1974 жылғы "Техасқа сойғыш тісті қасап" фильмі

Кіріспе

1974 жылы Тобе Хупердің түсірген фильмі. 1974 жылғы фильм.

"Техас тізбелі пісіру қырғыны" – 1974 жылы түсірілген американдық тәуелсіз қорқыныш фильмі. Фильмнің продюсері, музыкасын жазған және режиссері – Тобе Хупер, сценарийін ол Ким Хенкельмен бірге жазған. Басты рөлдерде Мэрилин Бернс, Пол А. Партен, Эдвин Нил, Джим Сидоу және Гуннар Хансен ойнайды. Сюжетте ескі шаруашылыққа бара жатқан достар тобының каннибализммен айналысатын отбасының құрбаны болуы туралы айтылады. Фильмді көбірек көрерменге тарту және сол кездегі саяси ахуалға байланысты сыни пікір білдіру үшін нақты оқиғаға негізделген деп насихаттап сатты. "Жыр тері" кейіпкері мен кейбір ұсақ бөлшектері кісі өлтіруші Эд Гейннің қылмыстарынан шабыттанған, бірақ фильмнің сюжеті көбінесе ойдан туған. Хупер фильмді 140 000 доллардан кем шығынмен түсірді (инфляцияға байланысты түзетілген сома). Ол бұрыннан-ақ оқшаулану, орман және қараңғылық элементтерін қамтитын оқияны ойластырған еді. Сан-Антониодағы жаңалықтар арналарының зорлық-зомбылықты көрсетуі фильмге шабыт берген, ал сюжеттің кейбір бөліктері 1950 жылдары Висконсин штатында қылмыстар жасаған Эд Гейннің өмірінен алынған; Гейн "Психо" (1960) және "Қойлардың үндемеуі" (1991) сияқты басқа да қорқыныш фильмдеріне әсер еткен. Дамыту кезінде Хупер "Headcheese" және "Leatherface" аттарын жұмыс атаулары ретінде пайдаланған. Хупер фильмге ең басты ықпал еткен факторлардың бірі – сол кездегі мәдени және саяси жағдайдың өзгеруі екенін айтты. Оның "Сіздер көретін фильм – шындық" деген қасақана жалған ақпараты "үкіметтің бүкіл әлемде болып жатқан оқиғалар туралы жалған айтуына" жауап болды, оның ішінде Уотергейт, 1973 жылғы мұнай дағдарысы және "Вьетнам соғысындағы қырғын мен қатыгездіктер". Хенкель президент, Хупер вице-президент болып тағайындалды. Олар Хупердің досы Билл Парслиден қаржы көмегі сұрады. Парсли MAB, Inc. атты компания құрды, ол арқылы өндіріске 60 000 доллар инвестициялады. Қарсылығында MAB фильмнің 50%-ы мен оның табысына ие болды. Өндіріс менеджері Рон Бозман актерлер мен түсірілім тобының көпшілігіне олардың жалақысының бір бөлігін дистрибьюторға сатылғанға дейін кейінге шегеру керектігін айтты. Vortex осы идеяны олардың әлеуетті табысының 0,25-6%-ын беру арқылы, ипотекалық пайызбен салыстырылатын, тартымдырақ етті. Актерлер мен түсірілім тобына Vortex тек 50%-ға ие екені туралы хабарланбады, яғни олардың пайыздық үлесі күтілген құнының жартысына тең болды.

The Texas Chain Saw Massacre is a 1974 American independent horror film produced, co composed, and directed by Tobe Hooper, who co wrote it with Kim Henkel. The film stars Marilyn Burns, Paul A. Partain, Edwin Neal, Jim Siedow, and Gunnar Hansen. The plot follows a group of friends who fall victim to a family of cannibals while on their way to visit an old homestead. The film was marketed as being based on true events to attract a wider audience and to act as a subtle commentary on the era's political climate. Although the character of Leatherface and minor story details were inspired by the crimes of murderer Ed Gein, its plot is largely fictional. Hooper produced the film for less than $140,000 ($ adjusted for inflation) He had already developed a story involving the elements of isolation, the woods, and darkness. He credited the graphic coverage of violence by San Antonio news outlets as one inspiration for the film and based elements of the plot on murderer Ed Gein, who committed his crimes in 1950s Wisconsin; Gein inspired other horror films such as Psycho (1960) and The Silence of the Lambs (1991). During development, Hooper used the working titles of Headcheese and Leatherface. Hooper has cited changes in the cultural and political landscape as central influences on the film. His intentional misinformation, that the "film you are about to see is true", was a response to being "lied to by the government about things that were going on all over the world", including Watergate, the 1973 oil crisis, and "the massacres and atrocities in the Vietnam War". with Henkel as president and Hooper as vice president. They asked Bill Parsley, a friend of Hooper, to provide funding. Parsley formed a company named MAB, Inc. through which he invested $60,000 in the production. In return, MAB owned 50% of the film and its profits. Production manager Ron Bozman told most of the cast and crew that he would have to defer part of their salaries until after it was sold to a distributor. Vortex made the idea more attractive by awarding them a share of its potential profits, ranging from 0.25 to 6%, similar to mortgage points. The cast and crew were not informed that Vortex owned only 50%, which meant their points were worth half of the assumed value.

Кастинг

Сол кездегі актерлердің көпшілігі жарнама, теледидар және сахналық қойылымдарда ойнаған, салыстырмалы түрде белгілі емес актерлер болды, сондай-ақ Хупер жеке таныс болған Аллен Данцигер және Джим Сидоу сияқты орындаушылар да қатысты. Фильмдегі қатысу олардың кейбіреулерін кино индустриясына жол ашты. Салли рөліне бұрын сахнада ойнаған және Остин университетінде оқып жүргенде кино комиссиясы мүшесі болған Мэрилин Бернс тағайындалды. Соңғы сынаққа ол оған қысқа шалбар киюін сұрады, бұл актерлердің барлық киімдерінің арасында ең ыңғайлысы болып шықты. Ол "Жыр терісін" интеллектуалдық қабілеттері шектеулі және дұрыс сөйлей алмаған адам деп санады. Рөліне дайындалу үшін Хансен арнайы қажеттіліктері бар мектепке барып, оқушылардың қалай қимылдап, сөйлейтінін байқады. Джон Ларрокетт ашылу титрлеріндегі дауыстық мәтінді оқыды, ал оның есімі үшін оған марихуана төленді.

