Кіріспе

Клайв Баркердің шығармаларындағы ойдан шығарылған жаратылыстар – Клайв Баркердің туындыларында кездесетін, ойдан құрастырылған, басқа өлшемді және көрінеу шайтандық болмыстар. Баркердің 1986 жылғы "The Hellbound Heart" повесінде алғаш рет пайда болған, олар оның жалғасы "The Scarlet Gospels" романында, "Hellraiser" фильмдерінде және 1987 мен 2017 жылдар аралығында үзіліспен жарық көрген "Hellraiser" комикстерінде де кездеседі. "Weaveworld" романында олар "Хирургтар" деп еске алынады. Кенобиттер Клайв Баркердің авторлық құқығында болған, бірақ Клайв Баркердің өзі жазбаған прозалық әңгімелерде де кездеседі, мысалы Пол Кейн мен Мари О'Риган құрастырған "Hellbound Hearts" антологиясында, Баркердің сюжетімен және Марк Алан Миллер жазған "Hellraiser: The Toll" повесінде, сондай-ақ Пол Кейннің "Шерлок Холмс және тозақтың қызметкерлері" романында. Ең танымал кенобит бастапқы повесте аты-жөні айтылмаған, бірақ кейін "Hellraiser" фильмінің түсірілім тобы мен жанкүйерлері оған "Пинхед" деген лақап ат қойды. "The Scarlet Gospels" романында Баркер оған "Тозақ Папасы" деген ресми ат берді.

Этимология

Этимологиялық тұрғыдан алғанда, "сенобит" термині діни орденнің мүшесін, яғни монахтар қауымында өмір сүретін адамды білдіреді. "Hellraiser" франшизасындағы сенобит – Левиафанның жұмағына табынушы, мазохистік діни қауымның мүшесі.

Атрибуттары

"Адамның жүрегі" кітабында Кенобиттер "Жараның ордені" деп те аталады. Кенобиттер бұрын адам болған, қанағаттануға ұмтылуларының нәтижесінде қазіргі күйіне айналған. Кенобиттер бұрынғы адамдықтарынан мүлдем алыс, физикалық сезімталдықты зерттеуге толыққанды берілгендіктен, енді олар ләззат пен азап арасындағы айырмашылықты сезінбейді. Кенобиттерді кездейсоқ немесе Жерде белгісіз ләззаттарды сезіну үмітімен шақыратын адамдар көбінесе олардың өз өлшемдеріне көшіріліп, физикалық сезімталдықтың шектерін анықтау үшін "эксперименттерге" айналады, бұл мәңгілік азапқа әкеледі. Кенобиттердің саны, сыртқы түрі және ниеттері олардың пайда болатын ортаға (фильм, комикс және т.б.) байланысты өзгереді. "Hellraiser" фильмдері мен комикстерін жасауда көптеген тараптардың қатысуы (көпшілігі Клайв Баркердің шығармашылық бақылауынан бас тартқан) олардың философиялары мен қабілеттеріне қатысты әртүрліліктерге әкелді; мысалы, олардың күші 1992 жылғы "Hellraiser III: Hell on Earth" фильмінде алғашқы екі фильммен салыстырғанда айтарлықтай төмендеді. Алғашқы повесть және алғашқы екі фильм олардың моральдық тұрғыдан бейтарап екенін көрсетеді ("кейбіреулер үшін демон, енді біреулер үшін періште"), бірақ кейінгі фильмдер мен комикстер оларды көбінесе зұлым және зиян келтіруден ләззат алатын жандар ретінде бейнелейді. Тұрақты нәрсе – олар түрлі дәрежедегі адамдық қасиеттері бар, ритуалдық түрде қиратылған адамдардың кейпінде болады және олар уақыт пен кеңістіктегі жарық арқылы шақырылғанда ғана Жер реальностьна жете алады, ол "Леймарханд конфигурациясы" деп аталатын, немесе түпнұсқадағы оқиғада сипатталғандай, "Азапты конфигурация" жұмбақ қорапшасы арқылы ашылып, жабылады.

