Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саддам дәуірінде қала арабтандырылды, бірақ 2003 жылы режим құлағаннан кейін бұл жағдай айтарлықтай өзгерді және әлі де даулы болып қала береді. Ханнакин 1850 жылдарға дейін Бабанның бір бөлігі болды. 19 ғасырдың ортасында Ханакиннің халқы аз болды, онда тек елу мұсылман және бес еврей отбасы болды, ал қала төңірегінде күрд тайпаларының саны көп болды. Онда үш мешіт және үш кербенсарай болған. Ханнакин 1847 жылғы Ерзурум шартынан бұрын шиит қажыларын тасымалдайтын керуендер үшін қарапайым керуен станциясы болды, содан кейін Осман империясы мен Каджар Ираны арасындағы маңызды шекаралық қалаға айналды. Шартына қол қойылғаннан кейін көбейіп бара жатқан қажыларды басқару үшін иммиграциялық кеңсе құрылды. Кейіннен кеден үйі де ашылды. Парсы жорығы кезінде 1916 жылдың 3 маусымында Николай Баратов басқарған орыс әскерлері Ханакинге шабуыл жасады, бірақ орыс атты әскерін кері тартуға қол жеткізді. Осман әскері шамамен 300 адамын жоғалтса, орыс әскерінің шығыны одан да көп болды. Дегенмен, 1917 жылдың сәуір айында Осман империясының әлсіздігі мен Иран үкіметінің құлауына байланысты орыстар қаланы басып алды. Ресей күрд тайпаларының қолдауын алды және оларға аймақты басқаруға рұқсат берді. Бірақ 1917 жылдың маусымында орыс күштері Ресей революциясынан кейін бұл аймақтан кетуге мәжбүр болды, бұл Османлыларға қаланы қайта басып алуға мүмкіндік берді. 1917 жылдың желтоқсанында Ұлыбритания Месопотамия жорығы барысында қаланы басып алды. Оны басып алғаннан кейін Ұлыбритания аймақтық күрд тайпаларымен, соның ішінде Баджалан басшысы Мұстафа-паша Баджаланмен, өкілеттігін нығайту үшін келіссөздер жүргізді. 1921 жылы Ханакин ауданы құрылды. Ханакин Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ешқандай шайқасқа қатыспады, бірақ Ұлыбритания және Достас елдерінің күштері үшін маңызды базаға айналды және қалада далалық госпиталь салынды. Ресейден қашып, Ханакиндегі Достас елдерінің күштерімен байланысуға тырысқан көптеген поляк әскери тұтқындары 1942 жылдың қыркүйегінде қалаға келді. Олар қалада қалды, бірақ көптегені қайтыс болды және олар үшін қалада зират салынды. Кейіннен Ханакин соғыс зиратын күтіп ұстау тоқтатылып, Бағдадта ескерткіш орнатылды. 2020 жылы зират «экстремистер» тарапынан зардап шекті. 1980 жылдары Иран-Ирак соғысы кезінде қала Иранның артиллериялық оғына түсті және халқы қоныс аударды, ал 2003 жылдың сәуір айында АҚШ-тың Иракқа басып кіруі кезінде де осы жағдай қайталанды. 2005 жылғы желтоқсан айындағы парламент сайлауында Күрдістанның Демократиялық патриоттық альянсы 99,4% дауыспен жеңіске жетті. Сол жылы жергілікті тұрғындар наразылық білдіріп, Ханакиннің ККҰ билігі астындағы Күрд автономиялық аймағының бір бөлігі болуын талап етті. 2008 жылдың қыркүйегінде Пешмерга қаладан шығып кетіп, ирак полициясына қаланы бақылауға мүмкіндік берді. Қалада реформаға қарсы наразылықтар болды. Келісімнің бір бөлігі ретінде Күрдістан облысына қаланы Асайыш күштерімен бірге басқаруға рұқсат берілді, бірақ Пешмерга 2011 жылдың қыркүйегінде қалаға қайта кірді. 2017 жылдың қазан айында Пешмерга қаладан қайта шығып кетті, бұл қалада қауіпсіздік бұзылуының жиілеуіне әкелді.
The city experienced Arabization during the Saddam era, but this has been substantially reversed after the fall of the regime in 2003 and remains disputed. Khanaqin was part of Baban until the 1850s. The population of Khanaqin in the mid 19th century was small with only fifty Muslim and five Jewish households, with a significant Kurdish tribal population around the town. It had three mosques and three caravanserais. Khanaqin was a mere caravan station for caravans carrying Shia pilgrims before the Treaty of Erzurum in 1847 which made it a more significant frontier town between the Ottoman Empire and Qajar Iran. An immigration office was established just after the signing of the treaty to manage the growing pilgrimage. A customs house would later be established as well. During the Persian Campaign, the Ottomans were attacked in Khanaqin on 3 June 1916 by Russian forces led by Nikolai Baratov but managed to push back the Russian cavalry. While the Ottomans lost about 300 men, the Russian casualties were greater. However, the Russians succeeded in capturing the town in April 1917 due to Ottoman weakness and collapse of the Iranian government. Russia received support from the Kurdish tribes and allowed them to govern the area. Nonetheless, the Russian forces had to withdraw from the area in June 1917 due to the Russian Revolution which allowed the Ottomans to retake the town. The United Kingdom captured the city in December 1917 during their Mesopotamian campaign. After the capture, Britain approached the regional Kurdish tribes including Bajalan leader Mustafa Pasha Bajalan to consolidate their control. Khanaqin District was established in 1921. Khanaqin saw no fighting during World War II but became an important base for Commonwealth forces and a field hospital was constructed in the town. Many Polish prisoners of war, who escaped Russia and attempted to link up with Commonwealth forces in Khanaqin, arrived at the town in September 1942. They would remain in the town but many perished and a cemetery was built in the town for them. Maintenance of the Khanaqin War Cemetery was later abandoned and a memorial was built in Baghdad. In 2020, the cemetery was damaged by 'extremists'. The town experienced shelling by Iran during Iran–Iraq War in the 1980s and its people were displaced. and again in April 2003 during U. S. invasion of Iraq. In the December 2005 parliamentary election, the Democratic Patriotic Alliance of Kurdistan won the city with 99.4%. In the same year, locals protested and wanted Khanaqin to be a part of the Kurdistan Autonomous Region under PUK rule. In September 2008, Peshmerga withdrew from the city allowing Iraqi police to control the city. The town experienced protests against the shuffle. As part of a compromise, Kurdistan Region was allowed to administer the city with Asayish presence, but Peshmerga would ultimately enter the city again in September 2011. Peshmerga withdrew from the city again in October 2017 which made the city witness frequent security breaches.
