Кіріспе

Вашингтон штатындағы тас жол

504 тас жолы (SR 504, Spirit Lake Memorial Highway) – АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы штаттық тас жол. Ол Солтүстік Форк Тутл өзені бойымен Сент-Хеленс тауы аймағына дейін 84 шақырымға созылады және Сент-Хеленс тауының Ұлттық жанартау монументіне басты кіреберіс болып табылады. Тас жол Касл-Рок қаласындағы Interstate 5 (I 5) және SR 411 тас жолдарының қиылысынан басталып, Спирит көліне жақын Джонстон Ридж обсерваториясында аяқталады. Каулитц округі үкіметі 1903 жылы Spirit Lake тас жолын салып, 1930 жылдардың басында оны асфальттады, содан кейін ол мемлекеттік басқаруға берілді және 1937 жылы 1R (SSH 1R) екінші дәрежелі штаттық тас жолы атанды. SSH 1R бастапқыда Колумбия Ұлттық орманның (қазіргі Гиффорд Пиншот Ұлттық орман) шекарасында аяқталды, бірақ 1961 жылы таудың орман белдеміне дейін ұзартылды. 1964 жылы SR 504 болып қайта нөмірленді және орман шаруашылығымен айналысушылар мен туристер арасында танымал болды, соның салдарынан көпірлер мен учаскелерді қайта жаңарту қажет болды. SR 504 тас жолының маңызды бөлігі 1980 жылдың 18 мамырында Сент-Хеленс тауының жарылуынан және одан кейін Солтүстік Форк Тутл өзеніне лава ағуынан қирады. Штат үкіметі 1988 жылдан 1997 жылға дейін тас жолдың көп бөлігін қайта салып, оны солтүстікке жылжытып, Колдвотер Ридж және Джонстон Ридждегі жаңа ақпараттық орталықтарға қосты. Тутл өзенінің шөгінді бөгеті маңындағы ескі бағыттың бір бөлігі қосымша бағыт ретінде белгіленген. Сент-Хеленс тауындағы жанартаулық белсенділіктің жалғасуы, әсіресе 2000 жылдардың ортасында, тас жолдың әртүрлі уақытта жабылуына және эвакуациялауға әкелді.

