Кіріспе
Амбротип, Ұлыбританияда коллодиондық оң сурет деп те аталады, сулы пластиналы коллодиондық процестің бір түрі арқылы жасалған шыныдағы оң фотосурет. Қағаздағы басылым сияқты, ол шағылысқан жарық арқылы қарастырылады. Ол алмастырған дагеротип сияқты, және Полароид камерасымен жасалған басылымдар сияқты, әрбір сурет – бірегей түпнұсқа, оны көшіру үшін камераны пайдалану арқылы ғана қайта жасауға болады. Амбротип 1850 жылдары пайда болды. 1860 жылдары оны тентипик ығыстырды, ол жұқа қара лакталған темірге жасалған, шыны астында амбротиптен ажырату қиын ұқсас фотосурет. Амбротип атауы грек тіліндегі ἄμβροτος (ambrotos) – "өлімсіз" және τύπος (typos) – "бейне" сөздерінен шыққан.
The ambrotype, also known as a collodion positive in the UK, is a positive photograph on glass made by a variant of the wet plate collodion process. Like a print on paper, it is viewed by reflected light. Like the daguerreotype, which it replaced, and like the prints produced by a Polaroid camera, each is a unique original that could only be duplicated by using a camera to copy it. The ambrotype was introduced in the 1850s. During the 1860s it was superseded by the tintype, a similar photograph on thin black lacquered iron, hard to distinguish from an ambrotype if under glass. The term ambrotype comes from ἄμβροτος ambrotos, "immortal", and τύπος typos, "impression".
Процесс
Таза шыны табақтың бір жағы йодталған коллодийдің жұқа қабатымен жабылып, содан кейін күміс нитратының ерітіндісіне батырылды. Тақта әлі ылғал болғанда камерада экспозицияланды. Экспозиция уақыты жарықтың күшіне және камера линзасының жылдамдығына қарай бес секундтан алпыс секундқа дейін, тіпті одан да ұзаққа созылуы мүмкін. Содан кейін тақта ашылып, бекітілді. Қара фонға шағылысқан жарықта қарастырылғанда, алынған негатив оң бейне сияқты көрінеді: ашық аймақтар қара, ал жарыққа түскен, мөлдір емес аймақтар салыстырмалы түрде ақшыл болады. Бұл эффектті пластинканың арт жағына қара барқыт жабыстыру арқылы, қою қызғылт түсті шыныдан жасалған пластинкаға сурет түсіру арқылы (мұндай нәтиже рубин амбротипі деп аталды) немесе пластинканың бір жағын қара лакпен жабу арқылы қол жеткізуге болады. Эмульсия жағы немесе таза жағы жабылуы мүмкін: егер таза жағы қара түске боялса, шынының қалыңдығы суретке көлемділік сезімін қосады. Қай жағдайда болсын, нәзік эмульсия жағын қорғау үшін тағы бір шыны тақта қойылып, барлығы металл жақтауға орнатылып, қорғаушы қаптамада сақталады. Кейде қорғаушы шыны эмульсияға тікелей бальзам шайырымен жабыстырылатын. Бұл суретті жақсы қорғайды, бірақ оны қараңғылатуға бейім. Амбротиптер кейде қолмен боялады; боялмаған амбротиптер монохромды, сұр немесе ең ашық жерлерінде сары түсті болады.
Тарих
Амбротип Фредерик Скотт Арчер ойлап тапқан ылғалды коллодион процесіне негізделген. Амбротиптер осы процесспен жасалған, бірақ уәзі қасақана төмендетілген негативтер еді, олар оң бейне ретінде қарауға бейімделген. АҚШ-та амбротиптер алғаш рет 1850-ші жылдардың басында пайдалануға түсті. 1854 жылы Бостондық Джеймс Амброуз Каттинг осы процеске қатысты бірнеше патент алды. Каттинг патент иесі болғанымен, процесске өзінің атын бергенімен, «амбротип» термині алғаш рет белгілі дагеротипист Маркус Аврелий Руттың галереясында қолданылған болуы мүмкін. Ол 1864 жылы жарық көрген «Камера және қарындаш» кітабында былай деп жазған: «Көптеген жетілдірулерден кейін, бұл процесс 1854 жылы Cutting & Rehn компаниясы арқылы Шығыс және Батыс штаттарындағы дагеротип шеберханаларына енгізілді. Осы жылдың маусым айында Каттинг процеске патент алды, бірақ Лэнгделл оны жарияланған формулалар бойынша жасаған еді. «Содан бері бұл процесс елдегі жетекші шеберханаларға заңды бизнес ретінде енгізілді. Оның оң бөлігі, яғни бір шыны табаққа түскен күн сәулесінің әсері, екінші шынымен герметикалық түрде жабылады, бұл «амбротип» (немесе «өшпейтін сурет») деп аталады, бұл атау менің галереямада ойлап табылды». Рут сондай-ақ (373-бетте) былай деді: «Бұрынғы дагеротипист Исаак Рен, Каттингпен бірге, Бостонда «амбротипті» жетілдіріп, АҚШ бойынша таныстырды, яғни шыныдағы оң бейне». Аталған кітапта «амбротип» термині алғаш рет қолданылған нақты жыл көрсетілмеген. Амбротиптерді жасау дагеротиптерге қарағанда әлдеқайда арзан болды, олар кеңінен таралған кезде басымдық құрады, және дагеротиптерге тән жарқыраған, айна тәрізді металл беті болмады, ол кейбір адамдарға көруге қиындық туғызып, ұнамайтын. Дегенмен, жақсы жасалған және дұрыс қарастырылған дагеротиптің жарқырауымен салыстырғанда амбротип сұрғылт және көңілсіз көрінетін. 1850-ші жылдардың соңына қарай амбротип дагеротиптің танымалдылығын басып өтті. 1860-шы жылдардың ортасына қарай амбротиптің орнын қара лакталған жіңішке темір табаққа жасалған ұқсас суреттер, сондай-ақ шыны пластиналы коллодион негативтерінен жасалған фотоальбумин қағаз баспалары алмастырды.
"After considerable improvements, this process was first introduced, in 1854, into various Daguerrean establishments, in the Eastern and Western States, by Cutting & Rehn. In June of this year, Cutting procured patents for the process, though Langdell had already worked it from the printed formulas. "The process has since been introduced, as a legitimate business, into the leading establishments of our country. The positive branch of it; i. e. a solar impression upon one glass plate, which is covered by a second hermetically sealed thereto, is entitled the "Ambrotype," (or the "imperishable picture"), a name devised in my gallery. Root also states (pp. 373): "Isaac Rehn, formerly a successful daguerreotypist, in company with Cutting, of Boston, perfected and introduced through the United States the "Ambrotype," or the positive on glass." What isn't mentioned in the referenced book is the particular year in which the term "ambrotype" was first used. Ambrotypes were much less expensive to produce than daguerreotypes, the medium that predominated when they were introduced, and did not have the bright mirror like metallic surface that could make daguerreotypes troublesome to view and which some people disliked. An ambrotype, however, appeared dull and drab when compared with the brilliance of a well made and properly viewed daguerreotype. By the late 1850s, the ambrotype was overtaking the daguerreotype in popularity. By the mid 1860s, the ambrotype itself was being replaced by the tintype, a similar image on a sturdy black lacquered thin iron sheet, as well as by photographic albumen paper prints made from glass plate collodion negatives.