Уэймут қалысының Сэндсфут қамалының тарихы

Кіріспе

Уэймут қаласындағы, Дорсет, Ұлыбританиядағы қамал

Сэндсфут қамалы, тарихта Веймут қамалы деп те белгілі, Генрих VIII-шінің Уэймутқа жақын салынған артиллериялық бекінісі. Ол Франция мен Киелі Рим империясының шабуылынан қорғану үшін Корольдің құрылғысы бағдарламасының бір бөлігі болды және Веймут шығанағының тірегін қорғады. Тас қамалдың сегізбұрышты қару платформасы болды, ол тұрғын үй блогымен байланысты болды және 1542 жылы 3,887 фунт стерлинг сомасында аяқталды. Қамалдың құрлық жағында, шамамен 1623 жылы жерге қарсы қорғаныс құрылыстары салынды. Сэндсфут ағылшын азаматтық соғысы кезінде қызмет етті, соғыс барысында ол Парламент пен Роялистердің билігінде кезекпен болды. Ол аралық кезеңде сақталды, бірақ Карл II таққа қайта келгеннен кейін, 1665 жылы әскери пайдаланудан алынды. 18 ғасырдың басында Сэндсфут қирады, оның тас құрылыстары жергілікті құрылыс жобаларында қолданылды. Қамал салынған сазды жартастар әрқашан тұрақсыз және эрозияға бейім болды. Қамалдың қару платформасы теңізге құлап бастады және 1950 жылдары толығымен жойылды. Қауіпсіздік мақсатында қираған орын 1951 жылы азаматтық бақтармен көріктелгенімен, келушілерге жабық болды. 2009 және 2012 жылдар арасында 217,800 фунт стерлингтік жалпы сомада жөндеу жұмыстары жүргізілді, бұл орынды қайтадан жұртшылыққа ашуға мүмкіндік берді. Historic England Сэндсфутті Англияда сақталған 16 ғасырлық блокхаустардың "ең маңызды мысалдарының бірі" деп санайды. 2021 жылдың қаңтар айында қауіпсіздік себептерімен қираған орын қайтадан келушілерге жабылды. 2022 жылдың қазіргі күніне дейін ол жұртшылыққа жабық күйде қалып отыр.

XVI ғасыр

Сэндсфут қамалы Англия, Франция және Киелі Рим империясы арасындағы халықаралық шиеленістердің салдарынан король Генрих VIII билігінің соңғы жылдарында салынған. Дәстүрлі түрде тәж жағалауды қорғауды жергілікті лордтар мен қауымдастықтарға жүктеді, бекіністерді салу және күтіп-ұстау ісінде шағын ғана рөл атқарды. Франция мен империя бір-бірімен қақтығыста болғанда теңіз шабуылдары жиі болды, бірақ Англияға нақты шабуыл жасау ықтимал емес көрінді. Оңтүстік-батыста және Сассекс жағалауында қарапайым блокхаустар мен мұнаралар негізіндегі шағын қорғаныстар болды, ал Англияның солтүстігінде бірнеше әсерлі құрылыстар салынды. Бірақ, жалпы алғанда, бекіністердің ауқымы өте шектеулі болды. 1533 жылдан кейін Генрих әйелі Катерина Арагонмен ұзақ жылдардан бері жалғасып келе жатқан некесін бұзып, қайтадан үйлену үшін папалар Климент VII және Павел III-тен бас тартты. Катерина – Киелі Рим императоры Карл V-тің қарындасы еді, ал Карл Генрихтің некені бұзуын жеке қорлық ретінде қабылдады. Осының нәтижесінде 1538 жылы Франция мен империя Генрихке қарсы одақ құрды, ал папа екі елді Англияға шабуыл жасауға ынталандырды. Англияға шабуыл жасау амалсыз болып көрінді. Жауап ретінде Генрих 1539 жылы «құрылғы» деп аталатын жарлық шығарды, онда «шабуыл кезінде мемлекетті қорғау» және Англия жағалауы бойында бекіністер салу жөнінде нұсқаулар берілді. Сэндсфут қамалы Уэймут шығанағының тірегін қорғау үшін салынды, ол су жолына қарап тұрған жартасқа орналастырылды, Портленд қамалының қарама-қарсы жағында болды. Сэндсфут – ауыр артиллерия батареясын пайдаланып, жау кемелерін жеңуге арналған блокхаус еді және құрлықтан болатын шабуылға қарсы минималды қорғанысқа ие болды. Ол 1541 жылы аяқталды, тәж тағайындаған капитан басқарды және құрылысына 3887 фунт стерлинг жұмсалды. Бұл қамалға қолдау көрсету үшін жақын маңдағы Уайк Регис ауылының міндеттілігі туралы ерте келісім болған болуы мүмкін, ал олар оның орнына салықтар мен милиция міндеттерінен босатылды. Антиквар Джон Лиланд қамал салынғаннан кейін көп ұзамай оны «бір ашық барбикан» бар «өте жақсы және соғысқа дайын қамал» деп сипаттады, бұл, әдетте, қамалдың қару платформасына сілтеме жасайды. Жағалау эрозиясы қамалға тез қауіп төндіре бастады, нәтижесінде теңіз жағында «үлкен ойыс» пайда болды. 1583 жылы Катерстондық Джон Уадхэм, Уэймуттың депутаты және рекордері, сондай-ақ 1584 жылы қайтыс болған «Сэндсфут қамалындағы Королеваның әскерінің капитаны» 383 фунт стерлинг жұмсап жөндеу жұмыстарын аяқтады. 1588 жылы испандық Армада кезінде Сэндсфут гарнизоны тағы 50 әскермен толықтырылды.

