Кіріспе

Румын ақыны, драматург, саясаткер және дипломат (1821–1890) Василе Александри (21 шілде 1821 – 22 тамыз 1890) – румын патриоты, ақын, драматург, саясаткер және дипломат. Ол Молдавия мен Валахиядағы 1848 жылғы төңкерістердегі маңызды тұлғалардың бірі болды. Румын княздықтарын біріктіру үшін күресіп, 1856 жылы "Hora Unirii" шығармасын жазды және Молдавия князі лауазымына өзінің үміткерлігінен бас тартып, оны Александру Иоан Кузаға ұсынды. Ол Румынияның алғашқы сыртқы істер министрі болды және Румыния академиясының негіс қалаушыларының бірі еді. Александри румын әдебиетіне өлеңдер, проза, бірнеше пьесалар мен румын халық мұрасын жинақтап үлкен үлес қосты. Ол, Михай Эминеску сияқты, 19-ғасырдың екінші жартысындағы ең маңызды румын жазушыларының бірі саналады, Эминеску Александридің еңбектеріне қатты әсерленіп, олардан шабыт алған.

Туған жері мен балалық шағы

Александри Молдавияның Бакау қаласында дүниеге келді және грек тегінен шыққан. Оның әкесі – Александри грек ақсүйек әулетінен таралған орта дәрежелі ақсүйек Василий Александри, ал анасы – румындық мәдениетке сіңген грек әйелі Елена Козони болған. Ұзақ жылдар бойы қатерлі ісікке ұшыраған Александри 1890 жылы Мирчештидегі меншігінде қайтыс болды.

Саясат

Александридің маңызды саяси мансабы болды. Ол құлдарды бостандыққа шығаруды қолдағандардың бірі болды. Оның антисемит болғаны айтылады, бірақ кейбір румын тарихшыларының (соның ішінде Неагу Джувараның) пікірінше, оның қашықтан қарағанда еврей тегі болған. Румын әдебиетінде "Польшалық еврей" немесе Остжуде әдеби стереотипінің пайда болуына Василе Александри, сол кездегі ең маңызды және ең танымал жазушы, зор үлес қосты. Еврейлер шашын иек қылып қырқып, кафтан киіп, ерекше жаргон қолданып, "типикалық" мінез-құлық сипаттарымен бейнеленді – олар адал емес, алдаушы, пайдақұмар, шаруаларды қанаушы және "улағыш" болып көрсетілді.