Кіріспе
Лидделл, Скотт, Джонс 1843–1940 жылдардағы еңбегі. «A Greek–English Lexicon» (көбінесе Лидделл мен Скотт немесе Лидделл–Скотт–Джонс (LSJ) деп аталады) – ежелгі грек тілінің стандартты лексикографиялық еңбегі. Оны бастапқыда Генри Джордж Лидделл, Роберт Скотт, Генри Стюарт Джонс және Родерик Маккензи өңдеп, 1843 жылы Оксфорд университетінің баспасында жариялаған. Соңғы тоғызыншы басылымы 1940 жылы қайта қарастырылды. Ықшамдалған нұсқалары мен қосымшасы бар. Бұл еңбек бастапқыда 2021 жылғы Кембридж грек лексиконының негізі болды, бірақ кейіннен ол толығымен қайта жазылды.
A Greek–English Lexicon, often referred to as Liddell & Scott ('/l//ɪ//d//əl/) or Liddell–Scott–Jones (LSJ), is a standard lexicographical work of the Ancient Greek language originally edited by Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, and Roderick McKenzie and published in 1843 by the Oxford University Press. It was most recently revised for its ninth edition of 1940. Abridged versions and a supplement exist. It was initially the basis for the 2021 Cambridge Greek Lexicon, although subsequently that became a complete rewrite from scratch.
Лидделл мен Скотттың сөздігі (18431940)
Лексикон 19 ғасырда жаратылды және қазір тоғызыншы (жаңартылған) басылымында, 1940 жылы жарық көрді. Ол неміс лексикографы Франц Пасовтың 1819 жылы тұңғыш рет жарияланған (1831 жылы төртінші басылымы) «Handwörterbuch der griechischen Sprache» еңбегіне негізделген, ал ол өз кезегінде Иоганн Готтлоб Шнайдердің «Kritisches griechisch deutsches Handwörterbuch» жұмысына сүйенген. Лексикон ежелгі грек тіліндегі барлық келесі лексикографиялық зерттеулердің бастауы болды, мысалы, ағымдағы грек-испан сөздігі жобасы [[Diccionario Griego Español (DGE)]. Қазір ол көбінесе Лидделл мен Скотт, Лидделл-Скотт-Джонс немесе LSJ деп аталады, ал оның үш форматы кейде «Кішкентай Лидделл», «Орташа Лидделл» және «Үлкен Лидделл» немесе «Ұлы Скотт» деп аталады. LSJ негізгі басылымында 116 502 жазба бар. Стюарт Джонстың тоғызыншы (1925) басылымға жазған алғы сөзінде Лексиконды құруды бастапқыда Оксфорд баспасынан Дэвид Альфонсо Талбойс ұсынғандығы айтылады. Бірақ оны Талбойс емес, Оксфордтағы Кларендон баспасы шығарды, ал Талбойс алғашқы басылым (1843) аяқталмас бұрын қайтыс болды. Екіншіден жетінші басылымдар 1845, 1849, 1855, 1861, 1869 және 1883 жылдары жарық көрді. LSJ-нің алғашқы редакторы Генри Джордж Лидделл Оксфордтағы Христос шіркеуінің деканы және Льюис Кэрроллдың шығармаларындағы Алиса Лидделлдің әкесі болды. Сегізінші басылым (1897) Лидделлдің тірі кезінде жарық көрген соңғы басылым еді. LSJ кейде Льюис пен Шорттың «Латын сөздігімен» салыстырылады және оған қарама-қарсы қойылады, ол да Оксфорд университетінің баспасы (OUP) тарапынан шығарылған. Сонымен қатар, оны Бауэрдің лексиконымен де салыстырады, ол Жаңа өсиеттің грек тіліне арналған ұқсас еңбек. LSJ анықтамалары сол кездегі Виктория дәуірінің моральдық принциптерін көрсетеді. Мысалы, χέζω ( 'дәрет жасау'), «өзін жеңілдету, қажеттігін жасау» деп аударылған; βινέω ( 'жатысқа салу') «інер, коир, заңсыз жыныстық қатынас» деп; ал λαικάζω ( 'құйрық сору') «қызға» деп берілген.
Қысқаша басылымдар (1843, 1889)
LSJ-нің екі қысқартылған нұсқасы Оксфорд университетінің баспасынан жарық көрді және қазірге дейін басылымда. 1843 жылы, толық сөздік жарық көрген жылдың өзінде, "Лидделл мен Скотттың грек-ағылшын сөздігінен қысқартылған сөздік" деген "Кішкентай Лидделл" жарық көрді. Одан кейін бірнеше түзетілген басылымдар жарық көрді. Мысалы, Саймон Валленберг баспасынан 1909 жылғы басылымның 2007 жылы қайта терілген нұсқасын алуға болады. 1889 жылы LSJ-нің жетінші басылымы (1883) негізінде "An Intermediate Greek–English Lexicon" аралық сөздігі дайындалды. Кішкентай қысқартумен салыстырғанда, бұл "Орта Лидделл" көбінесе оқылатын ежелгі грек әдебиетінің қажетті лексикасын қамтитын көптеген жазбаларды қамтиды, грек тілінің қолданылу тарихын көрсету үшін авторлардың сілтемелерін қосады (нақты өрістерді көрсетпей) және ерекше формалармен жұмыс істеуде көбірек көмек көрсетеді.