Sandsfoot Castle was built as a consequence of international tensions between England, France and the Holy Roman Empire in the final years of the reign of King Henry VIII. Traditionally the Crown had left coastal defences to the local lords and communities, only taking a modest role in building and maintaining fortifications, and while France and the Empire remained in conflict with one another, maritime raids were common but an actual invasion of England seemed unlikely. Modest defences, based around simple blockhouses and towers, existed in the south west and along the Sussex coast, with a few more impressive works in the north of England, but in general the fortifications were very limited in scale. After 1533, Henry broke with popes Pope Clement VII and Paul III in order to annul the long standing marriage to his wife, Catherine of Aragon, and remarry. Catherine was the aunt of Charles V, the Holy Roman Emperor, and Charles took the annulment as a personal insult. This resulted in France and the Empire declaring an alliance against Henry in 1538, and the Pope encouraging the two countries to attack England. An invasion of England appeared certain. In response, Henry issued an order, called a "device", in 1539, giving instructions for the "defence of the realm in time of invasion" and the construction of forts along the English coastline. Sandsfoot Castle was built to protect the Weymouth Bay anchorage, being placed on cliffs overlooking the waterway, opposite Portland Castle on the other side. Sandsfoot was a blockhouse, intended to defeat enemy ships using a battery of heavy artillery, and had minimal protection against an attack from the land. It was completed by 1541, run by a captain appointed by the Crown, and cost £3,887 to build. There was probably an early agreement that the nearby village of Wyke Regis had a responsibility to support the castle, and in exchange they came to traditionally enjoy an exemption from taxes and militia duties. The antiquarian John Leland visited the castle soon after its construction, describing it as "a right goodlie and warlyke castle" with "one open barbican", probably referring to the castle's gun platform. Coastal erosion quickly began to threaten the castle, causing what was reported as a "great gulf" on its seaward side, and repairs costing £383 were necessary by 1583, completed by John Wadham of Catherston, MP and Recorder for Weymouth and “Captain of the Queen’s Majestie at Sandesfoot Castle” who died in 1584. During the invasion scare that accompanied the Spanish Armada of 1588, the normal garrison of Sandsfoot was supplemented by another 50 men.

