Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық синолог және философ (1905–1994)
American sinologist and philosopher (1905–1994)
Герли Глеснер Крил (19 қаңтар 1905 – 1 маусым 1994) – қытай философиясы мен тарихы саласындағы маман, американдық синолог және философ. Ол шамамен 40 жыл бойы Чикаго университетінде қытай тілінің профессоры болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін әріптестері Крилді Қытайдың ерте заманғы өркениетін зерттеудегі жаңашыл және белгілі бір ізденісші ретінде, сондай-ақ мамандарға да, жалпы оқырмандарға да түсінікті, нақты және көркем жаза білетін адам ретінде жоғары бағалады.
Herrlee Glessner Creel (January 19, 1905June 1, 1994) was an American Sinologist and philosopher who specialized in Chinese philosophy and history, and was a professor of Chinese at the University of Chicago for nearly 40 years. On his retirement, Creel was praised by his colleagues as an innovative pioneer on early Chinese civilization and as one who could write both for specialists and for the interested general public with cogency, lucidity, and grace.
Алғашқы жылдар
Геррли Г. Крил 1905 жылдың 19 қаңтарында Чикаго, Иллинойс штатында дүниеге келген. Ол Чикаго университетінде бакалаврлық білімін алып, 1926 жылы Ph.B. дәрежесін бітірген. Содан кейін ол Чикагода Қытай философиясын зерттеген аспирант ретінде оқуын жалғастырды, 1927 жылы АМ, ал 1929 жылы «Синизм: Қытайлық дүниетанымының эволюциясы» тақырыбында диссертация қорғап, PhD дәрежесін алды. Ол 1929-1930 жылдары Ломбард колледжінде психология бойынша көмекші профессор ретінде ғылыми еңбек жолын бастады. Ол Американың білімді қоғамдар кеңесі (1930–1933), Гарвардтың Йенчинг институты (1931–1935) және Рокфеллер қоры (1936, 1945–1946) стипендияларын алды. 1936 жылы ол Чикаго университетінде қызметке қабылданды, онда 1937 жылы ерте Қытай әдебиеті мен институттары бойынша профессор ассистенті болып тағайындалғанға дейін Қытай тарихы мен тілінің оқытушысы болды. Крил 1930 жылдары университеттің Қиыр Шығыс зерттеулер бағдарламасын құрушылардың бірі болды және оның Қиыр Шығыс кітапханасын дамытуда маңызды рөл атқарды. Ол Қытайдағы сатушылардан жылына шамамен 5000 кітапқа тапсырыс берді, содан кейін 1939 жылы Рокфеллер қорының қолдауымен Қытайға оралды, сол кезде Екінші Қытай-жапон соғысы жүріп жатқан және Бейпинг (Пекин) қаласын жапон армиясы басып алған. Ол кітапхана үшін 75 000-нан астам том сатып алды, әсіресе қазіргі заманға дейінгі кезеңге қатысты кітаптарды. Крил 1941 жылы доцент, ал 1949 жылы профессор дәрежесіне көтерілді. Ол 1943-1945 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында әскери барлау офицері, подполковник болып қызмет етті. Ол 1964 жылға дейін профессор болып қалды, содан кейін ол 1974 жылға дейін Қытай тарихының Мартин А. Райерсон атындағы ерекше қызмет көрсететін профессоры болды.