Түсірілім

Басты түсірілім орны 1900 жылдардың басында Техастың Раунд-Рок қаласына жақын Квик Хилл жолында орналасқан ферма болды, қазір сол жерде Ла Фронтера құрылыс алаңы орналасқан. Актерлер мен түсірілім тобы үшін жағдай қиын болды; 26 шілдеде температура 110°F (43°C) дейін көтерілді. Хансен кейінірек еске алды: «Түсірілім кезінде күнделікті температура 95, 100 градусқа жететін. Олар костюмімді жуғанға батыл бармады, себебі оның жоғалып қалуынан немесе түсінің өзгеруінен қорқатын. Екінші костюмге ақшалары жетпеді. Сондықтан мен сол масканы бір ай бойы күніне 12-16 сағат, аптасына жеті күн киіп жүрдім». «The Texas Chain Saw Massacre» фильмінің түсірілімі негізінен Eclair NPR 16 мм камерасымен жүргізілді. Бұл сол кездегі стандартты 35 мм форматта түсіруге қарағанда көбірек икемділік пен шығын үнемдеуге мүмкіндік берді, бейне сапасын айтарлықтай төмендетпеді. Түсірілімнің көп бөлігі ферма үйінде өтті, ол жануарлардың сүйектерінен жасалған жиһазбен және адам терісін имитациялайтын латекс материалдарымен толтырылған. Үйде салқындату жүйесі болған жоқ, желдету де нашар болды. Түсірілім тобы қабырғаларын жергілікті мал сою комбинатынан алынған жануарлар қанымен жапты. Кейбір көріністердегі қан нағыз болды, мысалы, былғары беттің «бабайды» тамақтандыру көрінісі. Сахнадағы қанды түтікшеден шығару қиын болғандықтан, оның орнына Бернстің бас бармағын бритвамен кесіп тастады. Бернстің костюмі сахна қанына толып, түсірілімнің соңғы күні «практикалық түрде қатты» болды. «Жыр терісі» Киркті тісті арамен кесіп-жойған көрінісі актер Уильям Вейлді (Кирк) алаңдатты. Вейлге орынды қозғалмауды, әйтпесе шынымен қауіпті жағдайға түсуі мүмкін екенін ескерткеннен кейін, Хансен тісті араны Вейлдің бетіне жақын әкелді. Соңғы кульминациялық көріністе нағыз балға қолданылды, кейбір кадрларда макеттік балға да пайдаланылды. Алайда, «бабай» рөлін ойнаған актер құрбанының басына емес, еденге бағытталды.

Өндірістен кейінгі

Өнім монтаждау кезінде бастапқы $60,000 (1974 жылы шамамен $60000.0, инфляцияға байланысты соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) бюджетінен асып кетті. Фильмнің соңғы құны туралы мәліметтер әртүрлі: бір дереккөздер $93,000 (1974 жылы шамамен $93000.0, инфляцияға байланысты соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) десе, енді біреулері $300,000 (1974 жылы шамамен $300000.0, инфляцияға байланысты соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) дейді. "Аспандағы піскен торт" атты киноөндіріс тобы, оның бір бөлігін болашақ Техас штатының адвокатурасының президенті Джо К. Лонгли басқарды, "Vortex" фильмінің 19%-ын иелену үшін $23,532 (1974 жылы шамамен $23532.0, инфляцияға байланысты соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) қаражат бөлді. Бұл Хенкель, Хупер және актерлік құрамның қалған бөлігі мен түсірілім тобына 40,5% үлес қалдырды.

Шығару

"Техас тізбекті пішінді қырғыны" фильмінің түсірілімі аяқталғаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң, 1974 жылдың 1 қазанында Остин қаласында тұсаукесері болды. Ол АҚШ-та сенбі күні түстен кейінгі сеанстарда көрсетілді және оның "шын оқиғаға негізделген" деген жалған жарнамасы кең көрерменді тартуға көмектесті. 1976 жылдан кейін сегіз жыл бойы фильм жыл сайын қайта шығарылып, кинотеатрларда тұңғыш рет көрсетілді, сонымен қатар толық беттік жарнамалармен насихатталды. Фильм АҚШ пен Канадада 30 миллион доллардан астам ($14,4 миллион прокаттық түсім) жинап, 1974 жылы шыққан фильмдердің арасындағы ең табысты фильмдердің 12-шісіне айналды, бюджеті өте шала болса да. Тәуелсіз фильмдердің арасында оны 1978 жылы Джон Карпентердің "Хэллоуин" фильмі басып өтті, ол 47 миллион доллар жинады. Хьюпер Америкалық кино ассоциациясының (MPAA) фильмнің толық, кесілмеген нұсқасына "PG" рейтингісін беруіне үміттенген. Бірақ, бастапқыда фильмке "X" рейтингісі берілді. Бірнеше минутты қысқартқаннан кейін, фильм қайтадан MPAA-ға жіберілді және "R" рейтингісін алды. Бір дистрибьютор бұрынғы кесілген материалды қалпына келтірді және кем дегенде бір кинотеатр фильмнің толық нұсқасын "R" рейтингісімен көрсетті. Сан-Францискода кинотеатрлардан наразылық білдіріп шығып кеткен көрермендер болды, ал 1976 жылдың ақпанында Канаданың Оттава қаласындағы екі кинотеатрға жергілікті полиция фильмді көрсетуді тоқтатуға кеңес берді, әйтпесе оларға моральдық айыптар тағылуы мүмкін еді. Ұлыбританиядағы алғашқы көрсетілімінен кейін, Лондонда бір жыл бойы көрсетілгеннен соң, "Техас тізбекті пішінді қырғыны" фильміне Британдық кино цензуралық кеңесінің (BBFC) хатшысы Стивен Мерфидің кеңесі бойынша, содан кейін оның ізбасары Джеймс Ферманның кеңесі бойынша тыйым салынды. Ұлыбританиядағы тыйым күшінде болған кезде, фильм атауларында "тізбекті пішіндегі қырғыш" сөзін қолдануға тыйым салынды, бұл фильмдерді имитациялаушыларды өз фильмдерінің атауын өзгертуге мәжбүр етті. 1998 жылы BBFC тыйым салғанға қарамастан, Камден Лондон аудандық кеңесі фильмге лицензия берді. Келесі жылы BBFC "Техас тізбекті пішінді қырғыны" фильмін 18 жасқа арналған сертификатпен кесілмеген күйінде шығаруға рұқсат берді және ол бір жылдан кейін Channel 4 телеарнасында көрсетілді. 1975 жылдың маусым айында дистрибьютор Seven Keys фильмнің 83 минуттық нұсқасын Австралияның классификациялық кеңесіне ұсынғанда, кеңес фильмді классификациялаудан бас тартты, ал сол жылдың желтоқсан айында 77 минуттық нұсқаны да классификацияламады. 1981 жылы Greater Union Film Distributors ұсынған 83 минуттық нұсқа да тіркеуден бас тартылды. Кейіннен фильм Filmways Australasian Distributors ұсынды және 1984 жылы "R" рейтингісіне ие болды. Фильм көптеген басқа елдерде де тыйым салынды, соның ішінде Бразилия, Чили, Финляндия, Франция, Исландия, Ирландия, Норвегия, Сингапур, Швеция және Батыс Германия. Швецияда фильм "бейне жағымсыздық" символы болды, ол сол кезде талқыланған мәселе еді.

