Әйелдің әсері астында

Кіріспе

Джон Кассаветстің 1974 жылғы фильмі

"Әсердегі әйел" – Джон Кассаветстің 1974 жылғы американдық драмалық фильмі, сценарийін өзі жазып, режиссерлік еткен. Фильм әйелдің (Гена Роулендс) ерекше мінез-құлқының жұмысшы күйеуімен (Питер Фолк) және отбасымен қақтығысқа ұшырауы туралы баяндайды. Фильм екі номинацияда "Оскар" сыйлығына ие болды: "Ең үздік актриса" және "Ең үздік режиссер".

Сюжет

Лос-Анджелестегі үй шаруасындағы әйел және ана Мейбел Лонгетти үш баласын, Тони, Анджело және Марияны түнді анасымен өткізуге жібереді, бірақ мұны жасауға өте тартыншақ. Ол көп ішеді және өзін ерекше ұстайды. Күтпеген құбырдың ағуы оның күйеуі, құрылыс шебері Ник, олардың кешкі кездесуін телефон арқылы тоқтатуға мәжбүр етеді, Мэйбл күйреген. Сол күні түнде мас күйінде ол барда Гарсон деген жігітпен танысады, ол оған тағы да бірнеше сусын ұсынады, содан кейін оны үйіне апарып, есінен танып қалады. Ол әйелдің наразылығына қарамастан, оны өзімен билеуге мәжбүрлейді және баспалдақ түбінде оған жыныстық қатынас жасайды, ал ол оны қол қалтасымен ұрады. Ертеңіне ұйықтап жатқанда, ол әлі де сол жерде. Ол күйеуінің атын атап, ойын-сауық ойнағысы келмейтінін ескертіп, кетер алдында қысқаша айтысады. Сол күні Ник 11 адамнан тұратын командасын үйге әкеледі, бірақ Мейблге алдын ала хабарласпайды. Мейбл бәріне спагетти жасап береді, бәрі бірге тамақтанады. Мейбл Никтің барлық әріптестеріне өте сыпайы және жылы көрінеді. Мейбл Никтің әр әріптесінен бала-шағасы бар ма деп сұрайды. Ақырында, Ник Мейблге өзінің бір адамын өзіне тым жылылық таныту арқылы ыңғайсыз сезінгені үшін ренжіді. Келесі күні Ник қайын анасы мен үш баласы мектепке барар алдында келіп, жұптың жатын бөлмесіне кіріп, Мейблді дүрліктіреді. Мейблдің таңғажайып мінез-құлқы мен барған сайын ерекше мінез-құлқы Ник үшін алаңдаушылықтың көзі болып табылады. Ол туған күнін тойлайды, бірақ баланың ата-анасының бірі, мистер Дженсен, оның мінез-құлқына алаңдайды және балаларын онымен жалғыз қалдыруға асықпайды, ол ішкен-ішпегенін сұрайды. Ник үйге келгенде, барлық балалар жартылай жалаңаш жүгіріп бара жатқанын көріп, Дженсенмен ұрысып, ол балаларымен бірге кетеді. Ник ашуланып, балалар алдында Мейблді шапалақпен шапалайды. Ол оның психикалық жағдайын тексеру үшін оны емдейтін доктор Зеппті алып келеді. Мейбл ашуланып, күдікті болып келеді, ал Ник дәрігерге қарсы тұрып, оны ұнжырғасын түсіреді. Оның анасы Маргарет Мейблді жаман ана деп айыптайды, ол үнемі ішіп, балаларын аш және жалаңаш қалдырады. Ол баласына ештеңе ұсынбайтынын, ал бір күні үйіне басқа еркек әкелгенін айтады. Ол өзіне және басқаларға қауіп төндіргеніне сенімді болған дәрігер оны ауруханаға жатқызады, ал Мейбл балаларын үмітсіздігінен ұстап алады. Ник жұмысқа оралады және жұмыскерлердің Мейблдің жағдайына деген қызығушылығынан ренжіді. Ол жұмысшымен айтысып, жұмысшы төбеден құлап, ауыр жарақат алады. Ол күндіз мектептен балаларды алып, жағажайға шығады да, оларға сыра ішуге мүмкіндік береді. Алты айдан кейін Ник Мейбелдің мекемеден оралуына үлкен сәттілік қонағын жоспарлайды. Алайда, оның анасы бұл оның үшін тым көп болуы мүмкін екенін айтады, ал Ник отбасынан басқа қонақтардың барлығын кетуін сұрайды. Мейбл келгенде, ол бұрынғы ашық және ерекше тұлғасынан мүлдем өзгеше, ол қорқынышты және тыныш. Ник оны ыңғайлы сезінуге тырысады, ол онымен бірге екенін және басқалардың бәрін тозаққа жібереді, бірақ пайдасыз. Кеш Мейбл үшін тағы бір эмоционалды және психологиялық қиындыққа айналады. Ол психикалық ауруханада электрошок терапиясын өткізгенін және барған сайын алаңдаулы болатынын айтады, сонымен бірге ол барлық отбасылық қонақтарды үйге баруды сұрайды, өйткені ол және Ник бірге ұйықтағысы келеді, бұл бәрі үшін тағы да ыңғайсыз сезінеді. Қонақтар кеткеннен кейін Мейблдің жүйкесі бұзылып, өзін-өзі кесуіне тура келеді. Ол диванда қанға батқан күйінде тұрғанда, ол түсіп қалмаса, Ник оны шапалақпен соқтырып, күйзеліске ұшыраған балаларының алдында құлап қалады. Ол сәл болса да, балаларды ұйықтатып, оларға өздерінің сүйіспеншіліктерін білдіреді. Ник пен Мейбл бір-бірімен бірге төсегін дайындап жатыр.