Herrlee G. Creel was born on January 19, 1905, in Chicago, Illinois. He attended the University of Chicago as an undergraduate, graduating with a Ph. B. degree in 1926. He then continued on at Chicago as a graduate student studying Chinese philosophy, earning an AM in 1927, followed by a PhD in 1929 with a dissertation entitled "Sinism: A Study of the Evolution of the Chinese World view". He began his postdoctoral career as an assistant professor of psychology at Lombard College from 1929 to 1930. He was awarded fellowships by the American Council of Learned Societies (1930–1933), the Harvard Yenching Institute (1931–1935) and the Rockefeller Foundation (1936, 1945 –1946). In 1936 he accepted a post at the University of Chicago, where he was an instructor in Chinese history and language until he was appointed assistant professor of early Chinese literature and institutions in 1937. Creel was one of the founders of the university's Far Eastern studies program in the 1930s and had a major role in building its Far Eastern Library. He ordered some 5,000 books a year from dealers in China, then, in 1939, with support from the Rockefeller Foundation he returned to China, then in the grips of the Second Sino Japanese War and the city of Beiping (Beijing) was occupied by the Japanese Army. He bought more than 75,000 volumes for the library, especially those dealing with the pre modern period. Creel was promoted to the rank of associate professor in 1941 and full Professor in 1949. He served as a Lieutenant Colonel of military intelligence in the United States Army from 1943 to 1945 during the Second World War. He remained as a professor until 1964, when he became the Martin A. Ryerson Distinguished Service Professor of Chinese History until 1974.
Қоғамдар мен баспа
Крил Американың Ғылыми қоғамдар кеңесінің Қытай зерттеулері жөніндегі комитетінің мүшесі, оның Қиыр Шығыс зерттеулері жөніндегі комитетінің мүшесі және Американың Шығыстық қоғамының президенті болды. Ол сондай-ақ Азия зерттеулер қауымдастығының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Крилдің ең ықпалды кітаптары: «Қытайдың тууы» (1936), Аньянгтағы археологиялық қазбалардың маңыздылығы туралы алғашқы егжей-тегжейлі есеп, ол тез арада әлемдік қызығушылықты тудырды; «Ерте Қытай мәдениеті жөніндегі зерттеулер» (1937) – монографиялық мақалалардың ықпалды жинағы; «Индуктивті әдіспен әдеби қытай тілі», томдар I–III (1938–52), әдеби қытай тілін стандартты классикалық мәтіндердің мұқият түсіндірмелі үзінділері арқылы оқытудың жаңашыл және даулы әрекеті; «Индуктивті әдіспен газет қытай тілі» (1943), қытай газеттерін талдау үшін бірдей педагогикалық тәсілдерді қолдануға жасалған тыраш; «Конфуций, адам және миф» (1949), философ Конфуцийдің сын тұрғысынан талдауы; «Конфуцийден Мао Цзэдунға дейінгі қытай ой-пікірі» (1953), қытай ой-пікіріне шолу; «Қытайдағы мемлекеттік басқарудың бастаулары», том 1: Батыс Чжоу империясы (Чикаго университеті баспасы, 1970), Батыс Чжоу әулетінің саяси құрылысы туралы жан-жақты есеп; «Даоизм дегеніміз не?» және «Қытай мәдени тарихындағы басқа зерттеулер» (Чикаго университетінің баспасы, 1970) және «Шэнь Пухай: б.з.д. төртінші ғасырдың қытай саяси философиясы» (1974), әкімшілік техника саласындағы алғашқы қытай маманы Шэнь Бухай туралы монография.
Creel was a member of the Committee on Chinese Studies of the American Council of Learned Societies, a member of its Committee on Far Eastern Studies, and the President of the American Oriental Society. He was also a member of the Association for Asian Studies as well as a member of the American Philosophical Society. The most influential of Creel’s books include The Birth of China (1936), the first detailed account of the significance of the archaeological excavations at Anyang, which quickly attracted global interest; Studies in Early Chinese Culture (1937) which was an influential collection of monographic essays; Literary Chinese by the Inductive Method, vols. I–III (1938–52), a groundbreaking and controversial attempt to teach literary Chinese through carefully glossed excerpts of standard classical texts; Newspaper Chinese by the Inductive Method (1943), an effort to apply identical pedagogical techniques to the analysis of Chinese newspapers; Confucius, the Man and the Myth (1949), a critical analysis of the philosopher Confucius; Chinese Thought from Confucius to Mao Tse tung (1953), a survey of Chinese thought; The Origins of Statecraft in China, Vol. 1: The Western Chou Empire (University of Chicago Press, 1970), a judicial account of the polity of the Western Zhou dynasty; What is Taoism? and Other Studies in Chinese Cultural History (University of Chicago Press, 1970) and Shen Pu hai: A Chinese Political Philosophy of the Fourth Century B. C. (1974), a monograph on Shen Buhai, an early Chinese specialist on administrative technique.
