Уильям Генри Фокс Тальбот: Фотографияның алғашқы дамуы

Кіріспе

Ағылшын фотосуретшісі (1800–1877)

Уильям Генри Фокс Талбот FRS FRSE FRAS ('/t//ɔː//l//b//ə//t/; 11 ақпан 1800 – 17 қыркүйек 1877) – ағылшын ғалымы, өнертапқышы және фотосуреттің алғашқы дамуына үлес қосқан тұлға. Ол тұздалған қағаз және калотипия процестерін ойлап тапты, бұл процестер 19 және 20 ғасырлардағы фотосурет процестеріне негіз болды. 1840 жылдардағы фотомеханикалық көшірмелер жөніндегі жұмыстары фотогравюраның алғашқы сатысы – фотоглифтік гравировка процесін жасауға әкелді. Ол Ұлыбританиядағы коммерциялық фотосуреттің дамуына әсер еткен, дау тудырған патенттің иесі болды. Сонымен қатар, ол фотосуретті көркемдік орта ретінде дамытуға үлес қосқан белгілі суретші болды. Ол 1844–1846 жылдары «Табиғат қарындашы» атты еңбегін жариялады, онда калотипиялық негативтерінен жасалған тұздалған қағаз басылымдарымен суреттелген, Оксфорд, Париж, Рединг және Йорк қалаларының алғашқы маңызды фотосуреттері орналастырылған. Талбот – көп салалы ғалым, 1831 жылы интегралды есептеу жөніндегі еңбегі үшін Корольдік қоғамға сайланды. Ол оптика, химия, электр энергиясы және этимология, клинописьтің шешілуі, ежелгі тарих сияқты тағы да басқа салаларды зерттеді.

Ерте өмір

Талбот Дорсеттегі Мелбери үйінде дүниеге келді және Чиппенхэм, Уилтшир маңындағы Лаккок аббаттығынан Уильям Дэвенпорт Талбот пен оның әйелі, 2-ші Илчестер графының қызы Леди Элизабет Фокс Странгуэйстің жалғыз баласы болды. Оның тәрбиешісі Агнес Портер болды, ол анасын да оқытқан. Талбот Ротингдин, Харроу мектебінде және Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды. Ол 1820 жылы классика пәнінен Порсон сыйлығына ие болды және 1821 жылы ең соңғы оқушы болып аталды. 1822 жылдан 1872 жылға дейін ол Корольдік қоғамға көптеген мақалалар жолдады, олардың көп бөлігі математикалық тақырыптарға арналған. Ол ерте кезеңде оптиканы зерттеуді бастады, бұл кейіннен фотографиямен байланысты жеміс берді. 1826 жылы ол Эдинбург философиялық журналына «Түсті жалынға қатысты тәжірибелер» тақырыбында мақала жариялады; 1827 жылы Quarterly Journal of Science журналына «Монохроматикалық жарық» тақырыбында мақала жариялады; ал Философиялық журналға химиялық тақырыптар бойынша мақалалар, соның ішінде «Түстің химиялық өзгерістері» тақырыбында мақала жариялады.

