Мальфи Герцогинясының трагедиясы

Кіріспе

1612/13 жылғы Джон Вебстердің пьесасы. «Малфи герцогинясы» (алғашқыда «Малфи герцогинясының трагедиясы» деп жарияланған) – 1612–1613 жылдары ағылшын драматургы Джон Вебстер жазған Якоб дәуірінің кек қайтарма пьесасы. Алғаш рет 1613–1614 жылдары Blackfriars театрында жеке көрсетілді, содан кейін The Globe театрында үлкен көрерменге ұсынылды. 1623 жылы жарық көрген бұл пьеса 1508 және 1513 жылдар аралығында болған оқиғаларға негізделген, олар Амальфи герцогинясы Джованна д’Арагонаның (1511 ж. қайтыс болды) өміріне байланысты болды. Оның әкесі, Гераче маркизі Энрико д’Арагона, Неапольдің Фердинанд I-нің заңсыз ұлы еді. Пьесадағыдай, ол бірінші күйеуі Альфонсо I Пиколомини, Амальфи герцогы қайтыс болғаннан кейін Антонио Беккаделли ди Болоньяға құпия түрде үйленді. Пьеса герцогиня өзінен төмен дәрежедегі адамға үйленген кезде махаббат очеркі ретінде басталып, екі бауыры кек алуға кірісіп, өзінің де құрылуына әкелетін қасіретті трагедиямен аяқталады. Якоб драматургиясы Сенеканың ықпалымен Елизавета драматургиясындағы сахналық зорлық-зомбылық пен қорқыныш дәстүрін жалғастырды. Пьесадағы кейбір кейіпкерлердің, әсіресе Бозола мен герцогиняның күрделілігі, сондай-ақ Вебстердің поэтикалық тілі көптеген сыншыларды «Малфи герцогинясын» ағылшын Ренессанс драматургиясының ең ұлы трагедияларының бірі деп санауға итермеледі.

Қысқаша мазмұны

Пьесаның оқиғасы 1504-1510 жылдар аралығында Италияның Малфи (Амалфи) сотында өтеді. Жақында жесір қалған герцогиня қарапайым үй басқарушысы Антониоға ғашық болады. Оның ағалары Фердинанд пен кардинал мұраларын қорғауға тырысып, әлеуметтік жағдайы төмен адаммен байланысқа түсуден ұялу үшін оған қайтадан үйленуді тыйым салады. Олар Босоланы оны бақылау үшін жалдайды. Ол Антониомен бірге қашып кетеді және оған жасырын үш бала дүниеге келтіреді. Босола ақырында герцогиняның жүкті екенін біледі, бірақ баланың әкесі кім екенін білмейді. Фердинанд, енді есі дұрыс емес, азғын адам ретінде көрінеді, герцогиняға қауіп төндіреді және одан бас тартады. Қашып құтылу үшін ол Антониомен бірге Антонио оны алдап, байлығын тартып алды деген әңгіме құрастырады. Герцогиня Бозолаға сеніп, оның Фердинандтың тыңшысы екенін білмейді және оның зергерлік бұйымдарын Антониоға Анконадағы жасырын орнына жеткізуді ұйымдастырады. Ол кейін жақын жердегі қалаға саяхатқа шыққандай болып, оларға қосылуы тиіс. Кардинал жоспарды естіп, Бозолаға екі ғашықты қууды бұйырады және оларды ұстау үшін сарбаздарды жібереді. Антонио үлкен ұлымен бірге қашып кетеді, бірақ герцогиня, оның қызметшісі және екі кіші баласы Малфиге қайтарылады және Фердинандтың бұйрығымен Бозоланың атқарушыларының қолынан қаза табады. Бұл оқиға Бозоланы ағаларына қарсы қояды және ол "Малфи герцогинясының кек алуы" (5.2) үшін күресуді шешеді. Кардинал сүйіктісі Юлияға герцогиняны өлтіруге қатысқанын мойындайды, содан кейін оны уланған Киелі кітаппен өлтіреді. Босола кардиналдың оны өлтіру жоспарын естіп, қараңғы шіркеуге барып, дұға оқып тұрған кардиналды өлтіруге барады. Бірақ, қателікке ұшырап, кардиналмен татуласу үшін Малфиге оралған Антонионы өлтіреді. Босола кардиналды пышақтап, ол өледі. Содан кейін Фердинанд пен Бозола бір-бірін пышақтап өлтіреді. Антонионың герцогинядан туған үлкен ұлы соңғы сахнада пайда болып, Малфи байлығының мұрагері болады. Ол әкесінің "патшалар сарайынан қашып кетуді" – бұзылған және қауіпті ортаны – қалауына қарамастан, осылай әрекет етеді. Бұл аяқталу кейбір оқырмандарды қынжырлатады, себебі олар мұрагер ұлдың герцогиняның заңды мұрагері емес екеніне сенуге себептер табады. Пьесада оның алғашқы некесінен туған ұлы туралы айтылады, сондықтан ол герцогтікке күштірек талапкер болар еді. Басқа ғалымдар бұрынғы ұл туралы айтылуы мәтіндегі абайсыз қателік деп санайды.

The play is set in the court of Malfi (Amalfi), Italy, from 1504 to 1510. The recently widowed Duchess falls in love with Antonio, a lowly steward. Her brothers, Ferdinand and the Cardinal, forbid her from remarrying, seeking to defend their inheritance and desperate to avoid a degrading association with a social inferior. Suspicious of her, they hire Bosola to spy on her. She elopes with Antonio and bears him three children secretly. Bosola eventually discovers that the Duchess is pregnant but does not know who the father is. Ferdinand, shown by now to be a depraved lunatic, threatens and disowns the Duchess. In an attempt to escape, she and Antonio concoct a story that Antonio has swindled her out of her fortune and must flee into exile. The Duchess takes Bosola into her confidence, unaware that he is Ferdinand's spy, and arranges for him to deliver her jewellery to Antonio at his hiding place in Ancona. She will join them later, while pretending to make a pilgrimage to a nearby town. The Cardinal hears of the plan, instructs Bosola to banish the two lovers, and sends soldiers to capture them. Antonio escapes with their eldest son, but the Duchess, her maid, and her two younger children are returned to Malfi and die at the hands of Bosola's executioners, who are under Ferdinand's orders. This experience leads Bosola to turn against the brothers, and he decides to take up the cause of "revenge for the Duchess of Malfi" (5.2). The Cardinal confesses his part in the killing of the Duchess to his mistress, Julia, then murders her with a poisoned Bible. Bosola overhears the Cardinal plotting to kill him, so he visits the darkened chapel to kill the Cardinal at his prayers. Instead, he mistakenly kills Antonio, who has just returned to Malfi to attempt a reconciliation with the Cardinal. Bosola then stabs the Cardinal, who dies. In the brawl that follows, Ferdinand and Bosola stab each other to death. Antonio's elder son by the Duchess appears in the final scene and takes his place as the heir to the Malfi fortune. The son's decision is in spite of his father's explicit wish that he "fly the court of princes", a corrupt and increasingly deadly environment. The conclusion is controversial for some readers because they find reason to believe the inheriting son is not the rightful heir of the Duchess. The play briefly mentions a son who is the product of her first marriage and would therefore have a stronger claim to the duchy. Other scholars believe the mention of a prior son is just a careless error in the text.

1-ші акті

1-мамық: Малфидегі герцогиня сарайы: Антонио мен Делио Франциядан оның оралуын талқылап, француз корольінің сарайын қалай басқаратынын сөз етеді, оны уланған оңай фонтанмен салыстырады. Бозола мен кардиналдың кіріп келуімен сөздері үзіледі. Антонио мен Делио әңгімелерін жалғастырады, ал Бозола кардиналдың кешірімін алуға тырысып, оған қызмет еткен және жазалау жұмыстарында болған уақытын айтады, осыны көруге тырысады. Бозола қызметтен жиіркенгенін білдіреді, бірақ кардинал Бозоланың жаңа еңбегіне қызығушылық танытпай, кетеді. Бозола өзін Танталға теңейді, ол ең қанатын нәрсеге қол жеткізе алмайды, жаралы әскер сияқты, ол кез келген қолдау үшін тек қана сүйегіне арқа сүйеуге мәжбүр. Ол кеткен соң, Антонио мен Делио оның бұрынғы жасаған қылмысы туралы әңгімелейді, және оны ескермеудің салдары жақсы болмайды деп пікір білдіреді. Фердинанд сарайға келіп, әміршілерімен Антонионың жаңа жеңіп алған турнирі туралы сөйлейді. Кардинал, герцогиня және Кариола Фердинандпен сөйлесу үшін кіргенде, Антонио мен Делио кардиналдың мінезін талқылауға мүмкіндік алады; ол өте адал емес, жағымсыз адам екені, сондай-ақ оның інісі Фердинанд та осы сипатта екені анықталады. Тек олардың әпкесі герцогиня ғана барлық адамның құрметіне ие, өте жағымды және мейірімді әйел. Екі джентльмен кеткеннен кейін Фердинанд әпкесінен Бозоланы жылқыларын басқарушы етіп тағайындауын сұрайды; қалғандары кеткенде Фердинанд пен кардинал Бозоланың олардың әпкесін бақылау үшін тағайындалғанын айтады. Бозола келтіріліп, жоспарды білгенде, алдымен бас тартады, бірақ соңында таңдау жасауға мүмкіндігі болмайды. Кардинал мен Фердинанд назарын әпкесіне аударады, оны қайтадан тұрмысқа шығудан тыйым салады, енді ол жесірлікте, тіпті Фердинанд оны өліммен қорқытады. Ол қорқытуға бойын бермейді, ал ағалары көзден таса болғаннан кейін Антониоға неке сақинасын сыйлап, оған ұсыныс жасайды. Герцогиняның қызметшісі Кариоланың куәлігімен бұл жеке рәсім заңды күшке енеді және герцогиня мен Антонио күйеу-әйел болады.

