Кіріспе

"Қабір ақындары", сондай-ақ "Шіркеу алабындағы ақындар" деп те аталатын, 18-ғасырдың романтизмге дейінгі кезеңдегі бірнеше ақындарды қамтиды. Олардың ерекшелігі – қабірдің болуынан туындаған өлім туралы мұңды ойларға берілуі, "бас сүйектер мен табыттар, ескерткіштер мен құрттар". Жеке бір өлімге айтылған жоқтаулардан асып, олардың мақсаты көбінесе сенсациялық болған жоқ. Ғасыр өте келе "қабір" поэзиясы "көркемдік" және қызық сезімдерді, сондай-ақ ежелгі ағылшын поэзиялық формалары мен халық поэзиясына тарихи қызығушылықты күшейтті. "Қабір ақындары" готикалық әдеби жанрдың және романтизм қозғалысының алға басушылары ретінде жиі танылады.

Шолу

Қабірлік мектеп – әр түрлі авторларды біріктіретін нақтыланбаған әдеби топтама; поэманы «қабірлік» поэмасы ететін нәрсе сын тұрғысынан даулы мәселе болып қалады. «Қабірлік мектеп» термині ең тар мағынасында төрт өлеңді білдіреді: Томас Грейдің «Ауылдық шіркеудің зиратында жазылған элегиясы», Томас Парнеллдің «Өлім туралы түнгі ойлар», Роберт Блэрдің «Зират» және Эдвард Янгтың «Түнгі толғаныстар». Ал кең мағынасында ол он сегізінші ғасырдың басында және ортасында танымал болған көптеген поэзия және прозалық туындыларды сипаттауы мүмкін. Бұл термин 1898 жылы Уильям Макнейл Диксон қолданғанға дейін ақындар мен олардың поэзиясын таныстыру үшін қолданылмаған. Кейбір әдеби сыншылар Милтонның ұсақ өлеңдерін қабірлік ақындар жазған ойлы өлеңдерге ең басты ықпал еткен деп санайды. Мысалы, У. Л. Фелпс былай деді: «Милтон романтизм қозғалысына формасымен емес, ой-пікірімен әсер етті; және «Жоғалған жұмақ» әрқашан оның ең ұлы туындысы саналса да, сол кезде оның кішкентай өлеңдері сияқты күшті болған жоқ; және соңғысында романтикалық жанға ең терең сіңген – «Il Penseroso» – ойлы, жайлы реніштің сүйіспеншілігі болды». Дегенмен, Реймонд Д. Хавенс, Харко де Маар және Эрик Партридж сияқты басқа сыншылар Милтонның өлеңінің тікелей ықпалын жоққа шығарып, қабірлік поэзияның әдеби үлгілердің жиынтығынан пайда болғанын айтады. Мысалы, Элизабет Сингер Роудың 1728 жылы жарық көрген «Өлімдегі достық: Өлілерден тірілерге жолданған жиырма хат» 1760 жылға дейін 27 рет басылған. Бұл танымалдылық, Паризо айтқандай, «орта ғасырдағы қайғылы ізгілікке деген сәнмен үйлесетін талғамды растайды». Ал басқа сыншылар көптеген өлеңдерді түпнұсқасыз деп атап, ақындар өздерінің өлеңдерінен жақсы екенін айтты. Қабірлік поэзияға қатысты сынның көп бөлігі жағымсыз болғанымен, басқа сыншылар мүлдем басқаша ойлады, әсіресе ақын Эдвард Янг туралы. Сыншы Изабелл Сент-Джон Блисс Эдвард Янгтың қабірлік мектеп стилінде өлең жазу қабілетін және оның ішінде христиандық тақырыптарды қосуын жоғары бағалады, ал Сесил В. Викер Янгты романтизм қозғалысының алға басушысы деп атап, оның туындыларын түпнұсқа деп сипаттады. Эрик Паризо қорқынышты сенімге жетелейтін күш ретінде қарастырып, қабірлік поэзияда «дінді қайта орнатып, қабірлік поэзияның қорқыныш пен ренішті қалай пайдаланғанын зерттегенде ғана, оның готикалық әдебиетке жасаған тұрақты үлесін толық түсіне аламыз» деді.