Тұжырымдама және жобалау

Underworld фильмінде оның материалдарына продюсерлердің қатысынан көңілі қалғаннан кейін, Баркер өзі жеке режиссерлік қоятын фильмге жасалған алғашқы қадам ретінде The Hellbound Heart кітабын жазды. Кітапта, экстремалды сексуалдық тәжірибелер жасауда "эксперименттер" жүргізетін, басқа өлшемдегі әлемде өмір сүретін, садомазохистік бейнелер тобы сипатталған. Басты қарсыласы Фрэнк Коттон олардың әдемі әйелдерге айналатынына сенеді, бірақ олар монстрлар түрінде пайда болады: Автор Дэвид МакУильям кітаптағы кенобиттердің киноадаптацияларымен салыстырғанда, әлдеқайда ашық сексуалдық тұрғыда сипатталғанын атап көрсетеді. Кітапта сипатталған төрт кенобиттің әрқайсысы ерекше жарақаттанулар мен өзгерістерге ие: бірінің қабақтары тігілген, ал әртүрлі дене бөліктеріне қоңыраулар ілінген тізбектер жүйесі бар; екіншісінің басына зергерлік тастармен қадалып, торлы сурет салынған; үшіншісінің көздері шиқан жабық, ал аузы қатты деформацияланған; соңында, әйел кенобиттің кіндігіне күрделі жарақаттар салынған. Бесінші, "Инженер" деп аталатын кенобит, кітаптың кульминациялық сатысында қысқаша ғана көрінеді – ол әлемдер арасында саяхаттағанда денесі күшті жарықпен жарқырайтын қарапайым адам ретінде бейнеленген. 1986 жылдың басында киноға бейімдеу үшін қаржыны қолға алғаннан кейін, Баркер және оның продюсері Крис Фигг кенобиттерді жобалау үшін команда құрды. Команда құрамында Image Animation-нан Боб Кин мен Джефф Портас, сондай-ақ костюм дизайнері Джейн Уайлдгуз болды. Оған төрт немесе бес "супер қасапшыға" арналған костюмдер сериясын жасау және Image Animation-мен бірлесіп жарақаттану дизайнын жетілдіру тапсырылды. "The Hellbound Heart" кітабындағы төрт негізгі кенобиттің әрқайсысы фильмде пайда болды, олардың кейіптері кітаптағы сипаттамаларына сәйкес жасалды. Бірінші кенобит – Боттербол, екіншісі – Пинехед, үшіншісі – Чаттер, ал төртіншісі – Әйел болды. Ал Инженер фильм үшін күрт өзгертілді, түрлі жыртқыш жануарлардың белгілері бар алып құбыжыққа айналды.

Жазбалық еңбектерде

The Hellbound Heart (1986) – Оригиналдық повесть, Ценобиттерді және Лемарханд конфигурациясы жұмбақ қорабын таныстырады. Бірнеше Ценобиттер сипатталғанмен, тек біреуі ғана Инженер деп аталды. Бір Ценобиттің басына торлы үлгі салынған татуировкасы бар, әр қиылысында әшекей тастар орнатылған. Бұл әңгіменің кейіпкері Керсти (тегі көрсетілмеген) кейіннен бірнеше Hellraiser фильмдері мен комикстерінде басты кейіпкер Керсти Коттон болып бейімделді. Hellbound Hearts (2009) – Пол Кейн мен Мари О'Риган редакциялаған, басқа авторлардың Ценобиттер туралы өз әңгімелерін қамтитын ресми антология. Нейл Гейман, Дэйв Маккин, Келли Армстронг, Майк Мигнола, Стив Найлс, Тим Леббон, Кристофер Голден, Конрад Уильямс, Нэнси Холдер, Сара Ланган және Чаз Бренчлидің туындылары кірген. Кітапқа Клайв Баркердің алғы сөзі, Hellraiser фильмдерінде жұмыс істеген Стивен Джонстың кіріспесі және фильмдерде Пинхед рөлін сомдаған Дуг Брэдлидің қорытындысы енген. The Scarlet Gospels (2015) – Клайв Баркердің романы, онда "Пинхед" Ценобиті ресми түрде Тозақ Пайымы деп аталады және Гарри Д'Амурмен кездеседі, ол Баркердің бірнеше прозалық әңгімелерінің және оның Lord of Illusions фильмінің оккульттік детективі. Роман Тозақ Пайымының Тозақтағы рөліне және оның соңғы мақсаттарына тереңдейді. Ценобиттер Тозақтың астанасын көре алатын монастырда тұрады және Пинхед оларды өлтіргенге дейін Аббат басқарады. Sherlock Holmes and the Servants of Hell (2016) – Пол Кейн жазған ресми роман, онда Шерлок Холмс Ценобиттермен және Анри Д'Амур есімді адаммен кездеседі. Hellraiser: The Toll (2018) – Клайв Баркердің сюжетімен (оның өзі суреттерін салған) және Марк Алан Миллер жазған бұл повесть The Hellbound Heart және The Scarlet Gospels арасындағы көпір қызметін аткарады, бірақ ол жеке әңгіме ретінде де қолданылуы мүмкін. Повесть Кирстиді The Hellbound Heart повестінен қайта әкеледі және оған Сингер тегін береді (фильмдердегідей Коттоннан өзгеше). Оқиғадан көрініп тұрғанындай, Тозақ Пайымын кейбіреулер "Суық Адам" деп те атайды.