Климат
Ханакиннің ыстық, жартылай шөлді климаты (Köppen BSh) бар, онда өте ыстық, құрғақ жаздар және жұмсақ немесе салқын, аз ылғалды қыстар болады.
Khanaqin has a hot semi arid climate (Köppen BSh) with extremely hot, dry summers and mild to cool, slightly wet, winters.
Ұлты
1947 жылы қалада 25 700 адам болса, олардың 20 560-ы (80%) күрдтерді құрады. 1957 жылғы халық санағында күрдтер халықтың 74,6% құрады, арабтар 23,7% болса, түрікмендер 1,6% құрады. 1965 жылы күрдтер 72,1%, арабтар 26,2% және түрікмендер 1,7% көрсетті. 1970 жылдары Иракта арабтандыру күш алып, 1977 жылғы халық санағы арабтардың үлесі 47,5%, күрдтердікі 45%, ал түрікмендердікі 6,1% болғанын көрсетті. 1987 жылы арабтар 49,5%, күрдтер 45,8% және түрікмендер 4,7% құрады. 1997 жылы арабтар халықтың 54,7% құрады, күрдтер 39,4% болса, түрікмендер 5,8% құрады.
In 1947, out of the 25,700 people in the town, 20,560 (80%) were Kurds. In the 1957 census, Kurds constituted 74.6% of the population, while Arabs were 23.7% and the Turkmen population stood at 1.6%. In 1965, the numbers stood at 72.1%, 26.2% and 1.7% for Kurds, Arabs and Turkmen, respectively. During the 1970s, the Arabization efforts by Iraq intensified, and the 1977 census showed that the Arab population had become 47.5% of the population, while Kurds were 45% and Turkmens, 6.1%. In 1987, the Arab population stood at 49.5%, the Kurdish population at 45.8% and the Turkmen population at 4.7%. In 1997, Arabs were 54.7% of the population, while Kurds were 39.4% and Turkmen were 5.8%.
Дін
Ханакин халқының көп бөлігі шиит мұсылмандары, бірақ маңызды суннит мұсылмандары да кездеседі. 2020 жылы қалада бір ғана христиан және бірнеше ярсан дінін ұстанатындар қалды.
The majority of Khanaqin are Shia Muslims but a significant Sunni Muslim minority also exists. In 2020, one Christian remained in the city, as well as some Yarsans.
Алванд көпірі
Алванд көпірі Ханакин қаласының орталығында, Алванд өзені бойында орналасқан. Бұл көпірді Сасанидтер салған, Сасанид дәуірінде оның ені 150 метр, ал биіктігі 6 метр болған. Көпірдің қазіргі түрі 1860 жылы Керманшахтың бұрынғы әкімі Доулатшах тарапынан салынды. Ол 1855 жылы Кербала және Нажаф қалаларындағы шииттердің қасиетті орындарына бару үшін Ханакинге келді, бірақ сол жылы күшті су тасқынына тап болды және Ханакинде көпір салуға кеткен қосымша шығындармен қатар, саяхатқа жұмсаған ақшасын да жұмсауға шешім қабылдады. Ол Исфаханнан бірнеше сәулетшілерді Ханакинге шақырды және көпір Ираннан әкелінген жаңғақ ағашынан салынды.
Alwand Bridge is located in the center of Khanaqin and on the Alwand River. The Sassanids founded this bridge, which during the Sassanid era was 150 meters wide and 6 meters tall. The current version of the bridge was built in 1860 by Dowlatshah, the former governor of Kermanshah. He went to Khanaqin in 1855 on his way to visit the Shia holy sites in Karbala and Najaf, but that year he faced a severe flood and decided to spend his travel expenses in addition to the additional costs of building a bridge in Khanaqin. He brought a number of architects from Isfahan to Khanaqin and the bridge was built using walnut wood imported from Iran.
Яһуди қауымы
Ханакин қаласында 1950 жылдардың басына дейін еврей қауымы болды, бірақ олар Израильге көшіп кетуге мәжбүр болды. 19 ғасырдың ортасында қалада шамамен 20 еврей отбасы тұрды. Көп ұзамай, олардың саны 700 адамға жетті. Осы қауым млахсо арамей тілінде сөйлесті. 1920 жылдары қауым сионизммен танысты, және қауым басшысы 1949 жылдың тамыз айында тұтқындалғаннан кейін көптеген адамдар Израильге кетіп қалды.
Khanaqin had a Jewish community until the early 1950s when they were forced to migrate to Israel. In the middle of the 19th century, about 20 Jewish families lived in the town. This number increased to 700 individuals shortly after. The languages spoken by the community was Mlahso Aramaic. By the 1920s, the community was introduced to Zionism and most would leave for Israel after the community leader was arrested in August 1949.