Scene 1—The Duchess's palace in Malfi: Antonio and Delio are discussing the former's return from France, and discussing how the French king runs his court, comparing it to an easily poisoned fountain. They are interrupted by the entry of Bosola and the Cardinal. Antonio and Delio hold their conversation, stepping to the background to watch as Bosola angrily tries to gain the Cardinal's pardon, speaking of the time he has spent in the galleys in penal servitude, and in the service of the Cardinal. Bosola declares that he is surely done with service, but the Cardinal is not interested in Bosola's new merit and takes his leave. Bosola compares himself to Tantalus, never able to acquire the thing he most desires, like an injured soldier who can only depend on his crutches for support of any kind. When he leaves, Antonio and Delio comment on his past offence, and how he will surely come to no good if he is kept in neglect. Ferdinand comes into the palace, talking to his courtiers about a tournament that Antonio has just won. When the Cardinal, Duchess, and Cariola enter to speak with Ferdinand, Antonio and Delio have a moment to themselves to discuss the Cardinal's character; he is found to be a very dishonest, disagreeable person, as is his brother, Ferdinand. Only their sister, the Duchess, earns the approval of everyone, a very pleasant and gracious woman. After the two gentlemen leave, Ferdinand petitions his sister to make Bosola the manager of her horses; when everyone else leaves, Ferdinand and the Cardinal reveal that it is because Bosola is to spy on their sister. When Bosola is brought in and made aware of this plan, he at first refuses, but ultimately is given no choice. The Cardinal and Ferdinand then turn their attention to their sister, urging her not to marry again, now that she is a widow, going so far as to threaten her with death, in Ferdinand's case. She refuses to be bullied, and once her brothers are out of sight, she proposes to Antonio by giving him her wedding ring. Having Cariola, the Duchess's maid, as their witness, this private ceremony is legally binding and the Duchess and Antonio become husband and wife.

2-ші акті

1-мамық: Малфидегі герцогиня сарайы, тоғыз ай өткен соң: Бозола мен Каструхио кіреді, Бозола серігінің сыртқы келбетін сынап, оның тамаша судья бола алмайтынын айтады. Олардың сөзіне қарт әйел аралассан, Бозола оны тілге алып, оның келбетіне ешқандай косметика көмектеспейтінін айтады. Ол оны сондай-ақ әйел сиқыршыға ұқсайды деп айыптайды; қарт әйел мен Каструхио Бозоланы герцогиняның соңғы кездегі әрекеттерінен күдіктенуге қалдырады. Ол герцогиняның жүкті екеніне сенді (Делио мен Кариоладан басқа ешкім герцогиня мен Антонионың үйленгенін білмейді), және оны дәлелдеу үшін абрикостарды оның жүктілікке деген құштарлығын ояту және босануды жеделдету үшін пайдалануды жоспарлайды, өйткені абрикостардың босануға көмектесетініне сенді. Герцогиня кірген кезде Бозоладан жеміс қабылдап, бірден босану белгілерін сезіне бастайды. Содан кейін ол ауру екенін айтып, бөлмесіне кетеді, алаңдаған Антонио оның соңынан жүреді. 2-мамық: Алдыңғы мамықтан кейінгі орын мен уақыт: Бозола жалғыз қалғанда герцогиняның жүкті екенін түсінеді. Ол қарт әйелді тағы да кездестіргеннен кейін, Антонио мен қызметшілердің герцогиняның бөлмесіне швейцариялық салдатының кіргені және бірнеше зергерлік бұйымдар мен алтын ыдыстардың ұрланғаны туралы шуға көзі шалады. Бірақ тіпті осы шудың арасында да Антонионың назары әйелінің "ауруына" емес, ол босануға кірісіп кеткеніне аударды. Антонио жалғыз қалғанда, оның қызметшісі Кариола қуанышты хабармен келеді – ол ұлдың әкесі болған. 3-мамық: Алдыңғы мамықтан кейінгі орын мен уақыт: Бозола бос бөлмеге қайта кіреді, ол әйелдің (герцогиняның) айқайлағанын естіген. Антонио оны байқап, ол не үшін келгенін сұрайды, өйткені барлығына өз бөлмелерінде болуға бұйырылған. Антонио оған Бозолаға сенбегендіктен герцогинядан алыс тұруын айтады. Антонионың ашуынан ол ұлының тууына арналған гороскопты жерге түсіріп алады, оны Бозола тауып алады. Ол оның мағынасын түсінеді және оны Каструхиомен бірге герцогиняның бауырларына жіберуге шешім қабылдайды. 4-мамық: Кардиналдың бөлмесі: Кардинал мен оның сүйіктісі Джулия кездесулері туралы әңгімелесіп жатқанда, хабаршы Кардиналды маңызды хабармен шақырады. Делио Джулияны жалғыз іздеп кіреді. Ол бір кезде оның күйеуі болуға ниеттенген, оған ақша ұсынып отыр. Джулия күйеуі Каструхиомен кездесуге кетеді, ал Делио күйеуінің келуі Антонионың құпия некесі ашылып кетуінен қорқады. 5-мамық: Рим, Фердинандтың жеке пәтерінде: Ашулы Фердинанд Бозоладан келген хатты алып, ағасы Кардиналмен кездеседі. Олар сеңілінің жасаған сатқындығы туралы талқылайды. Фердинанд әпкесінің "әдепсіз" мінез-құлқына ашуланып, айқайлайды (ол баланың бар екенін біледі, бірақ неке туралы емес), ал Кардинал ағасының ыстық мінезін бақылауға тырысады. Фердинанд әпкесімен кездесіп жүрген адамды табуға бел буады, ол барлық адамға қауіп төндіреді.

Scene 1—The Duchess's palace in Malfi, nine months later: Bosola and Castruchio enter, Bosola criticising his companion's appearance, and telling him that he would make a ridiculous judge. When an old woman intrudes on their conversation, Bosola's insults turn on her, calling her hideous to the point that no amount of make up would help. He also accuses her of being too like a witch; the old lady and Castruchio leave Bosola alone to muse on the mysterious way the Duchess is acting of late. He believes she is pregnant (no one but Delio and Cariola know that the Duchess and Antonio are married), and aims to prove it by using apricots both to spark her pregnant appetite and to induce labour, as apricots were believed to do. The Duchess, when she enters, accepts the fruit from Bosola, and quickly starts going into labour. She then retires to her chamber claiming to be ill, with a worried Antonio following in her wake. Scene 2—Same place and time as the previous scene: Bosola, alone, realises that the Duchess is indeed pregnant. After accosting the hapless old lady again, he watches as Antonio and the servants in a commotion about a Swiss mercenary who had invaded the Duchess's room, and the loss of several jewels and gold utensils. Even with all the uproar, Antonio is not distracted from his wife's "illness"; she is actually in labour. Cariola, the lady's maid, enters with good news once Antonio is alone—he is the father of a son. Scene 3—Same place and time as the previous scene: Bosola re enters the now empty room, having heard a woman (the Duchess) shriek. Antonio discovers him and questions his purpose in being there, since everyone had been commanded to keep to their rooms. Antonio tells him to stay away from the Duchess since he doesn't trust Bosola. In Antonio's agitation, he accidentally drops a horoscope for his son's birth, which Bosola retrieves. He realises what it means, and resolves to send it to the Duchess's brothers with Castruccio. Scene 4—The Cardinal's rooms: The Cardinal and his mistress, Julia, are discussing their rendezvous when a messenger calls the Cardinal away with an important message. Delio enters to find Julia alone. He was once a suitor of hers and offers her money. Julia leaves to meet her husband, Castruccio, and Delio fears that her husband's arrival means Antonio's secret marriage is about to be revealed. Scene 5—Rome, in Ferdinand's private apartments: An enraged Ferdinand, with the letter from Bosola, and his brother the Cardinal, meet to discuss what they think is an awful treachery by their sister. Ferdinand is angry to the point of shouting about his sister's "whorish" behaviour (he knows of the child, but not of the marriage), and the Cardinal struggles to control his brother's temperamental outburst. Ferdinand resolves to discover the man his sister is seeing, threatening all and sundry.

3-ші акт

1-сахна: Малфидегі герцогиня сарайы, біраз уақыт өткен соң: Антонио Фердинандпен бірге Римнен келген Делиоға құшақ жаяды. Антонио Делио кеткен кезде герцогиняның тағы екі баласы болғанын айтады. Антонио жаңадан келген Фердинандтың ашуынан қорқады, ал Делио оған қарапайым халық герцогиняны бұзық деп есептейтінін айтады. Олар сөйлесіп тұрғанда герцогиня мен Фердинанд кіреді. Ол оған оған күйеу тауып бергенін айтады, ол граф Малатест. Ол бұл туралы ойламайды, өйткені ол Антониоға (әлі де құпия түрде) үйленген. Жалғыз қалған Фердинанд Бозоламен кеңесіп, үш заңсыз баланың әкесін анықтауға тырысады. Бозола герцогиняның бөлмесіне кіретін кілтті алады, Фердинанд оны алып, енді не болатынын болжайды деседі. 2-сахна: Герцогиняның жатын бөлмесі: Антонио түнде герцогиняның жатын бөлмесіне келеді, олар ғашықтардың жай ғана ұйықтасуының мәні туралы әңгімелеседі. Антонио мен Кариола герцогиняға түнгі дайындықтарын аяқтауға мүмкіндік беру үшін кетеді, бірақ ол жалғыз емес; Фердинанд жасырын кіріп, оны қорқытады. Ол оған өзін-өзі өлтіруі үшін пышақ береді, ал ол өзінің үйленгенін айтқанда оның ашуы күшейеді. Фердинанд оны енді ешқашан көрмеймін деп, кетеді. Ол соңғы сәтте шығып кетеді, себебі Антонио тапаншамен шабуылдайды, бірақ герцогиня Бозола есікті соққанда оны қайтадан кетуге мәжбүр етеді. Бозола герцогиняға Фердинандтың Римге қайта кеткенін хабарлайды, ал ол Фердинандтың вексельдері (ол осы уақытқа дейін оның есептерін басқарған) енді жұмыс істемейтінін айтады, өйткені Антонио оның есептерімен адал болмаған. Бұл, әрине, Антонионы Малфиден қуу үшін жасалған қастандық; ол Антонионы қайта шақырады (Бозола кеткеннен кейін) оған Анконаға қашуды айту үшін, ол оған барлық қазынасы мен құндылықтарын жібереді. Олар Бозола мен офицерлердің көзінше, оның есептеріндегі қателіктерді сынап, оны қуғынға ұшыратады. Бозола герцогиняның Антонионы қуғынға ұшыратуын дұрыс деп санамайды және оған Антонионың жақсы, адал адам екенін айтады. Бұл сөз герцогиняны Бозолаға құпия неке туралы айтуға итермелейді. Содан кейін ол сахнада тыңшы ретіндегі рөлін өкініп, Фердинандқа бәрін жасыруға мәжбүр болады. 3-сахна: Римдегі сарайдың бір бөлмесі: Кардинал, Фердинанд, Малатест, Пескара, Сильвио және Делио Неапольде салынып жатқан жаңа бекіністерді талқылайды. Фердинанд пен оның серіктері Кардинал мен Малатестті жеке сөйлесуге қалдырып, Малатесттің келе жатқан шайқаста күресуге тым қорыққан деп сынап, оған қатысты қатал пікір білдіреді. Бозола кардиналдың жеке кездесуін тоқтатып, оның әпкесі туралы хабар береді. Кардинал Анконадан өзінің және отбасының жер аударылуын сұрап өтініш береді, ал Бозола герцогиняның бірінші баласына (оның бұрынғы күйеуінен) анасымен не болғанын айтады. Фердинанд Антонионы іздеуге кетеді. 4-сахна: Италияның Анкона провинциясындағы Лорето әйелінің қасиетті орны: Екі қажы Анконадағы қасиетті орынға барады және кардиналдың соғысқа дайындалып жатқанын көреді. Кардинал герцогиняның неке сақинасын алып, оны, Антонионы және олардың балаларын қуғынға ұшыратады, ал қажылар олардың көріп тұрған нәрсенің себебін ойлайды. 5-сахна: Лоретоның жанында: Жаңадан қуылған отбасы және қызметші Кариола Лоретоға кіреді. Олар келгеннен кейін көп ұзамай Бозола келіп, герцогиняға Фердинандтан хат береді, онда Фердинанд Антонионың өлімін қалайтыны туралы айтылады. Антонио Бозолаға Фердинандқа бармайтынын айтады, ал герцогиня оған үлкен баласын алып, Миланға қауіпсіз орынға баруын өтінеді, ол дереу солай істейді. Бозола мен маска киген күзетшілер герцогиняны және оның қалған балаларын бауырларының бұйрығымен тұтқынға алады.