Электрондық басылымдар
LSJ-нің тоғызыншы басылымы 2007 жылдан бері Perseus жобасы арқылы цифрлық форматқа аударылып, электрондық түрде тегін қолжетімді. Diogenes – ашық лицензиялы бағдарламалық пакет, ол Perseus деректерін қамтиды және Mac OS X, Windows және Linux платформаларында LSJ-ді жеңілдетілген офлайн режимінде қарауға мүмкіндік береді. Marcion – Perseus LSJ-ді қамтитын тағы бір ашық кодты қолданба. Мобильді құрылғылар үшін Kindle E Ink және iPhone/iPod Touch Perseus-тан алынған деректерді ұсынады. Android нарығында қазіргі уақытта LSJ-нің аралық нұсқасы тегін немесе шағын төлеммен жүктеліп алынатын офлайн қолданба ретінде қолжетімді. Logos Bible Software компаниясы басып шығарған және сатқан CD-ROM нұсқасы LSJ тоғызыншы басылымына қосымшаның толықтыруларын қамтиды. Thesaurus Linguae Graecae (TLG) 2011 жылы LSJ-нің жаңа онлайн нұсқасын жариялады. TLG нұсқасы "көптеген баспа қатесін" түзетіп, TLG мәтіндік корпусына сілтемелерді қосады. Сондай-ақ, "Complete Liddell & Scott's Lexicon with Inflections" Kindle нұсқасы да қолжетімді: ол классикалық грек сөздерінің көп бөлігін іздеуге және құрылғы үшін ежелгі/классикалық грек мәтіндерінің санының өсуіне мүмкіндік береді.
Аудармалар
Лексиконды қазіргі грек тіліне Ксенофонт Мосхос аударды, редакторлары: Михаил Константинидис. 1904 жылы Анестис Константинидис баспасынан H. Liddell – R. Scott – Α. Κωνσταντινίδου (Μέγα Λεξικόν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης) деген атпен жарық көрді. Басқа баспагерлер де қайта басып шығарған. Сонымен қатар, грек филологтары тобы құрастырған қосымша да бар. 1975 жылы Le Monnier баспасы Q. Cataudella, M. Manfredi және F. Di Benedetto редакциялаған, аралық Лидделл Скотттың итальян тіліндегі аудармасы – Dizionario illustrato Greco Italiano атты сөздік жарық көрді.
Кембридж грек сөздігі (2021)
LSJ Джон Чадвик пен Джеймс Дигглдің Кембридждегі 2021 жылғы Кембридж грек сөздігін жариялау жобасының негізі болды. Бастапқыда LSJ-нің қарапайым жаңартуы ретінде жоспарланғанмен, редакторлар LSJ-ді «ұғымы, дизайны және мазмұны бойынша тым көне» деп есептегендіктен, жаңадан бастауға белім білдірді. CGL LSJ-ге қарағанда тар ауқымды (сондай-ақ, Ежелгі грек тілінің Brill сөздігіне қарағанда), оны толығымен алмастыруы екіталай; алайда, ол алмастыруды көздеген Орта Лидделлге қарағанда әлдеқайда толық. Кембридж грек сөздігі анықтамаларында заманауи тілді пайдаланады және LSJ-ден өзгеше, викториялық дәуірде қарапайымсыз деп есептелген сөздердің мағынасын енді жасырмайды.
Ұлы шоттың сканерленген көшірмелері
Төртінші басылым (1855) (archive.org)
Алтыншы басылым (1869) (archive.org)
Жетінші басылым (1883) (archive.org)
Сегізінші басылым (1901) (archive.org)
Тоғызыншы басылым (1940) 1-том (archive.org)
Тоғызыншы басылым (1940) 2-том (archive.org)
Америкалық басылым (1853), ред. Генри Дрислер (archive.org)
Sixth edition (1869) (archive. org)
Seventh edition (1883) (archive. org)
Eighth edition (1901) (archive. org)
Ninth edition (1940) vol. 1 (archive. org)
Ninth edition (1940) vol. 2 (archive. org)
American edition (1853), ed. Henry Drisler (archive. org)
Орта Лидделлдің сканерленген көшірмелері
Бірінші басылым (1889) (archive.org)