Маршрут сипаттамасы

SR 504 Хантингтон даңғылының Castle Rock-тың солтүстік-шығысында I-5 жолмен тоғысуынан басталады. Көше оңтүстік-батысқа қарай Касл-Рок қаласының орталығына SR 411 және I 5 Business ретінде жалғасады. SR 504 солтүстік-шығысқа қарай кішкентай сауда аймағынан өтіп, Salmon Creek-тің үстіндегі төбелерге көтеріледі, жол бойында бірнеше фермалар мен шарап заводтары орналасқан. Автожол оңтүстік-шығысқа қарай Silver Lake көлінің айналасындағы батпақты жерлерге қарай шағын өзен арқылы өтеді, онда Mount St. Helens келушілер орталығы мен Seaquest State Park орналасқан. SR 504 көлдің солтүстік жағымен жалғасып, Toutle River өзенінің екі саласының қосылған жерінен Toutle қаласы арқылы өтеді. Автожол өзен арқылы Coal Bank Bridge көпірімен өтеді және North Fork Toutle өзенінің солтүстік жағымен жалғасады, Beigle Mountain тауының шығысына қарай тар аңғармен жүреді. Riverdale Raceway жанында SR 504 SR 505 жолының шығыс бөлігімен қиылысады, ол I-5 және Toledo қалаларына қосылу мүмкіндігін береді. Автожол солтүстік-шығысқа қарай Kid Valley аймағына дейін жалғасады, онда кемпингтер мен бірнеше үйлер орналасқан, ал өзен әртүрлі тауларды айналып солтүстікке және оңтүстікке қарай иреліп өтеді. Өзенді үшінші рет кесіп өтетін жерде SR 504 Sediment Dam Road жолымен қысқа шұңқырмен қиылысады, ол Toutle River Sediment Dam бөгетіне көрініс ашатын саяжайға жетелейді. Автожол топырақ бөгеттің солтүстік-шығыс жағымен және оның су қоймасымен жалғасады, жоғары көтеріліп, жартастардағы тік жарларда өтеді. Өзен бойымен оңтүстік-шығысқа қарай жылжығанда SR 504 жекеменшік Eco Park курортынан, жастар лагерінен және Hoffstadt Bluffs көрінісіне жақын жердегі тікұшақ алаңынан өтеді. Содан кейін автомобиль жолы Hoffstadt Creek арқылы 713 метрлік (2340 фут) болаттан жасалған фермалық көпірмен өтеді, ол аңғардың түбінен 370 метр (113 фут) биіктікте орналасқан; бұл SR 504 жолындағы 13 көпірдің ең ұзыны. Көпір сонымен қатар "жарылыс аймағының" батыс шекарасын белгілейді, онда 1980 жылы Mount St. Helens тауының жарылуы кезінде ағаштар құлаған, ал тау 19 шақырым (12 миль) қашықтықта орналасқан. Бұл аймақта 1980 жылдары Weyerhaeuser компаниясы отырғызған жас шырша, қарағай және мақта ағаштарының кең ормандары бар, бұл жаңарту және қалпына келтіру жобасының бір бөлігі болды. Компания сонымен қатар Charles W. Bingham Forest Learning Center ормандық оқу орталығын да басқарады, ол North Fork Toutle өзеніне қарап тұрған мұражай және демалыс аймағын қамтиды. SR 504 тауларға әрі тереңірек бойлап өтеді, Bear Creek арқылы өтеді және Elk Rock айналасынан оның оңтүстік-шығыс жағындағы көрініс ашатын жерге дейін жүреді. Elk Rock аймағынан бастап, автомобиль жолы Mount St. Helens ұлттық жанартау монументінің солтүстік шекарасын құрайды және басқа көрікті көріністер арасында бірнеше тік бұрылыстарға әкелетін таулы жерлерге тап болады. Maratta Creek өзенінің бірнеше салаларын кесіп өткеннен кейін, SR 504 жартылай үш жапырақты тоғысуға жетеді, ол Coldwater ғылым және оқу орталығына қызмет көрсететін, тауға қарап тұрған және күзден көктемге дейін ашық болатын келушілер орталығына жетелейді. Әдетте ол 1980 жылғы жарылудың 18 мамыр мерейтойына орай қайта ашылады. Автомобиль жолы Ұлттық жанартау монументіне жалғасады және Cowlitz және Skamania округтерінің шекарасына дейін шығысқа қарай бұрылады. SR 504 South Coldwater Creek өзенін жоғары ағысқа қарай тар аңғар арқылы Spirit Lake көліне жақын орналасқан өзенге дейін, бірнеше жолдардан өтіп, батысқа қарай бұрылады. Ағашсыз аймақта қыста Rocky Mountain тауларындағы бұғылар мен еліктер мекендейді. Автомобиль жолы тағы да шығысқа қарай бұрылады және Johnston Ridge Observatory обсерваториясына жетеді.

SR 504 жолын Вашингтон штатының көлік департаменті (WSDOT) күтіп ұстайды, ол жыл сайын штаттық автомобиль жолдарындағы трафик көлемін анықтау үшін зерттеу жүргізеді. 2016 жылы автомобиль жолындағы орташа трафик көлемі Coldwater Lake көлінің жанында кемінде 500 көлік құралынан бастап Castle Rock қаласындағы I-5 тоғысуында 14000 көлік құралына дейін болды. SR 504 - Mount St. Helens аймағына жыл сайын келетін 3 миллион келушінің көп бөлігі үшін негізгі бағыт. Ол мемлекеттік үкімет тарапынан Spirit Lake Memorial Highway деп белгіленген, ол мемлекеттік көрікті жол болып табылады.