Scene 1—The Duchess's palace in Malfi, after some time has passed: Antonio greets the returning Delio, who has come from Rome with Ferdinand. Antonio reveals that the Duchess has had two more children in the time Delio was gone. Antonio fears the wrath of the recently arrived Ferdinand, and Delio tells him the ordinary people think the Duchess is a whore. While they talk, the Duchess and Ferdinand enter. He tells her that he has found a husband for her, the Count Malateste. She disregards this, as she is already married (still secretly of course) to Antonio. When left alone, Ferdinand consults with Bosola to discover the father of the three seemingly illegitimate children; Bosola has acquired a skeleton key to the Duchess's room, which Ferdinand takes, telling him to guess what will happen next. Scene 2—The Duchess's bedchamber: Antonio comes up to the Duchess's bedroom to spend the night, and they banter back and forth about the point of lovers just sleeping together. Antonio and Cariola leave to allow the Duchess to complete her night time preparations, but she is not alone; Ferdinand sneaks in and startles her. He gives her a knife, intending her to kill herself, and his fury increases when she tells him she is married without his knowledge. Ferdinand leaves, declaring he will never see her again. He exits just in time, for Antonio bursts in brandishing a pistol, but the Duchess forces him to leave again when Bosola knocks at the door. Bosola informs the Duchess that Ferdinand has left for Rome again, and she tells him that Ferdinand's bills of exchange (he has so far dealt with her accounts) will no longer work, since Antonio has been false with her accounts. This is, of course, a trick to get Antonio out of Malfi; she calls Antonio back in (once Bosola exits) to tell him to flee to Ancona, where she will send him all her treasure and valuables. The couple puts on a show argument for the benefit of the returning Bosola and officers, where she criticises his faulty record keeping and banishes him. Bosola does not believe the Duchess was justified in banishing Antonio, and tells her that Antonio is a good, honest man. This speech prompts the Duchess to confide the secret marriage to Bosola. He is then left on stage to lament his role as a spy, for now he must reveal all to Ferdinand. Scene 3—A room in a palace at Rome: The Cardinal, Ferdinand, Malateste, Pescara, Silvio and Delio are discussing the new fortifications that are being made in Naples. Ferdinand and his men, leaving the Cardinal and Malateste to speak privately, are very harsh in their critique of Malateste, considering him too cowardly to fight in an upcoming battle. Bosola, meanwhile, interrupts the Cardinal's private conference with news of his sister. The Cardinal leaves to petition for her and her family's exile from Ancona, while Bosola goes to tell the Duchess's first child (from her first husband) what has happened with his mother. Ferdinand goes to find Antonio. Scene 4—The shrine of Our Lady of Loreto, Italy, in the Ancona province: Two pilgrims are visiting the shrine in Ancona, and witness the Cardinal being symbolically prepared for war. The Cardinal then proceeds to take the Duchess's wedding ring, banish her, Antonio, and their children, while the pilgrims muse over the reason for what they have just seen. Scene 5—Near Loreto: The newly banished family, and the maid Cariola, enter Loreto. Shortly after their arrival, Bosola comes and presents the Duchess with a letter from Ferdinand, which indirectly states that Ferdinand wants Antonio dead. Antonio tells Bosola that he will not go to Ferdinand, and the Duchess urges him to take the oldest child and go to Milan to find safety, which he promptly does. Bosola and masked guards then take the Duchess and her remaining children captive, on the orders of her brothers.

4-ші акт

1-ші сахна: Лорето маңындағы түрме (немесе герцогиняның түрме ретінде қызмет ететін үйі): Фердинанд Бозоламен бірге кіреді, ол оған герцогиняның тұтқындыққа қалай төтеп беріп жатқанын сипаттайды. Ол Фердинандтың қалауынша әсер етпегендей көрінеді, ол ашуланып кетеді. Бозола герцогинямен амандасып, оған інісінің онымен сөйлескісі келетінін, бірақ оны көре алатын жерде емес айтады. Ол інісімен қараңғыда кездесуге келіседі. Жарық сөнген соң Фердинанд қайта оралады. Ол оған өліктің қолын ұсынады, оның үстінде Антонионың сақинасы бар екенін айтып, оны осылай сендіреді. Содан кейін ол Бозолаға герцогиняға күйеуі мен балаларының мүсіндерін көрсетеді, олардың отбасы өлгендей көрінеді. Герцогиня олардың нағыз екеніне сенеді және өлуге шешім қабылдайды. Оның қайғысы соншалықты терең, ол Бозолаға да әсер етеді. Ол кеткен кезде Фердинанд қайта кіреді; Бозола одан қарындасын монастырға жіберуді өтінеді, енді ол бұл жоспарға қатысудан бас тартады. Фердинанд ақылдан безгендей, Бозолаға Миланға барып, нағыз Антонионы табуды бұйырады. 2-ші сахна: Алдыңғы сахнадағыдай орын және уақыт: Герцогиня мен оның қызметшісі Кариола, бір топ ақылсыздардың (Фердинанд оларды оны қорқыту үшін әкелді) жасаған шуларынан алаңдап қайта оралады. Қызметші олардың ойын-сауық үшін әкелгенін айтады және бірнеше ақылсыздарды кіргізеді. Бозола да қарт адам кейпінде олармен бірге кіреді және герцогиняға оның қабірін салуға келгенін айтады. Ол оған қарсы тұруға тырысқанда, арқанмен және табытпен жазалаушылар пайда болады. Кариола бөлмеден шығарылады, Бозола мен жазалаушылар герцогинямен қалады. Герцогиня батыл мінез танытып, жазалаушыларға "тартыңдар, мықты тартыңдар" дейді, өз өлімін қарсы алады. Кариола қайта әкелінеді, күрескеннен кейін ол да өлімге кесіледі. Фердинанд оқиға орнына келеді, сондай-ақ оған өз әпкесінің балаларының денелері көрсетіледі, олар да өлтірілген. Фердинанд герцогинямен егіз екенін және егер ол жесір қалса, барлық мүлігін мұраға алатынын айтады. Бозола Фердинандтың енді оған қарсы келе алатынын сезінеді, сондықтан оның жасаған зұлымдықтары үшін ақы төлеуді талап етеді. Фердинанд ойшаңдыққа беріліп, оны мәйіттермен жалғыз қалдырады. Таң қалдыратыны, герцогиня өлмеген. Бозола шоктан қалғандықтан, дәрігер шақыруға уақыт таба алмайды; ол герцогиняға Антонионің шындығында өлмегенін, ол көрген мүсіндер жалған екенін айтады, бірақ ол соңында қайтыс болады. Бозола, ақырында өкінішпен, денесін жақсы әйелдерге тапсырады, содан кейін бірден Миланға кетуді жоспарлайды.

Scene 1—A prison (or the Duchess's lodgings serving as a prison) near Loreto: Ferdinand comes in with Bosola, who is describing to him how the Duchess is dealing with her imprisonment. It seems she is not affected to Ferdinand's satisfaction, and he leaves angrily. Bosola greets the Duchess, telling her that her brother wishes to speak with her, but will not do so where he can see her. She agrees to meet with her brother in the darkness. Once the lights are out, Ferdinand returns. He presents her with a dead man's hand, leading her to believe that it is Antonio's, with her wedding ring on it. He then exits, leaving Bosola to show the Duchess lifelike figures of her husband and children, made to appear as though her family was dead. The Duchess believes them to be the genuine articles, and resolves to die—her despair is so deep it affects Bosola. When she leaves, Ferdinand re enters; Bosola pleads with him to send his sister to a convent, refusing to be a part of the plot any more. Ferdinand is beyond reason at this point, and tells Bosola to go to Milan to find the real Antonio. Scene 2—Same place and time as the previous scene: The Duchess and her maid, Cariola, come back, distracted by the noises being made by a group of madmen (Ferdinand brought them in to terrorise her). A servant tells her that they were brought for sport, and lets in several of the madmen. Bosola, too, sneaks in with them, disguised as an old man, and tells the Duchess that he is there to make her tomb. When she tries to pull rank on him, executioners with cords and a coffin come in. Cariola is removed from the room, leaving Bosola and the executioners with the Duchess. The Duchess makes a brave show, telling the executioners to "pull, and pull strongly", welcoming her strangulation. Cariola is brought back, and after struggling fiercely, she too is strangled. Ferdinand comes to view the scene, and is also shown the bodies of his sister's children, who were murdered as well. Ferdinand reveals that he and the Duchess were twins, and that he had hoped, if she had remained a widow, to inherit all her wealth. Bosola, sensing that Ferdinand is ready to turn on him next, demands payment for his atrocities. Ferdinand, distracted, leaves him alone with the bodies. Astonishingly, the Duchess is not dead. A shocked Bosola has no time to call for medicine; he manages to tell the Duchess that Antonio is not really dead; that the figures she saw were fake, before she finally dies. Bosola, remorseful at last, takes her body to the care of some good women, planning to leave immediately thereafter for Milan.

