Эксперименталды тік көтеріліп-қонушы ұшақ – Bell X-14
Bell X-14
Bell X-14: 1950-жылдарғы эксперименталды VTOL ұшағы. Тік және көлденең қону, ауада тоқтау, жылдамдыққа өту мүмкіндігін көрсетті. Қозғалмалы қалқаншалармен жабдықталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эксперименталды тік көтеріліп-қону (VTOL) реактивтік ұшағы
Experimental vertical take off and landing (VTOL) jet aircraft
Bell X 14 (Bell Type 68) – 1950 жылдары АҚШ-та сынақтан өткен эксперименталды VTOL ұшағы. Жобаның басты мақсаты – бағытталған тарту арқылы горизонталь және вертикаль көтерілу, аудада тұрақтап қалу, алға қарай ұшуға өту және вертикаль қону мүмкіндіктерін көрсету болды.
The Bell X 14 (Bell Type 68) is an experimental VTOL aircraft flown in the United States in the 1950s. The main objective of the project was to demonstrate vectored thrust horizontal and vertical takeoff, hover, transition to forward flight, and vertical landing.
Жобалау және әзірлеу
Белл X 14 ұшағын АҚШ Әуе күштері үшін ашық пилот кабинасы бар, толығымен металлдан (дуралюмин) жасалған моноплан ретінде құрастырды. Ол екі Armstrong Siddeley Viper турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған, олар ұшақтың ауырлық орталығында орналасқан итеру бағытын өзгертетін құрылғылармен жабдықталған. Қозғалтқыштар бекітілген күйде, тік ұшудан көлденең ұшуға өту қозғалмалы қанатшалар жүйесі арқылы жүзеге асырылады, бұл қанатшалар қозғалтқыш итеруінің бағытын басқарады. Ұшақтың ең жоғары жылдамдығы болды, ал қызметтік биіктігі 20 000 фут (6096 м) құрады. X 14 екі Beechcraft ұшағынан алынған бөлшектерді пайдаланып жасалған: Beech Bonanza ұшағының қанаттары, айлерондары және қону шассисі, ал Beech T 34 Mentor ұшағының құйрық бөлігі мен рульдік бөлігі.
Bell constructed the X 14 as an open cockpit, all metal (duralumin) monoplane for the USAF. It was powered by two Armstrong Siddeley Viper turbojet engines equipped with thrust deflectors sited at the aircraft's centre of gravity. The engines are fixed in position; transition from vertical to horizontal flight is achieved with a system of movable vanes that control the direction of engine thrust. Top speed was with a service ceiling of 20,000 feet (6096 m). The X 14 was designed using existing parts from two Beechcraft aircraft: wings, ailerons, and landing gear of a Beech Bonanza and the tailcone and empennage of a Beech T 34 Mentor.
Пайдалану тарихы
X-14 алғаш рет 1957 жылғы 19 ақпанда тік ұшып, ауада тұрақтап, содан кейін тік қонды. 1958 жылғы 24 мамырда алғаш рет ауада тұрақтап, көлденең ұшуға өтті. 1959 жылы оның Viper қозғалтқыштары General Electric J85 қозғалтқыштарымен алмастырылды. Сол жылы ұшақ NASA Ames Research Center-ге X 14A ретінде тапсырылды. P.1127 әзірлену кезінде Hawker ұшқыштары Билл Бедфорд және Хью Мереветер NASA Ames-ке X 14 ұшағын ұшыру үшін және P.1127 прототипінің алғашқы ұшуларына дейін реактивті V/STOL ұшақтарын басқару тәжірибесін жинау үшін келді. X 14B осы сынақ жұмысында 1981 жылғы 29 мамырда қонғанда зақымданғанша пайдаланылды. Ол кезде X 14C-ді жабық кабинасы бар модельде жасау жоспарланған. Сондай-ақ X 14T оқу ұшағын жасау да жоспарланған. Алайда, бұл модельдердің ешқайсысы жоспарлау кезеңінен аспады. Өзінің барлық қызмет ету жылдарында X 14 көптеген ұшқыштармен ұшқан, ешқандай ауыр оқиғалар мен жарақаттар тіркелген жоқ.
The X 14 first flew on 19 February 1957 as a vertical takeoff, hover, then vertical landing. The first transition from hover to horizontal flight occurred on 24 May 1958. In 1959, its Viper engines were replaced with General Electric J85 engines. That year the aircraft was delivered to the NASA Ames Research Center as the X 14A. During the development of the P.1127, Hawker test pilots Bill Bedford and Hugh Merewether visited NASA Ames to fly the X 14 and acquaint themselves with jet V/STOL aircraft handling prior to the first flights of the prototype P.1127. The X 14B was used in this test role until it was damaged beyond repair in a landing accident on 29 May 1981. At the time, there were plans to develop an X 14C with an enclosed cockpit. There were also plans for an X 14T trainer. None of these further versions got beyond the planning stage. During all of its years of service, the X 14 was flown by numerous pilots with no serious incidents or injuries.</ref>