The Texas Chain Saw Massacre premiered in Austin, Texas, on October 1, 1974, almost a year after filming concluded. It screened nationally in the United States as a Saturday afternoon matinée and its false marketing as a "true story" helped it attract a broad audience. For eight years after 1976, it was annually reissued to first run theaters, promoted by full page ads. The film eventually grossed more than $30 million in the United States and Canada ($14.4 million in rentals), making it the 12th highest grossing film initially released in 1974, despite its minuscule budget. Among independent films, it was overtaken in 1978 by John Carpenter's Halloween, which grossed $47 million. Hooper reportedly hoped that the Motion Picture Association of America (MPAA) would give the complete, uncut release print a "PG" rating due to its minimal amount of visible gore. Instead, it was originally rated "X". After several minutes were cut, it was resubmitted to the MPAA and received an "R" rating. A distributor apparently restored the offending material, and at least one theater presented the full version under an "R". In San Francisco, cinema goers walked out of theaters in disgust and in February 1976, two theaters in Ottawa, Canada, were advised by local police to withdraw the film lest they face morality charges. After its initial British release, including a one year theatrical run in London, The Texas Chain Saw Massacre was initially banned on the advice of British Board of Film Censors (BBFC) Secretary Stephen Murphy, and subsequently by his successor, James Ferman. While the British ban was in force the word "chainsaw" itself was barred from movie titles, forcing imitators to rename their films. In 1998, despite the BBFC ban, Camden London Borough Council granted the film a license. The following year the BBFC passed The Texas Chain Saw Massacre uncut for release with an 18 certificate, and it was broadcast a year later on Channel 4. When the 83 minute version of the film was submitted to the Australian Classification Board by distributor Seven Keys in June 1975, the Board denied the film a classification, and similarly refused classification of a 77 minute print in December that year. In 1981, the 83 minute version submitted by Greater Union Film Distributors was again refused registration. It was later submitted by Filmways Australasian Distributors and approved for an "R" rating in 1984. It was banned for periods in many other countries, including Brazil, Chile, Finland, France, Iceland, Ireland, Norway, Singapore, Sweden and West Germany. In Sweden, it would also symbolize a video nasty, a discussed topic at the time.