5-ші акт

1-ші сахна: Фердинанд пен кардиналдың Миландағы сарайының сыртында: Антонио Фердинанд пен кардиналмен келісуге тырысып қайта оралады, бірақ Делио мұның ақылға қонымсыз екенін ойлайды. Делио маркиз Пескарадан Антонионың мүлкін сақтау үшін беруін сұрайды, бірақ Пескара бас тартады. Джулия Пескараға кардиналдан хат тапсырады, онда Антонионың мүлкін оған беру керектігі және Пескараның оны беретіні жазылған. Делио осы туралы сұрағанда, Пескара кінәсіз адамға, осындай жаман жолмен (кардинал Антонио қуылғаннан кейін мүлікті өзіне алған) біреуден тартып алынған мүлікті бермейтінін айтады, себебі ол енді кардиналдың жақын серігіне лайықты орынға айналады. Бұл сөздер жасырын түрде Антониоға әсер етеді. Пескара науқас Фердинандты көруге кеткенде, Антонио түнде кардиналға баруды шешеді. 2-ші сахна: Сол сарайдың ішінде: Фердинандты көруге келген Пескара оның жағдайы туралы дәрігермен әңгімелеседі. Дәрігер Фердинандтың қайтадан ауруға шалдығуы мүмкін деп санайды: ол өзін қасқыр санап, ақылдан адасады. Дәрігердің пікірінше, жағдайы нашарлап, бұрынғы ауруы қайта оралуы мүмкін, атап айтқанда, түнде қабірлерді қазу. Пескара мен дәрігер ақылсыз Фердинандқа жол береді, ол өзінің көлеңкесіне шабуыл жасайды. Фердинандпен бірге кірген кардинал, Фердинандтың ақылсыз сөздерін бақылап жүрген Босоланы ұстап алады. Кардинал Босолаға Антонионы іздеп табуды (Делио арқылы) және оны өлтіруді бұйырады. Кардинал кеткеннен кейін, Босола есікке жетпестен, Джулия тоқтатып, тапаншасын көрсетіп қорқытады. Ол оны өзіне махаббат сыры берген деп айыптайды және махаббатын тоқтату үшін өлтірумен қорқытады. Босола оны қарусыздандырып, кардинал туралы ақпарат жинауға көндіреді. Содан кейін Босола жасырынып, Джулия кардиналға өзінің қарындасы мен балаларының өліміне қатысқандығын ашу үшін барлық әрекетін жұмсайды. Кардинал одан үндемеуге ант беруін талап етеді, уланған кітаптың мұқабасын сүйгізіп, ол бірден қайтыс болады. Босола кардиналмен бетпе-бет кездесу үшін жасырынған жерінен шығады, бірақ ол әлі де Антонионы өлтіруге ниетті екенін мәлімдейді. Кардинал оған бас кілтті беріп, кетеді. Бірақ жалғыз қалғанда, Босола Антонионы қорғауға ант етеді және Джулияның денесін жерлеуге кетеді. 3-ші сахна: Делио мен Антонио герцогиняның қабірінің жанында. Олар сөйлескенде, қабірден келетін эхо олардың сөздерін қайталайды. Делио Антонионың үлкен ұлын іздеуге кетеді, ал Антонио әйелінің қабірінен шыққан қайғылы эходан құтылу үшін кетеді. 4-ші сахна: Миландағы кардиналдың пәтері: Кардинал Пескара, Малатесте, Родериго және Гризоланды Фердинандты күзету үшін қалмауға көндіруге тырысады. Ол тіпті олардың адалдығын сынап көру үшін өзі ақылсыздыққа салынуы мүмкін екенін айтады; егер олар көмекке келсе, қиындыққа ұшырайды. Олар қаламаған жерден шығып кетеді, ал Босола кардиналдың оны өлтіруді жоспарлап жатқанын көруге кіреді. Антонио Босоладан хабарсыз, қараңғыда жасырын кіріп, кардиналмен кездесуді жоспарлайды. Босола кімнің кіргенін түсінбей, Антониоға шабуыл жасайды; ол қателігін түсініп қорқады. Ол герцогиня мен балалардың өлімі туралы өліп бара жатқан Антониоға айтады, ол өмірдің мағынасы болмағандықтан, қайғылы өлімін қабылдайды. Босола кардиналды құлату үшін кетеді. 5-ші сахна: Сол пәтерлер, Джулияның бөлмесіне жақын: Кардинал, не болғанын білмей, кітап оқып отырғанда, Босола Антонионың денесін көтеріп жүрген қызметшімен кіреді. Ол кардиналға қауіп төндіріп, көмек шақырады. Көмекке келмейді, себебі алдыңғы көріністің басындағы мырзалар оның шақыруын естісе де, оған көмектесуге ниеттенбейді (өйткені бұрын Фердинандқа көмектеспеуге бұйрық берген). Босола бірінші кардиналдың қызметшісін өлтіріп, содан кейін кардиналды пышақтайды. Фердинанд та өз ағасына шабуыл жасайды, соққанда Босола жараланады. Босола Фердинандты өлтіріп, кардиналдың өлімін күтеді. Енді айқайды естіген мырзалар бөлмеге кіріп, кардинал мен Босоланың өлімін көреді. Делио Антонионың үлкен ұлымен тым кеш кіреді және өткен бақытсыз оқиғаларды өкінеді.

Scene 1—Outside Ferdinand and the Cardinal's palace in Milan: Antonio returns to see if he can reconcile with Ferdinand and the Cardinal, but Delio is dubious as to the wisdom of this. Delio asks Pescara, a marquis, to give him possession of Antonio's estate for safekeeping, but Pescara denies him. Julia presents Pescara with a letter from the Cardinal, which states that she should receive Antonio's property, and which Pescara grants to her. When Delio confronts him about this, Pescara says that he would not give an innocent man a property that was taken from someone by such vile means (the Cardinal took the property for himself once Antonio was banished), for it will now become an appropriate place for the Cardinal's mistress. This statement impresses the hidden Antonio. When Pescara leaves to visit an ill Ferdinand, Antonio decides to pay a night time visit to the Cardinal. Scene 2—Inside the same palace: Pescara, come to visit Ferdinand, is discussing his condition with the doctor, who believes Ferdinand may have lycanthropia: a condition whereby he believes he is a wolf. The doctor thinks there is a chance of a relapse, in which case Ferdinand's diseased behaviour would return; namely, digging up dead bodies at night. Pescara and the doctor make way for the mad Ferdinand, who attacks his own shadow. The Cardinal, who has entered with Ferdinand, manages to catch Bosola, who has been watching Ferdinand's ravings. The Cardinal assigns Bosola to seek out Antonio (by following Delio) and then slay him. After the Cardinal leaves, Bosola does not even make it to the door before he is stopped by Julia, who is brandishing a pistol. She accuses him of having given her a love potion, and threatens to kill him to end her love. Bosola manages to disarm her and convince her to gather intelligence for him about the Cardinal. Bosola then hides while Julia uses all of her persuasive powers to get the Cardinal to reveal his part in the death of his sister and her children. The Cardinal then makes Julia swear to keep silent, forcing her to kiss the poisoned cover of a bible, causing her to die almost instantly. Bosola comes out of hiding to confront the Cardinal, although he declares that he still intends to kill Antonio. Giving him a master key, the Cardinal takes his leave. However, once he is alone, Bosola swears to protect Antonio, and goes off to bury Julia's body. Scene 3—A courtyard outside the same palace: Delio and Antonio are near the Duchess's tomb; as they talk, an echo from the tomb mirrors their conversation. Delio leaves to find Antonio's eldest son, and Antonio leaves to escape the distressing echo of his wife's resting place. Scene 4—The Cardinal's apartments in Milan: The Cardinal enters, trying to dissuade Pescara, Malateste, Roderigo and Grisolan from staying to keep watch over Ferdinand. He goes so far as to say that he might feign mad fits to test their obedience; if they come to help, they will be in trouble. They unwillingly exit, and Bosola enters to find the Cardinal planning to have him killed. Antonio, unaware of Bosola, sneaks in while it is dark, planning to seek audience with the Cardinal. Not realising who has entered, Bosola attacks Antonio; he is horrified to see his mistake. He manages to relate the death of the Duchess and children to the dying Antonio, who is glad to be dying in sadness, now that life is pointless for him. Bosola then leaves to bring down the Cardinal. Scene 5—The same apartments, near Julia's lodging: The Cardinal, unaware of what has just happened, is reading a book when Bosola enters with a servant, who is bearing Antonio's body. He threatens the Cardinal, who calls for help. Help is not forthcoming, for the gentlemen from the beginning of the previous scene, while they can hear him calling, have no desire to go to his aid (because of his previous order to not at any cost try to help Ferdinand). Bosola kills the servant of the Cardinal first, and then stabs the Cardinal. Ferdinand bursts in, also attacking his brother; in the fight, he accidentally wounds Bosola. Bosola kills Ferdinand, and is left with the dying Cardinal. The gentlemen who heard the cries now enter the room to witness the deaths of the Cardinal and Bosola. Delio enters too late with Antonio's eldest son, and laments the unfortunate events that have passed.