Ерте тарихы және мемлекет иеленуі

Спирит көлінің тас жолы 1903 жылы Каулиц округі әкімдігімен салынып аяқталды, ол Касл Роктан Тутл өзенінің Солтүстік саласын бойлай өтіп, Спирит көлінің жағалауына дейін жалғасты. 76 шақырым (47 миль) болатын бұл тас жол бастапқыда асфальтталмаған, қиын және тар болып сипатталды, ал 1910 жылдары бірнеше бөлімдері жақсартылды немесе жаңа бағыттармен алмастырылды. 1937 жылы ол мемлекеттік тас жолдар жүйесіне Екінші дәрежелі мемлекеттік тас жол 1R (SSH 1R) ретінде қосылды, ол Спирит көліне жақын орналасқан Колумбия ұлттық орманының батыс шекарасында аяқталды. Мемлекеттік әкімдік 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында тас жолдың бірнеше бөлігін асфальттады, ал 1944 жылға дейін тек шығыс бөлігінің шағын бөлігі ғана асфальтталмаған күйде қалды. Колумбия ұлттық орманындағы тас жолдың қалған бөлігі 1930 жылдардың соңында Федералдық Жолдар бюросы арқылы жақсартылып, 1,2 миллион долларға (қазіргі шақтағы доллармен эквивалентті) асфальтталды. Сент-Хеленс тауында орман шаруашылығының кеңеюі және жоспарланған шаңғы курорты 1950 жылдары Спирит көлін таудың солтүстік беткейіндегі орманмен байланыстыратын заманауи тас жолдың құрылысын жеделдетті. Мемлекеттік әкімдік, Орман шаруашылығы қызметі және Федералдық Жолдар бюросы қолдағанмен, қаржыландыру жетіспеуіне байланысты жоба бірнеше жылға тоқтап қалды. Мемлекеттік заң шығарушы орган 1959 жылдың соңында басталған SSH 1R-ді ұлттық орманға 8 шақырым (5 миль) ұзартуға қаражат бөлді. SSH 1R белгісі жаңа орманды жолға дейін кеңейтілді, ол 1962 жылдың 29 қыркүйегінде қозғалысқа ашылды. 1964 жылғы мемлекеттік тас жолдарды қайта нөмірлеу кезінде SSH 1R SR 504 деп аталды. Мемлекеттік тас жолдар департаменті 1965 жылдың қараша айында Кид-Вэллиде Тутл өзені арқылы жаңа көпір құрылысын аяқтады, бұл бұрынғы тар фермалық көпірді алмастырды. 1970 жылдарға қарай, Орман шаруашылығы қызметі және Вейерхаузер сияқты орман шаруашылығы компаниялары Сент-Хеленс тауының аймағына келген туристерге қызмет көрсету үшін тас жол бойында бірнеше жаңа кемпингтер, жол бастамалары және демалыс аймақтары құрылды. 1977 жылдың желтоқсан айында болған күшті су тасқыны тас жолдың сегіз бөлігін шайып кетті, және жөндеу жұмыстары аяқталғанға дейін келесі жылға дейін бір қатарлы қозғалысқа ғана мүмкіндік болды.

