Кіріспе
1973 жылы түсірілген Терренс Маликтің американдық фильмі. "Badlands" – 1973 жылы түсірілген американдық нео-нуарлық, кезеңдік қылмыс драмасы, Терренс Маликтің режиссерлік дебюті. Фильмде Мартин Шин мен Сисси Спейсек түскен. Оқиға 15 жасар Холли Саргистің (Спейсек) өзінің серіктесі Кит Карратерспен (Шин) бірге кісі өлтіруге баратын жолын баяндайды. Фильмде сонымен қатар Уоррен Оутс пен Рамон Биери де ойнайды. Бұл оқиға шын мәніндегі оқиғаға негізделген, алайда ол 1958 жылы Чарльз Старквезер мен оның сүйіктісі Карил Энн Фугейттің жасаған қылмыстарынан шабыттандырылған.
the 1973 film
Badlands is a 1973 American neo noir period crime drama film written, produced and directed by Terrence Malick, in his directorial debut. The film stars Martin Sheen and Sissy Spacek, and follows Holly Sargis (Spacek), a 15 year old who goes on a killing spree with her partner, Kit Carruthers (Sheen). The film also stars Warren Oates and Ramon Bieri. While the story is fictional, it is loosely based on the real life murder spree of Charles Starkweather and his girlfriend, Caril Ann Fugate, in 1958.
Сюжет
Холли Саргис фильмді Оңтүстік Дакотаның тұйық қалашығында тұратын 15 жасар қыз ретінде баяндайды. Әкесі бірнеше жыл бұрын өпкө ауруынан қайтыс болғаннан бері, ол жазу суретшісі болған әкесімен қарым-қатынасы нашар. Холли Кит Карратерспен танысады, ол 25 жастағы қоқыс жинаушы, қиындыққа тап болған майшы және корей соғысының ардагері. Ол Холлидің сүйікті актері Джеймс Динге ұқсайды. Кит Холлиге жақындағаннан кейін, оның пәктігін алып кетеді. Олар бір-біріне жақындай түскен сайын, оның қатыгездік пен қоғамға қарсылық танытуы біртіндеп көріне бастайды. Холлидің әкесі Китті мақұлдамайды және онымен кездескені үшін жаза ретінде оның иті өлтіріледі. Кит Холлидің үйіне кіріп, онымен бірге қашып кетуін талап етеді. Әкесі полиция шақырамын деп қауіп салғанда, Кит оны өлтіреді. Кит пен Холли үйді өртеп, өзін-өзі өлтіруді жасақтағаннан кейін, олар Монтананың шөл даласына бет алады. Олар шалғай аймақта ағаштан үй салып, балық аулап, тауық ұрлап тамақтанады. Олар үш адам тапқан кезде қашады (кейін Кит Холлиге сыйлық аулаушылар екенін айтады), оларды Кит өлтіреді. Олар Киттің бұрынғы әріптесі Катомен бас сауғалайды, бірақ ол көмекке шақырғысы келгенде, Кит оны да өлтіреді. Жас жұп келіп, дауылдық жер астына кіруге мәжбүр болады. Кит жабық жертөле есігін атып, олардың өліп қалғанын білмей кетеді. Құқық қорғау органдары Кит пен Холлиді бүкіл Орта батыста қуып жүр. Олар байдың үйіне келіп, оның киім-кешегін, Cadillac-ын тартып алады, бірақ бай мен оның құлақсыз қызметшісін құтқарады. Олар Монтана арқылы Саскачеванға қарай көлікпен бара жатқанда, полиция оларды тауып, қуып шығады. Киттен шаршап, қашып жүрген Холли онымен бірге барудан бас тартып, өзін ұстап береді. Кит полицияға машина қууда басшылық етеді, бірақ көп ұзамай ұсталады. Ол тұтқындаушы офицерлер мен Ұлттық гвардия әскерлерін таңғалдырады, оларға өзінің жеке заттарын қылмыстың естеліктері ретінде лақтырады. Холли соңында шартты түрде босатылғанын және қорғаушысының ұлына үйленгенін айтады. Кит қылмыстары үшін жазаға кесілді.