Сыбайлас жемқорлық

Пьесада сыбайлас жемқорлықтың бір арнасы бар, әсіресе өлімге душар болған кардинал бейнесінде, ол кісі өлтіру үшін төменгі дәрежелі адамдарды (мысалы, Босола) жұмысқа алуға дайын, кейін оларды шіріген жеміс сияқты тастап кетеді. Дегенмен, ол өзі де кісі өлтіруден бейхабар емес, өзінің сүйіктісін уланған Киелі кітапты сүйдіріп өлтіреді. Антонио оны былай сипаттайды:

Оның бетіндегі көктем – жай ғана бақа тудырудың белгісі; ол кез келген адамға қызғанса, оларға Геркулеске салғаннан да жаман қастандық құрады, оның жолына жағымпаздар, ізбасарлар, тыңшылар, атеистер және мыңдаған осындай саяси құбыжықтар себіледі. Ол Папа болуы керек еді, бірақ шіркеудің алғашқы адалдығымен келмей, оның орнына орасан зор және ашықтан-ашық пара берді, тіпті оны жұмақтың білімінен тыс алып кеткендей. Ол жақсылықтар да жасады. Кардинал құмар ойнайды, өзінің сарай қызметкерлерінің бірінің әйелін сүйіктісі ретінде ұстайды және дуэльдерге қатысады. Оның үшін қастандықтар мен интригалар – тыныс алатын ауа. Герцог Фердинанд ағасының зұлымдыққа құдаласқан серігі, кейде оның ашуы тіпті кардиналдың әдептілігін де дүрліктіреді. Герцогтың сыбайлас жемқорлығы соңында оның ақыл-есін жояды: өз қарындасына деген жыныстық құштарлық. Ол Антониомен үйленіп, бала туғанын білгенде, ашуы оны өз қарындасын үмітсіздікке, ақылсыздыққа және өлімге жеткізу үшін бар күшін салуға итермелейді, бірақ соңында ол өзі де ақылдан аяқ ауыстырады. Бұл екі зұлым адам қолдарына тигеннің бәрін, жылу мен адамдық сезімнің кез келген іздерін жояды немесе улайды.

Билікті теріс пайдалану

Бауырластар өкіметін қайта-қайта зәулімдікпен пайдаланады. Фердинанд адалдықтан айнып, ұсталады, бірақ жазаланбайды. Кардинал шіркеулік билігін теріс пайдаланып, Антонионың мүлкін тартып алып, герцогиня мен оның отбасын Анкона мемлекетінен қуады. Фердинанд пен кардинал герцогиняны заңды сот шешімісіз өлімге кеседі. Сенімсіз дереккөз: күні=2017 жылдың маусым айы.

Әйелдердің мәртебесі және трагедияға жауаптылық

Ағаларының герцогиняға қадағалауға тырысқан идеалдық қасиеті – еркек билігіне бағынушылық еді, бірақ қызығы, жесірлік көбінесе әйелдердің күйеулерінің немесе еркек туыстарының бақылауынан тәуелсіз болуының алғашқы мүмкіндігі болды. Дегенмен, герцогиня ағаларының тілегіне қарсы келіп, қайтадан үйленді. Оның таңдау еркіндігін бекітуі, ағаларымен сөйлескеннен кейін, олар оған қайтадан үйлену туралы тіпті ойламауға кеңес бергендегі монологында ең жақсы көрінеді. Ағаларына ешқашан қайтадан үйленбейтінін айтқаннан кейін, ол өзіне-өзі: «Егер менің барлық патша туыстарым / Осы некеге кедергі келтірсе, / Мен оларды аяғымның астына төсеп жіберер едім» дейді. Пьесаның басты қақтығысы – герцогиняның махаббат үшін үйленгісі келуі және ағаларының оның қайтадан үйленуіне бөгет қоюға тырысуы (оның мүлігін мұраға алу және оның таңдауын бақылау үшін, немесе Фердинандтың қарындасына деген мүмкін инцестуалды махаббатынан туындаған). Ол ағаларының бақылауға талпынысына бағынудан бас тартады, тіпті өлім сәтінде де жеке басын және өзін-өзі бақылауын сақтайды, «Мен әлі де Малфи герцогинясымын» (4.2) деп жариялайды. Герцогиняның ағаларымен күрескенде және некесін жасырғандағы ішкі күресінің бәрі Уэбстердің римдік үлгілерге және Сенека трагедияларына сілтеме жасау ниетінің бір бөлігі болды. Бұл герцогиняның сөйлеуі мен іс-әрекеттері арқылы көрінеді.

Қатыгездік

Герцогиня мен оның бауырларының арақатынасы қатыгездікке негізделген. Бауырлары оны жиі манипуляциялап, ақылынан адастыруға тырысады. Бұл қатыгездік алғаш рет кардинал мен Фердинанд герцогиняны өз үйінде қамағанда байқалады. Фердинанд герцогиняны өзіне қамқорлық танытып, оны алдап, былай дейді: "Мен сенімен татуласу үшін келдім. / Міне, сен махаббатқа уәде берген қол. / Ондағы сақина / Сен берген" (4.1 42–44). Қараңғыда герцогиня Фердинандтың қолын созып, оның кешірім сұрап жатқанын ойлайды, сондықтан оны сүйеді; жарық жанғанда күйеуі мен балаларының мәйіттерін көріп, өзі күйеуінің кесілген қолын сүйді деп ойлайды. Бірақ шындығында Фердинанд оның отбасы қаза тапқандай сезінуі үшін балауыз мүсіндерді пайдаланды. Бұл алдау мен қатыгездік герцогиняға пьеса бойында физикалық және рухани азап сыйлайды. Пьесаның соңында герцогиня бауырларының бұйрығымен мойнынан қысылып өлтіріледі.

Сынып

Герцогиня жоғары тектің жақсы адамды көрсете алмайтынын айтады. Сол кезде Италия капитализмге қарай бет бұрып, байлықпен туғаннан келудің қажеті болмады. Герцогиня мен оның бауырлары мұны білсе де, байлық пен мәртебеге ұмтылған бауырлары, оның Антониоға үйленуіне кедергі келтіріп, әпкесінің жеке өміріне наразылық білдіреді. Фердинанд әпкесінің мұрагерлік құқығына ие болатын байлығын алуға ерекше құмарланады, себебі ол оның әлеуметтік және қаржылық жағдайын сақтайды. Нәтижесінде герцогиня төмен дәрежелі адамға қайта үйленгені үшін өлімге кесіледі.

Объективтілендіру

Герцогиняны көбінесе сынап-қана қоймайды (Клиффорд Лич оны "әлеуметтік кодексті жауапкершіліксіз бұзғаны" үшін айыптаған), сонымен қатар 16 ғасырдағы Англиядағы жесірлерге қойылған әлеуметтік талаптардан тысқары әрекет етеді деп те айтады. Жесір болған соң герцогиня жаңа билік пен тәуелсіздікке ие болады, бұл оның бауырларын ашуландырады.

Театр құрылғылары

Пьесада әр түрлі театрлық тәсілдер қолданылады, олардың кейбіреулері сахнадағы зорлық-зомбылық пен қан төгілуді қамтитын Сенека трагедиясынан алынған. III акт, IV көрініс – мим көрінісі, онда кардиналдың құрметіне ән орындалады, ол киімдерін шешіп, солдат киімін киіп, герцогиняны қуу актісін жасайды. Көрініс бойына екі паломник түсініктеме береді, олар кардиналдың герцогиняға қатысты қатал әрекеттерін айыптайды. Оқиғаның Лореттодағы Біздің Ханымның қасиетті орнының фонында бейнеленуі, жақсылық пен жамандық, әділдік пен әділетсіздік арасындағы қарама-қайшылықты күшейтеді. V акт, III көріністе маңызды театрлық тәсіл – эхо қолданылады, ол герцогиняның қабірінен шыққандай сезіледі, оның дауысымен. Толығымен былай оқылады: "Қасіретті әуен. Қайғылы нәрсе. Оған ең дұрысы осы. Иә, әйелдің дауысы. Өзіңнің қауіпсіздігіңді сақта. Тағдырыңнан қаш. Сен өлісің. Оны ешқашан қайта көрмейсің." Эхо Антонио мен Делио айтқан соңғы сөздерді қайталайды, бірақ іріктеп алады. Бұл Антонионың өлімінің сөзсіз екенін көрсетеді, сонымен бірге тағдырдың ролін ерекшелейді.

Тарихи сахналау

Сцена мен реквизит: Осы пьеса алғаш рет «Глоб» театрында қойылғандықтан, сахна, ықтимал, жылжымалы сахналық элементтермен, мысалы, үстелдер, орындықтар, төсек-орындар, мата жабыншақтар және тұғырлармен жайлы болар еді, олардың барлығы әр қойылымда қолданылатын стандарттық элементтер еді. Реквизиттер де минималды болар еді, қажетті нәрселер ғана: қылыштар, мылтықтар, шамдар және қуыршақтар. «Кортеджано» еңбегін Кастильонеден аударған болашақ аудармашы Томас Хоби, оның досы Питер Уайтхорнмен бірге, Макиавеллидің «Соғыс өнері» атты еңбегін аударған, 1550 жылы Малфи герцогинясы мен оның ұлы Инникодан Кастелло ди Амальфиде жомарт қонақ күткен. Хоби декорацияға қатты әсерленді, бұл Англиядағыға қарағанда жақсырақ болды, олар қонақталған бөлмені былай сипаттады: «алтын және барқыт матамен жабылған, екі төсек, біреу күміспен, екіншісі барқытпен, әсем жастықтармен және инемен тігілген ою-өрнектермен безендірілген жамылғылармен». Жарықтандыру: «Глоб» сияқты театрдың жарықтандырылуы күнге толық тәуелді болды. Орындаулар орындаушыларды көру үшін күндізгі уақытта, яғни басқа жарық көздері қол жетімді болмағандықтан өткізілді. Дегенмен, жабық театрлар шамдармен жарықтандырылатын. Киімдер: Бұл Якоб дәуірі еді, сондықтан Ренессанс киімдері, көбінесе ақсүйектерден алынған, сол кезде орынды болар еді. Әсіресе, бұл пьеса Патшалық сарайға жататын бай және беделді кейіпкерлер арасында өтетіндіктен, көптеген әйел кейіпкерлер үшін ұзын көйлектер, әсем жеңдер мен бас киімдер, ал көптеген ерлер үшін дублеттер киілетін. Ерлер штандар мен ковбой шалбары киер еді, сарайдың жоғары лауазымды мүшелері дублет пен жең киер еді, ал ерлер мен әйелдер киімдерінде қандай да бір түс болуы мүмкін еді. Салтанат заңдарына сәйкес, терең күлгін түс сол кездегі ақсүйектерге ғана арналған. Осы кезеңде және Реставрацияға дейін (1660) әйелдер сахнада қабылдана қоймады. Сондықтан әйелдердің рөлдерін шәкірттер немесе жас ерлер ойнайтын. Олардың киімдеріне көлемдік жастықтар қосылатын, бастарына перукалар кигізілетін және беттеріне қосымша макияж жағылатын.