"Хеллрейзер" фильмдері

Екінші фильм, Клайв Баркер жазған «Хеллбоунд: Хеллрайзер II», кенобиттердің мекені лабиринт сияқты өлшем ретінде ашылады (мүмкін, христиандық тозақтың бір бөлігі немесе тозақ туралы мифтерге әсер еткен басқа орын), оны кенобиттерді жаратқан Левиафан деп аталатын демондық құпия күш билейді. Фильмде Кирсти Коттон Пинхед пен оның кенобиттер тобына олардың адамдық тарихын еске салады. Бұл оларды рухани тұрғыдан әлсіретеді және олар жойылғандай көрінеді. Баркер бірінші және екінші фильмде Клэр Хиггинс сомдаған зұлым Джулияның сериалды басты қарсыласы ретінде жалғастыруын, ал кенобиттерді екінші рөлге ысыруын қалаған. Бірақ Хиггинс сериалға оралудан бас тартты, ал жанкүйерлер Дуг Брэдли сомдаған Пинхедтің сериалдың басты кейіпкері және басты зұлым/анти-батыр ретінде қолдады. Пинхедтің мәні мен өткені «Hellraiser III: Hell on Earth» фильмінде зерттеледі, онда ол өлтірілмеген, тек оның адамдық жаны босатылған, нәтижесінде кенобит енді мораль мен шектеулерсіз өмір сүреді. Фильм адам Эллиотт Спенсердің хаосты тоқтату және кенобиттерге ережелерді құрметтеуді қайта енгізу үшін Пинхедпен бірігуімен аяқталады. Фильмдер жалғасқан сайын, оқиғалар көбінесе жеке-жеке болды, бірақ Пинхед үнемі көзге түсетін, кейде қысқа ғана болатын. «The Ashgate Encyclopedia of Literary and Cinematic Monsters» кітабында Дэвид МакУильям кенобиттердің «сериал бойынша тұрақтылықты қамтамасыз ететінін, өйткені оқиғалар көбінесе жеке-жеке сипат алады» деп жазады.

Hellraiser комикс кітаптар сериясы

Hellraiser және Hellbound: Hellraiser II фильмдерінің табысынан кейін, Epic Comics 1989 жылдан 1992 жылға дейін Hellraiser спин-офф комикс сериясының жиырма санынан астам нұсқасын жариялады. Комикстерде жаңа авторлар мен суретшілер жазған бірнеше қысқа әңгімелер орналасты, ал Клайв Баркер шығармашылық кеңесші ретінде жұмыс істеді. 2011 жылы Boom! Studios алғашқы үш Hellraiser фильмінің сюжеттік желісіне сәйкес келетін жаңа комикс сериясын бастады. Бастапқы идея бойынша, Pinhead Cenobite ретіндегі өмірінен жалықты және қайтадан адам болудың жолын іздейді. Сериалда Керсти Коттон және Баркердің оккульт детективі Гарри Д’Амур да басты рөлдерде ойнайды.