Mabel Longhetti, a Los Angeles housewife and mother, sends her three children, Tony, Angelo and Maria, to spend the night with her mother but is extremely hesitant to do so. She is a heavy drinker and exhibits strange behavior. An unexpected pipe leak forces her husband, Nick, a construction foreman, to cancel their date night over the phone, and Mabel is devastated. That night, drunk, she meets a man at a bar, Garson, who offers her some more drinks, and then he takes her home almost passed out. Despite her protests, he forces her to dance with him and appears to sexually assault her at the bottom of the stairs, while she hits him with her handbag. She wakes up the next morning in bed and the man is still there. She is confused and briefly argues with him before he leaves, calling him by her husband's name and warning him that she's not in the mood for games. Later the same day, Nick brings his 11 member crew over to the house without calling Mabel beforehand. Mabel makes everyone spaghetti and they all sit at the table together to eat. Mabel seems extemely polite and warm to all Nick's colleagues. The meal is superficially pleasant, with Mabel asking each one of Nick's coworkers if they have children. Finally, Nick snaps at Mabel for making one of his men feel uncomfortable by being overly warm to him. The next day, Nick has an early wake up when his mother in law and their three children stop over before school, invading the couple's bedroom and making Mabel nervous. Mabel's strange mannerisms and increasingly odd behavior continue to be a source of concern for Nick. She hosts a birthday party, but one of the child's parents, Mr Jensen, becomes disturbed by her behavior and is reluctant to leave his children alone with her, asking if she's been drinking. When Nick comes home, he finds all the children run wild, halfnaked, and he gets into a fistfight with Jensen, who then leaves with his children. Nick also angrily slaps Mabel in front of the children. He brings the doctor who treats her, Dr Zepp, to evaluate her mental health. Mabel grows increasingly angry and suspicious and Nick fights off the doctor when he attempts to sedate her, while repeating to Mabel that he loves her. His mother, Margaret, accuses Mabel of being a bad mother, drinking all the time, and leaving her children hungry and naked. She offers nothing to her son, she says, and the other day she had brought another man to the house. Convinced she has become a threat to herself and others, the doctor institutionalizes her, while Mabel grabs her children in despair. Nick returns to work and is annoyed by the workers' interest in Mabel's situation. He gets into an altercation with a worker, who falls down a hill and is severely injured. He picks up the children from school in the middle of the day to go to the beach and allows them to sip his beer. Six months later, Nick plans a large surprise welcome home party for Mabel's return from the institution. However, his mother points out that this may be overwhelming for her, and Nick asks all of the non family guests to leave. When Mabel arrives, she is apprehensive and quiet, in great contrast to her former outgoing and eccentric personality. Nick tries to make her feel comfortable, telling her that he is with her and the hell with all the others, but to no avail. The evening degenerates in yet another emotional and psychologically taxing event for Mabel. She reveals she underwent electroshock therapy in the mental hospital and becomes increasingly distraught, while at the same time, she asks all the family guests to go home, because she and Nick want to go to bed together, making all, once again, feel awkward. After the guests leave, Mabel has a breakdown and cuts herself. When she stands on a sofa, bleeding, and refuses to come down, Nick slaps her and causes her to fall in front of their distraught children. She appears to recover somewhat and puts the kids to bed while they express their love for her. Nick and Mabel prepare their bed together as the credits roll.