Set and props: As this play would have first been produced in the Globe, the set would probably been a bare stage with movable set pieces such as tables, stools, beds, hangings, and altars, all of which would have been stock pieces used in every show. Props would also have been minimal, with essentials like swords, pistols, and candles, and dummies. The traveller and future translator of Castiglione's Cortegiano, Thomas Hoby, together with his friend Peter Whitehorne, translator of Machiavelli's Art of War, were lavishly entertained by a subsequent Duchess of Malfi and her son, Innico, in the Castello di Amalfi in 1550. Hoby was clearly very impressed by the decor, by implication superior to what he was used to in England, describing the chamber in which they were accommodated as: 'hanged with clothe of gold and vellett, wherein were two beddes, th'one of silver worke and the other of vellett, with pillowes bolsters and the shetes curiouslie wrowght with needle worke.' Lighting: Lighting for a theatre like the Globe is completely dependent upon the sun. Performances would occur in the afternoon so as to see the performers, since no other sources of lighting were accessible. However, indoor playhouses would have been lit with candles. Costumes: This was the Jacobean era, and Renaissance clothing, often hand me downs from noble patrons, would have been appropriate during this time. Especially since this play takes place among wealthy, prestigious characters who belong to The Royal Court, there would have been long dresses with elaborate sleeves and headpieces for most female characters, and doublets for most of the men as a general rule. Men would wear hose and codpieces, very royal members of The Court might wear doublets and jerkins and both men and women would be able to wear clothing with some type of colour to it. Due to the sumptuary laws, deep purple was restricted to the nobility of the times. During this period, and until the Restoration (1660) women were not generally accepted on stage. Because of this, the roles of women were played by apprentice boys or the younger men. Padding would be built into their costumes, their heads would be adorned with wigs, and extra make up would be applied to their faces.

1623 жылғы кварто

Малфи герцогинясы алғаш рет 1613 және 1614 жылдары Шекспир қатысқан актерлік топ – Корольдің адамдарымен сахналанды. Баспагер Николас Окс, ал баспашы Джон Уотерсон болды. Дегенмен, пьеса 1623 жылға дейін кварто түрінде (ірі фолиодан кіші, арзан басылым) жарық көрмеген. Осы басылымның бет парасы пьесаның жеке басылымда шығарылғанын көрсетеді. Сондай-ақ, тақырып парағында пьеса мәтінінде қойылым үшін қысқартылған көптеген бөлімдер бар екені оқырмандарға хабарланады. 1623 жылғы кварто – бүгінгі күнгі пьесаның жалғыз толыққанды нұсқасы, және қазіргі заманғы басылымдар мен қойылымдар осы нұсқаға негізделген. Ерекшелігі, 1623 жылғы квартоның бет парасында сахнадағы қойылым мен оқылмалы мәтін ретіндегі пьеса арасында нақты айырма жасалған.

Қабылдау және орындау тарихы

Бұл пьеса 1613 немесе 1614 жылы Корольдің адамы үшін жазылып, орындалған. 1623 жылғы квартодағы екі актерлік тізімдер 1619 жыл шамасында қайта қойылғанын көрсетеді. Заманауи деректерде де пьеса 1618 жылы қойылғаны айтылады, себебі сол жылы Венеция елшісінің капелланы Орацио Бусино Англиядағы кардинал кейіпкері арқылы католиктерге қатысты пьесаның бейнелеуіне наразылық білдірген. Квартодағы актерлер тізімі әдеттегіден гөрі актерлерді таңдау туралы көбірек нақтылық береді. Ричард Бербидж және Джозеф Тейлор Генри Конделлдің кардиналына қарсы Фердинандты кезекпен ойнады. Джон Лоуин Босола рөлін ойнады, ал Уильям Остлер Антонио болды. Жасының кешігуіне байланысты, шамамен, 1612 жылғы түпнұсқалық қойылымда емес, 1619–23 жылдар аралығындағы қайта қойылымда бала-актер Ричард Шарп бас рөлді сомдады. Николас Тули Форбоско рөлін ойнады, ал Роберт Паллант көптеген екінші рөлдерді, соның ішінде Кариоланы да ойнады. Квартоның титулдық бетінде пьеса Глобус және Блэкфриарс театрларында қойылғаны жазылған; алайда, пьесаның тоны мен сахналық кейбір ерекшеліктері (әсіресе арнайы жарық эффектілерін қолдануы) оның жабық сахнаға арналғанын көрсетеді. Пьеса 1630 жылы Карл I үшін Кокпиттегі Корольдік сарайда қойылғаны белгілі; оның осы кезеңде үзіліссіз қойылғанына күмән келтіруге негіз жоқ. Пьеса Реставрацияның бірінші кезеңіне дейін танымал болды. Сэмюэл Пепис пьесаны бірнеше рет көргенін айтады, оны Томас Бетертон басқарған Йорк герцогының труппасы қойды. Он сегізінші ғасырдың басында Вебстердің зорлық-зомбылығы мен ашық сексуалдылығы сәннен шықты. 1733 жылы Льюис Теобальд пьесаға неоклассикалық бірліктерді енгізген, мысалы, герцогиняның баласын жойып, герцогиняны соңында сақтап, "Қазалы құпия" атты бейімделуді жазып, қойды. Ғасырдың ортасына қарай пьеса Вебстермен бірге репертуардан шығып, Чарльз Лэмб пен Уильям Хазлитттің романтикалық қайта жандануына дейін сонда қалды. 1850 жылы, сыншылардың қызығушылығы мен театрлық назарсыздаулықтан кейін, пьеса Садлер Веллсте Самуэль Фелпспен, бас рөлде Изабелла Глинмен қойылды. Жазуды Ричард Генри Хорн өңдеді. "Афина" қойылымын жақсы бағалады, бірақ Джордж Генри Льюис пьесаның зорлық-зомбылығы мен оның нашар құрылымын мақұлдамады: "Бұл драма "көзбені табиғатқа" ұстаудың орнына, айнаны Мадам Тюссоға ұстайды". Бұл Вебстерді келесі ғасырда сынға алудың негізгі тақырыбы болды. Дегенмен, Глин үшін бұл пьеса келесі екі онжылдық бойы оның өнерін қайта жаңғыртуға жеткілікті болды. Көп ұзамай Герцогиня АҚШ-қа келді. Хорнның мәтінімен жұмыс істеп, режиссер Джеймс Старк Сан-Францискода қойылым қойды; бұл нұсқа Старк қосып берген сентиментальді апотеоза үшін ерекше, онда герцогиня мен Фердинанд көкте қайта қосылды. Алайда ең танымал американдық қойылымдарды Уилмарт Уоллер мен оның әйелі Эмма қойды. Уильям Пул 1892 жылы Опера Комик театрында Мэри Рорк герцогиня және Мюррей Карсон Бозола рөлінде ойнаған. Поелдің пьесасы Вебстердің мәтінін сахнаның орналасуын басқаша реттегеннен басқа тығыз ұстанды; алайда, реакция пайда болды және қойылым жалпы алғанда сынға алынды. Уильям Арчер, Англияның Ибсеннің жаңа драмасының басты жақтаушысы, бұл жағдайды пайдаланып, жалпы алғанда Елизавета театрының асыра бағалануын сынады. 1919 жылы Феникс қоғамы бұл пьесаны Лондон қаласында екі онжылдықтан кейін алғаш рет қайта қойды. Бұл қойылымда Кэтлин Несбит герцогиня рөлін ойнады, Роберт Фаркхарсон Фердинандты ойнады. Көпшілік бұл қойылымға қарсы болды. Газеттердің сыншыларының көпшілігі үшін сәтсіздік Вебстердің "қызықты" болғанын көрсетті; Т. С. Элиот, керісінше, қойылым Вебстерді ұлы драматург еткен элементтерді – әсіресе оның поэзиясын – ашуға сәтсіз болды деп мәлімдеді. 1935 жылы "Эмбасси" театрында өткен қойылым да осындай жағымсыз пікірлерді алды; Айвор Браун көрермендердің "эмоционалдық берілуден гөрі жоғары күлімсіреп" кетіп қалғанын атап өтті. 1938 жылы BBC теледидарынан қойылым көрсетілді; ол алдыңғы екі сахналық қойылымнан гөрі жақсы қабылданбады. 1937 жылы ол Дублинде, Ирландияда, Аби театрында, Артур Дафф жазған музыкалық музыкамен орындалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Джордж Райлендс Хеймаркет театрында көпшіліктің көңіл-күйін ұнатып, қойылым қойды. Джон Гильгуд Фердинанд ретінде герцогиняны (Пегги Эшкрофт ойнады) емдеудегі инцесттік құмарлықтың элементін ерекшелендірді. Сесил Тронсер Босола болды. Эдмунд Уилсон, бұл пьеса Холокост ашылғаннан кейін көрермендерге басқаша әсер ететінін алғашқылардың бірі атап өтті; бұл тұжырым 1945 жылдан бері қазіргі заман үшін Вебстердің сәйкестігін талқылауда үнемі айтылады. 1946 жылы Бродвейдегі қойылым жақсы болған жоқ; Райлендс Джон Каррадин Фердинанд және Элизабет Бергнер герцогиня рөліндегі Лондондық сахналық қойылымын көшіруге тырысты. У. Х. Ауден қазіргі заманғы көрермендер үшін Вебстердің мәтінін бейімдеді. Алайда, қойылымның ең ерекше жаңалығы Босола кейіпкерінде болды, оны Канада Ли ақ бетпен ойнады. Қойылым халық баспасөзінен қатты сынға алынды, әдеби сыншылар да оны жақсы бағаламады. Америкадағы соғыстан кейінгі алғашқы сәтті қойылым 1957 жылы Бродвейден тыс жердегі Феникс театрында қойылды. Бұрынғысы жақсы бағаланған "Ақ Дьяволды" қойған Джек Ландау режиссерлік етті, қойылым Гранд Гиньоль ретінде баса назар салды. Уолтер Керр айтқандай, "Қан жарықтан асып, баяу жол бойымен таралып, Екінші авенюге дейін жайылады". Эшкрофт 1960 жылы Алдвич театрында герцогиня рөліне қайта оралды. Пьесаны Дональд МакУинни режиссерлік етті, Эрик Портер Фердинандты, ал Макс Адриан кардиналды ойнады. Патрик Уймарк Босола рөлін ойнады. Қойылым жалпы жақсы, бірақ жылы пікірлер алды. 1971 жылы Клиффорд Уильямс Корольдік Шекспир компаниясы үшін пьесаны режиссерлік етті. Джуди Денч бас рөлді ойнады, Джеффри Хачинс Босола, ал Эмрис Джеймс кардинал рөлінде болды. Денчтің күйеуі Майкл Уильямс Фердинандты ойнады, бұл пьесадағы туыстардың сексуалдық элементін көрсетті. 1980 жылы Адриан Нобл пьесаны Манчестердегі Корольдік алмасу театрында режиссерлік етті. Бұл қойылым жоғары бағаланды, ол Лондонға көшірілді, онда ол жылдың үздік пьесасы үшін Лондон драма сыншыларының сыйлығын жеңіп алды. Хелен Миррен бас рөлді ойнады, Майк Гвилим Фердинандты, ал Боб Хоскинс Босоланы ойнады. Пит Постлтуэйт Антонио болды. Мирреннің өнері ерекше мақтауға ие болды. Иэн МакКеллен мен Эдвард Петербридж басқаратын актерлер труппасы Вебстердің пьесасын алғашқы қойылымдарының бірі ретінде таңдады. Қойылым 1986 жылдың қаңтарында Корольдік Ұлттық театрының Литтелтон театрында ашылды және Филип Пруз режиссерлік етіп, безендірді. Сахналық безендіру жоғары стильде болды, көрініс фондары сегменттелген, ал актерлердің қозғалысы қатаң бақыланды. Жарка Буриан атап өткендей, нәтижесі "біртілдік, үйлесімді мизансцена, толыққанды театрлық тәжірибе жасау үшін жеткіліксіз ішкі күйзеліссіз". Элеонора Брон герцогиня рөлін ойнады, МакКеллен Босоланы, Джонатан Хайд Фердинандты, ал Петербридж кардиналды ойнады. 1995 жылы Джульет Стивенсон мен Саймон Рассел Бил герцогиня мен Фердинанд рөлін тиісінше Гринвич театрындағы қойылымда ойнады, оны Филип Фрэнкс режиссерлік етті. 2010 жылы қойылым Лондонның Гринвич театрындағы "Сахнадағы экран" үшін қойылды. Оны Элизабет Фристоун режиссерлік етті және Эйслин МакГукин бас рөлде ойнады, бұл қойылымның оқиғасының оқиғасының алғашқы жартысындағы 20 ғасырдың басында болды. "The Guardian" газетіндегі рецензент бұл қойылымның көптеген қызықты тұстарының бірі Вебстердің "жабайы поэзияға толы" тілін қайтадан кездестіру екенін атап өтті. Қойылым қазір DVD-де қол жетімді. 2010 жылдың шілдесінде E...

