Кіріспе
Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum (лат. Теңіз картасы және Солтүстік жерлердің сипаттамасы; көбінесе Carta marina деп қысқартылады) – швед дін қызметкері Олаус Магнус жасаған және 1539 жылы жарық көрген, Скандинавия елдерінің егжей-тегжейлі мәліметтері мен жер-су атауларын қамтитын алғашқы карта. Бұрын Скандинавия елдерінің тек екі картасы ғана белгілі, олар Якоб Зиглерге (Страсбург, 1532) және Клавдий Клавуске (15 ғасыр) тиесілі. Картаның орталық бөлігі – Скандия, ол картадағы ең ірі әріптермен көрсетілген және Швецияның орталық тұсына орналасқан. Картада «Швеция» (Свеаланд) және «Готланд» (Гёталанд) (Швецияның екі облысы), «Норвегия» (Норвегия), Дания (Дания), Исландия (Исландия), Финляндия (Финляндия), Литва (Литва) және Ливония (Эстония және Латвия) сияқты солтүстік елдері бейнеленген. Карта 55° градустан Солтүстік мұздық шеңберіне дейін жүретін бойлық және ендік сызықтарымен шеңберленген. 1,70 метр ені және 1,25 метр биіктігі бар карта батыстан шығысқа және солтүстіктен оңтүстікке қарай тізбектелген тоғыз 55х40 см ағаш кескіш блоктен қара-ақ түспен басылып шығарылған, ал орталық бөлігінде A-I әріптерімен белгіленген.
Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum (Latin for Marine map and description of the Northern lands; commonly abbreviated Carta marina) is the first map of the Nordic countries to give details and place names, created by Swedish ecclesiastic Olaus Magnus and initially published in 1539. Only two earlier maps of the Nordic countries are known, those of Jacob Ziegler (Strasbourg, 1532) and Claudius Clavus (15th century). The map is centered on Scandia, which is shown in the largest size text on the map and placed on the middle of Sweden. The map covers the Nordic lands of "Svecia" (Svealand) and "Gothia" (Götaland) (both areas in Sweden), "Norvegia" (Norway), Dania (Denmark), Islandia (Iceland), Finlandia (Finland), Lituania (Lithuania) and Livonia (Estonia and Latvia). The map is framed with longitudes and latitudes running from 55° to the Arctic Circle. The 1.70 m wide by 1.25 m tall map was printed in black and white from nine 55x40 cm woodcut blocks sequenced from west to east and north to south and identified in the center with the letters A through I.
Тарих
Картаны 1527–39 жылдары Римде Олаус Магнус (1490–1557) жасаған, ол Швеция үкіметінің дипломатиялық сапарымен келген және қалған, мүмкін, оның ағасы Йоханнес Магнус Швеция королі Густав I-мен діни дауға түскендіктен. Картаны құрастыру үшін Магнус ежелгі дереккөздерді, оның ішінде Птолемейдің "Географиясындағы" картасын, сондай-ақ астроном Якоб Зиглердің еңбектері сияқты заманауи дереккөздерді пайдаланды. Картографиялық дереккөздерден өзге, Магнус теңізшілердің айтқандарына және өз бақылауларына да сүйенді. Картаны жасауға 12 жыл кетті, алғашқы даналары 1539 жылы Венецияда басылды. Олаус картаны 1555 жылы Римде басылған "Historia de gentibus septentrionalibus" ("Солтүстік халықтары туралы сипаттама") еңбегімен толықтырды. Олаус осы латын мәтіндерін итальян тіліне (1565) және неміс тіліне (1567) аударды.
Қолда бар көшірмелері
1574 жылдан кейін түпнұсқа картаның барлық көшірмелері көпшілікке белгісіз болды және карта көбінесе ұмытылды – бәлкім, оның аз ғана көшірмесі басылғандықтан және Папа Павел III 10 жылдық «авторлық құқық» деп мәлімдегендіктен. Кейіннен картаның шын мәнінде болған-болмағаны кеңінен күмәндалды.
Екінші белгілі "Уппсала" түпнұсқасының цифрлық көшірмелері
"Минесота университетінің Carta Marina" түсі белгісіз, Уппсала түпнұсқасының көшірмесі, jpeg форматтағы суреттерде. Сайтта баспаның алғашқы қадамдары туралы толық ақпарат бар.
Өзгерістер мен бейімделулердің цифрлық көшірмелері
Carta Marina, Lafreris 1572 жылғы басылымы Әлемдік цифрлық кітапханада (Антуан Лафреридің (1512–1577) 1572 жылғы басылымы, Стокгольмдегі Швеция Ұлттық кітапханасы тарапынан цифрлық форматқа келтірілді. Кейіннен түсті қосылды.