннан кейін ғана жарияланды. 1980 жылғы Thames Television телеарнасының "Голливуд" сериалында ол каскадтардың қалай орындалғанын толыққанды баяндады.
Қабылдау
"Нью-Йорк Таймс" газеті "Қауіпсіздік ең соңында!" фильміне өте жағымды баға берді. Photoplay журналындағы заманауи рецензия фильмнің болашағын болжады: "Бұл жаңа Гарольд Ллойдтың комедиясы өзінің түріндегі классикаға айналады, әйтпесе біз жаңылысамыз. Себебі бұл – көзілдірік таққан комедианттың осы күнге дейінгі ең жақсы туындысы". "Бұл, әрине, жылдың ең тамаша комедияларының бірі. Фильм жеті бөліктен тұрады, бірақ ол екі бөліктің қарқынымен өтеді", – деп түйіндеді рецензент. 1994 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы "Қауіпсіздік ең соңында!" фильмін Ұлттық кино тізіміне қосты. Американдық кино институты фильмді 1998 және 2007 жылдарғы AFI-нің "100 жыл – 100 фильм" тізіміне ұсынды. Ол сондай-ақ AFI-нің "100 жыл – 100 күлкі" номинациясына да ұсынылды. AFI-нің "100 жыл – 100 триллер" тізімінде #97 орын алды. Rotten Tomatoes сайты фильмге 70 рецензия бойынша 97% рейтинг берді, консенсус бойынша: "Гарольд Ллойдтың әзілдеріне күліп жатқанда көрермендерге биіктік қорқынышын сезіндіре алатын "Қауіпсіздік ең соңында!" фильмі – визуалды эффектілер мен комедиялық көріністердің керемет үлгісі".
Үй бейнесі
Фильм үй жағдайында қолданылатын видео форматтарда, VHS және DVD нұсқаларында көптеп шығарылды. 2013 жылдың 18 маусымында Criterion Collection арқылы DVD және Blu-ray форматтарында жарық көрді.