The play was written for and performed by the King's Men in 1613 or 1614. The double cast lists included in the 1623 quarto suggest a revival around 1619. Contemporary reference also indicated that the play was performed in 1618, for in that year Orazio Busino, the chaplain to the Venetian ambassador to England, complained of the play's treatment of Catholics in the character of the Cardinal. The quarto's cast list allows more precision about casting than is usually available. Richard Burbage and Joseph Taylor successively played Ferdinand to Henry Condell's Cardinal. John Lowin played Bosola; William Ostler was Antonio. Boy player Richard Sharpe played the title role not in the original 1612 production, presumably due to his age, but in the revival of 1619–23. Nicholas Tooley played Forobosco, and Robert Pallant doubled numerous minor roles, including Cariola. The quarto title page announces that the play was performed at both the Globe Theatre and at Blackfriars; however, in tone and in some details of staging (particularly the use of special lighting effects) the play is clearly meant primarily for the indoor stage. The play is known to have been performed for Charles I at the Cockpit in Court in 1630; there is little reason to doubt that it was performed intermittently throughout the period. The play remained current through the first part of the Restoration. Samuel Pepys reports seeing the play several times; it was performed by the Duke of York's company under Thomas Betterton. By the early eighteenth century, Webster's violence and sexual frankness had gone out of taste. In 1733, Lewis Theobald wrote and directed an adaptation, The Fatal Secret; the play imposed neoclassical unities on the play, for instance by eliminating the Duchess's child and preserving the Duchess at the end. By mid century, the play had fallen, with Webster, out of the repertory, where it stayed until the Romantic revival of Charles Lamb and William Hazlitt. In 1850, after a generation of critical interest and theatrical neglect, the play was staged by Samuel Phelps at Sadler's Wells, with Isabella Glyn in the title role. The text was adapted by Richard Henry Horne. The production was favourably reviewed by The Athenaeum; George Henry Lewes, however, registered disapproval of the play's violence and what he termed its shoddy construction: "Instead of 'holding the mirror up to nature,' this drama holds the mirror up to Madame Tussauds." These would become the cornerstones of criticisms of Webster for the next century. Still, the play was popular enough for Glyn to revive her performance periodically for the next two decades. Shortly after, Duchess came to the United States. Working with Horne's text, director James Stark staged a production in San Francisco; this version is noteworthy for a sentimental apotheosis Stark added, in which the Duchess and Ferdinand are reunited in heaven. The most popular American productions, however, were produced by Wilmarth Waller and his wife Emma. William Poel staged the play at the Opera Comique in 1892, with Mary Rorke as the Duchess and Murray Carson as Bosola. Poel's playscript followed Webster's text closely apart from scene rearrangements; however, reaction had set in, and the production received generally scathing reviews. William Archer, England's chief proponent of Ibsen's new drama, took advantage of the occasion to lambast what he saw as the overestimation of Elizabethan theatre in general. In 1919, the Phoenix Society revived the play in London for the first time in two decades. The production featured Cathleen Nesbitt as the Duchess; Robert Farquharson played Ferdinand. The production was widely disparaged. For many of the newspaper critics, the failure indicated that Webster had become a "curio"; T. S. Eliot, conversely, argued that the production had failed to uncover the elements that made Webster a great dramatist—specifically his poetry. A 1935 production at the Embassy Theatre received similarly negative reviews; Ivor Brown noted that the audience left "rather with superior smiles than with emotional surrender." In 1938, a production was broadcast on BBC television; it was no better received than the previous two stage productions. In 1937, it was performed in Dublin, Ireland, at the Abbey Theatre, with incidental music composed by Arthur Duff. In the aftermath of World War II, George Rylands directed a production at the Haymarket Theatre that at last caught the public mood. John Gielgud, as Ferdinand, accentuated the element of incestuous passion in that character's treatment of the Duchess (played by Peggy Ashcroft). Cecil Trouncer was Bosola. Edmund Wilson was perhaps the first to note that the play struck an audience differently in the wake of the revelation of the Holocaust; this note is, from 1945 on, continually struck in discussions of the appropriateness of Webster for the modern age. A 1946 production on Broadway did not fare as well; Rylands attempted to duplicate his London staging with John Carradine as Ferdinand and Elisabeth Bergner as the Duchess. W. H. Auden adapted Webster's text for the modern audience. However, the production's most notable innovation was in the character of Bosola, which was played by Canada Lee in whiteface. The production received savage reviews from the popular press, and it fared little better in the literary reviews. The first successful postwar performance in America was staged at the off Broadway Phoenix Theatre in 1957. Directed by Jack Landau, who had earlier staged a brief but well reviewed White Devil, the production emphasised (and succeeded as) Grand Guignol. As Walter Kerr put it, "Blood runs right over the footlights, spreads slowly up the aisle and spills well out into Second Avenue." Ashcroft returned as the Duchess in a 1960 production at the Aldwych Theatre. The play was directed by Donald McWhinnie; Eric Porter played Ferdinand and Max Adrian the Cardinal. Patrick Wymark played Bosola. The production received generally favourable but lukewarm reviews. In 1971, Clifford Williams directed the play for the Royal Shakespeare Company. Judi Dench took the title role, with Geoffrey Hutchings as Bosola and Emrys James as the Cardinal. Dench's husband Michael Williams played Ferdinand, casting which highlighted the sexual element of the play's siblings. In 1980, Adrian Noble directed the play at the Royal Exchange Theatre, Manchester. This production received excellent notices; it was transferred to London, where it won the London Drama Critic's Award for best play. Helen Mirren played the title role; Mike Gwilym played Ferdinand, and Bob Hoskins played Bosola. Pete Postlethwaite was Antonio. Mirren's performance received special acclaim. The actor centred troupe led by Ian McKellen and Edward Petherbridge chose Webster's play as one of their first productions. The production opened in January 1986 in the Lyttelton Theatre of the Royal National Theatre and was directed and designed by Philip Prowse. The staging was highly stylised, the scenic backdrop segmented, and the actors' movements tightly controlled. The result, as Jarka Burian noted, was "a unified, consistent mise en scene without enough inner turbulence to create a completely satisfying theatre experience." Eleanor Bron played the Duchess; McKellen played Bosola, Jonathan Hyde Ferdinand, and Petherbridge the Cardinal. In 1995, Juliet Stevenson and Simon Russell Beale played the Duchess and Ferdinand respectively in a production at Greenwich Theatre, directed by Philip Franks. In 2010, the production was staged for Stage on Screen at the Greenwich Theatre, London. It was directed by Elizabeth Freestone and starred Aislin McGuckin in a production that set the play in the first half of the twentieth century. In The Guardian, the reviewer noted that 'Much of the pleasure of this revival lies in re encountering Webster's language full of savage poetry.' The production is now available on DVD. In July 2010, English National Opera and Punchdrunk collaborated to stage the production, which had been commissioned by the ENO from composer Torsten Rasch. The production was staged in a promenade style and performed at a mysterious vacant site at Great Eastern Quay in London's Royal Albert Basin. From March to June 2012, London's Old Vic Theatre staged a production, directed by Jamie Lloyd and starring, amongst others, Eve Best. In January 2014, Shakespeare's Globe staged a production directed by Dominic Dromgoole and starring Gemma Arterton as the Duchess, James Garnon as the Cardinal, David Dawson as Ferdinand, Alex Waldmann as Antonio, and Sean Gilder as Bosola. It was the first production performed in the Globe's Sam Wanamaker Playhouse. The production was filmed and broadcast on BBC4 on 25 May 2014. This production coincided with a representation of the aforementioned Theobald text of 1736 as part of the Globe's Read Not Dead series – directed by David Oakes. In 2018, a production was staged in Stratford upon Avon by the Royal Shakespeare Company. In 2024, Shakespeare's Globe staged a production at the Sam Wanamaker Playhouse, with Francesca Mills as the Duchess. This production was a part of the Sam Wanamaker Playhouse 10th Anniversary collection, the 2014 production opening the theatre 10 years prior.