Стил және мұра
Крил есімді ғалым «Конфуций: Адам және аңыз» (1949) еңбегімен әйгілі болды, онда Конфуцийдің дұрыс түсінілмегені, өйткені оның өмірі мен идеялары туралы шындық аңызға тосылып қалғаны айтылды. Крил Конфуцийді реформатор, жеке тұлғаны бағалайтын адам, сондай-ақ демократиялық және революциялық ой-пікір білдіруші ұстаз деп есептеді. 1930 жылдардан бастап Крил қытай жазу таңбаларының бастапқы табиғаты идеографиялық екенін қатыра айтты. Оған қарсы қытайтанушылар Питер А. Будберг және Поль Пеллио болды, олар қытай жазу таңбаларының тарихының ерте кезеңінде фонетикалық принциптердің маңызды рөл атқарғанына сенді. Бұл пікірталас көптеген онжылдықтар бойына жалғасып келеді, бірақ екі тараптың бірі де екіншісін толық жеңе алған жоқ. Крил 1994 жылдың 1 маусымында 89 жасында Иллинойс штатының Палос-Парк қаласындағы үйінде ұзақ аурудан кейін қайтыс болды.
Creel was especially known for Confucius: The Man and the Myth (1949), which argued that Confucius had been misunderstood because legend had obscured the facts of his life and his ideas. Creel held that Confucius was a reformer and an individualist, as well as a democratic and revolutionary teacher. From the start of his career in the 1930s, Creel was an outspoken proponent of the theory that Chinese characters are inherently ideographic in nature. He was opposed by sinologists Peter A. Boodberg and Paul Pelliot, who believed that phonetic principles played a large role in the early history of Chinese characters. The debate has continued many decades later without either side being able to discredit the other. Creel died at his home in Palos Park, Illinois, after a long illness, on June 1, 1994, at the age of 89.
Таңдалған шығармалар
Крил, Х. Г. (1936). Қытайдың туылуы. Лондон: Джонатан Кейп. Қайта басылды. Нью-Йорк: Джон Дей, 1937; Нью-Йорк: Фредерик Унгар, 1954. ——— (1938–1952). Индуктивті әдіспен әдеби қытай тілі, 3 томдық. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. ——— (1949). Конфуций, адам және миф. Нью-Йорк: Джон Дей. Қайта басылды «Конфуций және қытай жолы» деген тақырыппен, Нью-Йорк: Харпер, 1960. ——— (1953). Конфуцийден Мао Цзэдуңға дейінгі қытай ойлары. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. ——— (1970). Даоизм не? және Мәдени тарих бойынша басқа зерттеулер. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. ——— (1970). Қытайда мемлекеттік басқарудың бастауы, 1-том. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. ——— (1974). Шен Пу Хай. Чикаго, Лондон: Чикаго университетінің баспасы.
Creel, H. G. (1936). The Birth of China. London: Jonathan Cape. Rpt. New York: John Day, 1937; New York: Frederick Ungar: 1954. ——— (1938–52). Literary Chinese by the Inductive Method, 3 vols. Chicago: University of Chicago Press. ——— (1949). Confucius, the Man and the Myth. New York: John Day. Rpt. under title: Confucius and the Chinese Way, New York: Harper, 1960. ——— (1953). Chinese Thought from Confucius to Mao Tse tung. Chicago: University of Chicago Press. ——— (1970). What is Taoism? and Other Studies in Cultural History. Chicago: University of Chicago Press. ——— (1970). The Origins of Statecraft in China, vol. 1. Chicago: University of Chicago Press. ——— (1974). Shen Pu hai. Chicago, London: The University of Chicago Press.