Актерлік құрам
Режиссер Терренс Малик бай адамның есігіндегі адам рөлінде камеоға түседі, ал Шиннің ұлдары Чарли Шин мен Эмилио Эстевез Холлидің үйінің сыртындағы шамның астында отырған екі бала ретінде шағын эпизодта көрінеді.
Жазу және актерлік құрам
Артур Пенннің шәкірті (ол фильмнің титрлерінде оған алғыс айтқан) Малик Америка кино институтында екінші курсты бітіргеннен кейін Badlands фильмі жөнінде жұмыс істеуді бастады. 1970 жылы 27 жастағы Малик жол саяхаты кезінде сценарийді жазуға кірісті. "Мен жазумен қатар актерлердің слайдтары мен бейнежазбаларынан тұратын сату жиынтығын дайындадым, бұл инвесторларға түсірілімге дайын жобаны ұсыну мақсатында болды", - деді Малик. "Менің таңғалуым, олар бұған көп көңіл бөлмеді, олар сеніммен инвестициялады. Мен қаражаттың жартысын тарттым, ал атқарушы продюсер Эдвард Прессман қалған жартысын тартты". Кит Карратерс рөліне бірнеше жаңа актерлер кастингке қатысты. Кастинг директоры Мартин Шиннің кандидатурасын ұсынғанда, Малик рөлге тым ересек деп ойлап, тартынды. Спейсек өзінің автобиографиясында "бірден химия туды. Ол – Кит. Ал мен оның қасында Холли болдым" деп жазды. Шин Киттің бейнесін актер Джеймс Диннің образынан алды.
Фильм түсіру және сахналық дизайн
Негізгі түсірілімдер 1972 жылдың шілдесінен бастап Колорадо штатында өтті, кәсіподаққа мүше емес топпен және 300 000 долларлық төмен бюджетпен (фильм лабораториялары мен актерлерге жасалған кейбір төлемдерді есептемегенде). Тринидадтағы Фрэнк Г. Блум үйі байдың үйі ретінде қолданылды. «Баяу адамның үйіне келген шақырушы» рөліне тағайындалған актер келмеген соң, Малик өзі де эпизодтық рөлде түсті. Сценарийдің басы Колорадоның оңтүстік-шығысындағы Ла-Хунта және Лас-Анимас қалаларында түсірілді, соның ішінде Холлидің соңғы қаладағы Колумбия бастауыш мектебінен қашып шығу көрінісі де бар. Фильмнің соңындағы тізімде Колорадо штатының Отеро округының халқына «көмектері мен ынтымақтастығы үшін» алғыс айтылады. Джек Фиск режиссермен бірнеше рет бірлесіп жұмыс істеген алғашқы фильмнің суретшісі болды. Түсірілім кезінде Сисси Спейсек пен Фиск бір-біріне ғашық болып, 1974 жылдың 12 сәуірінде үйленді. Фильмді бастапқыда Роберт Эстрин монтаждауға тиіс болған. Малик Эстриннің монтаждаған нұсқасын көрген соң, оған риза болмай, оны жобадан шығарды. Малик пен Билли Вебер фильмді қайта монтаждады. Дегенмен, Эстрин жалғыз монтажер ретінде, ал Вебер – көмекші монтажер ретінде көрсетілді. Малик дәуірге тән егжей-тегжейге көп көңіл бөлгенімен, оның фильмді басып алғанын қаламайтын. «Мен 1950-ші жылдарды мүмкіндігінше азайтуға тырыстым», – деді ол. «Ностальгия – күшті сезім, ол кез келген нәрсені жойып жіберуі мүмкін. Мен бұл фильмді уақыттан тыс ертегідей көрсетуді қаладым». Малик сондай-ақ «Кит пен Холлидің өзіндік әлемінде ертегіде өмір сүріп жатқандай сезінетінін» айтты және «Қазына аралы» сияқты балалар кітаптары көбінесе зорлық-зомбылыққа толы болғандықтан, мұның орынды екенін атап өтті. Ол сонымен қатар ертегілік стиль «зорлық-зомбылықтың өткірлігін аздап жұмсартады, бірақ оның арманды сипатын сақтайды» деп үміттенеді.