Танымал мәдениетте

Агата Кристидің "Ұйқыдағы кісі өлтіру" (Уильямс, Коллинз Sons & Co Ltd. 1976) романының орталық рефрені – оның бетін жабу; көздерім жарықтанады; ол жас өлді. Пьесаның 4-ші актісінің 2-ші көрігінен үзінді, Струан Роджердің Фердинанд және Дональд Бертонның Босола рөліндегі ойыны, 1987 жылғы BBC телефильмінде көрсетілді. П. Д. Джеймстің "Бетін жап" (алғашқы авторлық құқығы 1962) романы цитатаның бірінші бөлігін атау ретінде пайдаланады және жас әйелдің денесі табылған жерге келген алғашқы куәгердің айтқан сөзі ретінде қолданылады. П. Д. Джеймстің "Тері астындағы бас сүйек" романы Виктория дәуіріндегі сарай театрында "Мальфи герцогинясын" қоюға ниеттенген қартайған актрисаның өміріне арналған. Романның атауы Т. С. Элиоттың "Өлмес шыбыраулар" поэмасындағы Вебстердің туындысын сипаттаған сөзінен алынған. Джон ле Карренің "Өлілерді шақыру" романының кульминациялық бөлімінде Смайлидің делириумда "Мальфи герцогинясынан" үзінді айтқаны айтылады – "Ақыл-есімнен адасқанда сені ең жақын досымды өлтіруге бұйырдым, және сен оны істедің", – деп мәлімдейді Питер Гиллиам. Энн Райстың "Қанға тоңғандар патшайымы" романында "Оның бетін жабу. Көздерім жарықтанады. Ол жас өлді" деген жолдар қолданылады. Бұл Лестаттың өзінің вампир баласы Клаудияға айтқан сөзі. Стивен Фрайдың "Жұлдыздардың теннис доптары" романының атауы пьесадағы Босоланың сөзінен алынған. Майк Фиггистің "Отель" фильмі "Мальфи герцогинясының" Dogme стилінде түсірілуін жоспарлаған кинотоптың жұмысын көрсетеді. Герцогиня, Антонио және Босола рөлін Сафрон Берроуз, Макс Бисли және Хиткотт Уильямс ойнайды. Пьеса Хиткотт Уильямс тарапынан қысқартылып, "МакМальфи" сценарийіне айналдырылады. Рекс Стоуттың "Тым көп клиенттер" романында өз атын атағысы келмейтін кейіпкер "Басқа күнәлар ғана сөйлейді, кісі өлтіру айқайлайды" деген цитата келтіреді. Бұл цитата Нерон Вулфқа оны табуға көмектеседі. Оксфорд университетінің 1982 жылғы "Privileged" фильмінде студенттер пьесадан үзінділерді қойып, репетиция жасайды. Echo & the Bunnymen өздерінің "Porcupine" альбомындағы "My White Devil" әнінде осы пьесаны, Джон Вебстерді және "The White Devil" пьесасын еске алады. Энтони Пауэллдің "Уақыттың музыкасына би" атты туындысының 2-томында пьесаның қойылымына бару оқиғасы бар, онда екінші дәрежелі кейіпкер Морланд Джулия рөлін ойнаған актрисаға ғашық болады. Т. Х. Уайттың "Бір кездегі және болашақ король" (1958) романында Калли кейіпкері пьесадан үзінді келтіреді: "Неге, екі түн бұрын герцогпен түн ортасында Сент-Марк шіркеуінің артындағы жолда кездестім, оның иығында адамның аяғы бар еді: ол қорқынышпен айқайлады". Анжела Картер өзінің "Бұлдырғындардың компаниясы" және "Алиса бұлдырғын" әңгімелеріне "Қанды бөлме" кітабындағы "Мальфи герцогинясынан" шабыттанды, әсіресе "ішінде түкті" деген сөз, сондай-ақ "құстың айқайлауы сыңғырлаған құсқұйрыққа әдемі әуен" және "Мен құсқұйрықпен қарақұйрықты аңдаймын. Бұл - қараңғылықтың ісі" деген сөздер. "Өлімнің көлеңкесі" сериалының 2-ші маусымындағы, Мидсомердегі кісі өлтірулердің 1-ші бөлімінде детектив Бас инспектор Барнабидің актриса қызы Кулли пьесадан үзінділерді жаттайды. Ngaio Marsh-тің 1959 жылғы "Шапанда ән айту" романында зейнеткер мектеп мұғалімі және сериялық кісі өлтіруші деп күдіктелген Мистер Мерримен "Мальфи герцогинясы" Гамлет пен Макбеттен жақсы, ал Отелло олардан бәрінен де жақсы деп мәлімдейді. Жаңа Зеландия ақыны Алистер Те Арики Кэмпбеллдің 1950 жылы жарық көрген алғашқы жинағы "Көздерім жарықтанады" деп аталды. Жинақтың бірінші бөлігі жас өлген досына арналған ұзақ өлең болды, сонымен қатар қол жеткізбейтін және әдемі әйелдер туралы махаббат өлеңдері де бар; кітаптың атауы екі тақырыпты біріктірді, ол: "Оның бетін жауып, көздерім жарықтанады, ол жас өлді" деген жолдан алынған. Лаура Перселлдің "Шыбырлаған муза" романында театр трагедиясының негізгі тақырыбында қиындыққа тап болған актриса Лилит "Мальфи герцогинясының" қойылымында ойнайды. Майкл Блейкморедің "Келесі маусым" романында кішкентай труппа Доктордың қосалқы рөлін ойнайтын "Мальфи герцогинясының" қойылымын дайындап жатыр.

Sleeping Murder by Agatha Christie (Williams, Collins Sons & Co Ltd. 1976) uses the lines Cover her face; mine eyes dazzle; she died young as the novel's central refrain. A fragment of Scene 2, Act 4 of the play, with Struan Rodger as Ferdinand and Donald Burton as Bosola, is shown in the 1987 BBC TV film version of Agatha Christie's detective novel Sleeping Murder. Cover Her Face by P. D. James (initial copyright 1962) uses the first part of the quote as the title and as a comment made by the first witness on the scene of a young murdered woman. The Skull Beneath the Skin by P. D. James centres around an aging actress who plans to perform The Duchess of Malfi in a Victorian castle theatre. The novel takes its title from T. S. Eliot's famous characterisation of Webster's work in his poem 'Whispers of Immortality'. In the culmination of John le Carré's Call for the Dead, Smiley is reported to have been quoting from The Duchess of Malfi in his delirium – "I bade thee when I was distracted of my wits go kill my dearest friend, and thou hast done it", according to Peter Guillam. Queen of the Damned by Anne Rice uses the lines Cover her face. Mine eyes dazzle. She died young, as a quote from Lestat to his vampire child, Claudia. Stephen Fry's novel The Stars' Tennis Balls takes its title from Bosola's line in the play. Hotel by Mike Figgis involves a film crew trying to make a Dogme film of The Duchess of Malfi. The actors playing the Duchess, Antonio and Bosola are played by Saffron Burrows, Max Beesley and Heathcote Williams. The play is abbreviated and made into a 'McMalfi' script by Heathcote Williams. In the novel Too Many Clients by Rex Stout, a character that does not want to tell his name quotes Other sins only speak; murder shrieks out. The quotation allows Nero Wolfe to find him. In the Oxford University Film Foundation's 1982 film Privileged, the students produce and rehearse lines from the play. Echo & the Bunnymen mentioned this play along with John Webster and The White Devil in their song "My White Devil" on their Porcupine album. Volume 2 of Anthony Powell's A Dance to the Music of Time includes a visit to a performance of the play, where the minor character Moreland is in love with the actress playing Julia. In T. H. White's novel The Once and Future King (1958), the character Cully quotes from the play: "Why, but two nights since, one met the duke 'bout midnight in a lane behind Saint Mark's Church, with the leg of a man upon his shoulder: and he howled fearfully." Angela Carter drew inspiration for her werewolf stories, The Company of Wolves and Wolf Alice, in The Bloody Chamber from The Duchess of Malfi, most notably the line "hairy on the inside", but also "the howling of the wolf is music to the screech owl", and "I'll go hunt the badger by owl light. 'Tis a deed of darkness." In "Death's Shadow," season 2, episode 1 of Midsomer Murders, Detective Chief Inspector Barnaby's actress daughter, Cully, rehearses lines from the play. In Ngaio Marsh's 1959 novel Singing in the Shrouds, Mr. Merryman, a retired school teacher and one of several passengers suspected of being a serial killer, argues that The Duchess of Malfi is better than Hamlet or Macbeth and that Othello is much better than all of them. The first collection of New Zealand poet Alistair Te Ariki Campbell, published in 1950, was titled Mine Eyes Dazzle. The first part of the collection was a long poem for a friend who had died young, and the collection also features love poems about unattainable and beautiful women; the title of the book combined both themes, having been taken from the line: "Cover her face; mine eyes dazzle; she died young". Laura Purcell's novel The Whispering Muse, with its strong theme of theatrical tragedy, features troubled actress Lilith starring in a performance of The Duchess of Malfi. In Michael Blakemore's novel "Next Season" a small company is staging a production of The Duchess of Malfi, with the protagonist playing the supporting role of the Doctor.