Өндіріс

Джон Кассаветти "Қозғалыс әсерімен әйел" фильмін жазуға шабыттанды, когда әйелі Гена Роулендс заманауи әйелдердің қиындықтары туралы пьесада ойнағысы келгенін білдірді. Оның аяқтаған сценарийі соншалықты күшті және эмоционалды болды, ол оны аптасына сегіз рет сахналауға шамасы келмейтінін түсінді, сондықтан оны экранға бейімдеуді шешті. Жобаға қаржы табуға тырысқанда, оған "Ешкім де ақылсыз, орта жастағы әйелді көруге құштар емес" деді. Студия қаржыландырудан бас тартқандықтан, Кассаветти үйін ипотекаға берді және отбасы мен достарынан қарыз алды, соның ішінде Питер Фолктан. Фолк сценарийді қатты ұнатып, жобаға 500 000 доллар инвестициялады. The New York Times газетінен Нора Сайр: "Мисс Роулендс керемет бейне жасайды. Актрисаның ойнау стилі кейде ертедегі Ким Стэнли немесе соңғы Джоан Вудвордтың стилімен ұқсас, бірақ үмітсіздік сезімі оның өзіне тән. Питер Фолк керемет роль орындайды, ал балалардың режиссурасы өте жақсы. Дегенмен, фильмнің 2 сағат 35 минутқа созылуы қажет емес: әңгімелер тым көп, олар кейіпкердің мінезін толық ашпайды. Бірақ ең қорқынышты көріністер өте әсерлі, және бұл ойға беретін, маңызды талқылауларға бастайтын фильм." Роджер Эберт Chicago Sun Times газеті фильмге төрт жұлдыз берді және оны "өте күрделі, тартымды және таң қалдыратын" деп сипаттады. Ол былай деді: "Кейіпкерлер өмірден асқан, бірақ олардың реализміне бұл ешқандай зиян келтірмейді. Олардың махаббаттары мен ашулары, ұрыстары мен мейірімділіктері эмоцияның шегіне дейін жеткен. [ ] Кассаветти жазушы және режиссер ретінде ең жақсы жасайтыны – нақты кейіпкерлерді жасап, содан кейін оларды ұзақ, ауыр, келісімсіз көріністер арқылы көрсету, осылайша оларды жақсы танып, олардың келесі әрекеттерін болжауға және олардың себептерін түсінуге мүмкіндік беру." Кейін Эберт бұл фильмін "Ұлы фильмдер" тізіміне қосты, онда оны "Кассаветтидің ең ұлы туындысы" деп атады. Time Out London: "Фильмнің тамашалығы – әлеуметтік құрылымды жанашырлықпен және әзілмен көрсетуінде. Роулендс кейде маньякалық психозды асыра көрсетеді, сөйтіп сенімсіз және жаны ашымайтын мелодрамалық стильге түседі; бірақ Фолк күйеу ретінде өте сенімді, ақылдан адасқан рөлді орындайды; нәтижесінде, энергиясымен толған режиссурада түсірілген, таң қалдыратын фильм туды." TV Guide журналы фильмге төрт жұлдыз берді, оны "қатал", "қозғалтатын" және "жыныстық саясат туралы терең ойлар қозғайтын эссе" деп сипаттады. Pauline Kael The New Yorker журналында фильмді "(Р.Д.) Лэйнгтің ақылсыздық туралы көзқарасын көрсететін дидактикалық иллюстрация" деп айыптады. The New Republic журналынан Stanley Kauffmann да 1974 жылғы шолуында фильмді сынады. Ол: "Мен үшін бұл фильм мүлдем қызықты да, құнды да емес" деп жазды. John Simon фильмді "қорқынышты" деп атады. 2012 жылы Sight and Sound журналының барлық уақыттағы ең ұлы фильмдерге жасаған сауалнамасында фильм режиссерлер арасында 59-шы орынды, ал сыншылар арасында 144-ші орынды иеленді. 2015 жылы BBC "Қозғалыс астындағы әйел" фильмін ең ұлы американдық фильмдердің 31-і деп таныды. 1990 жылы фильм "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танылып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізілді, ол құрметке ие болған алғашқы 50 фильмнің бірі болды.