Сыни жауап

"Техас шынжырлы пісіру қырғыны" алғашқы көрсетілімінен кейін аралас реакциялар тудырды. Лос-Анджелес Таймс газетінің Линда Гросс оны "тітіркендіргіш" деп атап, Хенкель мен Хупердің "пластикалық сценарийге" қарағанда реалистік атмосфера құруға көбірек бейілді екенін айтты. Роджер Эберт Chicago Sun Times газетінде фильмді "тақырыбы уәде еткендей зорлық-зомбылыққа, қорқынышқа және қанға толы" деді, бірақ актерлік шеберлігі мен техникалық жағынан орындалуын жоғары бағалады. The Cincinnati Enquirer газетінің Дональд Б. Берриган Бернстің басты рөлін мақтап: "Салли рөліндегі Мэрилин Бернс кино тарихындағы ең тұрақты және сенімді актерлік жетістіктерінің бірі үшін арнайы «Оскар» сыйлығына лайық", - деді. Патрик Таггарт "Остин Американ Стейтсмен" газетінде оны Джордж А. Ромероның "Тірі өлілер түні" (1968) фильмінен кейінгі ең маңызды қорқынышты фильм деп атады. Variety журналы фильмді "қанға толы көріністерге" қарамастан, жақсы түсірілген деп таныды. Cinefantastique журналының Джон МакКарти фильмдегі үй Бейтс мотелінен "құрметті көрінеді" деп мәлімдеді. Стивен Кох 1976 жылғы "Харперс" журналындағы "Порнографиядағы әуесқойлық" мақаласында фильмді қайта қарастырып, оның садистік зорлық-зомбылығын өте қатал және қиялы жоқ деп бағалады. Ол: "Қорқынышты және пайда табуға бағытталған фильмдер дұрыс бағамен ұсынылса, әдетте пайда әкеледі. Сондықтан олар әдеттегі жобаларды іске асыра алмайтын амбициялы режиссерлер үшін жақсы бастама болады. «Техас шынжырлы пісіру қырғыны» «Тірі өлілер түні» және «Соңғы үй сол жақта» сияқты жанр талап ететіннен әлдеқайда жақсы фильмдердің қатарына жатады. Бірақ сіз оны көруден ләззат алатын шығарсыз", - деді. Chicago Sun Times TV Guide үшін жазған Роджер Эберт оны "қан төгілмейінше зорлық-зомбылықты бейнелеуде" "ақылды" деп атады, ал Антон Битель оның Ұлыбританияда тыйым салынғанын оның өнеріне деген құрмет деп санайды. Ол фильмнің басындағы тыныш алалау сезімі қалай өсе түсетінін, көрерменге "сезімдерге шабуыл" сезімін сыйлайтынын атап өтті. "Хик Фликс: Реднек киносының өркендеуі мен құлдырауы" кітабында Скотт фон Довиак оның қорқынышты фильмдер арасында сирек кездесетін күндізгі түсірілімдерді тиімді пайдалануын мақтады, мысалы, ашылу сахнасындағы қабір тасына жабысқан мәйіттің көрінісі. The Austin Chronicle газетінің Майк Эмери фильмнің "назар аударарлық егжей-тегжейлерін" – мысалы, Техас штатындағы қорқынышты кісі өлтірулерді сипаттайтын радио хабарларын мақтап, оның қорқынышты болуының себебін оның нақты өмірге тым жақын болуында көрді. Оны көбінесе барлық уақыттағы ең қорқынышты фильмдердің бірі деп сипаттайды. Рекс Рид оны өмірінде көрген ең қорқынышты фильм деп атады. Empire оны "қазіргі кезде жасалған ең таза қорқынышты фильм" деп сипаттап, "сізді ақылдан бездіруге толыққанды берілген" деді. Фильмді алғаш рет көргенін еске түсіріп, қорқынышты фильмдердің режиссері Уэс Крейвен "осындай нәрсені қалай Мансонит есімі жоқ адам жасауы мүмкін?" деп ойлады. Бұл, қорқынышты романдардың авторы Стивен Кингтің сөздерімен айтқанда, "катастрофалық қорқыныш" тудыратын туынды. Ол: "Мен оның қоғамдық пайдасын кез келген сотта қуана куәлік етемін", - деді. Сынаушы Робин Вуд оны "нағыз кошмар сияқты" болатын қорқынышты фильмдердің санатындағы санаулы туындылардың бірі деп тапты. 2000 жылдан бері жарияланған 70 шолуға сүйенсек, Rotten Tomatoes веб-сайты сыншылардың 89%-ы оған оң баға бергенін, ал орташа бағасы 8.20/10 екенін хабарлайды. Сайттың сыншыларының пікірінше, "Ақылды сценарийы мен деректі фильм стиліндегі түсірілімдерінің арқасында «Техас шынжырлы пісіру қырғыны» бастап соңына дейін кернеуді сақтап, төмен бюджетті киноның классикалық туындысына айналды".

The Texas Chain Saw Massacre received a mixed reaction upon its initial release. Linda Gross of the Los Angeles Times called it "despicable" and described Henkel and Hooper as more concerned with creating a realistic atmosphere than with its "plastic script". Roger Ebert of the Chicago Sun Times said it was "as violent and gruesome and blood soaked as the title promises", yet praised its acting and technical execution. Donald B. Berrigan of The Cincinnati Enquirer praised the lead performance of Burns: "Marilyn Burns, as Sally, deserves a special Academy Award for one of the most sustained and believable acting achievements in movie history." Patrick Taggart of the Austin American Statesman hailed it as the most important horror film since George A. Romero's Night of the Living Dead (1968). Variety found the picture to be well made, despite what it called the "heavy doses of gore". John McCarty of Cinefantastique stated that the house featured in the film made the Bates motel "look positively pleasant by comparison". Revisiting the film in his 1976 article "Fashions in Pornography" for Harper's Magazine, Stephen Koch found its sadistic violence to be extreme and unimaginative. quote box|width=35%|align=left|bgcolor=#e6f6df|quote=Horror and exploitation films almost always turn a profit if they're brought in at the right price. So they provide a good starting place for ambitious would be filmmakers who can't get more conventional projects off the ground. The Texas Chainsaw Massacre belongs in a select company (with Night of the Living Dead and Last House on the Left) of films that are really a lot better than the genre requires. Not, however, that you'd necessarily enjoy seeing it.|source=— Roger Ebert, writing for the Chicago Sun Times TV Guide thought it was "intelligent" in its "bloodless depiction of violence", while Anton Bitel felt the fact that it was banned in the United Kingdom was a tribute to its artistry. He pointed out how the quiet sense of foreboding at the beginning of the film grows, until the viewer experiences "a punishing assault on the senses". In Hick Flicks: The Rise and Fall of Redneck Cinema, Scott Von Doviak commended its effective use of daylight shots, unusual among horror films, such as the sight of a corpse draped over a tombstone in the opening sequence. Mike Emery of The Austin Chronicle praised the film's "subtle touches"—such as radio broadcasts heard in the background describing grisly murders around Texas—and said that what made it so dreadful was that it never strayed too far from potential reality. It has often been described as one of the scariest films of all time. Rex Reed called it the most terrifying film he had ever seen. Empire described it as "the most purely horrifying horror movie ever made" and called it "never less than totally committed to scaring you witless". Reminiscing about his first viewing of the film, horror director Wes Craven recalled wondering "what kind of Mansonite crazoid" could have created such a thing. It is a work of "cataclysmic terror", in the words of horror novelist Stephen King, who declared, "I would happily testify to its redeeming social merit in any court in the country." Critic Robin Wood found it one of the few horror films to possess "the authentic quality of nightmare". Based on 70 reviews published since 2000, the review aggregate website Rotten Tomatoes reports that 89% of critics gave it a positive review, with an average score of 8.20/10. The site's critical consensus states, "Thanks to a smart script and documentary style camerawork, The Texas Chainsaw Massacre achieves start to finish suspense, making it a classic in low budget exploitation cinema."