Фотографиялық өнертабыстар

Талбот ақылға қонымды, жеңіл, жылдам және тұрақты фотосуреттер жасау процесін ойлап тапты, ол алғаш рет көпшілікке қолжетімді болды; алайда, ол осындай алғашқы процесс емес, сонымен қатар алғаш рет жарияланбады. 1839 жылдың қаңтар айының басында Луи Дагердің дагеротипін ойлап тапқаны туралы егжей-тегжейсіз хабарланғаннан кейін, Талбот 1834 жылдың басында бастаған тәжірибелеріне сүйене отырып, өнертабыстың басымдығын мәлімдеді. 25 қаңтар 1839 жылы Корольдік институтта өткен жұма күнгі кешкі баяндамада Талбот 1835 жылы жасаған бірнеше қағаз фотосуреттерін көрсетті. Екі апта ішінде ол өзінің процесінің жалпы сипатын Корольдік қоғамға жеткізді, ал бірнеше аптадан кейін толыққанды мәліметтер берді. Дагер пайдалы егжей-тегжейлі мәліметтерді тамыздың ортасына дейін жарияламады, бірақ көктемге қарай оның және Талботтың процестері өте ерекше екені анық болды. Талботтың ертедегі «тұздалған қағаз» немесе «фотогендік сурет салу» процесі, әдеттегі ас тұзының (натрий хлориді) әлсіз ерітіндісіне батырылған, кептірілген, содан кейін бір жағынан күміс нитратының күшті ерітіндісімен сүртілген жазу қағазын пайдаланды, бұл өте жарыққа сезімтал күміс хлоридінің берік қабатын жасады, ол жарыққа ұшыраған жерде қараңғыланды. Ол көлеңке суретін фотограмма жасау үшін нысандарды оған қойып, күн сәулесінде қалдыруға немесе камерадағы линза арқылы түзілген әлсіз суреттерді түсіруге қолданылса да, ол «басып шығару» процесі болды, яғни экспозиция қажетті қараңғылау дәрежесіне жеткенше жалғасуы керек еді. Камерадағы суреттер үшін, егер ашық аспанға қарсы нысандардың силуэті ғана қажет болса, бір-екі сағатқа дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Томас Ведгвуд және Нисефор Ниепс сияқты бұрынғы тәжірибешілер күміс тұздарымен көлеңкелер мен камералық суреттерді жылдар бұрын түсірген, бірақ олар фотосуреттерінің күн сәулесіне ұшырағанда толығымен қараңғы болуының алдын алудың жолын таба алмады. Талбот өзінің нәтижелерін химиялық тұрғыдан тұрақтандырудың бірнеше тәсілін ойлап тапты, оларды одан әрі әсер етуге жеткілікті сезімсіз етуге мүмкіндік берді, соның арқасында камерада жасалған теріс суретті басқа тұздалған қағаз бетіне басып шығарып, оң сурет жасауға болады.

Talbot invented a process for creating reasonably light fast and permanent photographs that was the first made available to the public; however, his was neither the first such process invented nor the first one publicly announced. Shortly after Louis Daguerre's invention of the daguerreotype was announced in early January 1839, without details, Talbot asserted priority of invention based on experiments he had begun in early 1834. At a Friday Evening Discourse at the Royal Institution on 25 January 1839, Talbot exhibited several paper photographs he had made in 1835. Within a fortnight, he communicated the general nature of his process to the Royal Society, followed by more complete details a few weeks later. Daguerre did not publicly reveal any useful details until mid August, although by the spring it had become clear that his process and Talbot's were very different. Talbot's early "salted paper" or "photogenic drawing" process, used writing paper bathed in a weak solution of ordinary table salt (sodium chloride), dried, then brushed on one side with a strong solution of silver nitrate, which created a tenacious coating of very light sensitive silver chloride that darkened where it was exposed to light. Whether used to create shadow image photograms by placing objects on it and setting it out in the sunlight, or to capture the dim images formed by a lens in a camera, it was a "printing out" process, meaning that the exposure had to continue until the desired degree of darkening had been produced. In the case of camera images, that could require an exposure of an hour or two if something more than a silhouette of objects against a bright sky was wanted. Earlier experimenters such as Thomas Wedgwood and Nicéphore Niépce had captured shadows and camera images with silver salts years before, but they could find no way to prevent their photographs from fatally darkening all over when exposed to daylight. Talbot devised several ways of chemically stabilizing his results, making them sufficiently insensitive to further exposure that direct sunlight could be used to print the negative image produced in the camera onto another sheet of salted paper, creating a positive.