17-19 ғасырлар

1610 және 1611 жылдар аралығында капитан сэр Джордж Бэмпфилд қамалға 211 фунт стерлинг сомасында жөндеу жұмыстарын жүргізді. 1623 жылы сэр Ричард Моррисон жасаған сараптама көрсеткендей, қамал он темір зеңбірекпен жабдықталған: бір кульверин, бес деми кульверин, екі сакер, бір миньон және соқыр. Қамалдың жағдайы нашар болды, теңіз қару платформасының бір бөлігін бұзып алған; Моррисонның командасы жөндеуге кеткен шығынның шамамен 459 фунт стерлинг болатынын естіпті. Англия азамат соғысы кезінде, Карл I-нің және Парламенттің қолдаушылары арасындағы кезеңде, Веймут көбінесе Парламентке адал болды, ал айналасындағы бекіністер олардың гарнизондарымен бақыланды. 1643 жылы Карнарвон графы Роберт Дормер армиясымен Дорсетке кірді, Веймут қарсылық көрсетпей берілді, нәтижесінде Сэндсфут қамалы 1643 жылдың тамызынан 1644 жылдың маусымына дейін роялистердің бақылауында болды. Осы кезеңде қамал роялистік монетахана ретінде пайдаланылған болуы мүмкін. Содан кейін Роберт Деверэ, Эссекс графы, парламент үшін округті қайта бағындырды; Веймуттың роялистік губернаторы полковник Уильям Эшбернхэм Портленд қамалына соғыссыз шегінді. Деверэ Сэндсфутқа жақындады және үш сағаттық келіссөздерден кейін форт оған берілді. 1647 жылы Парламент қамалдағы гарнизонды демобилизациялауға бұйрық берді, бірақ бұл орындалмады, ал Джон Хейн жаңа капитан болып тағайындалды. 1660 жылы Карл II таққа қайта келді, ал келесі жылы Сэндсфуттағы гарнизонды демобилизациялау туралы жаңа бұйрық шығарылды. Осыдан кейін Портлендтің вице-губернаторы және Сэндсфут қамалының капитаны Хамфри Уэлд пен Ричмонд герцогы Чарльз Стюарт арасында жергілікті қорғанысты басқару мәселесі бойынша дау туды. Уайк Регис ауылы демобилизацияны болдырмау үшін Велдке үндеді, өйткені герцог олардың дәстүрлі әскери міндеттен босатылуларын жоюы мүмкін деп алаңдады. Уэлд үкіметке жүгінді және 1665 жылы Уэлдтің вице-губернатор лауазымына қайта тағайындалуы туралы келісімге келді, ал Сэндсфут қажетсіз деп жарияланып, бұзылуға тиіс болды. 1725 жылға қарай қамал қираған күйге жетті. Ғасырдың басында қамалдың қалдықтары Веймут қаласына сатылды, оның тұрғындары жаңа қала көпірін салу үшін тастың бір бөлігін қайта пайдаланды. 19 ғасырдың жергілікті дәстүрі бойынша Веймуттың бірнеше үйлері де қамалдан алынған таспен салынған. 1825 жылы қамалдың оюлы тас Елизаветалық гербы Уайк Регистегі Барлық Әулиелер шіркеуіне көшірілді. Капитандық лауазымдар ресми түрде тағайындала берді, Габриэль Стюарт 1795 жылға дейін осы лауазымды иеленді. Жартастардың эрозиясы салдарынан қару платформасының көп бөлігі теңізге құлап кетті. Бұл қашан болғаны нақты белгісіз; 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында осы мәселе бойынша ұзақ тарихи пікірталас болды, тарихшы Генри Саймондс алғашқы құлаудың 18 ғасырда болғанын, В. Норман негізгі құлауды 1835 жылға, ал Т. Гроувс 19 ғасырдың екінші жартысындағы жақындағы құлауды жақтады. Қираған қамалдың суреттері мен картиналары 18 және 19 ғасырларда әртүрлі суретшілермен, соның ішінде Сэмюэл Бак, Дж. Х. Гримм, С. Сойер және Эдвард Притчард жасалды. Қамал 1876 жылы Джозеф Дрюдің "Улы тостаған" атты қысқа романында көрсетілген.

