Кіріспе

Пистолет патроны

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын 7.63×25 мм Mauser C96 тапаншасы бүкіл әлемде танымал болды. 1908 жылы патша әскері C96 тапаншасын офицерлердің өз қаражатына сатып алуға рұқсат етілген қарулар тізіміне енгізді, осылайша олар НАГАНТ М1895 револьверінің орнына оны алуға мүмкіндік алды. 1914 және 1917 жылдар аралығында неміс және түрік әскерлерінен алынған тұтқындық қару ретінде көптеген Mauser тапаншалары мен оқ-дәрілер қолға түсті. Mauser және оның патрондары Ресей азамат соғысының барлық майдандарында қолданылды. 1920 жылдары, Кеңес Ресейі мен Веймар Республикасы арасындағы ынтымақтастық кезеңінде, Қызыл Армия офицерлері үшін кішігірім Bolo үлгісінің партияларын, сондай-ақ оқ-дәрілерді сатып алды. Патронның көшірмесі Подольск оқ-дәрі зауытында өндірілгенімен, кеңестік үкімет ақырында DWM компаниясынан лицензия мен өндіріс жабдықтарын сатып алып, патронды өндіруге кірісті. 1929 жылы Кеңес артиллерия комитеті Mauser патронына арналған отандық тапанша жасау туралы ұсыныс жасады. Жоғары деңгейдегі зерттеулер мен әзірлемелерден кейін, "1930 жылғы үлгінің 7.62 мм пистолет патроны" – негізінен Маузер патронының шағын өзгертілген нұсқасы – совет тапаншалары мен автоматтарының стандартты калибрі болып бекітілді. Василий Дегтярев жобалаған PPD-40 автоматтарының алғашқы үлгілері 7.62 мм калибрлі Mauser патронына арналған деп белгіленді. Маузер патронымен салыстырғанда мөлшері бірдей болғанымен (екі патрон да осы қарулардың кез келгенінде орналасады, зарядталады және атылады), кеңестік жақта Токарев патронының ұнтақ зарядының қуатын едәуір арттырды. Сондықтан, төмен қуатты Mauser оқтарын осы қарулардың кез келгенінде қауіпсіз пайдалануға болады, бірақ Токарев патрондарын арттырылған қысымға есептелмеген қаруларда пайдалану қауіпті.

Картридж өлшемдері

7,62×25 мм Токарев патронының сыйымдылығы 1,09 мл (16,8 түйіршік H2O) құрайды. 7,62×25 мм Токарев патронының максималды C. I. P. өлшемдері.

Карбин ұзындығындағы стволдан атылғанда, патрон NIJ II деңгейін тесіп өтуі мүмкін, бірақ кейде қазіргі стандартты броня NIJ IIIA деңгейінде тоқтатылады. (IIIA деңгейі – II деңгейдің жетілдірілген нұсқасы, ол II деңгейге қарағанда жылдам оқтарды тоқтата алады, бірақ III деңгей стандартына сай келмейді. NIJ стандарттары оқтың 1400 фпс-қа дейінгі жылдамдығын ескереді; жоғары жылдамдықтағы оқтар оларды кейде тесіп өтуі мүмкін, бірақ анықтама бойынша III деңгей кез келген 7,65 мм оқты тоқтата алуы керек). Осы калибрдегі көптеген қарулар ескірген деп жарияланып, әскери есептен алынғанмен, Ресей, Пәкістан және Қытайдағы кейбір полиция және арнайы күштер бөлімшелері сақталған оқ-дәрінің көптігіне байланысты оны әлі де қолдануы мүмкін. Әскери 7,62 Токарев оқ-дәрісі мыспен қапталған жұмсақ болаттан жасалған оқтарды қолданады және бұл қатты нысаналарға ату кезінде қауіпті кері соққылардың мүмкіндігін арттырады, сондай-ақ атыс далаларында жиі қолданылатын оқ ұстағыштарға зиян келтіруі мүмкін деген жалған пікір бар. 7,62×25 болаттан жасалған оқтар халықаралық деңгейде қол жетімді болғанымен, АҚШ-та мыспен қапталған болаттан жасалған оқтармен зарядталған 7,62×25 оқтарын импорттау заңсыз; федералды заң оларды бронебойғыш тапанша оқтары деп анықтайды. Сатылатын болат оқтар көбінесе мыспен жуылған болат қабығы бар қорғасыннан жасалған оқтар болып табылады және олар стандартты мыс қабықталған оқтарға қарағанда кері соққы қаупін айтарлықтай арттырмайды. 2018 жылы Румыния, Чехия, Болгария, Сербия және Ресейден экспортқа 7,62×25 оқ-дәрісі қол жетімді болды.