Калотип

"Калотип" немесе "талботип" – "дамыту" процесі, Талботтың бұрынғы фотогендік сурет салу процесін жақсартуы, мұнда басқа күміс тұзы (күміс хлориді орнына күміс йодиді) және дамытушы агент (галль қышқылы мен күміс нитраты) қолданылып, әсер еткен қағаздағы көрінбейтін, әлсіз "жасырын" бейнені шығару үшін пайдаланылды. Бұл, камерадағы экспозиция уақытын жарқын күн сәулесіндегі нысандар үшін бір-екі минутқа дейін қысқартты. Мөлдір калотиптік негативтің көмегімен қарапайым контакттік басып шығару арқылы қалағанша позитивтік көшірмелер жасауға болады, ал дагеротип – камерамен көшіру арқылы ғана қайта жаңғыртылатын мөлдір емес тікелей позитив болатын. Алайда, калотип, негативті балауызға арқау етіп, бейнені анық етуге қарамастан, қағаз талшықтары басылған суретті бүлдіргендіктен, металл дагеротиптей нақты емес еді. Калотиптік негативтерден басып шығару кезінде әдетте қарапайым тұздалған қағаз процесі қолданылатын. Талбот 1841 жылы калотип процесін жариялады, ал тамыз айында миниатюра суретшісі Генри Колленге алғашқы кәсіби калотипші ретінде лицензия берді. Бұл процестің ең танымал шеберлері Хилл мен Адамсон болды. Тағы бір белгілі калотипші – Левет Лэндон Боскавен Иббетсон. 1842 жылы Талбот фотосурет өнертабысы үшін Корольдік қоғамның Рамфорд медалін алды. 1852 жылы Талбот 1839 жылы Мунго Понтон ұсынған сезімталдандырғыш калий дихроматымен өңделген желатиннің жарық әсерінен нашар ерігіш болатынын анықтады. Бұл кейіннен маңызды көміртекті басып шығару процесі мен оған байланысты технологиялардың негізін қалады. Дихроматты желатин әлі де кейбір лазерлік голографияда қолданылады. Талботтың кейінгі фотосуреттері фотомеханикалық көбейту әдістеріне бағытталды. Фотосуреттерді жаппай көбейтуді практикалық және әлдеқайда арзан етумен қатар, фотосуретті қағазға сиямен түсіру – жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар бойы сақталуы мүмкін екені белгілі болғандықтан, күміс бейнелі қағаздың алғашқы түрлерінде тез арада байқалған сарқылу мәселесінен қауіпсіздіктің сенімді тәсілі болды. Талбот фотоглифтік (немесе "фотоглиптік") гравюра процесін жасады, кейін басқалар оны фотогравюра процесі ретінде жетілдірді.

The "calotype", or "talbotype", was a "developing out" process, Talbot's improvement of his earlier photogenic drawing process by the use of a different silver salt (silver iodide instead of silver chloride) and a developing agent (gallic acid and silver nitrate) to bring out an invisibly slight "latent" image on the exposed paper. This reduced the required exposure time in the camera to only a minute or two for subjects in bright sunlight. The translucent calotype negative made it possible to produce as many positive prints as desired by simple contact printing, whereas the daguerreotype was an opaque direct positive that could be reproduced only by being copied with a camera. On the other hand, the calotype, despite waxing of the negative to make the image clearer, still was not pin sharp like the metallic daguerreotype, because the paper fibres blurred the printed image. The simpler salted paper process was normally used when making prints from calotype negatives. Talbot announced his calotype process in 1841, and in August he licensed Henry Collen, the miniature painter, as the first professional calotypist. The most celebrated practitioners of the process were Hill & Adamson. Another notable calotypist was Levett Landon Boscawen Ibbetson. In 1842, Talbot received the Rumford Medal of the Royal Society for his photographic discoveries. In 1852, Talbot discovered that gelatine treated with potassium dichromate, a sensitiser introduced by Mungo Ponton in 1839, is made less soluble by exposure to light. This later provided the basis for the important carbon printing process and related technologies. Dichromated gelatine is still used for some laser holography. Talbot's later photographic work was concentrated on photomechanical reproduction methods. In addition to making the mass reproduction of photographic images more practical and much less expensive, rendering a photograph into ink on paper, known to be permanent on a scale of hundreds if not thousands of years, was clearly one sure way to avoid the problems with fading that had soon become apparent in early types of silver image paper prints. Talbot created the photoglyphic (or "photoglyptic") engraving process, later perfected by others as the photogravure process.