1980 жылғы атылу және қайта құру

1980 жылдың наурыз айында Сент-Хеленс тауында жер сілкінісі болды, бұл бір ғасырдан астам уақыттан бері ұйықтаған жанартаудың белсенділігінің арту мүмкіндігін көрсетті. Орман шаруашылығы қызметі 28 наурызда Сприт-Лейк көлінен батысқа қарай шамамен 6 км жерде (4 миль) SR 504 тас жолында лавина қаупіне байланысты кедергі қойды. Келесі күндері кедергі көлден батысқа қарай 24 км (15 миль), содан кейін 48 км (30 миль) қарай жылжытылды, себебі жарылыс қаупі күшейді. Көптеген жергілікті тұрғындар мен туристер губернатор Дикси Ли Рейдің 19 мамырда күшіне енетін бұйрығымен жоспарланған кедергіні бұзды, ол тас жолды одан да батысқа жылжытуды көздеді. 17 мамырда ерекше жағдай жасалып, төрт сағат ішінде әртүрлі ғимараттардан мүліктерді алуға рұқсат берілді, бұл жергілікті билік органдары жаппай эвакуация жағдайында қадағалады. 1980 жылдың 18 мамырында Сент-Хеленс тауының солтүстік беті құлап, үлкен жарылысқа себеп болды, нәтижесінде Лахар пайда болып, Солтүстік Форк Тутл өзенін қиратты. Тутл мен Кид-Вэлли арасындағы қалған бөлік 2 метрге дейін шөгіндімен көмілді, бірақ қыркүйекке дейін уақытша Бейли көпірлері мен басқа да құрылыстардың көмегімен қайта ашылды. Лахар тас жолындағы бірнеше көліктерді, соның ішінде жарылыстың 57 құрбанының көліктерін алып кетті. Тас жол Тюттл қаласынан тыс жабылды, кедергі мен Вейерхаузер орнатқан айналымдық жолмен бақыланды. Кид-Вэллиге қол жеткізу қыркүйек айының басында Тутл өзені арқылы уақытша Бейли көпірі арқылы қалпына келтірілді. 1987 жылы тас жол 11 миллион долларға (эквиваленті доллармен) қалдықтар мен шөгінді бөгетіне және Вейерхаузердің Бейкер лагеріне дейін ұзартылды. 1982 жылы федералды үкімет жанартаудың маңындағы аумақты Сент-Хеленс тауының Ұлттық жанартау монументі деп жариялады, ал штаттық үкімет SR 504 тас жолын жарылыс құрбандарын еске алу үшін Рух көлі ескерткіш тас жолы деп атады. 1987 жылы Сильвер-Лейкте туристердің санының өсуіне байланысты келушілер орталығы ашылды, бірақ тас жол шөгінді бөгетінен әрі жабық болып қалды. Сент-Хеленс тауының солтүстік жағына қызмет ету үшін тас жолды ауыстырудың алдын ала жоспарлары 1986 жылы штаттық үкімет тарапынан мақұлданды. Бұл жобаға Кид-Вэлли мен жаңадан пайда болған Колдуотер көлі арасында салынған 37 км (23 миль) жаңа жол кірді, ондағы он үлкен көпірлер әртүрлі арналарды кесіп өтеді. Жобаның құны 118 миллион долларды құрады (эквиваленті доллармен). Жаңа тас жол мен оның көрнекті көріністерінің құрылысы 1988 жылы басталды, ал Колдвотер Ридж келушілер орталығына дейінгі бірінші бөлігі 1992 жылдың 16 қазанында аяқталды. Жанартаудың қалпына келуіне ықпал ететін туристердің күтілетін ағыны және олардың әсері ғалымдарды алаңдатты, олар сезімтал зерттеулер үшін аумақтарды сақтауға тырысты. Еліктердің жақсартылған тас жолға қол жеткізілетін аймақтардан кетуін анықтағаннан кейін, Орман шаруашылығы қызметі ұлттық монумент ішінде шектеулі аймақтарды белгіледі, ол жолдан тыс серуендеуге, үй жануарларына, от жағуға және кемпингке тыйым салды. Екі қосымша келушілер орталығы, Вейерхаузердің Орман оқу орталығы және бұрынғы Хоффштадт Блуфс келушілер орталығы, 1995 жылы 33-ші және 1996 жылы 27-ші шақырымдық белгіде ашылды. 1997 жылдың мамыр айында SR 504 тас жолы жаңадан ашылған Джонстон Ридж обсерваториясына дейін 12 км (7.5 миль) ұзартылды, ол жанартаутанушы Дэвид А. Джонстонның құрметіне аталды. Ұзарту құрылысы кезінде топырақты ығыстыру үшін жер астындағы жарылыстар жасалды және тас жолдың біріне тұрақты негіз берілді. Бұл бастапқы жоспарды, Колдвотер Ридж және Джонстон Ридж нысандары арасында шаттл автобустары пайдаланатын орман жолын салуды алмастырды.