Мәдени әсері

"Техас шынжырлы арамен жасалған қырғын" барлық уақыттағы ең ұлы және ең даулы қорқыныш фильмдерінің бірі саналады және жанрға зор әсер еткен. 1999 жылы Time журналының редакторы Ричард Зоглин оны "слэшер фильмдер үшін жаңа стандарт орнатты" деді. The Times газеті оны барлық уақыттағы 50 ең даулы фильмнің бірі деп тізімдеді. Тони Магистраль фильмтің әлеуметтік сынға арналған құрал ретінде пайдалануға жол ашқанын айтады. Los Angeles Times газетінің шолушысы Марк Олсен оны "арзан, лас және бақылаудан шыққан" деп сипаттап, "эксплуатациялық фильмнің өзін анықтайды және толығымен басып озады" деді. Дэвид Хоган "Қараңғы роман: қорқыныш фильміндегі сексуалдық" кітабында оны "барлық фильмдердің арасындағы ең әсерлі, ал жалпы алғанда, ең тиімді қорқыныш фильмдерінің бірі" деп атады. Билл Николс бұл фильмнің "шынайы өнердің күшін, терең алаңдаушылықты, жекелей сезімдерді, бірақ сонымен бірге жеке тұлғадан да артық нәрсені" жеткізетінін айтады. Леонард Вольф фильмді "тамаша өнер туындысы" деп мақтап, оны грек трагедиясымен салыстырып, экрандағы зорлық-зомбылықтың болмауын атап өтті. Тері бет қорқыныш жанрындағы маңызды кейіпкер ретінде танылды, ол әдеттегі құралдарды қару ретінде пайдалануды және тұлғасыз, үлкен, үнсіз кісі өлтірушінің бейнесін қалыптастыруға жауапты. Filmcritic.com сайтынан Кристофер Нулл: "Біздің ұжымдық санамызда Тері бет және оның тізбекті арасы Фредди және оның арашасы немесе Джейсон және оның хоккей маскасы сияқты әйгілі болды". Дон Самнер "Техас тізбекті арамен жасалған қырғынды" классикалық фильм деп атады, ол қорқыныш пантеонына жаңа жамандықты ғана емес, сонымен қатар кино режиссерлерінің бір буынына әсер етті. Entertainment Weekly журналынан Ребекка Ашер Уолш оның Halloween, Evil Dead және Blair Witch қорқыныш франшизаларының негізін қалағанын айтады. Уэс Крейвен 1977 жылғы "The Hills Have Eyes" фильмін "Қырғынға" деген құрмет ретінде жасады, ал Ридли Скотт Хупердің фильмін 1979 жылғы "Alien" фильміне шабыттандырды. Француз режиссері Александр Ажа оны мансабының басындағы маңызды ықпал деп есептейді. Қорқыныш фильмдерінің режиссері және хэви-метал музыканты Роб Зомби оны өзінің жұмысына, соның ішінде "1000 мәйіттің үйі" (2003) және "Жамандықтар" (2005) фильмдеріне үлкен әсер еткенін айтады. "Техас тізбекті арамен жасалған қырғын" 1975 жылғы Канн кинофестивалінің Directors' Fortnight бағдарламасына іліккен. Entertainment Weekly журналы 2003 жылы оны "Ең үздік 50 культ фильмі" тізімінде алтыншы орынға қойды. 2005 жылғы Total Film сауалнамасында ол барлық уақыттағы ең ұлы қорқыныш фильмі деп танылды. 2007 жылы The Times журналы оны ең үздік 25 қорқыныш фильмінің қатарына енгізді. 2008 жылы фильм Empire журналының "Барлық уақыттағы 500 ең ұлы фильм" тізімінде 199-шы орынды иеленді. Empire сондай-ақ оны 50 ең ұлы тәуелсіз фильмнің тізімінде 46-шы орынға қойды. 2010 жылғы Total Film сауалнамасында ол тағы да ең ұлы қорқыныш фильмі деп танылды, ал төрешілер алқасында Джон Карпентер, Уэс Крейвен және Джордж А. Ромеро сияқты тәжірибелі қорқыныш режиссерлері болды. 2010 жылы The Guardian оны ең үздік 25 қорқыныш фильмінің тізімінде 14-ші орынға қойды. Slant Magazine журналының 2013 жылғы барлық уақыттағы ең ұлы қорқыныш фильмдер тізімінде де ол орын алды. 2017 жылы Complex оны барлық уақыттағы ең қорқынышты фильм деп таныды, ал Thrillist оны 2017 жылы барлық уақыттағы ең жақсы қорқыныш фильмі деп атады. Consequence of Sound 2018 жылы оны барлық уақыттағы ең қорқынышты фильм деп таныды, ал Esquire 2018 жылы оны барлық уақыттағы ең жақсы қорқыныш фильмі деп атады. "Техас тізбекті арамен жасалған қырғын" 1990 жылы Horror Hall of Fame-ге енгізілді, режиссер Хупер сыйлықты қабылдады, және ол Нью-Йорк қаласының Заманауи өнер мұражайының тұрақты коллекциясының бөлігі болып табылады. Академияның киноархивінде "Техас тізбекті арамен жасалған қырғын" жинағы сақталады, онда фильмнің көптеген түпнұсқа элементтері бар, барлығы елуден астам затты құрайды.