Патенттік дау

Дагердің процесіндегі жұмысы Талботтың тұздалған қағаз процесіндегі алғашқы жұмысымен шамамен бір уақытта басталды. 1839 жылы Дагердің өкілі ағылшын және шотланд патенттерін Францияға берген зейнетақысынан кейін, өнертабысын «әлемге тегін» деп жариялағаннан кейін бірнеше күннің ішінде алды. Осылайша, Ұлыбритания мен Британ империясы дагеротиптерді жасау және сату үшін лицензия талап ететін жалғыз аймақтарға айналды. Бұл ерекшелік қазіргі кезде Ватерлоодан кейін 24 жыл өткен соң да сақталған ескі ұлттық антагонизмнің көрінісі және Талботтың патентіне реакция ретінде қарастырылады. Талбот өзінің күміс хлоридінен жасалған «фотогендік сурет» процесінің ешбір бөлігін патенттеуге тырыспады және оның калотип патенті Шотландияда тіркелмеді. 1841 жылдың ақпан айында Талбот өзінің дамытылған калотип процесі үшін ағылшын патентін алды. Бастапқыда ол жеке патенттік лицензияларды 20 фунт стерлингтен сатты, кейін әуесқойлар үшін бағасын 4 фунт стерлингке дейін төмендетті. Дегенмен, кәсіби фотографтар жылына 300 фунт стерлингке дейін төлеуге міндетті болды. Көптеген патент иелері өз құқықтарын қорғағаны үшін сынға ұшыраған және жаңа жаңалықтарды патенттеуді ғылыми еркіндікке және одан әрі дамуға кедергі ретінде қараған академиялық ортада Талботтың мінез-құлқы кеңінен сыналып жатты. Алайда, көптеген ғалымдар оның патентін қолдады және кейінгі сот процестерінде сарапшылық куәліктер берді. Сонымен қатар, калотип әдісі ғылыми мақсаттар үшін тегін болды, бұл Талботтың өзі фотомикрография сияқты салаларда пионер болған аймақ еді. Талботтың өз құқықтарын қатаң түрде қорғауының бір себебі, оның өзінің есебі бойынша, жылдар бойы әртүрлі фотосуреттерге шамамен 5000 фунт стерлинг жұмсады және кем дегенде шығындарын өтеуді қалады. 1844 жылы Талбот өзінің калотиптік негативтерінен тұздалған қағаз басылымдарын жаппай өндіру үшін Рейдингтегі Расселл Террасасында (қазір Бейкер-стрит) мекеме құруға көмектесті. «Оқу ордасы» деп белгілі болған бұл мекеме халыққа қызмет көрсетіп, басқалардың негативтерінен басылымдар жасады, суреттер мен құжаттарды көшірді және өз студиясында портреттер түсірді. Бірақ бұл кәсіп сәтті болмады. 1851 жылы, Дагер қайтыс болған жылы, Фредерик Скотт Арчер ылғал коллодион процесін жариялады, бұл камера негативін жасау үшін қағаздың орнына шыныны пайдалануды практикалық етті. Калотиптік негативтерден жасалған басылымдарда жиі сынға ұшыраған егжей-тегжейлілік жетіспеушілігі еңсерілді және дагеротиптерге ұқсас, нақты суреттер ыңғайлы қағаз басылымдармен қамтамасыз етілді. Коллодион процесі жақын арада калотипті коммерциялық қолдануда ығыстырды, ал онжылдықтың соңына қарай дагеротип те дерлік жойылды. Өзінің патенттік құқықтарын кеңінен түсіндіре отырып, Талбот коллодион процесін пайдаланатын кез келген адам әлі де калотип лицензиясын алуы керек екенін мәлімдеді. 1852 жылдың тамызында «Таймс» газеті Корольдік қоғамның президенті Лорд Росс пен Корольдік академияның президенті Чарльз Лок Истлейктің ашық хатын жариялады, олар Талботты фотосуреттің дамуын тежеп тұрған патенттік қысымды жеңілдетуге шақырды. Талбот әуесқойлар үшін лицензиялық төлемдерді алып тастауға келісті, бірақ ол бірнеше сот ісін қозғаған кәсіби портрет суретшілерін іздеуді жалғастырды. 1854 жылы Талбот 14 жылдық патентті ұзарту туралы өтініш берді. Сол кезде оның фотограф Мартин Ларошқа қарсы қозғалған бір ісі сотта қаралды. «Талботқа қарсы Ларош» ісі шешуші болып табылды. Ларош тарапы патенттің жарамсыз екенін, өйткені осыған ұқсас процесті Джозеф Рид бұрын ойлап тапқан және коллодион процесін пайдалану екі процестің арасындағы маңызды айырмашылықтарға байланысты калотип патентін бұзбайтынын дәлелдеді. Төрешілер алқасы калотип патентін қолдады, бірақ Ларош коллодион процесін пайдалану арқылы оны бұзған жоқ деп келісті. Нәтижеге көңілі толмаған Талбот патентін ұзартпауды шешті.