21 ғасыр

SR 504 жолын Санкт-Хеленс тауының шығыс жағына ұзарту туралы ұсыныс ұзақ жылдар бойы 2000-шы жылдардың басында ғалымдар мен экологиялық белсенділердің қарсылығын тудырды. Колдвотер көлін Уинди Ридж маңындағы 99-шы орман тас жолына және одан әрі 25-ші орман тас жолына қосатын бағытты Коулиц және Льюис округтерінің шенеуніктері туристік тартымдылық және мүмкін эвакуация жолы ретінде қолдады. WSDOT ұсынылған тас жолдың бірнеше нұсқасын зерттеді, оларға халықтың әртүрлі қолдауы көрсетілді және бір нұсқасын салуға 18,5 миллион доллар, ал екіншісіне 44 миллион доллар жұмсалатыны есептелді (тиісінше доллар және доллармен шамалас). Мемлекеттік заң шығарушылар жолдың жоғары құнына байланысты ұсынылған тас жолды қабылдамады, бірақ арзан нұсқаны құтқару үшін оны ақылы жолға айналдыруға тырысты. 2004 жылдан 2006 жылға дейін Сент-Хеленс тауындағы вулкандық белсенділіктің күшеюі SR 504 жолындағы туристік қозғалыстың өсуіне және Джонстон Ридж бөлігінің уақыт-уақыт жабылуына әкелді. 2004 жылдың қазан айының басындағы сейсмикалық белсенділікке байланысты аймақты эвакуациялауға бұйрық берілді, бұл магманың жиналу мүмкіндігін көрсетті, нәтижесінде 2500 келуші бірнеше күнге Колдвотер және Джонстон орталықтарын тастап кетуге мәжбүр болды. Кейіннен эвакуация тоқтатылды және басқа шектеулер жеңілді, себебі будың шығуы жанартаудың ішіндегі қысымды азайтты. 2007 жылдың наурыз айында Кид-Вэлли маңында SR 504 жолының бір бөлігін шағын балшық көшкіні жапты және WSDOT бригадалары бір апталық тазалаудан кейін оны жойды. 2023 жылғы 14 мамырда болған Оңтүстік Холдвотер көшкіні деп аталатын балшық және құм-қиыршық ағыны 85 футтық (26 м) Спирит көлінен шығатын көпірді қиратты және Джонстон Ридж обсерваториясының солтүстік-шығысындағы 49-шы мильде SR 504 жолын тоқтатты. Көшкіннен кейін 12 адам әуе көлігімен эвакуацияланды; обсерваторияның маусымдық қайта ашылуы кейінге шегерілді және Колдвотер көлінің шығысындағы тас жол барлық көліктер үшін жабылды. WSDOT мердігерлері шілде айына дейін тас жолдың үстіндегі құлағандарды тазартып, Джонстон Риджге көліктерді алу және 2024 жылы қайта ашуға дайындық үшін уақытша қиыршық тас жолын жасады, бірақ қараша айындағы ауыр жаңбыр мен ертедегі көшкінге байланысты емес, құлаған дренаждық құбырдың салдарынан уақытша жол жабылды. WSDOT 2024 жылдың басында ауа райы мен биіктікке байланысты шектеулі құрылыс кезеңіне байланысты айналма жолды жөндеудің жоғары құны мен қиындықтары, сондай-ақ жердің тік болуына байланысты тас жол мен обсерваторияға қол жеткізу 2026 жылға дейін жабық болады деп хабарлады.

Негізгі қиылыстар

WAinttopidiyelength ref= 2016 жылы WSDOT жүргізген жылдық тәуліктік қозғалыс деректеріне сәйкес, күніне орташа есеппен 50 көлік осы жолмен жүреді.