The Texas Chain Saw Massacre is widely considered one of the greatest—and most controversial—horror films of all time and a major influence on the genre. In 1999, Richard Zoglin of Time commented that it had "set a new standard for slasher films". The Times listed it as one of the 50 most controversial films of all time. Tony Magistrale believes the film paved the way for horror to be used as a vehicle for social commentary. Describing it as "cheap, grubby and out of control", Mark Olsen of the Los Angeles Times declared that it "both defines and entirely supersedes the very notion of the exploitation picture". In his book Dark Romance: Sexuality in the Horror Film, David Hogan called it "the most affecting gore thriller of all and, in a broader view, among the most effective horror films ever made the driving force of The Texas Chainsaw Massacre is something far more horrible than aberrant sexuality: total insanity." According to Bill Nichols, it "achieves the force of authentic art, profoundly disturbing, intensely personal, yet at the same time far more than personal". Leonard Wolf praised the film as "an exquisite work of art" and compared it to a Greek tragedy, noting the lack of onscreen violence. Leatherface has gained a reputation as a significant character in the horror genre, responsible for establishing the use of conventional tools as murder weapons and the image of a large, silent killer devoid of personality. Christopher Null of Filmcritic. com said, "In our collective consciousness, Leatherface and his chainsaw have become as iconic as Freddy and his razors or Jason and his hockey mask." Don Sumner called The Texas Chain Saw Massacre a classic that not only introduced a new villain to the horror pantheon but also influenced an entire generation of filmmakers. According to Rebecca Ascher Walsh of Entertainment Weekly, it laid the foundations for the Halloween, Evil Dead, and Blair Witch horror franchises. Wes Craven crafted his 1977 film The Hills Have Eyes as an homage to Massacre, while Ridley Scott cited Hooper's film as an inspiration for his 1979 film Alien. French director Alexandre Aja credited it as an early influence on his career. Horror filmmaker and heavy metal musician Rob Zombie sees it as a major influence on his work, including his films House of 1000 Corpses (2003) and The Devil's Rejects (2005). The Texas Chain Saw Massacre was selected for the 1975 Cannes Film Festival Directors' Fortnight Entertainment Weekly ranked the film sixth on its 2003 list of "The Top 50 Cult Films". In a 2005 Total Film poll, it was selected as the greatest horror film of all time. It was named among Times top 25 horror films in 2007. In 2008 the film ranked number 199 on Empire magazine's list of "The 500 Greatest Movies of All Time". Empire also ranked it 46th in its list of the 50 greatest independent films. In a 2010 Total Film poll, it was again selected as the greatest horror film; the judging panel included veteran horror directors such as John Carpenter, Wes Craven, and George A. Romero. In 2010, as well, The Guardian ranked it number 14 on its list of the top 25 horror films. It was also voted the greatest horror film of all time in Slant Magazine 2013 list of the greatest horror films of all time. It was also voted the scariest movie of all time in a 2017 list by Complex and voted the best horror movie of all time in a 2017 list by Thrillist. It was also voted the scariest movie of all time in a 2018 list by Consequence of Sound and voted the best horror movie of all time in a 2018 list by Esquire. The Texas Chain Saw Massacre was inducted into the Horror Hall of Fame in 1990, with director Hooper accepting the award, and it is part of the permanent collection of New York City's Museum of Modern Art. The Academy Film Archive houses the Texas Chain Saw Massacre Collection, which contains over fifty items, including many original elements for the film.

Қазіргі заманғы американдық өмір

Критик Кристофер Шаррет Альфред Хичкоктің "Психо" (1960) және "Құстар" (1963) фильмдерінен бері американдық қорқыныш фильмдері "американдық өркениеттің негізгі дұрыстығы туралы" сұрақтармен сипатталатынын айтады. Бұл алаңдаушылық 1970-ші жылдары "Вьетнам және Уотергейттен кейін биліктің қадір-қасиетін жоғалтуы" арқылы күшейді. Ол: "Егер 'Психо' қазіргі өмірдегі жаңа абсурдтылықты, себеп-салдарлық байланыстың жойылуын және американдық готиканың ішкі сырқатын зерттеуді бастаса, 'Техасқа арналған тісті ара' бұл зерттеуді логикалық аяқтамаға жеткізеді, Хичкок фильмінің көптеген мәселелерін қарастырып, көңіл көтеруге бағытталған аяқтамадан бас тартады", - деп жазады. Робин Вуд Тері Бетті және оның отбасын индустриалдық капитализмнің құрбандары ретінде сипаттайды, олардың қасапхана жұмысшылары ретіндегі жұмысы технологиялық прогресс арқасында мәнсіз болып кеткен. Ол, бұл картина "қазіргі заманғы ұжымдық сананың бетінен асып жатқан негативтік рухты көрсетеді" дейді. Наоми Мерритт фильмдегі "адам жейтін капитализмді" Жорж Батайдың табу және трансгрессия теориясымен байланысты зерттейді. Ол Вудтың талдауын кеңейтіп, Сойер отбасының құндылықтары "орнатылған және өзара байланысты американдық институттарға сәйкес келеді, бірақ олардың осы әлеуметтік бірліктерді бейнелеуі бұрмаланған және трансгрессивті", - деп мәлімдейді. Ким Ньюманның пікірінше, Хупердің кешкі ас сахнасындағы Сойер отбасының көрсетілісі әдеттегі американдық отбасылық ситкомды пародиалайды: жанармай құю станциясының иесі – отбасын асыраушы әке тұлғасы; кісі өлтіруші Тері Бет – буржуазиялық үй шаруасының әйелі ретінде бейнеленген; автостопшы – бүлікші жасөспірім рөлінде әрекет етеді. "Рекреациялық террор: әйелдер және қорқыныш фильмдерін көруден алатын ләззат" кітабының авторы Изабель Кристина Пинэдо былай дейді: "Қорқыныш жанры терроризм мен пародияны бөлетін жіңішке сызықты сәтті басып өту үшін террор мен комедияны кернеуде ұстауы керек. Бұл нәзік тепе-теңдік 'Техасқа арналған тісті ара' фильмінде кездеседі, онда атаның шіріген денесі ғана емес, қорқынышты және күлкілі эффектілерді біріктіреді, сонымен қатар біреуін екіншісін күшейту үшін пайдаланады".

Critic Christopher Sharrett argues that since Alfred Hitchcock's Psycho (1960) and The Birds (1963), the American horror film has been defined by the questions it poses "about the fundamental validity of the American civilizing process", concerns amplified during the 1970s by the "delegitimation of authority in the wake of Vietnam and Watergate". "If Psycho began an exploration of a new sense of absurdity in contemporary life, of the collapse of causality and the diseased underbelly of American Gothic", he writes, The Texas Chain Saw Massacre "carries this exploration to a logical conclusion, addressing many of the issues of Hitchcock's film while refusing comforting closure". Robin Wood characterizes Leatherface and his family as victims of industrial capitalism, their jobs as slaughterhouse workers having been rendered obsolete by technological advances. He states that the picture "brings to focus a spirit of negativity that seems to lie not far below the surface of the modern collective consciousness". Naomi Merritt explores the film's representation of "cannibalistic capitalism" in relation to Georges Bataille's theory of taboo and transgression. She elaborates on Wood's analysis, stating that the Sawyer family's values "reflect, or correspond to, established and interdependent American institutions but their embodiment of these social units is perverted and transgressive." In Kim Newman's view, Hooper's presentation of the Sawyer family during the dinner scene parodies a typical American sitcom family: the gas station owner is the bread winning father figure; the killer Leatherface is depicted as a bourgeois housewife; the hitchhiker acts as the rebellious teenager. Isabel Cristina Pinedo, author of Recreational Terror: Women and the Pleasures of Horror Film Viewing, states, "The horror genre must keep terror and comedy in tension if it is to successfully tread the thin line that separates it from terrorism and parody this delicate balance is struck in The Texas Chainsaw Massacre in which the decaying corpse of Grandpa not only incorporates horrific and humorous effects, but actually uses one to exacerbate the other."

Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық

Фильмнің негізгі тақырыптары кеңінен сын талқылауына түсті; сыншылар мен ғалымдар оны әйел кейіпкерлері қатыгездікке, садистік зорлық-зомбылыққа ұшыраған үлгілі эксплуатациялық фильм ретінде түсіндірді. Стивен Принс қорқыныштың "адам сүйектері мен тістерінен жасалған шіріп бара жатқан қолдар мен мобильді құрылғылардың арасында түрмеге жабылып, зорлық-зомбылыққа ұшыраған жас әйелдің азаптарынан туатынын" айтады. Көптеген слэшер фильмдеріндей, ол "соңғы қыз" архетипін қамтиды – басқа кейіпкерлерге тиген қорқыныштан аман қалған, жалғыз қаһарман: Салли Хардести жараланып, азап шекті, бірақ еркек жүк көлігі жүргізушісінің көмегімен аман қалады. Сыншылар тіпті ерлер мен әйелдердің өлімі шамамен тең болатын эксплуатациялық фильмдерде де, әйел кейіпкерлеріне жасалған зорлық-зомбылықтың суреттері естерде қалады деп мәлімдейді. «Техасқа арналған тісті ара» мысалы осы пікірді қолдайды: үш ер адам жылдам өлтіріледі, бірақ бір әйел аяусыз өлтіріледі – ет ілгішке ілінеді, ал аман қалған әйел физикалық және психикалық азапқа ұшырайды. 1977 жылы сыншы Мэри Маккей ет ілгіш көрінісін коммерциялық таралымдағы фильмдердегі ең қатыгез әйел өлімі деп сипаттады. Ол оны әйелдерді әлсіз және өзін қорғауға бейімсіз деп бейнелейтін зорлық-зомбылық фильмдерінің тарихына қосты. Олар «Техасқа арналған тісті араны» алғаш көрген кезде депрессия мен алаңдаушылық сезімдерін бастан өткерді; бірақ кейіннен көрістерде әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық оларды аз қорқытып, көбірек қызықтырды. Бір ер адам фильмдегі айқай-шуды, әсіресе Саллидің дауысын «ең қорқынышты нәрсе» деп сипаттады. Дегенмен, камераның қызу қозғалыстары, жарықтардың қайталануы және дыбыстың қаосы туралы айта отырып, Стоммель оның көрермендерді негізінен интеллектуалды емес, сезімдік деңгейде қамтитынын мәлімдейді. Ол фильмді түсірген кезде ет жеуді тоқтатқан және «бір жағынан фильмнің мәні ет туралы, өмір тізбегі және саналы тірілерді өлтіру туралы» деп айтқан. Жазушы-режиссер Гильермо дель Торо фильмді көргеннен кейін біраз уақытқа вегетариандыққа көшкен.

The underlying themes of the film have been the subject of extensive critical discussion; critics and scholars have interpreted it as a paradigmatic exploitation film in which female protagonists are subjected to brutal, sadistic violence. Stephen Prince comments that the horror is "born of the torment of the young woman subjected to imprisonment and abuse amid decaying arms and mobiles made of human bones and teeth." As with many slasher films, it incorporates the "final girl" trope—the heroine and inevitable lone survivor who somehow escapes the horror that befalls the other characters: Sally Hardesty is wounded and tortured, yet manages to survive with the help of a male truck driver. Critics argue that even in exploitation films in which the ratio of male and female deaths is roughly equal, the images that linger will be of the violence committed against the female characters. The specific case of The Texas Chain Saw Massacre provides support for this argument: three men are killed in quick fashion, but one woman is brutally slaughtered—hung on a meathook—and the surviving woman endures physical and mental torture. In 1977, critic Mary Mackey described the meathook scene as probably the most brutal onscreen female death in any commercially distributed film. She placed it in a lineage of violent films that depict women as weak and incapable of protecting themselves. On first viewing The Texas Chain Saw Massacre they experienced symptoms of depression and anxiety; however, upon subsequent viewing they found the violence against women less offensive and more enjoyable. One male participant described the screaming, especially Sally's, as the "most freaky thing" in the film. Nonetheless—citing its feverish camera moves, repeated bursts of light, and auditory pandemonium—Stommel asserts that it involves the audience primarily on a sensory rather than an intellectual level. and even gave up meat while making the film, saying, "In a way I thought the heart of the film was about meat; it's about the chain of life and killing sentient beings." Writer director Guillermo del Toro became a vegetarian for a time after seeing the film.