Daguerre's work on his process had commenced at about the same time as Talbot's earliest work on his salted paper process. In 1839, Daguerre's agent applied for English and Scottish patents only a matter of days before France, having granted Daguerre a pension for it, declared his invention "free to the world." The United Kingdom, along with the British Empire, therefore became the only places where a licence was legally required to make and sell daguerreotypes. This exception is now usually regarded as both an expression of old national animosities, still smouldering just 24 years after Waterloo, and a reaction to Talbot's patent. Talbot never attempted to patent any part of his printed out silver chloride "photogenic drawing" process and his calotype patent was not registered in Scotland. In February 1841, Talbot obtained an English patent for his developed out calotype process. At first, he sold individual patent licences for £20 each; later, he lowered the fee for amateur use to £4. Professional photographers, however, had to pay up to £300 annually. In a business climate where many patent holders were attacked for enforcing their rights, and an academic world that viewed the patenting of new discoveries as a hindrance to scientific freedom and further progress, Talbot's behaviour was widely criticised. On the other hand, many scientists supported his patent and they gave expert evidence in later trials. In addition, the calotype method was free for scientific uses, an area that Talbot himself pioneered, such as photomicrography. One reason Talbot later gave for vigorously enforcing his rights was that he had spent, according to his own reckoning, about £5,000 on his various photographic endeavours over the years and wanted to at least recoup his expenses. In 1844, Talbot helped set up an establishment in Russell Terrace (now Baker Street), Reading, for mass producing salted paper prints from his calotype negatives. The Reading Establishment, as it was known, also offered services to the public, making prints from others' negatives, copying artwork and documents, and taking portraits at its studio. The enterprise was not a success. In 1851, the year of Daguerre's death, Frederick Scott Archer publicised the wet collodion process, which made it practical to use glass instead of paper as the support for making the camera negative. The lack of detail often criticised in prints made from calotype negatives was overcome, and sharp images, comparable in detail to daguerreotypes, could finally be provided by convenient paper prints. The collodion process soon replaced the calotype in commercial use, and by the end of the decade, the daguerreotype was virtually extinct as well. Asserting a very broad interpretation of his patent rights, Talbot declared that anyone using the collodion process would still need to get a calotype licence. In August 1852, The Times published an open letter by Lord Rosse, the president of the Royal Society, and Charles Lock Eastlake, the president of the Royal Academy, who called on Talbot to relieve the patent pressure that was perceived as stifling the development of photography. Talbot agreed to waive licensing fees for amateurs, but he continued to pursue professional portrait photographers, having filed several lawsuits. In 1854, Talbot applied for an extension of the 14 year patent. At that time, one of his lawsuits, against photographer Martin Laroche, was heard in court. The Talbot v. Laroche case proved to be pivotal. Laroche's side argued that the patent was invalid, as a similar process had been invented earlier by Joseph Reade, and that using the collodion process did not infringe the calotype patent in any case, because of significant differences between the two processes. In the verdict, the jury upheld the calotype patent but agreed that Laroche was not infringing upon it by using the collodion process. Disappointed by the outcome, Talbot chose not to extend his patent.