Repairs were made to the castle between 1610 and 1611 by the captain, Sir George Bampfield, at a cost of £211. A survey in 1623 carried out by Sir Richard Morryson showed the castle to be equipped with ten iron guns – one culverin, five demi culverins, two sakers, a minion and a falcon – and garrisoned by its captain, five gunners and three soldiers. It was in a poor condition, and one corner of the gun platform had been undermined by the sea; Morryson's team estimated the likely costs of repairs to amount to £459. During the English Civil War between the supporters of Charles I and Parliament, Weymouth was predominantly Parliamentarian in loyalty and the surrounding forts were held by their garrisons. Robert Dormer, the Earl of Carnarvon, entered Dorset with an army in 1643 and Weymouth surrendered, resulting in Sandsfoot Castle being controlled by the Royalists between August 1643 and June 1644. During this period the castle may have been used as a Royalist mint. Robert Devereux, the Earl of Essex, then retook the county for Parliament; Colonel William Ashburnham, the Royalist governor of Weymouth, retreated to Portland Castle without a fight. Devereux approached Sandsfoot and, after three hours of negotiations, the fort surrendered to him. In 1647, Parliament ordered the garrison at the castle to be demobilised but this did not occur, and John Hayne was appointed as its new captain. Charles II was restored to the throne in 1660 and the next year a fresh order was given to demobilise the garrison at Sandsfoot. An argument then broke out between Humphrey Weld, the lieutenant governor of Portland and captain of Sandsfoot Castle, and Charles Stewart, the Duke of Richmond, over the control of the local defences. The village of Wyke Regis petitioned Weld in a bid to prevent the demobilisation, concerned that their traditional exemptions from militia service would be revoked by the Duke. Weld appealed to the government and in 1665 a compromise was announced in which Weld would be reappointed to his role as lieutenant governor, while Sandsfoot would be declared redundant and be demolished. By 1725, the castle had become ruinous. Early in the century, the remains of the castle was sold to the town of Weymouth, whose people reused some of the stone to construct their new town bridge. Local tradition in the 19th century maintained that several houses in Weymouth were also constructed using stone taken from the castle. In 1825, the carved stone Elizabethan arms of the castle were moved to All Saints Church in Wyke Regis. Captains continued to be formally appointed, however, and Gabriel Stewart held the post as late as 1795. The majority of the gun platform collapsed into the sea as the cliffs eroded. It is uncertain precisely when this occurred; in a prolonged historical debate over this during the late 19th and early 20th centuries, the historian Henry Symonds argued that the first falls occurred during the 18th century, W. Norman placed the main fall in 1835, and T. Groves argued in favour of a more recent collapse in the second half of the 19th century. The ruined castle was drawn and painted by various artists in the 18th and 19th centuries, including Samuel Buck, J. H. Grimm, C. Sawyer and Edward Pritchard. The castle featured in Joseph Drew's short novel "the Poisoned Cup" in 1876.

20 ғасырлар

1902 жылы Веймут корпорациясы қала үшін Ормандар және орман шаруашылығы департаментінен 150 фунт стерлингке қамал сатып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қамал Портленд портының айналасындағы қорғаныс жүйесінің бөлігі ретінде әуе шабуылына қарсы батареяны орналастырды. 2009 жылы Heritage Lottery Fund қордан қамалдың алғашқы зерттеулерін жүргізуге 23 100 фунт стерлинг бөлді, ол бұл кезде ағылшын мұрасының құлдырау қаупі төніп тұрған ғимараттар тізіліміне енгізілген болатын, содан кейін 2011 жылы күрделі жөндеу жұмыстары үшін тағы 194 700 фунт стерлинг берілді. Жұмыс аясында тас қалаудың үш өлшемді лазерлік сканированиесі жасалды және қамалдың ішкі аумағына болаттан және еменнен жасалған жол салынды. Қамал 2012 жылы қайтадан жұртшылыққа ашылды, ал келесі жылы English Heritage-тің қауіп төндіретін тізілімінен шығарылды. Қамал Ұлыбритания заңнамасымен II* санаттағы қорғалатын ғимарат ретінде қарастырылады.

Қамал 2021 жылы ішкі қабырғадағы тік жарықтардың кеңейгені анықталғаннан кейін қайтадан жұртшылыққа жабылды. Ол теңізге қарап тұрған сегізбұрышты қару бөлмесіне жалғастырылған негізгі блокхаустан тұрады. Екі қабатты блокхаус көлденең орналасқан, ал құрлық жағында қақпа мұнарасы бар. Қақпа мұнарасының бірінші қабатында шағын бөлме орналасқан, ол қорғау қақпасын (порткулис) орнатуға арналған. Historic England бұл қамалдың "Англиядағы өзгеріссіз сақталған 16 ғасырлық блокхаустардың ең маңызды мысалдарының бірі" екенін айтады. Қазірде жағалау мен ордың тек 30 метрі ғана сақталған, ал топырақ жұмыстарының жалпы ені шамамен алғанда, ал жағалаудың ең жоғарғы бөлігі мен ордың түбі арасындағы тереңдік құрайды.