Шығару
Warner Bros. компаниясы фильмді 1 миллион долларға жуық сомаға сатып алып, таратты. Metacritic-те фильм 19 рецензия негізінде 93/100 салмақты ұпайға ие, бұл "көпке танылған" екенін көрсетеді. Variety басылымы фильмнің "әсерлі" дебют болғанын мәлімдеді. Badlands 1973 жылғы Нью-Йорк кинофестивалінің жабылу фильмі болды. Фестивальде көрсетілген фильмді көрген Винсент Канби оны "тартымды, кейде керемет, әрқашан қатыгез американдық фильм" деп сипаттады. Канбидің сөзіне сүйенсек, "Шин мен Спейсек өзіне бейілді, қатыгез, мүмкін психоздық балалар рөлінде керемет, сондай-ақ Холлидің әкесі рөліндегі Уоррен Оутсты қоса, қосымша актерлік құрам да жақсы ойнады. Маликтің көрегендігіне қатысты пікірталас тууы мүмкін, бірақ оның зор талантына күмәндік келтіруге болмайды. Badlands – маңызды және қызықты фильм". Кейіннен The Chicago Reader үшін жазған Дейв Кер: "Маликтің 1973 жылғы тұңғыш толық метражды фильмі соншалықты идеяға толы, оның қайда бет бұру керектігін анықтау қиын. Махаббат пен өлімнің трансценденттік тақырыптары поп-мәдениеттің сезімталдығымен үйлесіп, орта батыстың көрікті аясында бейнеленген, ол өзінің кеңдігімен де, қарапайымдылығымен де әсерлі" деп жазды. Спейсек кейіннен Badlands фильм түсіру туралы ойлауын өзгертетінін айтты. "Терри Маликпен жұмыс істегеннен кейін мен: 'Суретшінің сөзі – заң. Басқа ештеңе маңызды емес' дедім. Егер менде осындай тәжірибе болмаса, менің мансабым мүлдем басқаша болар еді". 2003 жылы Билл Пэкстон: "Бұл фильмде сирек кездесетін лиризм бар, трансценденттік сипаттағы сәттер кездеседі. Олар бұғаудың қатайып жатқанын сезінеді, сондықтан жолдан шығып, Badlands аймағына қарай бет алады. Сіз Сиссидің түрлі оқиғаларды айтып жатқанын естисіз, ол алыс елдерге саяхаттау туралы әңгімелейді. Бұл оқиғаға тікелей қатысы жоқ, бірақ оның мәнін ашатын, классикалық музыканың [Эрик Сатидің Trois Morceaux en forme de Poire шығармасының эфирлік оркестрленген нұсқасы] және ұзақ фокуспен түсірілген кадр бар. Алыстан бір нәрсені көресіз – менің ойымша, бұл пойыз, ол шөлде келе жатқан араб керуені сияқты көрінеді. Бұл кадрлар сюжетке тікелей қатысы жоқ, бірақ кейіпкерлердің армандары мен құштарлығын көрсетеді. Бұл ешқашан ұмытылмайтын сәттер, жанның тереңін қозғайтын және есте сақталатын лиризм". Мартин Шин 1999 жылы Badlands әлі күнге дейін оқыған ең жақсы сценарий екенін айтты. Ол: "Бұл мағынасы жоқ. Ол сені қарусыздандырады. Бұл – тарихи фильм, бірақ сонымен бірге барлық уақытқа арналған. Бұл өте американдық, ол халықтың рухын, мәдениетін бірден танитын етіп бейнелейді" деп жазды.