1844 жылы Томас Мур мен Талботтар үйінің фотосуреті

Талбот танымал ирланд ақыны және жазушысы Томас Мурдың Уилтширдегі досы және көршісі болды. 1844 жылдың сәуірінде Талбот Мурды, оның үй ішіндегі адамдармен бірге тұрған қонақ ретінде калотипін түсірді. Ерекше иірімдер Талботтың сол жағында тұрған жартылай қарындасы Генриетта Хоратия Филдингті анықтайды. Сол жақтағы күтімші Елиза Фрейленд 1842 жылы Чарльз Генри Талботтың дүниеге келгенімен отбасының қызметіне кірді. Алдыңғы қатарда Матильда Каролина (кейін Гилкрист Кларк, 5 жаста); Эла Тереза (9 жаста); Розамонд Констанс Талбот (7 жаста) тұр. Оң жақтағы әйел Мурдың әйелі Бесси болуы мүмкін. Мур Талботтың фотогендік суреттеріне ерте қызығушылық танытты. Талбот өз кезегінде Мурдың қолмен жазылған өлеңдерінің суреттерін, мүмкін, "Табиғат қарындашы" басылымындағы факсимиле үшін алды.

Спектроскопиялық және оптикалық зерттеулер

Талбот спектрлік талдау саласындағы ең алғашқы зерттеушілердің бірі болды. Ол әр химиялық элементтің спектрінің бірегей екенін және олардың спектрлері арқылы химиялық элементтерді анықтауға болатынын көрсетті. Мұндай талдау алыстағы жұлдыздардың жарығын зерттеуде және олардың атомдық құрамын анықтауда маңызды рөл атқарды. Сондай-ақ, ол турмалин кристалдары мен исланд шпаты немесе кальцит кристалдарын пайдаланып жарықтың поляризациясын зерттеді және поляризациялық микроскопты жобалау және қолдануды ұйымдастырды, ол қазір геологтар тарапынан минералдарды анықтау үшін жұқа тас тілімдерін зерттеуде кеңінен қолданылады. Талбот ғылыми мақсаттар үшін калотип процесін еркін пайдалануға рұқсат берді және ол өзі минералдық кристалдың алғашқы фотомикрографиясын жариялады. Тағы бір фотомикрографияда оның және басқалар күн сәулесін жарық көзі ретінде пайдаланып, кішкентай нысандардың үлкен экранға проекциясын жасау үшін дамытқан "күн микроскопында" көрінетін жәндіктердің қанаттары көрсетілген. Үлкен проекцияларды сезімтал қағазға түсіру арқылы фотоға түсіруге болады. Ол дифракциялық торларды пайдаланып жарықтың дифракциясын зерттеді және қазір Талбот эффектісі деп аталатын жаңа құбылысты ашты. Талбот калотип әдісін табиғи құбылыстарды, мысалы өсімдіктерді, сондай-ақ ғимараттар мен ландшафттарды бейнелеуге қолдануға өте ынталы болды. Калотип техникасын Талбот ғылыми және әуесқойлар үшін тегін ұсынды. Ол көзге көрінетін спектрдің біз қазір электромагниттік сәуле деп атаған нәрсенің өте шағын бөлігін құрайтынын, ал күшті және көзге көрінбейтін сәулелердің, молық түстің артындағы сәулелердің химиялық әсерлерді тудыруға қабілетті екенін білді.

Басқа қызмет түрлері

Талбот саясатқа белсенді қатысты, ол көбінесе Виг министрлерін қолдаған, орташа реформатор болды. Ол 1832 және 1835 жылдар аралығында Чиппенхэм округінен парламент депутаты болып сайланды, содан кейін парламенттен шығып кетті. 1840 жылы Уилтширдің жоғары шерифі қызметін де атқарды. Ғылыми зерттеулерімен айналысқанда Талбот археологияға көп көңіл бөлді. Ол 20 жыл бойы ассириология саласында жұмыс істеді, бұл Месопотамияның (қазіргі Ирак) тарихын, археологиясын және мәдениетін зерттеу саласы. Генри Роулинсон мен Эдвард Хинкспен бірге ол Ниневия клинопись жазуларын алғашқылардың бірі болып оқып түсінді. Ол «Гермес, немесе классикалық және антиквариаттық зерттеулер» (1838–39) және «Жаратылыс кітабының ежелгілігіне иллюстрациялар» (1839) кітаптарын жариялады. Сондай-ақ, ол «Англиялық этимологиялар» (1846) еңбегінің авторы еді.

Өлімнен кейін танылу

1966 жылы Талбот Халықаралық фотографияның ғалымы және музейінің құрметті залына енгізілді.