Қайта жүктеу

Егер қайта жүктелетін патрон корпустары қолжетімді болмаса, оларды 9 мм Winchester Magnum мысының мөлшерін өзгерту және кесу арқылы немесе 5,56 × 45 мм NATO немесе 223 Remington корпустарын қайта өңдеу арқылы жасауға болады. Патрон корпусы қалыптау қалыпына салынады, ол дұрыс орналасқан иықты жасайды, ал корпустың үстінен шығып тұрған бөлігі кесіледі. Содан кейін, жаңа патронның мойнын қажетті қалыңдыққа дейін кеңейту үшін резьба кескіш пайдаланылады. Бұл мойынды қажетті қалыңдыққа дейін айналдыру арқылы да жасауға болады. Бұл қажет, себебі күшті мылтық патроны мыстың салыстырмалы түрде қалың бөлігіне дейін қысқартылған. Егер мыс тым қалың болса, ол патронның патрон ұясына сыймауына себеп болуы мүмкін. Мұндай қалың мысты пайдалану патронның ішкі көлемін азайтып, патрон ұясындағы қысымды арттыруы мүмкін. Өңделген мылтық мысын қайта жүктеу кезінде тиісті сақтық шараларын қолдану қажет. Сонымен қатар, қайта жүктеушілер Starline Mfg компаниясынан жаңа, түпнұсқа патрон корпустарын сатып ала алады. Токарев TT 33 және чех CZ 52 үшін қайта жүктеу үшін .308" немесе .309" оқтарды пайдаланыңыз. Mauser C96 және C30 "Бромджандл" тапаншалары көбінесе үлкен калибрлі тесіктерге ие, сондықтан қанағаттанарлық дәлдікке қол жеткізу үшін .311" оқтар қажет болуы мүмкін. Дегенмен, 7.62×25 патронын Mauser C96 тапаншасымен ату ұсынылмайды, өйткені ол тым күшті және тапаншаға зақым келтіруі мүмкін. 7.62x25 патронын қолданатын қарулар 7.63x25 мм патрондарды сенімді түрде атуға болады. Hornady компаниясы 85 граммдық .309" "XTP" оғын шығарады, ол барлық осы тапаншаларда жақсы жұмыс істейді. Starline веб-сайтында Токарев патронының бастапқы нұсқасы болған Mauser C96 тапаншасы үшін (7.63×25 мм Mauser) арналған, сәл әлсіз, бірақ басқа жағынан дерлік бірдей оқ-дәрілерді Токарев патронына арналған тапаншаларда қолдану туралы ақпарат берілген. Бұл Финляндия және Германия әскерлерінің екінші дүниежүзілік соғыста жиі қолданған тәжірибесі болған.

Өнер көрсету

Түрлі Токарев патрондарының тұмсық жылдамдығы шамамен 1300-ден 1800 fps аралығында болады. Көптеген елдерде өндірілетін оқ-дәрілердің айырмашылығын ескере отырып, оқ-дәрілердің жылдамдығы жоғары да, төмен де болуы мүмкін. Коммерциялық қолданысқа арналған жаңа өндірілген оқ-дәрілердің жылдамдығы шамамен [мәнді қосу керек] болса, Wolf Gold FMJ және PPU оқ-дәрілерінің жылдамдығы да сондай. Wolf Gold FMJ [мәнді қосу керек] энергиямен, ал PPU оқ-дәрілері де сондай энергиямен аяқталады. Бұл оқ-дәрілердің кейбіреулері, мысалы, Wolf Gold және Sellier & Bellot, қайта зарядталатын боксерлік қосқыштан жасалған латунь гильзаларды қолданады.

Ерекше нұсқалары

Кеңес Одағының П-41 оқ-дәрісі 74 грандық, болаттан жасалған, жануарлық (incendiary) нұсқасы болып табылды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ППШ-41 және ППС-43 қаруларында қолдану үшін өндірілді. Бұл оқ-дәрі аталған қарулардан атылғанда секундына 1600 фут жылдамдыққа жететін. Қытайдың 7.62 мм P типі – бұл арнайы дыбыс асты жылдамдықты (subsonic), ауыр, ұштарлы (spitzer) оқ, ол дыбыс басатын қаруларда қолдануға арналған. Қытайда өндірілген стандартты оқ-дәрі 64-тип деп белгіленеді.

Атыс қарулары мен қызметте қолдану

Бұл патронның ең көп қолданылған түрі – Токарев ТТ-33 тапаншасы, ол 1930 жылдардың басынан 1950 жылдардың ортасына дейін КСРО-ның стандартты қызметтік тапаншасы болды. Ол сондай-ақ Югославияның Zastava M57 тапаншасында және Чехияның ČZ vz. 52 тапаншасында қолданылды, ол 1952 жылдан 1982 жылға дейін стандартты чех қызметтік тапаншасы болды. Бұған қоса, патрон көптеген автоматтарында қолданылды, оның ішінде кеңестік ППД-40, ППШ-41 және ППС-43, ресейлік ПП-19 Бизон, шығыс германиялық WG66, чехиялық Sa 24 және Sa 26 автоматтары. Қытайдың Norinco компаниясы 7,62×25 мм Токарев патронымен жабдықталған NP762 үлгісін қоса, Sig Sauer тапаншаларының көшірмелерін шығарады. Осы патронмен жасалған ең ерекше қарулардың бірі – 1942–1943 жылдары совет конструкторлары В.Ф. Люти, Н.М. Афанасьев және В.С. Дайкин жасаған LAD жеңіл пулеметі (бос салмағы 5,6 кг, ұзындығы 960 мм). Одан тек екі прототип жасалды, бірақ ол қабылдануға лайық деп табылған жоқ. КОМЕКОН елдерінен тыс жерлерде ол көп таралған емес, алайда суық соғыстан кейін көптеген атыс қарулары, әсіресе тапаншалар экспортталды және бұл патрон әлі де өндірісте. Патрон сондай-ақ ресейлік ОЦ-27 Бердыш және ОЦ-39 автоматтарында, Солтүстік Вьетнамның K 50M және VPA/Вьетмин өзгертілген MAT 49 автоматтарында, чехиялық Sa 23 және югославиялық M49 және M56 автоматтарында қолданылды, соңғысы неміс MP40 автоматтарының дизайны негізінде жасалған. AR және AK платформаларына арналған кейінгі нарықтағы түрлендіру жиынтықтары да бар, олар Токарев патронымен оқ атуға мүмкіндік береді.