Босатылғаннан кейінгі кезең

"Техас тізбекті арамен кесу" әр түрлі үй видео форматтарында пайда болды. АҚШ-та ол алғаш рет 1980-ші жылдардың басында Wizard Video және Vestron Video компаниялары арқылы бейнетаспа мен CED форматында шығарылды. Британдық кино жіктеуіш кеңесі бұрыннан-ақ кинотеатрлардағы түпнұсқа нұсқасына сертификат беруден бас тарған, ал 1984 жылы "видео жағымсыздықтарына" байланысты моральдық дағдарыс кезінде үй видеосы үшін де сертификаттаудан бас тартты. 1999 жылы BBFC директоры Джеймс Ферман зейнеткерлікке шыққаннан кейін, кеңес фильмді 18 жас шектеуімен, түпнұсқа шығуынан шамамен 25 жыл өткен соң, кинотеатрларда және үй видеосы арқылы көрсетуге рұқсат берді. "Техас тізбекті арамен кесу" 1993 жылдың қараша айында АҚШ-та LaserDisc форматында жарық көрді. Ол алғаш рет 1998 жылдың қазан айында АҚШ-та, 2000 жылдың мамыр айында Ұлыбританияда және 2001 жылы Австралияда DVD форматында шығарылды. 2005 жылы фильм түпнұсқа 16 мм A/B пленкаларынан 2K сапасында сканерленіп, толыққанды қалпына келтірілді, содан кейін DVD және Blu-ray форматтарында жарық көрді. 2014 жылы Хупердің қадағалауымен түпнұсқа 16 мм A/B кері пленкаларын пайдалана отырып, 4K сапасында кеңейтілген қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Бұл фильм 2014 жылғы Канн кинофестиваліндегі "Режиссерлердің екі аптасы" бөлімінде көрсетілгеннен кейін бүкіл әлем бойынша DVD және Blu-ray форматтарында шығарылды. Dark Sky Films компаниясының 40 жылдық мерекелік нұсқасы 2015 жылғы Сатурн сыйлығының "Үздік DVD/BD арнайы басылымы" номинациясына ие болды. 1982 жылы "Техас тізбекті арамен кесу" АҚШ-та үй видеосы бойынша сәттілікке жеткеннен кейін Wizard Video Atari 2600 платформасы үшін бұқаралық ойынды бейімдеді. Ойында ойыншы "Жыр тері" рөлін ойнап, қоршаулар мен сиыр сүйектері сияқты кедергілерден аулақтап, үйге заңсыз кіргендерді өлтіруге тырысады. Бүгінгі күнге дейін фильмнің жалғасы, преквелдері және ремейктері бар сегіз фильм түсірілді. Бірінші жалғасы, "Техас тізбекті арамен кесу 2" (1986), түпнұсқаға қарағанда әлдеқайда қанды және зорлық-зомбылыққа толы болды және 2006 жылдың қазан айында қайта қаралған арнайы басылымда шығарылғанға дейін Австралияда 20 жыл бойы тыйым салынды. "Жыр тері: Техас тізбекті арамен кесу 3" (1990) екінші жалғасы болды, бірақ Хупер басқа фильмге, "Спонтанды жануға" байланысты кестесінің келіспеушілігіне байланысты режиссерлікке оралмады. Рене Зеллвегер мен Мэтью Макконахи жұлдыздық құрамындағы "Техас тізбекті арамен кесу: Келесі буын" 1995 жылы жарық көрді. Бұл фильм алдыңғы екі жалғастың оқиғаларын қысқаша мойындаса да, сюжеті бойынша 1974 жылғы түпнұсқаның жаңадан түсірілген нұсқасы болып табылады. 2003 жылы Platinum Dunes және New Line Cinema компаниялары "Техас тізбекті арамен кесу" фильмінің ремейкін шығарды. 2006 жылы "Техас тізбекті арамен кесу: Бастауы" преквелі жарық көрді. 2013 жылдың 4 қаңтарында жетінші фильм, "Техас тізбекті арамен кесу 3D" шығарылды. Тағы бір преквел, "Жыр тері", 2017 жылдың 21 қыркүйегінде тек DirecTV арқылы шығарылды, содан кейін 2017 жылдың 20 қазанында Солтүстік Америкада видеоға сұраныс бойынша және шектеулі кинотеатрларда бірдей көрсетілді. Тағы бір жалғасы, "Техас тізбекті арамен кесу", 2022 жылдың 18 ақпанында Netflix платформасында жарық көрді.

The Texas Chain Saw Massacre has appeared on various home video formats. In the US, it was first released on videotape and CED in the early 1980s by Wizard Video and Vestron Video. The British Board of Film Classification had long since refused a certification for the uncut theatrical version and in 1984 they also refused to certify it for home video, amid a moral panic surrounding "video nasties". After the retirement of BBFC Director James Ferman in 1999, the board passed the film uncut for theatrical and video distribution with an 18 certificate, almost 25 years after the original release. The Texas Chain Saw Massacre was released on LaserDisc in the United States in November 1993. It was initially released on DVD in October 1998 in the United States, May 2000 in the United Kingdom and 2001 in Australia. In 2005 the film received a 2K scan and full restoration from the original 16mm A/B rolls, which was subsequently released on DVD and Blu ray. In 2014, a more extensive 4K restoration, supervised by Hooper, using the original 16mm A/B reversal rolls, was carried out. After a screening in the Directors' Fortnight section of the 2014 Cannes Film Festival, this was also released on DVD and Blu ray worldwide. Dark Sky Films' US 40th Anniversary Edition was nominated for Best DVD/BD Special Edition Release at the 2015 Saturn Awards. In 1982, shortly after The Texas Chain Saw Massacre established itself as a success on US home video, Wizard Video released a mass market video game adaptation for the Atari 2600. In the game, the player assumes the role of Leatherface and attempts to murder trespassers while avoiding obstacles such as fences and cow skulls. The film has been followed by eight other films to date, including sequels, prequels and remakes. The first sequel, The Texas Chainsaw Massacre 2 (1986), was considerably more graphic and violent than the original and was banned in Australia for 20 years before it was released on DVD in a revised special edition in October 2006. Leatherface: The Texas Chainsaw Massacre III (1990) was the second sequel to appear, though Hooper did not return to direct due to scheduling conflicts with another film, Spontaneous Combustion. Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation, starring Renée Zellweger and Matthew McConaughey, was released in 1995. While briefly acknowledging the events of the preceding two sequels, its plot makes it a virtual remake of the 1974 original. A straight remake, The Texas Chainsaw Massacre, was released by Platinum Dunes and New Line Cinema in 2003. It was followed by a prequel, The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning, in 2006. A seventh film, Texas Chainsaw 3D, was released on January 4, 2013. Another prequel, Leatherface, was released exclusively to DirecTV on September 21, 2017, before receiving a wider release on video on demand and in limited theaters, simultaneously, in North America on October 20, 2017. Another sequel, Texas Chainsaw Massacre, was released exclusively on Netflix on February 18, 2022.