John Cassavetes was inspired to write A Woman Under the Influence when his wife Gena Rowlands expressed a desire to appear in a play about the difficulties faced by contemporary women. His completed script was so intense and emotional she knew she would be unable to perform it eight times a week, so he decided to adapt it for the screen. When he tried to raise funding for the project, he was told "No one wants to see a crazy, middle aged dame." Lacking studio financing, Cassavetes mortgaged his house and borrowed from family and friends, one of whom was Peter Falk, who liked the screenplay so much he invested $500,000 in the project. Nora Sayre of The New York Times observed "Miss Rowlands unleashes an extraordinary characterization The actress’s style of performing sometimes shows a kinship with that of the early Kim Stanley or the recent Joanne Woodward, but the notes of desperation are emphatically her own Peter Falk gives a rousing performance and the children are very well directed. But the movie didn't need to be 2 hours and 35 minutes long: there's too much small talk, which doesn't really reveal character. Still, the most frightening scenes are extremely compelling, and this is a thoughtful film that does prompt serious discussion." Roger Ebert of the Chicago Sun Times rated the film four out of four stars and called it "terribly complicated, involved and fascinating – a revelation." He added "The characters are larger than life (although not less convincing because of that), and their loves and rages, their fights and moments of tenderness, exist at exhausting levels of emotion. [ ] Cassavetes is strongest as a writer and filmmaker at creating specific characters and then sticking with them through long, painful, uncompromising scenes until we know them well enough to read them, to predict what they'll do next and even to begin to understand why." Ebert later added the film to his "Great Movies" list, in which he called the film "perhaps the greatest of Cassavetes' films." Time Out London wrote "The brilliance of the film lies in its sympathetic and humorous exposure of social structure. Rowlands unfortunately overdoes the manic psychosis at times, and lapses into a melodramatic style which is unconvincing and unsympathetic; but Falk is persuasively insane as the husband; and the result is an astonishing, compulsive film, directed with a crackling energy." TV Guide rated the film four out of four stars, calling it "tough minded" and "moving" and "an insightful essay on sexual politics." Pauline Kael of The New Yorker, however, condemned the film as a "didactic illustration of (R. D.) Laing's version of insanity.” Stanley Kauffmann of The New Republic also panned the film in his 1974 review of it. He wrote: "To me this film is utterly without interest or merit". John Simon called the film "dreadful." In Sight and Sound's 2012 poll on the greatest films of all time, the film placed 59th in the directors' poll and 144th in the critics' poll. In 2015, the BBC named A Woman Under the Influence the 31st greatest American film ever made. In 1990, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry as being "culturally, historically, or aesthetically significant", one of the first fifty films to be so honored.

Қайта қалпына келтіру және сақтау

Қалпына келтірілген түпнұсқаның әлемдік тұңғыш көрсетілімі 2009 жылдың 26 сәуірінде Сан-Францискодағы Кастро театрында Сан-Франциско халықаралық кинофестивалі аясында өтті. Джина Роулендс қатысып, қысқаша сөз сөйледі. Қалпына келтіру жұмысын UCLA Film & Television Archive жүзеге асырды, оған Gucci және Film Foundation қаржылай көмек көрсетті.

Үй медиасы

1992 жылы Touchstone Home Video фильмін VHS форматында шығарды. 2004 жылдың 21 қыркүйегінде фильм 1-аймақта – "Shadows", "Faces", "The Killing of a Chinese Bookie" және "Opening Night" фильмдерімен бірге, "The Criterion Collection" компаниясының "John Cassavetes – Five Films" сегіз дискілік жинағының құрамында жарық көрді. Фильм анаморфты кең экранды форматта, ағылшын тіліндегі дыбыс жолымен ұсынылған. Бонус материалдарға дыбыс жазушы және композитор Бо Харвуд пен оператор Майк Ферристің түсіндірулері, сондай-ақ Джена Роулендс пен Питер Фолкпен жасалған сұхбаттар кіреді. 2013 жылдың 22 қазанында жинақ Blu-ray форматында қайта шығарылды.