Кіріспе

Сэмюэл Фуллердің 1963 жылғы фильмі. "Шок-коридор" – Питер Брек, Констанс Тауэрс және Джин Эванс түскен 1963 жылғы американдық психологиялық триллер. Сценарийін Сэмюэл Фуллер жазған, режиссерлік және продюсерлік жұмыстарын да осы кісі атқарған. Фильм психиатриялық ауруханада болған қылмыстың шешімін табу үшін өзінің қалауымен сол ауруханаға жатқан журналист туралы айтады. Фуллер бұл фильмді бастапқыда 1940 жылдардың соңында Фриц Ланг үшін "Стрейтджекет" деген атпен жазған, бірақ Ланг басты рөлді әйелге бергісі келген, сондықтан Джоан Беннет осы рөлді ойнауға мүмкіндік алған. 1996 жылы "Шок-коридор" фильмі АҚШ Ұлттық кино реестріне "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" екендігі үшін Конгресс кітапханасымен сақтауға алынды.

Сюжет

Пулитцер сыйлығын жеңіп алуға ниеттенген амбициялы журналист Джонни Барретт психиатриялық ауруханадағы пациент Слоанның шешілмеген қылмысының мән-жайларын ашуға үміттенеді. Ол тәжірибелі психиатр доктор Фонгты өзінің экзотикалық бишісі, Кэти рөлін ойнаған "қарындасымен" инцестке қатысты ойдан шығарылған әңгімелерді айтқанда, ақылдан адасқандай көрінуге үйретуге көндіреді; оның тілегіне қарсы, ол полицияға шағымдану арқылы оған көмектесуге келіседі, ал тергеу барысындағы оның көрсеткен өнері билікті оны қылмыс болған мекемеге қамауға мәжбүр етеді. Джонни тез арада өз әріптерінң мінез-құлқынан алаңдайды, бірде нимфоманиямен ауырған әйелдер тобы оны шауып, өз бөлімшесіне кіргізеді. Джонни кісі өлтіруге үш куәгер болғанын біледі, олардың әрқайсысы соғыс, шектеушілік немесе ядролық қырып жою қорқынысынан ақылдан безген (әрбір куәгер сол кездегі американдықтардың бір ойын бейнелейді: соғыс, атом соғысы және нәсілшілдік). Бірінші куәгер Стюарт – Оңтүстік штатындағы жалға берілген жерде шаруашылық еткен адамның ұлы. Ол бала кезінен жеккөрушілік пен зұлымдыққа үйренген. Корея соғысында тұтқынға алынып, коммунист болуға мәжбүр болған. Стюартқа басқа тұтқынды идеологиялық тұрғыдан баулуды тапсырған, бірақ оның орнына тұтқынның табанды патриотизмі оны өзгертеді. Стюартты тұтқынға алғандар оны ақылсыз деп жариялап, тұтқын алмасу арқылы АҚШ-қа қайтарады, содан кейін ол артықшылықтан айырылып, елде сатқын деп айыпталады. Енді Стюарт өзін Конфедерация штатының генерал-майыры Дж.Е.Б. Стюарт деп есептейді. Стюартпен сөйлескенде Джонни өлтірушінің аурухана қызметкері болуы мүмкін екенін түсінеді, өйткені Стюарт шабуылшының ақ киім кигенін есіне алады. Слоанның өлтірілуіне куә болған екінші куәгер Трент – сегрегацияланған Оңтүстік университетіне қабылданған алғашқы қара нәсілді студенттердің бірі. Ол ондағы зорлық-зомбылықтан психологиялық жарақат алған, енді өзін Ку-Клукс-Клан мүшесі деп санайды және пациенттерді ақ ұлтшылдық идеологиясымен қоздырады. Үшінші және соңғы куәгер Боден – интерконтиненталдық баллистикалық зымырандардың құрылыс күшін білгеннен кейін психикалық күйзеліске ұшыраған атом ғалымы. Ол алты жасар баланың санасына регрессиялайды. Ауруханадағы төңкерістен кейін Барреттті қысымшыл киімге орап, шокпен емдейді, содан кейін ол Кэтидің шын мәнінде оның қарындасы екеніне сенеді және оны кездескенде қабылдамайды. Ол көптеген басқа психикалық күйзелістердің белгілерін сезінеді, сонымен қатар қастандықтың көптеген әйел пациенттермен сексуалдық қатынастарын жасыру үшін жасаған аурухана қызметкері Уилкстің кім екенін біледі. Джонни Уилксті гидротерапия бөлмесінде қарсы алады және онымен күрес бастайды, ақырында куәгерлердің алдында мойындауға мәжбүр етеді. Уилкс тұтқындалады, ал Джонни, соңында, Слоанның өлтірілуі туралы әңгімесін жаза алады, бірақ осы оқиға оның психикасын қиратып, шизофрения диагнозы қойылады. Біраз уақыттан кейін Кэти Джонниді ауруханада көріп келеді. Ол психологқа Джоннидің психикалық денсаулығының нашарлауы туралы шағымданады, ал Джонни кататониялық күйде бос отырады.

Өндіріс

Сэмюэл Фуллер Констанс Тауэрсті үйінде кешкі ас ішкенде фильмге түсуге шақырды.

Шығару

Ол Criterion Collection компаниясы арқылы әртүрлі форматта, бастапқыда LaserDisc форматында жарық көрді.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмге қатысты мақұлдау көрсеткіші 17 рецензия негізінде 94%-ды құрайды, ал салмақты орташа бағасы 7.86/10. Автор және киносыншы Леонард Мальтин фильмді төрт жұлдыздың үшіне бағалап, оны "[қ]уатты мелодрама, шикі, эмоционалдық әсерге толы" деп сипаттады. Эндрю Саррис фильмді "қазіргі Американың аллегориясы" деп жоғары бағалады, оның тарихқа деген көзқарасы галлюцинациялық, сюжеттік интриганың беткі қабатынан ғана көрінетін, нағыз субреальді емес. Бұл Голливудтың әрқашан ерекшеленген өнер түріне – Барокко стиліндегі B-фильмдерге лайықты қосымша. 1996 жылы "Шок дәлізі" фильмі Конгресс кітапханасы тарапынан "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танылып, АҚШ Ұлттық кино тізіліміне енгізілді.

Новелизация

1963 жылы фильм экранға шыққанмен бірге, Belmont Books сол кезеңнің ең танымал және ерекше жұмсақ мұқабалы кітаптар авторы Майкл Аваллоне жазған сценарий негізіндегі романды жариялады. Фуллер Аваллоненің кітабын плагиат жасады деп тоқтатуға тырысты, бірақ кітап жарық көргенде екеуі де автор ретінде көрсетілді.